Det
svenske
krosstoget
i
Finland
i
mellomalderen
har
tradisjonelt
vorte
delt
inn
i
tre
«
krosstog
»
:
Det
første
svenske
krosstoget
rundt
1155
,
det
andre
svenske
krosstoget
rundt
1249
og
det
tredje
svenske
krosstoget
i
1293
.
Då
kyrkja
vart
bygd
i
1845
erstatta
ho
ei
stavkyrkje
frå
1200
-
talet
.
[
2
]
Partia
Senterpartiet
(
Sp
)
,
Høgre
,
Kristeleg
Folkeparti
(
KrF
)
og
Venstre
(
V
)
samarbeidde
om
å
danna
regjering
.
I
andre
tropiske
område
har
ein
tre
inndelingar
av
året
,
ei
varm
årstid
,
ei
regntid
og
ei
kald
årstid
.
I
enkelte
delar
av
verda
har
ein
spesielle
«
årstider
»
eller
sesongar
basert
på
spesielle
hendingar
som
tropiske
syklon
-
,
tornado
-
,
skogbrann
-
,
eller
sportssesongar
.
Dei
autonome
regionane
er
vidare
delt
inn
i
provinsar
(
provincias
)
,
som
tener
som
territoriale
byggeklossar
for
regionen
.
Vidare
er
provinsane
inndelt
i
kommunar
(
municipios
)
.
[
5
]
I
1830
deltok
han
i
den
revolusjonen
som
avsette
kongen
og
erstatta
han
med
Dumas
som
tidlegare
arbeidsgjevar
,
hertugen
av
Orléans
,
som
styrte
som
Ludvig
Filip
,
kjend
som
«
borgarkongen
»
.
Borgarkongen
blei
smitta
av
kolera
i
1832
.
I
Europa
var
landet
tidlegare
også
kjend
som
Abessinia
og
Abyssinia
,
namn
avleidde
gjennom
arabisk
Habesh
frå
Ḥabaśāt
,
eigenamnet
til
habeshafolk
,
som
i
dag
kan
visa
til
størstedelen
av
innbyggjarane
i
Etiopia
og
Eritrea
.
Svalestarar
(
Artamidae
)
er
ein
familie
av
11
små
sporvefuglar
i
ei
felles
slekt
,
Artamus
.
Dette
er
fuglar
med
mjuk
fjørdrakt
i
litt
uklåre
farger
som
finst
i
Australia
og
dei
næraste
øyane
.
Storleiken
er
omtrent
som
ein
star
,
og
svalestarar
er
rekna
som
enkle
å
observere
og
identifisere
.
I
flukt
minner
dei
om
store
svaler
med
stive
venger
.
Som
hos
svaler
er
dietten
til
svalestarar
mest
flygande
insekt
.
Dei
er
raske
flygarar
og
er
mellom
dei
få
sporvefuglane
som
kan
glideflyge
.
Han
såg
korleis
folkemusikken
fylgde
livet
frå
vogga
til
grav
,
frå
venaste
barnesull
til
sorgsame
gravferdssalme
og
groteske
likvokeslått
.
Alt
samkomeliv
var
vigsla
av
folketonar
-
og
einsemda
skapte
sine
.
Å
fanga
inn
alt
dette
livsens
mangfelde
,
var
som
å
stira
i
eit
botnlaust
hav
.
Det
heile
fletta
seg
saman
med
alt
som
kom
inn
under
umgripet
folkekunst
:
treskurd
,
byggjestil
,
kledebunad
,
vevnad
,
rosemåling
m
.
m
.
Dette
var
soga
.
Dette
var
kultur
.
(
Conrad
Clausen
i
høve
hundreårsminnet
for
Vestmannalaget
)
.
I
2009
var
det
621
nordmenn
som
heitte
Fritz
og
292
som
heitte
Frits
.
Vevet
i
arr
har
ein
annan
utsjånad
enn
området
rundt
,
og
andre
eigenskapar
,
som
at
det
er
mindre
elastisk
,
svakare
og
manglar
hårvekst
.
Arret
kan
også
heva
seg
litt
over
området
rundt
.
Det
er
bindevev
,
eller
reparasjonsvev
,
laga
av
ein
annan
celletype
enn
til
dømes
hud
,
som
lagar
arra
.
Den
fyrste
eigentlege
vegen
i
Noreg
vart
bygd
i
åra
1625
-
30
mellom
Kongsberg
og
Hokksund
.
Etter
vedtaket
av
Veglova
av
1851
vart
det
meir
fart
over
vegbygginga
i
alle
delar
av
landet
.
Sidan
vassmolekyl
absorberer
mikrobølgjer
og
andre
radiobølgjefrekvensar
,
vert
radarsignal
svekka
av
vatn
i
atmosfæren
.
I
tillegg
vil
atmosfærisk
vatn
reflektere
og
refraktere
signala
på
forskjellige
måtar
avhengig
av
om
det
er
damp
,
flytande
vatn
eller
is
.
Det
finst
fleire
styresmakter
som
har
ansvar
for
å
utvikla
hindiordforrådet
og
styrka
statusen
til
språket
.
Desse
inkluderer
:
Lewis
vart
skrive
inn
på
ein
kristen
skule
av
mora
,
men
vart
kasta
ut
då
han
spelte
ei
boogie
woogie
-
utgåve
av
«
My
God
Is
Real
»
på
eit
kyrkjemøte
.
Han
forlet
religiøs
musikk
og
starta
å
spele
i
klubbar
i
og
rundt
Ferriday
og
Natchez
i
Mississippi
.
Han
kom
raskt
inn
i
rock
and
roll
-
stilen
og
spelte
inn
si
første
demoplate
i
1954
.
Han
reiste
til
Nashville
rundt
1955
der
han
spelte
på
klubbar
og
prøvde
å
skape
eit
namn
for
seg
sjølv
,
men
vart
avvist
av
radioprogrammet
Grand
Ole
Opry
og
fekk
beskjed
om
at
han
kanskje
heller
skulle
byrje
å
spele
gitar
.
Graut
og
flatbrød
var
dei
to
rettane
som
var
historisk
kvardagsmat
i
Noreg
.
Til
kvardags
vart
grauten
i
dei
fleste
heimar
koka
på
vatn
(
vass
-
graut
)
.
Dei
dominerande
instrumenta
i
hardrock
er
elektrisk
gitar
,
bassgitar
og
trommer
.
Rolla
til
gitaristen
er
ofte
framtredande
i
hardrock
.
Dei
fleste
hardrockband
består
av
to
forskjellige
typar
gitaristar
,
ein
sologitarist
og
ein
rytmegitarist
.
Sologitaristen
spelar
soloar
,
riff
og
fill
,
medan
rytmegitaristen
utfyller
sologitaristen
og
spelar
rytmiske
og
harmoniske
akkompagnement
i
lag
med
andre
instrument
i
bandet
.
Bassisten
og
trommisen
sine
roller
er
viktige
for
strukturen
i
hardrock
-
musikk
.
Berit
og
Beret
er
kvinnenamn
avleidde
av
Birgitte
,
ei
nordisk
form
av
irsk
Brigantia
,
'
borg
eller
fjell
med
høge
,
bratte
sider
'
eller
'
strålande
'
.
Berit
har
namnedag
den
7
.
oktober
.
Nær
truga
(
NT
,
Near
threatened
)
viser
til
artar
som
kan
bli
truga
og
dermed
ikkje
er
heilt
livskraftige
.
De
første
vêrobservasjonane
i
historia
vart
gjort
i
Italia
av
store
vitskapsmenn
som
Evangelista
Torricelli
,
Galileo
Galilei
og
andre
,
og
det
er
mykje
forskjellig
vêr
å
observere
i
Italia
.
Landet
strekk
seg
ut
i
Middelhavet
og
ligg
midt
i
leia
for
lågtrykk
som
flyttar
seg
rundt
i
havområda
.
Når
lågtrykka
flyttar
seg
innover
land
gjev
dei
regn
og
torevêr
,
men
intensiteten
varierer
etter
kvar
ein
er
i
landet
og
kva
tid
på
året
det
er
.
Alpane
og
Appenninane
har
meir
vinterleg
vêr
,
og
er
med
på
å
skape
lokale
skilnadar
i
låglandet
.
Dei
hindrar
óg
til
dels
vêrfrontar
frå
Atlanterhavet
å
passere
over
landet
.
Den
klinisk
latente
fasen
kan
variere
i
lengde
.
Hos
vaksne
er
han
i
gjennomsnitt
rundt
10
år
,
hos
ungar
mykje
kortare
.
Ein
kan
også
merke
seg
at
viruset
berre
spreier
seg
når
CD4
-
cellene
deler
seg
,
og
dette
skjer
berre
når
ein
har
ein
annan
infeksjon
i
tillegg
(
i
Afrika
t
.
d
.
malaria
)
.
Tilleggsinfeksjon
gjer
altså
at
ein
raskare
utviklar
AIDS
.
I
norske
farvatn
er
det
registrert
seks
artar
sildefisk
;
sild
,
brisling
,
ansjos
,
sardin
,
maisild
og
stamsild
.
På
verdsbasis
reknar
me
med
rundt
300
artar
fordelt
på
fem
familiar
.
Foto
:
Trond
Laksaa
/
kirkenorge
.
no
Gull
er
godkjend
som
fargetilsetjing
i
mat
og
har
E
-
nummer
175
.
Artsdatabanken
har
òg
sett
opp
ei
svarteliste
med
framande
artar
.
Oslo
Spektrum
er
ein
byhall
i
Oslo
,
på
Vaterland
,
opna
i
1991
.
Hallen
vert
brukt
til
konsertar
,
utstillingar
og
idrettsarrangement
,
særleg
ishockey
og
handball
,
og
husar
9000
-
11
000
plassar
.
Ved
ein
vaksinasjon
blir
anten
daude
,
svekka
eller
oppdelte
mikroorganismar
som
kan
framkalla
ein
viss
sjukdom
,
sprøyta
eller
ført
oralt
inn
i
kroppen
.
Lymfocyttane
reagerer
på
desse
som
dei
gjer
med
alle
ukjende
mikroorganismar
,
og
vil
danna
hugseceller
som
kan
kjenna
igjen
desse
mikroorganismane
og
fjerna
dei
raskare
viss
kroppen
blir
utsett
for
dei
igjen
.
På
eit
tidspunkt
rundt
1100
fvt
.
braut
den
mykenske
kulturen
saman
,
og
grekarane
gjekk
inn
i
den
perioden
som
historikarane
kallar
dei
mørke
hundreåra
i
gresk
historie
.
Årsaka
til
at
dei
vert
kalla
dei
mørke
hundreåra
er
at
det
ikkje
finst
nokon
skriftkjelder
frå
perioden
og
at
ein
har
færre
arkeologiske
funn
frå
perioden
.
Det
einaste
vi
veit
heilt
sikkert
er
at
folkesetnaden
brått
gjekk
kraftig
nedover
.
Rocken
kom
først
til
Russland
på
1970
-
og
1980
-
åra
,
hovudsakleg
som
progressiv
rock
.
I
Sovjetunionen
var
det
offisielt
forbod
mot
rock
,
sidan
han
kom
frå
Vesten
,
så
det
var
ingen
rockeband
som
gav
ut
offisielle
album
.
Det
var
derimot
mange
undergrunnsband
som
heldt
konsertar
i
leiligheter
,
«
kvartirniks
»
.
Populære
band
som
Akvarium
og
Kino
var
pionerar
innan
russisk
rock
.
Dei
nytta
ofte
fløyte
,
klarinett
,
cello
,
fiolin
,
saksofon
og
andre
instrument
som
ikkje
var
så
ofte
å
høyre
i
progressiv
rock
.
I
1986
vart
albumet
Red
Wave
gjeve
ut
i
USA
med
dei
fire
populære
russiske
rockebanda
Kino
,
Akvarium
,
Alisa
og
Strange
Games
.
Dei
fleste
vasskraftverka
har
store
vassmagasin
for
å
lagra
nedbøren
,
slik
er
det
mogleg
å
lagra
vatn
over
fleire
månadar
og
slik
jamna
ut
energiuttaket
over
periodar
med
vekslande
nedbørsmengd
.
Kraftverk
som
ikkje
har
slike
magasin
kan
ikkje
regulera
effekta
til
generatorane
,
men
er
nøydde
til
å
tilpassa
effekta
etter
vassføringa
i
vassdraget
.
Elektrodynamiske
høgtalarar
med
massekntrollert
membrann
stammar
frå
midten
av
1920
-
talet
[
1
]
Hallingdal
folkehøgskule
tok
over
garden
Skaga
i
1958
,
som
ligg
i
lia
vestom
senteret
Gol
.
Tunet
på
denne
garden
vart
skilt
ut
som
Gol
museum
,
ei
avdeling
av
Hallingdal
museum
.
Like
nord
for
museet
ligger
Gol
kyrkje
,
ei
langkyrkje
i
tre
,
bygd
1881
–
82
.
Omtrent
på
same
staden
stod
den
gamle
stavkyrkja
frå
1200
-
talet
som
1884
vart
flytta
til
Norsk
Folkemuseum
.
Ein
kopi
av
stavkyrkja
vart
oppført
i
Gol
sentrum
1994
.
På
Golsfjellet
er
tilhøva
lagt
god
til
rette
for
friluftsaktivitetar
,
med
støre
løypenett
som
er
opne
både
sommar
-
og
vinterstid
.
Kommandørkaptein
er
ei
offisersgrad
i
Sjøforsvaret
.
Den
svarar
i
Noreg
til
grada
oberstløytnant
i
Hæren
og
Luftforsvaret
.
I
NATO
sitt
system
er
kommandørkaptein
rangert
på
nivå
OF4
.
Turn
!
Turn
!
Turn
!
er
det
andre
albumet
til
folkrockbandet
The
Byrds
og
kom
ut
i
desember
1965
på
Columbia
Records
.
[
1
]
Som
føregjengaren
Mr
.
Tambourine
Man
bana
albumet
veg
for
folkrock
-
sjangeren
og
bandet
heldt
fram
stilen
med
ei
blanding
av
vokalharmoniar
og
klirrande
12
-
strengs
Rickenbacker
-
gitar
.
[
2
]
Tittelsporet
og
første
singel
frå
albumet
,
«
Turn
!
Turn
!
Turn
!
»
,
var
ein
song
av
Pete
Seeger
som
sologitarist
Jim
McGuinn
tidlegare
arrangert
for
visesongaren
Judy
Collins
.
[
3
]
Arrangementet
McGuinn
nytta
for
utgåva
til
The
Byrds
var
den
same
folkrock
-
stilen
som
han
hadde
nytta
på
dei
tidlegare
hitsinglane
til
bandet
.
[
4
]
Den
siste
delen
av
tidsrommet
kallar
me
seinmellomalderen
,
som
starta
om
lag
då
Thomas
Aquinas
gav
ut
verket
sitt
Summa
Theologica
i
1273
.
Namnet
kjem
frå
norrønt
þriðing
(
thridhing
,
«
tredjedel
»
)
,
som
er
ei
gammal
inndeling
av
grevskap
.
Det
tradisjonelle
grevskapet
Yorkshire
bestod
av
,
som
namnet
antyder
,
tre
slike
einingar
-
aust
,
nord
og
vest
.
Grevskapet
er
altså
basert
på
grenser
frå
mellomalderen
.
I
1996
vart
den
nordlige
delen
av
Humberside
innlemma
i
East
Riding
,
det
vil
si
dei
tidligare
distrikta
Beverley
,
East
Yorkshire
,
Holderness
og
den
nordlige
delen
av
Boothferry
.
Desse
vert
etter
grenseendringa
ikkje
lenger
rekna
som
eigne
distrikt
.
Steigen
kyrkje
er
ei
gammal
steinkyrkje
i
Steigen
sokn
i
Salten
prosti
.
Dei
eldste
delane
av
kyrkja
er
frå
rundt
1200
–
1300
.
Han
var
fødd
i
Puerto
Rico
og
har
vore
medlem
av
Crazy
Horse
sidan
dei
vart
danna
i
1962
som
Danny
&
the
Memories
.
Han
har
spelt
på
alle
dei
20
utgjevingane
til
bandet
,
med
og
utan
Young
.
Trommestilen
til
Molina
vert
skildra
som
enkel
,
men
med
stødig
rytme
.
Byen
ligg
ved
kysten
av
Rigabukta
og
vert
tent
av
Kuressaare
lufthamn
.
Den
sentralafrikanske
republikken
er
ein
republikk
i
Sentral
-
Afrika
.
Landet
grensar
til
Tsjad
i
nord
,
Kamerun
i
vest
,
Kongo
-
Brazzaville
i
sørvest
,
Kongo
i
sør
,
og
Sudan
i
aust
.
Stilmessig
er
albumet
eit
av
dei
mest
varierte
Young
har
gjeve
ut
,
og
varierer
frå
akustiske
kjærleikssongar
til
tunge
rockesongar
.
Tre
av
songane
på
Freedom
(
«
Don
'
t
Cry
»
,
«
Eldorado
»
og
«
On
Broadway
»
)
var
tidlegare
gjeven
ut
i
Japan
og
Australia
som
EPen
Eldorado
og
representerte
på
eit
vis
Young
sin
reaksjon
på
Grunge
-
miljøet
,
med
tunge
bølgjer
av
forvrengt
gitar
og
feedback
(
ofte
side
om
side
med
rolegare
parti
)
.
To
av
songane
hadde
blåsarar
,
noko
som
var
uvanleg
for
Young
om
ein
ser
bort
i
frå
det
førre
albumet
This
Note
'
s
For
You
.
David
Robert
Jones
vart
fødd
i
Brixton
i
London
der
han
budde
til
han
var
om
lag
seks
år
gamal
.
Familien
flytta
så
til
Bromley
i
Kent
(
i
dag
ein
del
av
Greater
London
)
.
Han
gjekk
på
skule
ved
Bromley
Technical
High
School
i
Keston
i
Bromley
og
budde
med
foreldra
til
han
var
18
.
Olivia
Burlingame
Goumbri
-
Venezuela
Reader
:
The
Building
of
a
People
'
s
Democracy
ISBN
0
-
918346
-
35
-
5
(
engelsk
)
Berry
var
fødd
i
St
.
Louis
i
Missouri
.
Faren
var
entreprenør
og
diakon
i
ei
baptistkyrkje
og
mora
var
ein
kvalifisert
bestyrar
.
Familien
høyrte
til
middelklassen
og
gjorde
at
han
kunne
drive
med
interessa
for
musikk
i
tidleg
alder
.
Dei
første
offentlege
framføringane
hans
vart
gjort
medan
han
gjekk
på
Sumner
High
School
.
[
8
]
November
og
desember
er
dei
månadene
nordmenn
et
mest
lutefisk
,
høvesvis
550
og
763
tonn
,
men
oktober
og
januar
er
forbruket
òg
stort
med
336
tonn
og
216
tonn
.
I
sommarmånadene
er
det
nesten
ikkje
forbruk
av
lutefisk
.
I
ei
spørjeundersøking
i
år
2000
svara
8
av
10
at
dei
hadde
ete
lutefisk
det
året
.
Debutalder
for
lutefisk
har
gått
opp
,
frå
7
av
10
før
fylte
femten
i
1995
til
6
av
10
i
1999
.
Det
har
vist
seg
at
tidleg
«
lutefiskdebut
»
tenderer
mot
at
ein
ikkje
et
lutefisk
når
ein
vert
eldre
;
ein
høgare
debutalder
er
altså
bra
for
å
halde
på
tradisjonen
med
lutefisk
.
Den
heilage
boka
åt
sikhane
,
Sri
Guru
Granth
Sáhib
dji
,
blir
rekna
som
den
ellevte
guruen
.
Sikhar
møtest
til
gudsteneste
i
tempel
som
blir
kalla
gurdvaraer
.
Det
strengt
stalinistiske
Albania
trekte
seg
ut
av
alliansen
i
1961
som
følgje
av
usemja
mellom
Folkerepublikken
Kina
og
Sovjetunionen
etter
at
Sovjetunionen
hadde
fordømt
Stalin
og
gjennomgått
ei
avstalinisering
.
Elleve
av
dei
tolv
fyrste
læresveinane
vart
sidan
valde
ut
til
apostlar
.
Frå
nord
til
sør
består
Zeeland
av
:
I
1991
kom
albumet
Metallica
ut
(
populært
kjent
som
The
black
album
)
.
Dette
er
Metallica
sitt
mest
-
selgande
album
,
og
er
nr
.
26
av
dei
mest
solgte
albuma
i
USA
.
Den
mest
kjende
songen
deira
,
Enter
Sandman
er
frå
dette
albumet
.
Norsk
Wikipedia
er
ei
av
dei
eldste
Wikipedia
-
utgåvene
og
vart
oppretta
same
år
som
Wikipedia
-
prosjektet
vart
grunnlagd
,
som
den
16
.
og
siste
utgåva
som
vart
grunnlagd
i
2001
.
Det
er
den
nest
eldste
av
dei
skandinaviske
utgåvene
,
men
prosjektet
var
inaktivt
i
lengre
tid
,
og
vart
først
gjenoppliva
hausten
2003
etter
at
prosjektet
skifta
frå
UseModWiki
til
fase
3
-
programvara
,
som
då
allereie
hadde
vore
brukt
av
dei
fleste
større
prosjekta
sidan
2002
.
Oppgraderinga
skjedde
15
.
desember
2003
og
den
første
dagen
registrerte
rundt
ti
personar
seg
som
brukarar
.
Dei
fleste
eksisterande
artiklane
(
ca
.
700
)
vart
sletta
eller
fullstendig
nyskrivne
i
løpet
av
desember
2003
-
januar
2004
,
og
talet
artiklar
hadde
ved
utgangen
av
2004
nådd
15
 
000
.
Dermed
var
norsk
Wikipedia
i
denne
perioden
ei
av
dei
snøggast
vaksande
utgåvene
.
Det
største
økologiske
problemet
til
innsjøen
er
endringane
som
vart
gjort
med
elvane
Amu
-
Darja
og
Syr
-
Darja
for
at
dei
skulle
nyttast
til
kunstig
vatning
.
Som
følgje
av
dette
har
vassnivået
i
Aralsjøen
minka
dramatisk
dei
siste
femti
åra
.
Dette
har
ført
til
store
økologiske
og
økonomiske
problem
for
sjøen
og
området
rundt
.
I
tillegg
har
rå
kloakk
vorte
dumpa
direkte
i
innsjøen
i
løpet
av
dei
siste
førti
åra
,
noko
som
har
tatt
livet
av
mange
naturlege
fiskeartar
.
Ei
einprotisk
syre
er
ei
syre
som
gjev
frå
seg
1
proton
(
H
+
)
.
Ei
fleirprotisk
syre
er
ei
syre
som
gjev
frå
seg
to
eller
fleire
protoner
(
H
+
)
I
1718
vart
Sardinia
eit
«
sjølvstendig
»
vasallkongedøme
under
Huset
Savoie
,
herskarar
av
Piemonte
.
I
1792
var
Jean
-
Paul
Marat
,
son
av
ein
sardisk
far
frå
Cagliari
og
ei
sveitsisk
mor
,
ein
av
triumviratane
som
leia
den
fransk
revolusjonen
.
I
1793
gjorde
Sardinia
opprør
og
krevde
sjølvstende
mot
at
dei
hjelpte
å
slå
dei
fransk
invasjonsstyrkane
.
Sjølvstyret
vart
innvilga
i
det
kombinerte
kongedømet
Piemonte
-
Sardinia
,
men
etter
at
den
franske
trugselen
forsvann
,
tok
kongen
tilbake
all
makta
si
.
I
1860
vart
Vittorio
Emanuele
II
,
Konge
av
Sardinia
,
òg
den
første
kongen
av
Italia
etter
å
ha
erobra
resten
av
den
italienske
halvøya
.
Tradisjonen
med
å
gå
i
kyrkja
julaftan
har
halde
seg
ved
lag
også
mot
slutten
av
1900
-
talet
,
då
kristen
utøving
gjekk
ned
i
Noreg
.
I
2005
gjekk
til
dømes
591
 
690
,
rundt
1
/
8
,
til
gudsteneste
denne
dagen
.
[
2
]
«
Homofili
»
blei
første
gong
nytta
på
norsk
i
ein
brosjyre
av
den
norske
avdelinga
av
det
danske
«
Forbundet
af
1948
»
i
1951
.
Noreg
er
eit
av
dei
få
(
det
einaste
?
)
landet
der
dette
omgrepet
framleis
har
stor
utbreiing
.
Ordet
islam
kjem
av
dei
arabiske
rotkonsonantane
S
-
L
-
M
,
og
vert
omsett
med
overgjevnad
til
Guds
vilje
,
eller
òg
med
lydnad
.
Av
andre
arabiske
ord
med
same
rot
finn
ein
salaam
og
salaam
aleikum
,
som
tyder
fred
og
Guds
fred
og
er
vanlege
helsingsformer
,
samt
muslim
,
som
tyder
ein
som
underkastar
seg
Gud
.
Rosj
hasjaná
(
hebraisk
ראש
השנה
rōš
hovud
haššānā
året
)
er
jødisk
nyår
og
blir
feira
på
den
1
.
og
2
.
dagen
(
blant
reformjødar
og
samaritanarar
berre
den
1
.
dagen
)
av
månaden
tisjré
—
den
sjuande
månaden
i
det
jødiske
året
.
Danske
vinnarar
av
Nobelprisen
i
medisin
er
Niels
Ryberg
Finsen
(
1903
)
,
August
Krogh
(
1920
)
,
Johannes
Fibiger
(
1926
)
,
Henrik
Dam
(
1943
)
og
Niels
K
.
Jerne
(
1984
)
.
I
fysikk
har
Niels
Bohr
(
1922
)
og
Aage
Niels
Bohr
og
Ben
Roy
Mottelson
(
1975
)
vunne
prisen
,
mens
Jens
Christian
Skou
vann
i
kjemi
i
1997
.
I
føydale
system
er
det
vanleg
for
ein
herskar
å
ha
mange
slavar
,
eller
liveigne
,
som
arbeider
for
han
.
Men
også
i
samfunn
som
har
kalla
seg
demokratiske
,
mellom
anna
Aten
,
har
ein
halde
slavar
.
I
vikingtida
heldt
ein
trælar
på
same
måte
som
slavar
.
Trælar
kunne
både
vera
ufrie
skandinavar
og
krigsfangar
frå
andre
land
i
Europa
.
Sommeren
har
ofte
mykje
sol
med
ettermiddagsbyger
og
av
og
til
torevêr
.
Tidleg
på
sommaren
har
ein
torevêr
ein
av
tre
dagar
.
Donaudalen
er
ofte
litt
fuktigare
,
men
ikkje
meir
enn
at
det
ikkje
vert
ubehageleg
.
Enkelte
dagar
kan
det
bli
svært
varmt
,
særleg
i
sør
og
i
aust
.
Slettene
tørkar
fort
opp
tidleg
på
hausten
,
før
ein
igjen
får
ein
våtare
periode
og
kjøligare
vêr
frå
oktober
til
desember
.
Ein
kan
få
lett
snø
innimellom
om
vinterne
,
men
snødekket
ligg
sjeldan
særleg
lenge
,
og
eit
snøfall
smeltar
som
regel
før
det
neste
kjem
.
I
snitt
ligg
snøen
på
bakken
30
-
40
dagar
i
løpet
av
eit
år
,
men
i
år
med
kaldare
vintrar
kan
talet
på
snødagar
aukast
,
særleg
når
den
kalde
austavinden
frå
Ukraina
slår
til
.
Bakonyområdet
og
andre
høgare
punkt
har
derimot
lågare
temperaturar
og
større
mengder
snø
når
fuktig
luft
strøymer
nordover
frå
Adriaterhavet
.
Frå
april
av
byrjar
dei
lågareliggande
områda
og
varmast
opp
igjen
.
Budapest
har
ein
årleg
nedbørsnormal
på
614
mm
.
Våren
2007
vart
det
meldt
i
norsk
og
internasjonal
presse
at
Venezuela
planla
eit
større
kjøp
av
ubåtar
frå
Russland
.
Venezuelanske
styresmaktar
har
avvist
meldingane
.
[
13
]
Bruk
av
økonomiske
middel
til
militær
verksemd
i
landet
har
gått
ned
både
om
ein
ser
på
relative
tal
(
i
forhold
til
BNP
)
og
i
absolutte
tal
sidan
Chávez
kom
til
makta
.
[
14
]
Romarane
ga
kvarandre
gjerne
gåver
under
denne
festen
,
gjerne
i
sølv
,
men
det
var
òg
vanleg
å
gje
andre
gjenstandar
.
Etter
diktaren
Martial
har
me
til
dømes
fleire
epigram
forma
som
gåter
om
matgåver
.
Egga
kan
vera
hovudingrediensen
i
rettar
som
speilegg
,
kokt
egg
og
omelett
,
eller
brukast
som
bindemiddel
i
ei
rekke
andre
rettar
,
som
pannekaker
,
vafler
og
sufflé
.
Navroz
(
farsi
for
nyttår
)
er
namnet
på
nyttårsfeiringa
til
iranarar
av
alle
religionar
,
og
til
bahaiar
og
parsarar
,
begge
religionar
som
har
opphav
i
Persia
.
Navroz
kjem
ved
vårjamdøgn
,
20
.
eller
21
.
mars
.
Ulike
trusretningar
tel
år
med
ulike
utgangspunkt
.
Sidan
1600
-
talet
har
den
katolske
kyrkja
byrja
kyrkjeåret
den
første
søndagen
i
advent
.
Love
You
Live
var
det
siste
The
Rolling
Stones
-
albumet
der
Rolling
Stones
Records
internasjonalt
vart
distribuert
av
Warner
Music
.
På
dei
neste
albuma
tok
EMI
over
denne
rolla
,
medan
Warner
kunne
var
distributør
i
Nord
-
Amerika
.
Laukar
Denne
stilen
var
tyngre
enn
i
den
opphavlege
gruppa
.
Burdon
skreiv
meir
og
høgare
på
konsertversjonar
av
«
Paint
it
Black
»
og
«
Hey
Gyp
»
.
I
1968
lagde
dei
meir
eksperimentelle
songar
som
«
We
Love
You
Lil
»
og
den
19
minuttar
lange
«
New
York
1963
-
America
1968
»
.
Songane
hadde
ein
stil
der
dei
byrja
roleg
,
før
dei
vart
psykedeliske
og
enda
med
skriking
,
rare
tekstar
og
skurrande
instrument
.
Mange
menneske
kan
fortelje
om
møte
med
englar
.
Englane
har
sin
plass
i
folkeleg
religionsutøving
,
og
har
på
mange
vis
teke
plassen
frå
vetta
i
den
gamle
folketrua
.
Dei
folkelege
englane
har
til
oppgåve
å
passe
på
menneska
,
jf
.
uttrykket
«
å
ha
englevakt
»
.
Akkadisk
har
ein
regel
som
stryk
korte
vokalar
(
og
truleg
dei
utan
trykk
)
.
Dette
skjer
ikkje
med
vokalar
i
siste
staving
i
ord
,
og
bare
i
opne
stavingar
som
fylgjer
ei
anna
open
staving
med
kort
vokal
.
Opne
stavingar
er
i
denne
samanhengen
dei
som
sluttar
på
ein
vokal
.
Til
dømes
blir
verbaladjektivet
(
partisipp
II
)
av
verbet
prs
(
avgjøra
)
i
den
feminine
forma
uttala
paris
-
t
-
um
(
-
t
markerer
hokjønn
,
-
um
er
nominativ
-
endinga
)
.
/
i
/
-
en
blir
ikkje
stroken
,
ettersom
han
er
del
av
ei
lukka
staving
(
/
ris
/
)
.
I
den
maskuline
forma
av
ordet
heiter
det
likevel
pars
-
um
,
sidan
/
i
/
-
en
i
den
forma
som
ligg
til
grunn
,
/
pa
.
ri
.
sum
/
,
står
i
ei
open
staving
og
kjem
etter
ei
kort
open
staving
(
/
pa
/
)
.
I
dei
seinare
språkstadia
i
akkadisken
ser
ein
i
tillegg
eit
generelt
bortfall
av
korte
vokalar
i
slutten
av
ord
.
Fats
Domino
medverka
i
to
filmar
i
1956
,
Shake
,
Rattle
&
Rock
!
og
The
Girl
Can
'
t
Help
It
.
4
.
januar
1493
sette
han
segl
heimover
,
og
etter
ein
stormfull
reise
måtte
han
legge
i
land
i
Portugal
.
Forholdet
mellom
Portugal
og
Castilla
var
skralt
på
denne
tida
,
og
han
blei
fanga
,
men
seinare
leten
laus
.
Han
kom
til
Spania
den
15
.
mars
,
og
viste
fram
både
gullet
han
hadde
funne
og
fleire
innfødde
som
han
hadde
tatt
med
over
.
Han
skildra
også
tobakk
,
ananas
og
hengjekøyer
,
som
var
nytt
for
europearane
.
På
Island
og
Færøyane
vart
den
nye
kalenderen
innførd
litt
seinare
,
med
at
laurdag
16
.
november
vart
følgd
av
søndag
28
.
november
.
Før
ein
kan
diskutere
avskoging
som
eit
problem
er
det
viktig
å
vite
kva
det
er
ein
snakkar
om
.
Kva
er
skog
?
Kva
er
avskoging
?
Når
er
avskoging
eit
problem
,
og
kvifor
?
Kaffien
kan
koka
saman
med
vatnet
for
så
å
verta
silt
vekk
,
ein
kan
pressa
vatnet
raskt
gjennom
kaffipulveret
med
hjelp
av
ei
presskanne
(
handemakt
)
eller
ein
espressomaskin
(
høgt
trykk
)
,
eller
ein
kan
lata
det
filtrera
gjennom
pulveret
.
Det
finst
òg
frysetørka
kaffi
(
pulverkaffi
)
som
kan
løysast
opp
direkte
i
det
varme
vatnet
.
Måten
ein
lagar
kaffien
på
har
mykje
å
seia
for
smaken
.
Ein
har
funne
spor
frå
steinalderen
i
området
,
men
det
låg
i
utkanten
for
dei
meir
avanserte
kulturane
.
Området
rundt
Larissa
var
særs
frodig
og
var
eit
viktig
jordbruksområde
i
antikken
og
særleg
kjend
for
hestane
sine
.
Hovudelementa
i
seremonien
er
mora
si
takkseiing
for
berging
(
Birkat
gomél
)
;
resiteringa
av
Høgsongen
2
:
14
(
og
,
om
dotra
er
den
første
dotra
åt
mor
si
,
Høgsongen
6
:
9
)
og
sjølve
namngjevingsbøna
i
form
av
«
Mi
sjebberákh
(
immoténu
)
»
(
sjå
nedanfor
)
.
Tilleggselement
kan
inkludere
Davidssalme
128
og
Birkat
kohaním
(
Prestesigninga
)
.
«
Kristi
åpenbaringsmenighet
»
i
Bergen
har
St
.
Sunniva
kapell
,
men
har
òg
halde
til
i
Mariakyrkja
.
Presten
i
Bergen
held
òg
stundom
gudstenester
i
Stavanger
.
Den
colombianske
film
-
og
teaterregissøren
Jorge
Alí
Triana
og
dottera
hans
Veronica
Triana
laga
ei
oppsetting
for
teater
av
Pantaleón
y
las
visitadoras
,
førestillinga
hadde
verdspremiere
i
2009
på
den
spanske
Theatre
Repertorio
Español
i
New
York
,
med
musikk
av
colombianaren
Andrés
Cabas
og
ein
internasjonal
oppsetting
.
[
6
]
Etter
djupare
ned
i
havet
ein
kjem
,
jo
mindre
vert
radiusen
til
partiklane
si
sirkulære
rørsle
.
Når
djupet
er
om
lag
halvparten
av
bølgjelengda
λ
,
vil
sirkelrørsla
vere
om
lag
null
.
Bølgjefarten
er
tilnærma
med
[
1
]
I
1948
starta
ein
geriljakrig
som
var
initiert
av
kommunistar
i
den
dåverande
britiske
kolonien
Malacka
,
og
kampane
heldt
på
i
drygt
ti
år
.
Britiske
troppar
lukkast
der
å
sigre
over
geriljaen
fullstendig
militært
.
Det
var
fyrste
gong
i
moderne
tid
dette
hende
.
Ei
bidragande
årsak
til
dette
var
at
ein
tvangsflytta
nær
ein
halv
million
menneske
frå
den
kinesiske
minoriteten
i
landet
.
Eigedomspronomenet
bli
bøygd
i
kjønn
og
tal
.
Tredje
person
kan
vere
fleirtydig
.
Lønnesirup
er
ein
søt
sirup
som
blir
framstilt
ved
å
koke
inn
sevje
frå
lønnetreet
.
Produktet
blir
særleg
laga
i
Canada
og
det
nordaustlege
USA
,
og
brukt
i
nordamerikansk
matlaging
,
men
lønnesirup
er
også
kjend
frå
Noreg
.
Raúl
blir
av
enkelte
observatørar
skildra
som
Cubas
militære
«
jernhand
»
,
og
derfor
som
ein
lite
reformvennleg
person
.
Andre
igjen
hevdar
at
Raúl
Castro
har
lært
mykje
av
Fidel
sine
suksessar
og
feiltrinn
,
og
derfor
vil
vise
seg
som
ein
reformvennleg
leiar
.
Fargen
på
ei
sky
kan
seie
mykje
om
kva
som
føregår
inne
i
skya
.
Trass
i
at
det
vert
fødd
fleire
gutar
enn
jenter
(
i
tilhøvet
1
:
1
,
05
)
,
så
er
det
flest
kvinner
mellom
vaksne
menneske
.
Gutar
og
menn
i
alle
aldrar
har
høgare
dødsrate
og
kvinner
lever
i
gjennomsnitt
fem
år
lengre
enn
menn
.
Global
raudliste
–
Norsk
raudliste
Det
som
gjenstår
av
eit
meteorittnedslag
både
til
havs
og
på
land
er
eit
krater
,
anten
eit
«
enkelt
»
eller
eit
«
komplekst
»
krater
.
Barringerkrateret
i
Arizona
er
det
best
bevarte
eksemplet
på
jorda
på
eit
enkelt
,
skålforma
krater
.
Desse
kratera
blir
sjeldan
større
enn
fire
kilometer
i
diameter
.
Løvland
hadde
også
vervet
som
formann
i
Den
norske
nobelkomitéen
frå
1901
til
1922
.
Han
var
leiar
i
Noregs
Mållag
frå
1909
til
1912
.
Eit
nytt
album
,
So
Beatiful
or
So
What
med
Paul
Simon
,
påverka
av
bluesgrass
,
er
venta
å
kome
tidleg
i
2011
.
[
12
]
Punktskrift
,
eller
Brailleskrift
,
er
eit
skriftsystem
som
blir
brukt
av
synsskadde
eller
blinde
personar
i
store
delar
av
verda
.
Systemet
byggjer
på
eit
rektangel
som
består
av
seks
punkt
,
i
to
loddrette
kolonner
med
tre
punkt
i
kvar
kolonne
.
Rektanglet
er
ikkje
større
enn
at
det
kan
bli
dekka
av
fingertuppen
.
I
ei
punktskriftsbok
les
vi
punktskrifta
frå
venstre
til
høgre
med
fingertuppen
.
Kenozoikum
har
vore
ein
periode
som
har
gradvis
vorte
avkjølt
.
I
tidleg
kenozoikum
blokkerte
materiale
frå
K
-
T
-
laget
truleg
solinnstrålinga
i
lang
tid
.
Etter
at
Drakesundet
mellom
Australia
og
Antarktis
var
danna
starta
den
antarktiske
sirkumpolare
havstraumen
,
som
førte
kaldt
djuphavsvatn
opp
til
overflata
,
og
klimaet
vart
langt
kjøligare
.
Klimaet
vart
varmare
igjen
i
miocen
då
udekte
gasshydrat
slepte
ut
karbondioksid
.
Då
Sør
-
Amerika
knytte
seg
til
Nord
-
Amerika
og
danna
Panamaeidet
vart
Arktis
sterkare
avkjølt
på
grunn
av
at
Humboldtstraumen
og
Golfstraumen
vart
sterkare
,
og
det
heile
enda
med
siste
glasiale
maksimum
.
I
tillegg
til
gudar
og
menneske
fantest
ei
rekkje
vesen
av
ulik
karakter
i
den
greske
mytologiske
verda
.
Dei
fleste
tinga
i
naturen
hadde
personlegdommar
,
som
dryader
i
trea
og
najader
i
vatn
.
Det
fantest
mange
vesen
som
var
sett
saman
av
ulike
verkelege
vesen
,
som
kentaurar
og
faunar
.
Ein
hadde
vidunderlege
vesen
,
som
Pegasus
,
og
forferdelege
monster
,
som
Medusa
og
minotauren
.
I
Noreg
er
diskriminering
på
grunnlag
av
etnisitet
,
nasjonalt
opphav
,
avstamming
eller
hudfarge
forbode
ved
lov
.
[
4
]
Positiv
særbehandling
for
å
fremje
likestilling
er
likevel
tillatt
.
Om
nokon
blir
dømd
for
å
ha
utøvd
grov
vald
eller
grovt
skadeverk
,
vil
straffa
bli
skjerpa
dersom
brotsverket
er
rasistisk
motivert
.
[
5
]
[
6
]
Straks
etter
han
flytta
til
Solnør
,
vart
han
1856
ordførar
i
Skodje
formannskap
og
såleis
medlem
av
Romsdals
amtsformannskap
,
der
han
i
fleire
år
arbeidde
som
formann
i
vegkomiteen
og
som
medlem
av
fleire
spesialkomitear
.
Dessutan
var
han
i
lengre
tid
overformyndar
og
forlikskommissær
i
heimbygda
.
Kyrkja
står
i
same
området
som
den
førre
Vadsø
-
kyrkja
,
men
er
orientert
nord
-
sør
.
Vend
mot
byen
har
kyrkja
har
ein
høg
og
mektig
front
med
to
tårn
med
ein
gavl
over
.
Under
gavlen
er
eit
høgt
gyldt
spir
.
Spiret
står
over
hovedinngangen
til
kyrkja
,
og
mellom
døra
og
spiret
står
ein
skulptur
av
apostelen
Peter
.
Skulpturen
er
laga
av
Tone
Thiis
Schjetne
.
Utvendig
er
kyrkja
elles
dekorert
med
relieff
i
fasadebetongen
.
På
sidene
av
tårna
er
det
store
ur
.
Børsa
kyrkje
står
i
Børsa
i
Skaun
kommune
i
Sør
-
Trøndelag
fylke
,
og
er
frå
1857
.
[
1
]
Det
finst
tre
artar
av
teak
:
Girona
-
Costa
Brava
lufthamn
vert
særleg
nytta
av
lågprisselskap
som
Ryanair
og
ligg
i
Girona
,
rundt
90
km
nord
for
Barcelona
.
Det
same
gjeld
Reus
lufthamn
,
som
ligg
77
km
sør
for
Barcelona
i
byen
Reus
.
Sabadell
lufthamn
,
som
ligg
i
byen
Sabadell
nær
Barcelona
,
har
ingen
kommersielle
flygingar
,
men
tillet
flytrafikk
og
vert
mellom
anna
nytta
til
pilottrening
og
private
flygingar
.
I
1828
vart
det
første
juridiske
fakultetet
grunnlagt
,
noko
som
gav
startskotet
til
ein
ny
periode
med
vekst
.
I
tillegg
til
mange
studentar
og
lærarar
,
auka
produksjonen
av
kaffi
i
regionane
Campinas
og
Rio
Claro
.
I
denne
perioden
byrja
det
å
kome
eit
stort
tal
av
innvandrarar
,
særleg
frå
Italia
.
Mange
av
desse
busette
seg
i
hovudstaden
,
og
den
første
industrien
byrja
å
ta
form
.
Den
katolske
kyrkja
kjøpte
i
1875
ei
tomt
rett
ved
slagstaden
for
å
byggja
eit
kapell
der
.
Dette
sto
ferdig
akkurat
i
tide
til
feiringa
av
900
-
årsdagen
for
slaget
,
29
.
juli
1930
.
Kapellet
,
som
naturleg
nok
heiter
St
.
Olavs
kapell
,
er
fortsatt
i
bruk
,
og
i
jubelåret
2000
ga
pave
Johannes
Paul
II
avlat
til
dei
som
deltok
i
liturgiske
feiringar
der
i
samband
med
olsokfeiringa
.
Ein
annan
kjend
vals
om
Donau
er
Valurile
Dunărij
av
den
rumenske
komponisten
Ion
Ivanovici
(
1845
–
1902
)
,
som
tok
publikum
med
storm
då
han
vart
framført
ved
Verdsutstillinga
i
Paris
i
1889
.
Robbie
Williams
er
vorte
eit
av
dei
størte
namna
innanfor
popmusikk
i
dei
fleste
land
.
Musikken
hans
har
likevel
aldri
hatt
storpopularitet
i
USA
.
Nokre
meiner
det
skuldast
den
kontroversielle
musikkvideoen
til
den
fyrste
singelen
til
Sing
When
You
’
re
Winning
'
;
Rock
DJ
.
I
videoen
dansar
og
strippar
Robbie
Willams
,
medan
han
er
omgjeven
av
halvavkledde
kvinner
.
Etter
han
har
teke
av
kleda
,
byrjar
han
å
han
å
flå
huda
av
sig
sjølv
og
deretter
rive
organa
sine
ut
(
dette
er
sjølvsagt
dataanimeret
)
.
I
videoen
endar
han
som
eit
skjelett
,
medan
han
framleis
dansar
til
musikken
.
Uansett
kva
ein
meinte
/
meiner
om
songen
,
vart
den
ein
stor
hit
.
Det
samme
gjorde
neste
singel
,
Kids
,
som
var
ein
duett
med
den
australske
songarinna
Kylie
Minogue
.
Idéen
med
songen
var
at
den
skulle
vere
i
Grease
-
stil
,
og
Robbie
hadde
utpeikt
seg
sjølv
som
John
Travolta
og
Kylie
Minogue
som
Olivia
Newton
-
John
.
Albumet
fekk
fleire
hit
-
singlar
og
eit
par
av
songane
vart
òg
innspelte
på
andre
språk
.
Mellom
anna
kom
Better
Man
ut
på
spansk
og
Supreme
på
fransk
.
49
.
Ożarów
Mazowiecki
(
8
 
237
)
Møyfrid
er
eit
kvinnenamn
av
norrønt
opphav
.
Namnet
er
sett
saman
av
norrøne
mey
,
'
ung
kvinne
'
,
og
fríðr
,
'
ven
'
.
Møyfrid
har
norsk
namnedag
den
6
.
oktober
.
Russland
er
eit
av
landa
som
har
grense
til
den
største
innsjøen
i
verda
,
Det
kaspiske
havet
.
I
Russland
ligg
den
djupaste
innsjøen
i
verda
,
Bajkalsjøen
,
det
høgste
fjellet
i
Europa
,
Elbrus
,
den
lengste
elva
i
Europa
,
Volga
og
den
største
innsjøen
i
Europa
,
Ladoga
.
Fire
av
dei
ti
lengste
elvene
i
verda
renn
gjennom
den
asiatisk
delen
av
Russland
:
Jenisej
,
Ob
,
Amur
og
Lena
.
Den
største
øya
i
Russland
er
Sakhalin
utanfor
austkysten
.
Geologiske
prov
består
mellom
anna
av
utvaskingar
og
riper
i
fjell
,
avsett
lausmasse
i
form
av
morene
,
drumlin
og
tilsvarande
,
profilar
på
dalar
og
vandreblokkar
.
Vedvarande
isbrear
har
ein
tendens
til
å
forstyrre
og
skure
bort
geologiske
prov
og
gjer
at
dei
er
vanskelege
å
tolke
.
Derfor
tok
det
lang
tid
å
kome
fram
til
den
rådande
teorien
.
Kyrkja
er
ei
av
dei
få
kyrkjene
i
Finnmark
som
overlevde
siste
krig
.
I
kyrkja
står
to
spesiallaga
lysestakar
i
krystall
,
ei
gåve
til
Nordkapp
frå
Olav
V
av
Noreg
.
Kystområdet
er
ei
opp
mot
100
kilometer
brei
lågtliggande
stripe
av
landet
avgrensa
av
Stillehavet
i
vest
og
foten
av
Andesfjella
i
aust
.
Opphavleg
var
landet
her
skogkledd
også
med
mangroveskog
,
men
no
har
jordbruk
tatt
over
med
bananplantasjar
,
kakao
-
og
kaffifarmar
.
Mangroveskogen
er
i
stor
grad
fjerna
for
å
gje
plass
til
oppdrettsanlegg
for
reker
,
ofte
i
illegal
verksemd
.
Langs
kysten
finst
fine
strender
,
men
òg
viktige
hamner
.
Hamna
i
Balao
i
Esmeraldasprovinsen
er
eksporthamn
av
råolja
som
er
frakta
i
rør
frå
nordre
del
av
Oriente
.
Kysten
har
regntid
frå
desember
til
mai
.
I
motsetnad
til
Peru
har
ikkje
Ecuador
ørken
i
kystområdet
.
Straks
etter
,
i
1814
,
vart
Falsen
amtmann
i
Nordre
Bergenhus
amt
.
Han
vart
vald
til
stortinget
1815
-
16
og
på
nytt
i
1818
frå
Nordre
Bergenhus
.
Trass
i
at
han
budde
i
Bergen
,
vart
det
fyrste
valet
godkjent
.
Valet
i
1818
vart
ikkje
godkjent
.
Heile
si
tid
som
amtmann
i
amtet
var
han
busett
i
Bergen
.
Falsen
vart
vald
til
stortinget
1821
,
men
då
som
representant
frå
Bergen
.
På
tinget
vart
han
vald
til
president
,
og
var
formann
i
ti
av
dei
atten
stortingskomiteane
han
deltok
i
.
Mellompleistocen
er
ein
alder
i
epoken
pleistocen
.
Han
starta
for
781
 
000
±
5
 
000
år
sidan
,
då
den
siste
geomagnetiske
reverseringa
skjedde
.
Vaksdal
kyrkje
står
i
tettstaden
Vaksdal
i
Vaksdal
kommune
i
Hordaland
fylke
,
og
er
ei
langkyrkje
frå
1933
.
Kva
for
offentlege
oppgåver
kretsane
har
,
kan
variere
.
Boligbygging
,
vegar
(
Kreisstraßen
)
,
helsevesen
,
katastrofeberedskap
,
mattilsyn
,
avfallshandsaming
,
kollektivtransport
og
sosialhjelp
er
oppgåver
som
til
vanleg
ligg
til
kretsen
.
I
tillegg
til
å
yte
tenester
på
vegne
av
kommunane
fungerer
kretsen
òg
som
staten
sin
forlenga
arm
i
distrikta
og
fører
tilsyn
med
kommunane
.
Enkelte
kretsar
er
fullkommunalisert
,
det
vil
sei
at
det
statlege
overoppsynet
er
overdratt
kretsen
.
Kretsen
finansierar
si
verksemnd
ved
å
kreve
ein
avgift
(
Kreisumlage
)
av
kommunene
.
Sidan
1911
har
Monaco
vorte
styrt
som
eit
konstitusjonelt
monarki
med
fyrsten
som
statsoverhovud
.
Statsministeren
er
den
utøvande
makta
,
han
styrar
ei
regjering
på
fire
personar
.
Statsministeren
er
ein
fransk
statsborgar
utnemnd
av
Fyrsten
blant
kandidatar
føreslått
av
dei
franske
styresmaktene
.
Etter
1962
-
grunnlova
deler
fyrsten
makta
si
med
det
tokamra
nasjonalrådet
,
som
vert
vald
for
fem
år
av
gongen
.
Kringkastingssjefen
er
administrerande
direktør
og
ansvarleg
redaktør
i
Norsk
rikskringkasting
(
NRK
)
.
Han
eller
ho
blir
tilsett
av
styret
i
NRK
,
som
på
si
side
blir
utnemnt
av
regjeringa
.
Kringkastingssjefen
deltar
i
drøftingar
i
Kringkastingsrådet
og
kan
også
delta
i
drøftingar
i
distriktsprogramråda
.
90482
 
Orcus50000
 
Quaoar20000
 
Varuna
Brussel
og
organiseringa
av
adminstrasjonen
i
byen
var
lenge
eit
hett
politisk
tema
i
Belgia
.
Det
flamske
synspunktet
var
at
Brussel
var
ein
flamsk
by
og
burde
bli
verande
som
ein
del
av
Flandern
.
I
tillegg
frykta
den
flamsktalande
folkesetnaden
at
ein
ny
autonom
region
ville
føre
til
at
landet
fekk
to
fransktalande
regionar
,
då
Brussel
med
åra
har
fått
ein
stor
overvekt
av
fransktalande
innbyggjarar
.
Den
fransktalande
folkesetnaden
meinte
dei
hadde
gradvis
tatt
kontroll
over
byen
gjennom
kommunevala
og
at
ei
oppretting
av
ein
region
dermed
ville
svekke
denne
kontrollen
til
fordel
for
ein
lingvistisk
likskap
[
1
]
.
I
februar
1972
kom
Ricky
Fataar
og
Blondie
Chaplin
med
i
bandet
,
og
dette
medførte
ei
dramatisk
endring
i
stilen
til
bandet
.
Albumet
Carl
and
the
Passions
-
"
So
Tough
"
var
ei
blanding
utan
særpreg
som
inneheldt
songar
frå
det
tidlegare
bandet
til
Fataar
og
Chaplin
,
og
som
nesten
ikkje
høyres
ut
som
Beach
Boys
songar
.
Albumet
vert
av
mange
rekna
som
det
mest
ufokuserte
og
inkonsistente
til
bandet
.
Det
nådde
ikkje
listene
.
I
tillegg
til
sporadiske
voldelege
politiske
opptøyar
og
pågåande
militære
aksjonar
for
å
renske
ut
restane
av
al
-
Qaida
og
Taliban
,
slit
landet
med
enorm
fattigdom
,
krigsherrar
som
tek
seg
til
rette
,
ein
svært
svak
infrastruktur
og
landminer
.
Ein
styreleiar
eller
styreformann
er
leiar
for
eit
styre
,
i
eit
føretak
,
ein
organisasjon
eller
anna
.
Namnet
pinse
stammar
frå
det
greske
ordet
«
pentekoste
»
,
som
betyr
femtiande
.
Dette
var
opphavleg
namnet
for
den
jødiske
høgtida
sjabu
‘
ót
som
vert
feira
den
femtiande
dagen
etter
pesah
.
St
.
James
'
s
Park
Ei
bjølle
,
av
norrønt
bjǫllu
,
ei
oblik
form
av
bjalla
,
er
ei
lita
metallklokke
med
kolv
i
.
[
1
]
Når
klokka
heng
fritt
,
kan
kolven
slå
mot
klokka
og
gi
ein
ringelyd
.
Etter
å
ha
fått
på
plass
ein
ny
forlagskontrakt
reiste
Dylan
tilbake
til
Minnesota
i
starten
av
august
.
Han
heldt
seg
i
Minneapolis
der
han
møtte
gamle
vener
,
mellom
andre
Tony
Glover
,
som
han
spelte
inn
nokre
songar
med
.
I
395
vart
Augustin
bispevigd
og
utnemnd
til
hjelpebiskop
for
Valerius
.
Etter
at
denne
døydde
i
396
vart
han
så
valt
til
etterfølgjar
som
biskop
av
Hippo
.
Han
grunnla
eit
slags
ordenssamfunn
i
bisperesidensen
,
og
skreiv
ein
klosterregel
som
er
grunnlag
for
Augustins
regel
slik
han
kjenst
i
dag
.
Ved
sida
av
Benedikts
regel
utgjer
den
mykje
av
grunnlaget
for
det
vestlege
klostervesenet
.
Det
var
på
1960
-
talet
,
med
store
studentkull
for
døra
og
stor
oppbyggingslyst
i
landet
,
at
ein
først
byrja
å
tala
om
ein
høgare
utdanningsinstitusjon
i
Stavanger
.
Stavanger
Akademi
,
vitskapslaget
i
byen
,
drøfta
først
tanken
på
eit
møte
i
1960
.
I
1962
ba
så
kommunal
-
og
arbeidsministeren
og
stavangermannen
Andreas
Cappelen
ordføraren
i
byen
om
å
setja
universitet
på
dagsordenen
.
Det
vart
funnen
tomt
og
pengestøtte
,
men
då
Stortinget
gjorde
vedtak
om
nytt
universitet
i
1963
var
det
Tromsø
som
fekk
den
nye
institusjonen
.
Rogaland
vart
i
staden
oppmoda
til
å
oppretta
ein
distriktshøgskole
.
Europavegar
er
eit
nett
av
vegar
som
bind
Europa
saman
.
Dei
kryssar
nasjonale
grenser
og
er
underlagde
UNECE
,
SN
sin
europakommisjon
.
Vegane
er
nummererte
frå
1
,
som
i
Europaveg
1
eller
E1
,
og
oppover
.
Statsoverhovud
for
tida
er
Mizan
Zainal
Abidin
.
Statsminister
er
Abdullah
Ahmad
Badawi
.
Parlamentet
heiter
Dewan
Rakyat
og
har
219
medlemmer
som
er
valde
for
fem
år
om
gongen
,
samt
regjeringa
som
er
kalla
Dewan
Negara
med
70
medlemmer
.
Det
siste
valet
fann
stad
21
.
mars
2004
.
Det
er
språkstir
i
mange
land
,
denne
lista
har
berre
nokre
døme
:
I
Skandinavia
vara
høgtida
heilt
til
13
.
januar
eller
tjuandedag
jul
(
òg
kalla
Knuts
dag
)
.
Sjølv
om
moderne
juleferiar
som
regel
er
over
ved
denne
tida
,
feirer
ein
fortsatt
dagen
med
julgransplundring
i
Sverige
.
Lat
viljen
din
råda
på
jorda
slik
som
i
himmelen
.
«
På
Vossevangen
der
vil
eg
bu
»
er
eit
dikt
som
fyrst
vart
skrive
på
dansk
av
Carsten
Hauch
i
1861
.
Det
blei
sidan
omsett
til
norsk
av
Hulda
Garborg
.
Vossavangen
er
sentrum
i
Voss
kommune
i
Hordaland
fylke
.
Den
klassiske
pønkrock
-
stilen
hos
amerikanske
mannlege
pønkarar
var
t
-
skjorte
,
motorsykkeljakke
og
jeans
,
liknande
rockabilly
-
stilen
i
50
-
åra
og
britiske
rockarar
på
60
-
talet
.
Richard
Hell
sin
meir
androgyne
og
slaskete
stil
og
som
visstnok
fann
opp
tryggleiksnål
-
stilen
,
hadde
store
innverknad
på
Sex
Pistols
sin
impresario
Malcolm
McLaren
og
igjen
heile
den
britiske
pønkstilen
.
[
21
]
[
22
]
Tidlege
kvinnelege
pønkarar
hadde
stilar
som
varierte
frå
bondage
-
stilen
til
Siouxsie
Sioux
til
Patti
Smith
sin
meir
slaskete
stil
.
[
23
]
Førstnemnde
hadde
mykje
større
innverknad
på
den
kvinnelege
stilen
.
[
24
]
Etter
kvart
vart
tatoveringar
,
piercingar
og
naglar
vanlege
element
i
pønkmoten
.
Hårstilen
til
mannlege
pønkarar
var
ofte
kort
og
den
karakteristiske
hanekamfrisyren
kom
seinare
.
[
25
]
Hardcorepønkarar
hadde
ofte
barberte
hovud
.
Thomas
Mann
fekk
Nobelprisen
i
litteratur
i
1929
,
for
romanen
Buddenbrooks
.
Like
kjende
er
Døden
i
Venedig
og
Doktor
Faustus
.
Mizrahisk
jødedom
er
ei
fellesnemning
for
dei
tradisjonane
av
jødedommen
som
stammar
frå
området
Midtausten
,
med
hovudvekt
på
området
frå
Egypt
til
Irak
og
Den
arabiske
halvøya
.
Ein
inkluderer
gjerne
òg
persisk
jødedom
under
samletermen
mizrahisk
jødedom
,
sjølv
om
denne
tradisjonen
har
tydeleg
sjølvstendige
trekk
.
Rituelt
sett
har
mizrahisk
jødedom
fellestrekk
med
både
sefardisk
jødedom
og
askenasisk
jødedom
,
men
blir
ofte
sett
i
samanheng
med
sefardisk
jødedom
på
grunn
av
den
sterke
påverknaden
derifrå
frå
seinmellomalderen
av
.
I
snever
forstand
inkluderer
ikkje
mizrahisk
jødedom
den
jemenittiske
jødedommen
og
dei
lokale
indiske
tradisjonane
blant
bene
Israel
i
Mumbai
-
området
og
cochini
-
jødedom
i
den
indiske
delstaten
Kerala
.
Mule
Variations
er
eit
musikkalbum
av
Tom
Waits
frå
1999
og
det
første
albumet
sidan
The
Black
Rider
frå
1993
.
Klimaet
i
dette
fjellandet
på
austkysten
av
Svartehavet
er
nesten
tropisk
om
sommaren
,
medan
vintrane
er
varmare
enn
dei
milde
sørlege
områda
av
Russland
i
nord
.
Ein
har
derimot
kuldebølgjer
om
vinteren
over
store
delar
av
landet
.
Dei
vestlege
områda
er
ganske
våte
året
rundt
.
Tbilsi
har
ein
årleg
nedbørsnormal
på
462
mm
.
Dei
lågareliggande
områda
langs
kysten
av
Svartehavet
har
forholdvis
milde
vintrar
og
ganske
varme
somrar
.
Ein
kan
derimot
ha
ein
del
vind
i
fjella
,
særleg
i
Transkaukasusdalen
.
I
K
'
ut
'
aisi
kan
ein
få
vind
opp
i
orkan
styrke
minst
ein
gong
i
året
.
Auka
interesse
for
verka
hans
gav
inntekter
og
ei
betra
stilling
for
Schubert
.
Sommaren
1825
drog
han
på
ei
ny
fruktbar
reise
til
Oberösterreich
,
der
han
tonesette
dikt
av
Sir
Walter
Scott
,
mellom
anna
«
The
Lady
of
the
Lake
»
som
seinare
er
blitt
kjend
som
«
Ave
Maria
av
Schubert
»
.
Han
knytte
tette
vennskap
til
målaren
Moritz
von
Schwind
og
dramatikaren
Eduard
Bauernfeld
i
denne
perioden
.
I
karbontida
flytta
amfibia
seg
opp
i
næringskjeda
og
fekk
ei
rolle
som
tilsvarar
den
krokodillane
har
i
dag
.
Dei
åt
både
store
insekt
,
som
levde
på
land
,
og
fisk
som
levde
i
vatn
.
Gjennom
permtida
og
tidleg
trias
vart
dei
derimot
utkonkurrerte
av
proto
-
krokodiller
;
krypdyr
som
overtok
nisjene
deira
.
Dette
førte
til
at
amfibia
migrerte
til
kaldare
strøk
(
sidan
dei
i
motsetnad
til
urkrokodillane
kunne
gå
i
dvale
)
eller
vart
mindre
.
Fleire
offentlege
institusjonar
i
Kvinnherad
utgjer
viktige
arbeidsplassar
.
Mellom
dei
større
er
Valen
sjukehus
,
som
er
statleg
eigd
og
ein
del
av
Helse
Fonna
.
Fylkeseigde
Kvinnherad
vidaregåande
skule
på
Husnes
er
også
ein
av
dei
større
arbeidsplassane
.
Det
same
gjeld
den
kommunale
administrasjonen
,
som
i
hovudsak
er
lokalisert
til
Rådhuset
i
Rosendal
.
Viktige
kommunale
arbeidsplassar
er
også
barnehagar
,
grunnskular
og
ungdomsskular
,
som
i
Kvinnherad
har
ein
svært
desentralisert
struktur
.
Kvinnherad
lensmannkontor
hadde
tidlegare
hovudkontoret
i
Rosendal
,
men
etablerte
seg
i
2010
i
nye
lokale
på
Husnes
.
På
Husnes
ligg
også
NAV
-
kontoret
.
Lucia
,
Luzia
og
Lucie
er
kvinnenamn
av
latinsk
opphav
som
tyder
'
lysande
'
.
Den
mannlege
forma
er
Lucius
.
Sidan
det
indoeuropeiske
urspråket
opphavleg
vart
talt
i
eit
førhistorisk
samfunn
,
finst
det
ingen
ekte
eksempeltekstar
,
men
frå
og
med
1800
-
talet
har
moderne
forskarar
gjort
fleire
forsøk
på
å
setje
saman
eksempeltekstar
for
å
kunna
illustrere
resultata
sine
.
Desse
tekstane
er
i
beste
fall
begrunna
gjettverk
;
i
1969
sa
Calvert
Watkins
at
den
samanliknande
språkvitskapen
til
trass
for
150
års
forsking
endå
ikkje
kunne
rekonstruere
ein
einaste
velforma
setning
på
urspråket
.
Uansett
kan
slike
tekstar
gje
eit
levande
bilete
av
korleis
ein
samanhengande
ytring
på
urspråket
kan
ha
lydt
.
Landskapet
i
Romania
er
om
lag
jamt
fordelt
mellom
fjellområde
,
åslandskap
og
låge
sletter
.
Karpatane
dominerer
dei
sentrale
områda
av
landet
med
fjorten
fjelltoppar
over
2000
meter
.
Det
høgaste
fjellet
i
Romaina
er
Moldoveanu
på
2544
meter
over
havet
.
Sør
i
sentrale
område
av
Romania
glir
Karpatane
over
i
åsar
og
etter
kvart
Bărăgansletta
.
Det
geografiske
mangfaldet
i
Romania
har
ført
med
seg
eit
variert
og
rikt
dyre
-
og
planteliv
.
Lars
Eskeland
(
10
.
mars
 
1867
–
30
.
september
 
1942
)
var
forfattar
og
skulemann
,
fødd
på
Stord
.
EN
,
Endangered
,
viser
til
artar
som
har
svært
høg
risiko
for
å
døy
ut
–
20
prosent
sannsyn
for
å
døy
ut
innan
5
generasjonar
,
minimum
20
år
.
Ifylgje
Landnámabók
skal
den
fyrste
landnåmsmannen
ha
vore
Ingolf
Arnesson
frå
Fjaler
i
Sunnfjord
.
Landnåmet
hans
omfatta
eit
stort
område
kring
det
noverande
Reykjavik
der
det
sidan
kom
til
å
liggja
mange
garder
.
Andre
tidlege
landnåmsmenn
som
tok
mykje
land
,
var
Helge
Magre
frå
Agder
,
Skallagrim
Kveldulvsson
frå
Fjordane
,
som
var
far
til
Egil
Skallagrimsson
,
og
Kjetil
Høng
frå
Namdalen
.
Byar
i
Friuli
-
Venezia
Giulia
med
meir
enn
50
 
000
innbyggjarar
(
2006
estimat
)
:
Ved
byrjinga
av
2004
hadde
ein
funne
nær
førti
fleire
asteroidemånar
ved
hjelp
av
teleskop
på
jorda
.
Det
blei
funne
månar
rundt
hovudbelteasteroidar
,
trojanske
asteroidar
,
nærjordsasteroidar
og
objekt
i
Kuiperbeltet
.
I
februar
1977
gav
EMI
ut
The
Saints
sitt
debutalbum
,
(
I
'
m
)
Stranded
,
som
bandet
spelte
inn
på
to
dagar
.
[
103
]
The
Saints
hadde
flytta
til
Sydney
og
i
april
dette
året
gjorde
dei
og
Radio
Birdman
ein
stor
konsert
i
lag
.
[
104
]
Last
Words
hadde
òg
oppstått
i
byen
.
Månaden
etter
flytta
The
Saints
til
Storbritannia
.
I
juni
gav
Radio
Birdman
ut
albumet
Radios
Appear
.
[
70
]
Koordinatar
:
66
°
06
′
14
″
N
13
°
32
′
43
″
E

L
'
Abaïa
=
Abbadia
Alpina
(
kommunen
Pinerolo
)
,
Macao
(
Machiao
;
澳門
(
馬交
)
)
,
på
portugisisk
Macau
,
er
ein
adminstrativ
region
på
ei
lita
halvøy
i
sørlege
Kina
,
65
km
vest
for
Hongkong
.
Hovudstaden
er
Santa
Nome
de
Deus
de
Macau
.
På
mandarin
heiter
Macao
ogso
Àomén
(
澳門
)
.
Macao
er
også
kjend
som
Magok
(
媽閣廟
)
,
Haojing
'
ao
(
壕鏡澳
)
,
Xiangshan
'
ao
(
香山澳
)
og
Liandao
(
蓮島
«
Lotusøya
»
)
.
Folkesetnaden
er
om
lag
435
 
000
(
2004
)
.
Roald
Stensby
vart
nordisk
meister
i
rock
på
Jordal
amfi
i
1959
der
han
song
rockeklassikaren
«
Breathless
»
(
av
Jerry
Lee
Lewis
)
med
bandet
sitt
The
Rockin
’
Dukes
.
Den
viktigaste
hendinga
på
syttande
mai
er
dei
mange
toga
,
som
blir
haldne
så
godt
som
alle
stader
det
bur
nordmenn
.
Som
regel
har
ein
eit
barnetog
,
som
inkluderer
ungar
frå
barnehagealder
til
elevar
frå
vidaregåande
skule
,
og
eit
folketog
,
der
frivillige
lag
og
organisasjonar
er
med
.
I
tillegg
kan
ein
ha
eit
russetog
,
der
årets
russ
gjer
vittige
ting
.
Toga
er
prega
av
korps
som
speler
marsjar
og
særskilde
nasjonalromantiske
«
syttende
mai
-
songar
»
.
Ein
har
ulike
tradisjonar
ulike
stader
i
Noreg
.
I
Oslo
går
barnetoget
forbi
Slottet
,
der
kongefamilien
står
på
balkongen
og
vinker
til
dei
.
I
Bergen
set
buekorpsa
sterkt
preg
på
dagen
.
Volumet
til
ei
kule
er
gitt
ved
formelen
:
Kigali
er
hovudstaden
i
Rwanda
.
Landet
sin
økonomi
er
jordbruksbasert
,
og
lite
utvikla
.
80
 
%
av
befolkninga
lev
av
primitivt
jordbruk
og
på
fedrift
.
Namnet
tyder
'
nordmann
'
og
kan
visa
til
vikingar
,
normannarar
eller
nordmenn
.
I
England
blei
namnet
opphavleg
brukt
som
kallenamn
for
norrøne
innflyttarar
til
stader
som
England
.
Det
blei
etterkvart
også
eit
personnamn
.
Avleidde
kvinnenamn
er
Normanna
,
Normina
,
Norma
,
Nora
og
Mona
.
Zacatecas
grensar
til
Durango
i
nord
-
vest
,
Coahuila
i
nord
,
San
Luis
Potosí
i
aust
,
Aguascalientes
og
Guanajuato
i
sør
,
og
Jalisco
og
Nayarit
i
sør
-
vest
.
Goyas
gruppeportrett
av
den
spanske
kongefamilien
frå
1801
braut
med
tidlegare
idealiserande
tradisjonar
.
Seint
i
antikken
skal
byen
ha
vorte
plyndra
av
fiendar
,
og
resten
av
den
sivile
busetnaden
gøymde
seg
i
festninga
i
lag
med
restane
av
troppane
som
var
stasjonært
her
.
Mot
slutten
av
Romarriket
fekk
troppane
forsyningar
av
germanske
høvdingar
som
var
ansatt
av
den
romerske
administrasjonen
.
Då
Romarriket
fall
vart
desse
troppane
då
trofaste
til
dei
nye
barbariske
herskarane
.
Ut
frå
festninga
og
den
nye
mellomalderbusetnaden
i
sør
voks
mellomalderbyen
Bonn
fram
.
Han
vart
delvis
øydelagd
av
naturkatastrofar
og
bygd
opp
att
fleire
gonger
dei
neste
200
åra
.
Han
vart
råka
av
Carageapeste
i
1813
-
1814
og
byen
vart
rykka
bort
frå
osmanarane
fleire
gonger
av
Habsburgmonarkiet
(
1716
,
1737
,
1789
)
og
Det
russiske
riket
(
tre
gonger
mellom
1768
og
1806
)
.
Han
kom
under
russisk
administrasjon
mellom
1828
og
Krimkrigen
,
bortsett
frå
periodar
under
den
valakiske
revolusjonen
i
1848
og
då
austerrikske
troppar
inntok
byen
etter
at
russarane
reiste
frå
staden
.
Dei
var
i
byen
fram
til
mars
1857
.
I
mars
1847
førte
ein
brann
til
tapet
av
2000
bygningar
og
ein
tredjedel
av
byen
vart
øydelagd
.
Det
sosiale
skiljet
mellom
rike
og
fattige
i
byen
vart
på
denne
tida
skildra
av
Ferdinand
Lassalle
som
ein
«
ukultivert
lapskaus
»
.
I
want
to
give
Bertil
er
eit
mannsnamn
av
gammalhøgtysk
opphav
,
særleg
utbreidd
i
Sverige
.
Det
har
norsk
namnedag
den
24
.
august
og
svensk
den
11
.
juni
.
I
den
perioden
innspelinga
fann
stad
lytta
Dylan
til
store
mengder
folkeviser
på
klubbar
og
kafear
i
New
York
.
Mange
av
desse
var
nære
vener
som
spelte
med
Dylan
og
som
ofte
inviterte
han
heim
til
seg
der
dei
introduserte
han
for
fleire
folkeviser
.
Samstundes
lånte
og
lytta
Dylan
til
mange
folke
-
,
blues
-
og
countryplater
,
mange
som
var
vanskeleg
å
få
tak
i
på
denne
tida
.
Dylan
fortalde
i
eit
intervju
i
dokumentaren
No
Direction
Home
at
han
berre
trengde
å
høyre
ein
song
ein
gong
eller
to
for
å
lære
seg
han
.
Det
er
hovudsakeleg
to
typar
mobilitet
ein
snakkar
om
i
samband
med
stridsvogner
.
Det
eine
er
taktisk
mobilitet
,
som
er
eit
mål
på
emna
vogna
har
til
å
forflytte
seg
på
slagmarka
.
Dette
er
i
stor
grad
bestemt
av
evna
vogna
har
til
å
forsere
terreng
og
i
kva
fart
ho
kan
flytte
seg
.
Det
andre
er
strategisk
mobilitet
,
som
er
eit
mål
på
kor
snøggt
stridsvognavdelinga
kan
flyttast
over
lengre
avstandar
.
Det
avheng
av
rekkevidda
,
kva
slag
bruer
som
kan
bera
stridsvogna
og
hva
slags
transportmiddel
som
kan
nyttast
.
Likevel
skil
vi
mellom
openberringsreligionane
jødedom
,
kristendom
og
islam
på
den
eine
sida
og
dei
«
primitive
»
religionane
som
kultar
og
naturreligionar
på
den
andre
sida
.
Nemninga
blir
ofte
bruka
nedvurdérande
,
også
om
ateisme
.
På
300
-
talet
starta
ein
prest
som
heitte
Arius
ein
teologisk
debatt
kring
Jesu
natur
som
spreidde
seg
over
heile
den
kristne
verda
.
Konstantin
den
store
kalla
saman
til
Kyrkjemøtet
i
Nikea
i
325
for
å
løyse
og
avklare
debatten
.
Kyrkjemøtet
blei
samde
om
den
nikenske
truvedkjenninga
,
som
nå
blir
brukt
den
kristne
verda
.
Med
dette
vann
synet
til
Athanasius
,
som
var
pave
og
patriark
av
Alexandria
,
over
Arius
si
lære
.
Hjå
gangbergartane
har
magmaen
størknet
i
gangane
der
han
har
vorte
pressa
opp
til
jordoverflata
.
Det
vil
seie
at
når
den
vulkanske
aktiviteten
har
stoppa
opp
,
er
ein
gangbergart
den
bergarten
som
vert
danna
av
den
magmaen
som
vert
ståande
att
i
vulkanen
sitt
rør
opp
til
jordoverflata
.
Temperaturen
har
nokså
raskt
vorte
lågare
under
danninga
,
og
trykket
var
relativt
lågt
i
høve
til
det
djupbergartane
er
utsette
for
.
Avkjølinga
har
skjedd
forholdsvis
raskt
.
Bergarten
har
ikkje
hatt
tid
på
seg
til
å
utvikle
store
krystall
,
og
difor
ligg
krystalla
sjelden
i
eit
organisert
mønster
(
krystallstruktur
)
,
dei
har
ofte
ulik
storleik
og
er
ofte
små
.
Ein
kan
kalle
bergarten
eit
raskt
resultat
av
vulkansk
aktivitet
.
Den
kateketiske
skulen
i
Alexandria
er
den
eldste
skulen
av
sitt
slag
i
verda
og
blei
grunnlagt
rundt
år
190
av
den
lærde
Pantanaeus
.
Skulen
blei
ein
viktig
institusjon
for
religiøs
læring
,
og
studentane
blei
underviste
av
lærde
som
Athenagoras
,
Klemens
av
Alexandria
,
Didymus
,
og
ikkje
minst
den
store
Origenes
,
som
blir
rekna
som
grunnleggjaren
av
teologien
.
Han
var
og
aktiv
i
å
kommentere
og
samanlikne
bibeltekster
.
Origenes
skreiv
over
6
000
kommentarar
til
Bibelen
i
tillegg
til
sine
berømte
Hexapla
.
Mange
lærde
som
Hieronymus
besøkte
skulen
for
å
drøfte
idear
og
tankar
med
dei
lærde
som
var
der
.
Skulen
var
likevel
ikkje
avgrensa
berre
til
teologiske
studie
,
ein
dreiv
også
med
vitskap
,
matematikk
og
humanistiske
studie
her
.
Metoden
med
spørsmål
og
svar
oppstod
på
denne
skulen
,
og
15
hundreår
før
Louis
Braille
brukte
folk
på
denne
skulen
ein
teknikk
med
å
skjere
bokstavar
i
treplater
for
å
hjelpe
blinde
til
å
lese
og
skrive
.
Kong
Georg
VI
av
Storbritannia
(
midten
)
var
statsoverhovuud
for
ei
rekke
statar
i
det
britiske
samveldet
,
ei
stilling
som
stadig
er
blitt
meir
seremoniell
.
På
grunn
av
lite
nedbør
er
det
særs
få
tre
på
steppa
,
som
hovudsakleg
består
av
grassletter
og
store
sanddekte
område
.
Finsk
og
dei
næraste
slektspråka
(
dei
austersjøfinske
språka
)
går
attende
til
det
som
blir
kalla
urfinsk
(
kantasuomi
)
.
Språksteget
før
urfinsk
blir
kalla
tidleg
urfinsk
(
varhaiskantasuomi
)
,
det
omfattar
dei
austersjøfinske
og
samiske
språka
,
eit
betre
namn
ville
dermed
vore
austersjøfinsk
-
samisk
urspråk
,
eller
vestleg
ururalsk
.
Tidleg
urfinsk
tok
til
å
dele
seg
inn
i
urfinsk
og
ursamisk
for
ca
.
3000
-
3500
år
sidan
,
då
jordbruksrevolusjonen
førte
til
kontakt
mellom
urfinsk
og
indoeuropeisk
i
den
sørlegaste
delen
av
språkområdet
.
Sokna
i
ein
kommune
vel
representantar
til
kyrkjeleg
fellesråd
.
I
1667
slutta
William
Penn
seg
til
kvekarane
,
og
i
Amerika
grunnla
han
ein
koloni
med
religiøs
fridom
,
i
det
seinare
Pennsylvania
.
Hit
reiste
mange
av
tilhengjarne
som
vart
forfølgde
i
Europa
.
Dei
kulturhistoriske
samlingane
,
som
tidlegare
vart
kalla
«
Historisk
museum
»
og
held
til
i
ein
bygning
frå
1927
,
teikna
av
bergensarkitekten
Egill
Reimers
,
tek
føre
seg
etnografisk
,
arkeologisk
og
kunst
-
og
kulturhistorisk
materiale
,
og
har
mellom
anna
ei
av
Noregs
viktigaste
samlingar
av
kyrkjekunst
frå
mellomalderen
.
Seksjon
for
ytre
kulturminnevern
ved
Dei
kulturhistoriske
samlingane
har
forvaltingsansvaret
for
fornminna
i
dei
to
fylka
Hordaland
og
Sogn
og
Fjordane
,
og
for
Sunnmøre
i
Møre
og
Romsdal
fylke
,
og
står
for
arkeologiske
utgravingar
og
granskingar
.
Che
Guevara
blei
raskt
ein
av
leiarane
,
ein
comandante
,
respektert
for
motet
sitt
og
frykta
for
det
enkelte
har
skildra
som
brutalitet
.
Han
var
ansvarleg
for
avrettinga
av
mange
menneske
som
blei
funne
skyldige
som
torturistar
,
spionar
,
desertørar
eller
for
å
lekkje
informasjon
om
til
Batista
sine
troppar
.
Fidel
Castro
kravde
likevel
at
dei
revolusjonære
alltid
skulle
hjelpe
skadde
Batista
-
soldatar
,
sivile
og
bønder
som
ikkje
samarbeidet
med
fienden
,
og
handsame
dei
så
humant
som
mogleg
.
Resultatet
vart
at
geriljaen
fekk
eit
betre
ry
enn
dei
brutale
regjeringstroppane
og
sympatien
for
dei
voks
i
folkesetnaden
og
blant
Batista
sine
eigne
soldatar
.
Dette
medverka
til
at
stadig
fleire
rekruttar
dukka
opp
og
ville
slutte
seg
til
Castro
sine
«
skjeggete
menn
»
i
Sierra
Maestra
.
I
motsetnad
til
Batista
tok
ikkje
Castro
krigsfangar
.
Når
fangar
vart
tekne
,
lét
han
dei
gå
fri
,
men
heldt
att
våpna
deira
.
Etter
litt
nekta
også
fleire
soldatar
å
vende
tilbake
til
sine
«
eigne
»
når
dei
blei
sloppne
laus
,
og
slutta
seg
heller
til
Castro
sin
vaksande
geriljahær
.
Dei
seks
nordlege
øyane
ligg
vest
for
kysten
av
Hellas
,
og
den
sjuande
,
Kythira
,
ligg
utafor
sørspissen
av
Peloponnes
,
den
sørlege
delen
av
det
greske
fastlandet
.
Ein
bør
merke
seg
at
Kythira
ikkje
er
ein
del
av
periferien
kalla
Dei
joniske
øyane
(
Ionioi
Nisoi
)
,
men
er
ein
del
av
Attika
.
En
mig
viser
Míng
-
dynastiet
Grensa
mellom
landa
deler
den
høgaste
toppen
,
Golem
Korab
.
Videregående
uddannelse
kan
delast
inn
i
tre
hovudretningar
:
korte
,
mellomlange
og
lange
utdanningar
.
De
korte
utdanningane
varer
stort
sett
i
to
år
,
og
er
ofte
innanfor
fag
som
økonomi
,
helsefag
,
IT
,
design
og
teknologi
.
Dei
mellomlange
er
ofte
yrkesretta
,
og
går
over
tre
til
tre
og
eit
halvt
år
.
Dei
fleste
mellomlange
utdanningane
har
praksis
under
delar
av
studieløpet
,
og
fører
som
oftast
fram
til
ein
professionsbachelor
.
Døme
på
mellomlange
utdanningar
er
sjukepleie
,
ingeniør
,
lærar
og
journalist
.
Dei
lange
utdanningsløpa
går
over
fem
til
seks
år
og
er
av
teoretisk
karakter
.
Desse
vert
som
regel
undervist
ved
universiteta
,
og
utgjer
ei
treårig
bachelorgrad
og
ei
toårig
kandidatutdanning
(
sistnemnte
svarar
tilmastergrad
i
Noreg
)
.
Døme
på
dei
lange
utdanningane
er
lege
,
tannlege
,
sivilingeniør
og
høgare
grader
i
humaniora
og
naturvitskap
.
[
61
]
To
elver
renn
gjennom
byen
.
Den
eine
er
Sumida
som
renn
frå
nord
til
sør
og
ut
i
Tokyo
-
vika
.
Den
andre
er
Tama
som
renn
frå
vest
til
aust
.
Tama
er
også
grensa
mellom
Tokyo
og
nabobyen
Kawasaki
.
Young
fekk
noko
av
den
dårlegaste
kritikken
han
har
fått
for
Everybody
'
s
Rockin
.
New
Musical
Express
skreiv
«
I
det
minste
har
Neil
Young
motstått
freistinga
å
gå
saman
med
Crosby
,
Stills
and
Nash
att
,
sjølv
om
denne
herjinga
med
rockabilly
neppe
er
noko
meir
tilbakevendande
enn
det
.
»
[
3
]
Våpenet
til
Det
polsk
-
litauiske
samveldet
Bensin
er
flytande
ved
ved
normal
temperatur
og
trykk
.
Bensin
er
brannfarleg
,
då
bensindamp
vert
spreia
fort
og
er
lettenneleg
.
Det
siste
frankiske
området
var
øya
Ruad
,
tre
kilometer
utafor
kysten
av
Syria
,
som
var
okkupert
i
fleire
år
av
tempelherrane
,
men
ho
vart
til
slutt
tapt
til
mamelukkane
i
omleiringa
av
Ruad
26
.
september
1302
.
På
Island
og
Færøyane
vart
den
nye
kalenderen
innførd
litt
seinare
,
med
at
laurdag
16
.
november
vart
følgd
av
søndag
28
.
november
.
Ugarittisk
er
eit
av
dei
semittiske
språka
.
Språket
er
kjent
frå
tekstar
som
er
funne
i
Ugarit
.
Språket
vart
skrive
med
ugarittisk
skrift
.
Budde
i
Port
Said
:
Rørslemengd
,
momentum
,
massefart
,
impuls
eller
driv
er
ein
fysisk
storleik
.
I
klassisk
fysikk
er
ho
definert
som
masse
multiplisert
med
snøggleik
.
Rørslemengd
er
ein
vektor
,
dvs
.
det
er
ein
storleik
med
retning
i
rommet
.
Vanleg
symbol
er
p
og
SI
-
eininga
er
kilogram
*
meter
per
sekund
eller
kg
ms
-
1
.
Rørslemengd
er
ein
svært
sentral
storleik
i
fysikken
sidan
ho
,
i
motsetnad
til
snøggleik
,
er
ein
bevart
storleik
i
kollisjonar
og
andre
gjensidige
kraftutvekslingar
.
Den
tidlegare
kongelege
hovudstaden
og
tronsetet
er
Cetinje
.
Lars
Hamre
]
:
Norsk
Historie
1450
-
1536
Ein
kaldera
er
eit
stort
subsidenskrater
som
kan
oppstå
i
ein
stratovulkan
om
magmakammeret
vert
delvis
eller
heilt
tømd
under
eksplosive
utbrot
.
Toppen
av
krateret
klarar
eller
taket
i
kammeret
,
klarar
ikkje
å
halde
seg
sjølv
oppe
og
kollapsar
ned
i
det
tomme
kammeret
.
Slike
kalderaer
kan
inneheld
innsjøar
og
lavadomar
om
det
har
vore
utbrot
i
kalderaen
.
Kalderaer
kan
òg
dannast
gradvis
ved
subsidens
.
Dette
er
typisk
for
mange
skjoldvulkanar
.
Etter
fødselen
er
det
vanleg
å
stella
den
nyfødde
og
bita
eller
klippa
av
navlestrengen
.
Dyr
slikker
ofte
avkommet
medan
menneske
gjerne
vasker
og
masserer
spedbarna
sine
.
[
1
]
Den
1
.
september
1939
gjekk
Tyskland
til
åtak
på
Polen
den
andre
verdskrigen
tok
til
i
Europa
.
Kort
etter
,
den
17
.
september
,
gjekk
Den
raude
arméen
til
åtak
på
Polen
frå
aust
.
Molotov
-
Ribbentrop
-
pakta
hadde
løynlege
punkt
som
regulerte
dette
.
Med
dette
var
delinga
av
Polen
mellom
Tyskland
og
Sovjet
avslutta
.
Det
polske
landområdet
var
under
krigen
okkupert
av
Sovjetunionen
og
Tyskland
fram
til
1941
,
då
Tyskland
gjekk
til
åtak
på
Sovjetunionen
.
Tyskarane
tok
snøgt
resten
av
Polen
.
Terrorregimet
til
Hitler
slo
ekstra
hardt
til
mot
polske
sivile
.
Dei
tyske
nazistene
myrda
over
6
millioner
polske
statsborgarar
,
av
desse
var
over
halvparten
jødar
,
i
tillegg
til
materielle
øydeleggingar
der
mellom
anna
Warszawa
vart
jamna
med
jorda
.
Mange
av
dei
tyske
nazistane
sine
konsentrasjonsleirar
vart
oppført
på
polsk
jord
.
Sovjetiske
styrkar
myrda
på
si
side
polske
offiserar
i
den
såkalla
Katyn
-
massakren
.
Hundretusenvis
av
polakkar
vart
sende
til
arbeidsleirar
i
Sibir
og
Kasakhstan
.
Republikken
vart
gjenoppretta
etter
krigen
,
men
som
fylgje
av
sovjetisk
-
britisk
-
amerikanske
avtalar
vart
landegrensene
endra
vestover
.
Polen
vart
etter
kvart
eit
kommunistdiktatur
,
tildels
styrt
frå
Sovjetunionen
.
Fleire
gongar
i
etterkrigstida
var
det
store
streikar
og
protestar
mot
regimet
,
særleg
i
1956
,
1970
og
1980
.
I
1980
blei
Solidarność
(
Solidaritet
)
oppretta
som
den
første
frie
fagrørsla
under
leiing
av
Lech
Wałęsa
.
I
1981
innførte
styresmaktene
unntakstilstand
og
Solidaritet
var
forbode
til
1989
.
Som
første
land
bak
jernteppet
utlyste
Polen
frie
val
i
1989
.
Polen
blei
medlem
av
NATO
i
1999
og
EU
i
2004
.
Tragedie
(
gamalgresk
,
av
trag
-
oideia
,
'
bukkesong
'
)
er
nemninga
på
ein
hovudsjanger
innanfor
teater
og
film
.
Andre
artistar
som
har
spelt
songen
er
Our
Lady
Peace
,
Green
River
,
Duran
Duran
,
Lior
,
Simple
Minds
,
The
Pretenders
,
The
Bronx
,
John
Frusciante
,
Seether
,
Flea
,
Andrea
Corr
,
Laura
Marling
,
Pete
Doherty
,
Eddie
Vedder
,
Dave
Matthews
og
Jewel
.
Etter
katolsk
tradisjon
er
både
Mikael
,
Gabriel
og
Rafael
erkeenglar
,
eller
overenglar
,
som
var
ordet
som
tidlegare
vart
bruka
i
nynorske
bibelomsetjingar
.
Men
Bibelen
nemner
berre
Mikael
som
erkeengel
.
Etter
tradisjonen
var
Gabriel
voktar
av
Edens
hage
.
BBC
News
(
tidlegare
BBC
News
24
)
er
BBCs
kanal
som
sender
nyhende
døgnet
rundt
.
Den
sender
til
Storbritannia
,
men
er
òg
tilgjengeleg
i
Irland
.
Den
er
derfor
systerkanalen
til
BBC
World
News
,
som
er
verdsfemnande
.
Caralh
=
Caraglio
,
Mannlege
muslimske
pilegrimar
til
Mekka
kler
seg
i
kvite
klede
som
ikkje
er
sydde
,
men
halde
saman
med
eit
band
.
Desse
enkle
kleda
symboliserer
likskapen
mellom
rike
og
fattige
framfor
Gud
,
og
ved
at
dei
er
kvite
viser
dei
til
syndforlatinga
og
reinskapen
ein
hadj
-
pilegrim
får
.
Innan
hinduismen
er
det
likeleis
vanleg
å
kle
seg
i
enkle
,
einsfarga
klede
for
pilegrimar
,
til
dømes
sarong
(
vesjti
)
eller
lendeklede
(
dhoti
)
,
eller
greie
,
men
lite
prangande
sariar
for
kvinner
.
Dei
fyrste
gravemaskinene
nytta
kjetting
for
i
staden
til
å
løfta
bommane
.
Då
ståltau
vart
tilgjengeleg
rundt
1870
vart
nye
maskiner
utstyrte
med
vinsjar
.
I
kjølvatnet
av
renessansen
og
den
vitskaplege
revolusjonen
kom
dei
to
filosofiske
retningane
rasjonalisme
,
forfekta
av
blant
anna
René
Descartes
,
Gottfried
Wilhelm
Leibniz
og
Baruch
de
Spinoza
,
og
empirisme
,
forfekta
av
blant
anna
John
Locke
og
David
Hume
.
Desse
la
hovudvekt
på
fornufta
og
erfaringa
.
Immanuel
Kant
lagde
en
syntese
av
desse
to
retningane
,
ved
å
leggje
vekt
på
aktiv
bearbeiding
av
sanseinntrykka
.
På
grunn
av
nærleiken
til
London
er
mange
av
dei
som
bur
i
landsbyane
i
Surrey
pendlarar
,
folketettleiken
er
høgare
enn
i
nabogrevskapa
og
normalinntekta
ligg
noko
over
landsgjennomsnittet
.
Reformasjonen
i
England
var
ei
religiøs
omvelting
som
kom
samstundes
med
reformasjonen
i
andre
delar
av
Europa
,
men
som
likevel
var
svært
forskjellig
i
karakter
og
opphav
.
Utbrotet
utløyste
ei
alvorleg
krise
og
førte
nesten
til
ei
permanent
evakuering
av
øya
.
Vulkansk
oske
fall
over
mesteparten
av
øya
og
øydela
mange
hus
.
Ein
straum
av
lava
trua
med
å
fylle
igjen
hamna
,
som
var
hovudinntektskjelda
til
øya
via
fiskeriflåten
.
Ein
operasjon
vart
sett
i
gong
for
å
kjøle
ned
lavaen
ved
å
pumpe
sjøvatn
på
toppen
av
han
,
noko
som
var
vellukka
og
hindra
lavaen
frå
å
stenge
hamna
.
Det
første
seriøse
forsøket
på
å
formulere
ein
geologisk
tidsskala
som
kunne
nyttast
overalt
på
jorda
vart
gjort
seint
på
1700
-
talet
.
Den
viktigaste
av
desse
tidlege
forsøka
vart
gjort
av
Abraham
Werner
,
som
delte
bergartane
i
jordskorpa
inn
i
fire
typar
:
Primær
,
sekundær
,
tertiær
og
kvartær
.
Kvar
bergart
var
i
følgje
teorien
danna
i
ein
spesifikk
periode
i
jordhistoria
.
Ein
kunne
derfor
snakke
om
ein
«
tertiær
periode
»
eller
«
tertiære
bergartar
»
.
Tertiær
(
i
dag
paleocen
og
pliocen
)
og
kvartær
(
i
dag
pleistocen
og
holocen
)
var
faktisk
i
bruk
til
langt
ut
på
1900
-
talet
.
 
 
 
Brytonisk
Det
noverande
Slovakia
var
ein
del
av
Kongeriket
Ungarn
,
og
av
det
sameinte
keiserlige
og
kongelige
monarkiet
Austerrike
-
Ungarn
fram
til
1918
,
då
det
vart
ein
del
av
den
nye
staten
Tsjekkoslovakia
.
Slovakia
vart
uppretta
som
eigen
stat
fyrste
gong
i
1939
som
fylgje
av
Münchenavtalen
,
og
landet
var
i
forbund
med
Tyskland
under
krigen
.
I
1945
vart
landet
igjen
ein
del
av
det
gjenupprettede
Tsjekkoslovakia
,
som
var
kommunistisk
styrt
og
under
sterk
innflyt
frå
Sovjetunionen
fram
til
1989
.
Etter
sovjetunionens
fall
vart
staten
Slovakia
gjenuppretta
1
.
januar
1993
.
Slovakia
vart
medlem
av
den
europeiske
union
i
mai
2004
.
Det
skal
ha
vore
sveitsaren
Philippe
Suchard
som
i
1826
kom
på
å
nytta
asfalt
som
vegdekkje
.
[
1
]
Denne
lista
inneheld
dei
viktigaste
typane
av
åndsverk
,
men
er
ikkje
meint
å
vere
uttømmande
.
Òg
andre
tilverkingar
kan
altså
oppnå
åndsverkstatus
så
sant
dei
fell
innanfor
ein
av
kategoriane
litteratur
,
vitskap
eller
kunst
.
Desse
omgrepa
må
forståast
i
noko
vidare
forstand
her
enn
det
som
elles
er
vanleg
.
For
eksempel
vil
både
filmar
og
datamaskinprogram
falle
inn
under
kategorien
litterære
verk
.
På
den
anna
side
er
kategorien
vitskaplege
verk
eigentleg
unødvendige
,
ettersom
det
som
kan
karakteriserast
som
vitskaplege
tilverkingar
uansett
ville
fall
inn
under
litteratur
-
kategorien
.
If
you
want
to
ride
you
gotta
ride
it
like
you
find
it
Jean
-
Claude
«
Baby
Doc
»
Duvalier
(
f
.
3
.
juli
 
1951
)
er
ein
haitisk
politikar
.
Han
var
president
frå
1971
til
1986
.
Ei
myr
kan
innehalda
myrmalm
,
som
var
det
einaste
råstoffet
for
jarnutvinning
i
jarnalderen
i
Noreg
og
Nord
-
Europa
,
og
eit
viktig
råstoff
for
jarnutvinning
langt
inn
i
mellomalderen
.
Utvinningsprosessen
går
under
nemninga
jarnvinne
.
Verb
blir
bøygd
,
ikkje
i
person
,
men
i
tid
,
valens
og
modus
.
Skriftleg
blir
dette
uttrykt
ved
at
verbet
blir
skrive
med
kanji
,
mens
suffiksa
blir
skrive
med
hiragana
.
Kuwait
er
ein
liten
sjølvstendig
stat
ved
Persiabukta
i
Midtausten
.
Landet
grensar
opp
mot
Saudi
-
Arabia
i
sør
og
Irak
i
nord
.
Kuwait
er
kjend
for
å
har
rike
petroleumsressursar
.
Allkunne
er
eit
digitalt
nynorsk
oppslagsverk
,
drive
av
Allkunne
AS
.
Oppslagsverket
vart
offisielt
opna
20
.
oktober
2009
.
Tekstane
er
henta
frå
den
nynorske
kulturhistoria
(
i
vid
tyding
)
,
men
på
sikt
vil
det
òg
kome
tekstar
om
andre
emne
.
James
Cook
trudde
fyrst
han
hadde
oppdaga
det
antarktiske
kontinentet
,
men
etter
å
ha
runda
sørspissen
av
øya
kjende
dei
att
Annenkovøya
.
Det
vart
klart
at
dei
hadde
kome
til
ei
øy
,
og
sørspissen
av
øya
fekk
namnet
Cape
Disappointment
.
Lokalavis
for
jærkommunane
er
Jærbladet
.
United
Methodist
Church
er
det
største
metodistiske
kyrkesamfunnet
i
verda
,
og
har
over
11
millionar
medlemmer
.
Kyrkjesamfunnet
blei
grunnlagd
i
USA
og
har
kyrkjer
fleire
stader
i
verda
,
mellom
anna
i
Skandinavia
.
United
Methodist
Church
er
representert
i
World
Methodist
Council
.
Blautdyr
eller
molluskar
er
ei
rekkje
protostome
dyr
som
lever
i
fuktige
habitat
over
heile
jorda
.
Det
eksisterer
stor
diversitet
innanfor
gruppa
,
men
den
grunnleggjande
oppbygnaden
til
ein
mollusk
er
den
same
overalt
.
Det
finst
omkring
112
000
artar
blautdyr
,
m
.
a
.
muslingar
,
sniglar
og
blekksprut
.
Nobelprisen
er
ei
utmerking
ein
gjev
kvart
år
til
dei
framste
personane
innan
kjemi
,
fysikk
,
medisin
,
litteratur
og
fredsarbeid
.
Prisen
omfattar
ein
medalje
,
eit
diplom
og
ein
større
sum
pengar
,
men
æra
er
nok
likevel
det
viktigaste
.
Nobelprisen
vert
rekna
som
ei
av
dei
høgaste
utmerkingane
ein
kan
få
innan
kvart
av
desse
felta
.
Lucy
er
ein
utbreidd
engelsk
variant
av
namnet
.
Namnedagen
til
Inger
er
26
.
februar
,
i
Sverige
9
.
oktober
.
Felles
for
desse
atommodellane
er
at
elektron
som
tek
opp
energi
i
form
av
foton
utanfrå
,
eller
frå
kjernen
,
blir
eksitert
og
går
over
i
eit
høgare
energinivå
eller
eit
høgare
skal
,
eller
forlet
atomet
som
i
så
fall
blir
ionisert
.
Jo
sterkare
energi
som
blir
teke
opp
,
jo
lenger
hoppar
elektronet
ut
frå
kjernen
.
Elektron
som
absorberer
gammastråling
frå
atomkjernen
vil
oftast
forlata
atomet
som
såkalla
Auger
-
elektron
.
Eksiterte
elektron
som
framleis
krinsar
om
atomet
,
kan
seinare
gå
tilbake
til
lågare
energinivå
i
ein
eller
fleire
omgangar
,
og
sender
ut
foton
som
svarar
til
energiforskjellen
mellom
desse
nivåa
.
Forholdsvis
små
sprang
kan
gje
stråling
i
det
synlege
spekteret
,
medan
større
sprang
kan
gje
røntgenstråling
.
Det
moderne
Hellas
er
eit
utvikla
land
og
har
vore
medlem
av
EU
sidan
1981
,
av
NATO
sidan
1952
,
OECD
sidan
1961
,
WEU
sidan
1995
og
ESA
sidan
2005
.
Hovudstaden
i
landet
er
Aten
og
andre
store
byar
er
Thessaloniki
,
Patras
,
Heraklion
og
Larissa
.
Vind
er
ein
viktig
klimatisk
faktor
på
New
Zealand
,
og
ofte
aukar
vinden
på
til
kuling
gjennom
Cooksundet
.
Av
og
til
kan
ein
tørr
og
varm
fønvind
strøyme
ned
på
austsida
av
Alpane
.
Her
vert
denne
vinden
kalla
«
norwester
»
,
og
den
fører
ofte
til
langt
mildare
forhold
om
vinteren
.
Om
sommaren
kan
han
gje
periodar
med
uvanleg
høge
temperaturar
.
Den
mest
spektakulære
hendinga
var
då
restane
av
ein
tropisk
syklon
gjekk
over
Søralpane
7
.
februar
1973
.
Christchurch
og
andre
byar
fekk
då
temperaturar
opp
mot
42
 
°
C
,
langt
over
den
tidlegare
nasjonale
varmerekorden
.
Dagen
har
vore
brukt
som
vêrteikn
fleire
stader
i
Europa
og
Amerika
.
I
Noreg
har
dagen
hatt
to
ulike
tydingar
:
På
Vestlandet
rekna
ein
med
at
finvêr
denne
dagen
varsla
fint
vêr
det
året
.
I
nordlege
Noreg
,
frå
Nord
-
Trøndelag
og
nordover
,
heit
det
derimot
at
mildvêr
denne
dagen
ville
gje
dårleg
vêr
resten
av
året
.
Qvam
var
medlem
av
Stod
heradsstyre
frå
1867
,
ordførar
1868
-
69
.
Derpå
ordførar
1869
-
85
i
Egge
1869
–
85
.
Han
gjorde
opptaket
til
grunnlegginga
av
Sparbu
og
Egge
sparebank
i
1872
,
der
han
var
styreformann
1873
-
86
.
Også
formann
i
Stenkjær
Dampskibsselskab
.
På
midten
av
90
-
talet
fekk
britisk
rock
ein
ny
giv
med
ei
rekkje
nye
band
som
var
påverka
av
klassiske
britiske
rockeband
frå
60
-
åra
,
samt
punk
og
new
wave
.
Dette
miljøet
vart
kalla
Britpop
,
og
i
spissen
var
band
som
Blur
,
Oasis
og
Pulp
,
samt
fleire
andre
som
Supergrass
,
Manic
Street
Preachers
og
Super
Furry
Animals
.
Storpolske
 
·
Kujaviskpommerske
 
·
Veslepolske
 
·
Łódź
 
·
Nederschlesiske
 
·
Lublin
 
·
Lubusz
 
·
Masoviske
 
·
Opole
 
·
Podlasie
 
·
Pommerske
 
·
Schlesiske
 
·
Subkarpatiske
 
·
Święty
Krzyż
 
·
Ermelandskmasuriske
 
·
Vestpommerske
Eit
sentralt
bidrag
til
dei
tysk
-
franske
årbøkene
var
essayet
Zur
Judenfrage
(
«
Om
jødespørsmålet
»
,
1844
)
.
Skriftet
kritiserte
to
studiar
av
Bruno
Bauer
om
framstøyten
til
jødane
for
å
oppnå
politisk
emansipasjon
(
fridom
og
like
rettar
)
i
Preussen
.
Bauer
meinte
at
jødane
berre
kunne
oppnå
politisk
emansipasjon
dersom
dei
gav
avkall
på
den
særeigne
religiøse
sjølvforståinga
si
.
Joe
Walsh
sitt
band
James
Gang
gjorde
ein
coverversjon
av
songen
i
1969
.
Spansken
ein
snakkar
i
Amerika
er
nært
i
slekt
med
den
andalusiske
dialekten
fordi
Sevilla
var
eit
viktig
utgangspunkt
for
den
spanske
koloniseringa
av
verdsdelen
på
1500
-
og
1600
-
talet
.
Kvitfargen
kan
òg
vitna
om
sjukdom
eller
død
,
og
kan
vera
ein
grunn
til
at
så
mange
gjenferd
blir
avbilda
med
kvit
hud
og
klede
.
Ein
bleik
hudfarge
har
òg
mista
mykje
av
statusen
sin
ved
at
dei
fleste
arbeidarar
blei
sende
innandørs
etter
den
industrielle
revolusjonen
.
I
dag
ønsker
mange
europearar
og
amerikanarar
å
sjå
solbrune
ut
,
medan
japanske
kvinner
enno
prøver
å
ha
så
snøkvit
hud
som
mogleg
.
Namnet
stammar
frå
greske
Geôrgios
(
Γεώργιος
)
,
eit
mannsnamn
sett
saman
av
geô
(
jord
)
og
ergo
(
å
arbeida
)
.
Det
tyder
altså
'
jordbrukar
'
eller
'
bonde
'
.
Namneforma
Jørgen
har
lågtysk
opphav
,
og
har
vore
mykje
brukt
i
Danmark
og
Noreg
.
På
norsk
har
ho
og
vore
forveksla
med
Jørund
.
Andre
nordiske
former
av
namnet
er
Ørjan
og
Georg
.
Namnet
har
òg
kvinnelege
utgåver
,
der
det
som
tilsvarar
Jørgen
er
Jørgine
.
«
Den
britiske
bølgja
»
i
1964
-
1966
påverka
garageband
i
stor
grad
,
og
mange
lokale
amerikanske
badn
(
ofte
surfe
-
eller
hot
rod
-
grupper
)
starta
å
blande
sin
eigen
stil
med
den
britiske
.
Den
britiske
bølgje
førte
òg
til
at
det
vart
danna
mange
nye
,
uferdige
band
.
Gargaband
var
i
hovudsak
påverka
av
britiske
«
beatgrupper
»
med
ein
hardare
,
bluesbasert
stil
,
som
The
Kinks
,
The
Who
,
The
Animals
,
The
Yardbirds
,
The
Small
Faces
,
The
Pretty
Things
,
Them
,
[
2
]
og
The
Rolling
Stones
.
Ei
anna
inspirasjonskjelde
var
folkrock
-
artistane
the
Byrds
og
Bob
Dylan
,
særleg
for
band
som
the
Leaves
.
I
1944
kom
Davis
til
New
York
,
der
han
etterkvart
vart
med
i
Charlie
Parker
sitt
band
.
I
1948
leidde
han
innspelinga
av
«
The
Birth
of
Cool
»
saman
med
Gil
Evans
.
Frå
midten
av
1950
-
åra
hadde
han
stor
suksess
med
sin
eigen
kvintett
,
med
John
Coltrane
på
tenorsaksofon
,
Red
Garland
på
piano
,
Paul
Chambers
på
bass
og
Philly
Joe
Jones
på
trommer
.
Han
spelte
også
inn
fleire
storbandplater
med
Gil
Evans
.
Status
i
verda
:
Førhistorisk
På
Bjerkås
har
Vestfjorden
avløpsselskap
(
VEAS
)
eit
reinseanlegg
som
tek
seg
av
avløpsvatnet
frå
kommunane
Asker
,
Bærum
og
Oslo
kring
Indre
Oslofjord
,
som
her
òg
vert
kalla
Vestfjorden
.
Ein
kloakktunnel
er
bygt
i
fjell
frå
Oslo
til
reinseanlegget
på
Bjerkås
.
Byen
vart
bygd
opp
att
i
1720
,
og
hovudstaden
i
Pfalz
vart
flytta
frå
Heidelberg
til
Mannheim
.
Det
var
då
Karl
III
Filip
av
Pfalz
byrja
på
Mannheimpalasset
og
Jesuitenkirche
.
Dei
stod
ferdig
i
1760
.
På
1700
-
talet
var
Mannheim
heimstad
for
den
såkalla
Mannheimskulen
for
klassiske
komponistar
.
Han
hadde
rykte
på
seg
for
å
ha
eit
av
dei
beste
hofforkestra
i
Europa
leidd
av
Carlo
Grua
.
Den
muslimske
inntredenen
i
Det
heilage
landet
starta
med
erobringa
av
Palestina
på
600
-
talet
.
Dette
førte
ikkje
til
dei
store
endringane
i
pilgrimsferdene
til
dei
heilage
kristne
stadene
eller
gjekk
utover
tryggleiken
til
klostera
og
dei
kristne
samfunna
i
Det
heilage
landet
,
og
vesteuropearane
var
meir
fokusert
på
invasjonen
til
muslimane
og
andre
fiendtlege
ikkje
-
kristne
som
vikingane
,
slavarane
og
madjarane
enn
tapet
av
den
fjerntliggande
byen
Jerusalem
.
Den
aukande
makta
til
muslimane
i
Midtausten
auka
derimot
presset
på
det
austlege
ortodokse
Austromarriket
.
Etterkvart
vart
såleis
forørkning
eit
tema
for
FN
.
I
1975
gav
dei
økologen
Hugh
Lamprey
i
oppdrag
å
finne
ut
meir
om
forørkning
i
Sahel
.
Rapporten
og
utsagna
han
kom
med
fekk
stor
merksemd
og
blir
brukt
fram
til
i
dag
.
Han
tok
for
seg
eit
område
vest
i
Sudan
der
han
flaug
over
med
fly
for
å
finne
kvar
grensa
for
akasiatreet
var
,
og
samanlikna
dette
med
vegetasjonskart
frå
1950
-
talet
.
Konklusjonen
vart
at
ørkenen
hadde
flytta
seg
mellom
90
og
100
km
sørover
frå
1958
til
1975
(
Nicholson
2001
,
Pearce
2002a
,
Benjaminsen
2000
,
Lein
2004b
)
.
Deretter
arrangerte
FN
i
1977
ein
stor
konferanse
«
The
United
Nations
Conference
on
Desertification
»
som
samla
mange
forskarar
(
Lein
2004a
)
,
og
i
1980
annonserte
dei
at
forørkning
globalt
hadde
ramma
rundt
35
millionar
km
²
land
og
at
35
 
%
av
jordas
fastland
var
trua
.
(
Nicholson
2001
)
.
Tundralo
(
Pluvialis
squatarola
)
er
ei
middels
stor
lo
som
hekkar
i
arktiske
strøk
.
Ho
er
ein
langdistansemigrant
med
ein
nesten
verdsomspennande
kystdistribusjon
når
ho
ikkje
hekkar
.
[
1
]
Dette
er
Swahili
-
tittelen
på
diverse
innfødde
muslimske
leiarar
.
Oftast
blir
det
gjort
om
til
sultan
i
arabisk
og
dei
fleste
vestlege
språk
:
I
teknisk
og
praktisk
geologi
vert
uttrykket
'
kalkstein
'
òg
nytta
om
alle
bergarter
som
kan
utnyttast
som
industrikalk
.
Dette
betyr
at
sjølv
tydeleg
grovkrystallinsk
marmor
vert
kalla
kalkstein
dersom
førekomsten
er
drive
for
bruk
i
industrien
eller
pulveriserast
til
sementproduksjon
,
fyllstoff
eller
liknande
.
 
Germansk
Daglegtale
eller
kvardagsspråk
er
det
språket
folk
snakkar
til
vanleg
.
Det
skil
seg
frå
fagspråk
og
såkalla
høgspråk
ved
at
det
er
meir
uformelt
og
ofte
mindre
presist
,
men
blir
forstått
av
fleire
og
har
dermed
høgare
kommunikasjonspotensiale
.
Etter
at
kaffibønnene
er
reinsa
og
tørka
,
vert
dei
brende
.
Under
denne
prosessen
forsvinn
meir
og
meir
av
koffeinet
.
Derfor
inneheld
mørkbrend
kaffi
mindre
koffein
enn
lys
kaffi
.
I
1895
tok
William
Nygaard
initiativet
til
skipinga
av
Den
norske
Forleggerforening
der
han
også
vart
formann
.
William
D
.
Hamilton
vert
av
mange
rekna
som
slektskapsseleksjonen
sin
far
på
grunn
av
likninga
si
,
som
viser
kva
for
tilhøve
som
må
til
for
at
slektskapsseleksjon
skal
finna
stad
.
Ein
færøysk
folkehøgskule
,
«
Føroya
Fólkaháskuli
»
,
blei
oppretta
i
1899
,
og
kom
til
å
verte
ei
høgborg
for
færøysk
språk
-
og
kulturarbeid
.
Jerry
Wexler
frå
musikkmagasinet
Billboard
fann
på
uttrykket
rhythm
and
blues
i
1948
som
musikalsk
marknadsføring
i
USA
.
[
1
]
Det
erstatta
uttrykket
rasemusikk
,
som
opphavleg
kom
frå
det
svarte
samfunnet
,
men
som
i
etterkrigstida
byrja
å
verte
rekna
som
støtande
.
[
2
]
[
3
]
Produsent
og
forfattar
Robert
Palmer
definerte
rhythm
&
blues
som
«
eit
samleomgrep
som
refererer
til
all
musikk
som
vart
lagd
av
og
for
svarte
amerikanarar
»
.
[
4
]
Han
nytta
uttrykket
R
&
B
som
eit
synonym
for
jump
blues
.
[
5
]
Lawrence
Cohn
,
forfattar
av
Nothing
but
the
Blues
,
skriv
at
rhythm
and
blues
var
eit
samleomgrep
som
vart
funne
opp
fordi
det
var
pasande
for
musikkindustrien
.
I
følgje
han
omfatta
uttrykket
all
svart
musikk
bortsett
frå
klassisk
musikk
og
religiøs
musikk
med
mindre
ein
gospelsong
selde
nok
til
at
han
klatra
inn
på
salslistene
.
[
2
]
Under
debatten
om
medlemskap
i
EU
i
1994
skilde
partiet
seg
frå
dei
andre
ungdomspartia
då
dei
sette
seg
mot
moderpartiet
i
saka
,
og
sa
nei
til
EU
,
medan
Arbeidarpartiet
sa
ja
.
Det
er
mykje
forvitneleg
å
sjå
i
Helsingfors
.
Her
er
noko
av
det
:
Tårnet
blei
reist
under
Edvard
I
,
men
framstår
i
dag
i
stor
grad
som
frå
det
19
.
hundreår
.
Typisk
for
Aukrust
er
store
,
rapsodiske
dikt
med
religiøst
og
filosofisk
innhald
.
Han
brukte
gjerne
den
såkalla
wergelandtrokeen
,
men
ikkje
så
mjukt
som
Henrik
Wergeland
–
til
det
var
Aukrust
for
rimglad
.
Ved
sida
av
Ibsen
er
han
vorten
rekna
som
vår
mest
rimglade
poet
.
Jf
.
Hallvard
Lie
i
Norsk
verslære
.
I
tillegg
har
ein
:
Opningslinja
(
«
Go
away
from
my
window
.
.
.
»
)
er
visstnok
inspirert
av
musikologen
/
visesongaren
John
Jacob
Niles
-
songen
«
Go
'
Way
From
My
Window
»
.
Dylan
har
omtalt
Niles
som
ei
av
inspirasjonskjeldene
sine
.
Då
Bob
Dylan
spelte
dei
første
elektriske
konsertane
sine
i
Forest
Hills
Tennis
Stadium
,
Carnegie
Hall
,
The
Hollywood
Bowl
og
Monterey
i
1965
spelte
han
«
It
Ain
'
t
Me
,
Babe
»
med
eit
elektrisk
arrangement
.
Elvane
Bergse
Maas
og
Nieuwe
Merwede
renn
saman
nær
Lage
Zwaluwe
og
dannar
Hollands
Diep
.
Dordtsche
Kil
er
tilslutta
elva
nær
Moerdijk
.
Nær
Numansdorp
delar
ho
seg
i
Haringvliet
og
Volkerak
.
Ved
dette
punktet
ligg
Hellegatsplein
i
vatnet
,
eit
vegkryss
som
går
til
øya
Hoeksche
Waard
i
nord
via
Haringvliet
-
brua
,
til
Goeree
-
Overflakkee
i
vest
via
Hellegatsdam
,
og
til
fastlandet
i
sørvest
via
Volkerak
-
slusene
.
Bandet
gav
ut
to
studioalbum
med
Jones
som
trommeslagar
,
Face
Dances
(
1981
)
og
It
’
s
Hard
(
1982
)
.
Face
Dances
inneheldt
hitsingelen
«
You
Better
You
Bet
»
og
fleire
MTV
-
og
radiohittar
som
«
Another
Tricky
Day
»
.
Tre
videoar
frå
albumet
vart
spelt
på
MTV
same
dagen
som
kanalen
starta
opp
i
august
1981
.
Sjølv
om
begge
albuma
selde
forholdsvis
godt
og
It
'
s
Hard
fekk
fem
av
fem
stjerner
i
Rolling
Stone
,
likte
ikkje
tilhengjarane
den
nye
stilen
like
godt
.
«
Athena
»
nådde
Topp
30
i
USA
,
medan
«
Eminence
Front
»
gjorde
det
godt
.
Townshend
hadde
derimot
private
problem
på
denne
tida
.
Ekteskapet
hadde
gått
i
oppløysing
på
grunn
av
alkoholmisbruk
,
og
no
hadde
han
vorte
avhengig
av
heroin
,
noko
som
var
sjokkerande
fordi
han
tidlegare
hadde
teke
klar
avstand
frå
all
narkotikabruk
.
Han
vart
rein
tidleg
i
1982
,
men
Daltrey
sa
til
han
at
han
ville
stoppe
turnelivet
om
det
betydde
at
Townshend
ville
halde
seg
i
live
.
Kort
tid
etter
It
'
s
Hard
la
The
Who
ut
på
ein
avsluttingsturne
etter
at
Townshend
erklærte
at
bandet
frå
no
av
skulle
verte
eit
studioband
.
Det
vart
den
mestseljande
turneen
detten
året
med
utselde
konsertar
i
heile
Nord
-
Amerika
.
[
21
]
Cyanobakteriar
kan
òg
fiksera
nitrogen
for
plantar
;
mellom
anna
ertefamilien
har
rotnodular
med
bakteriekoloniar
.
Somme
artar
lav
lever
òg
i
lag
med
cyanobakteriar
.
Kystlinja
på
Den
iberiske
halvøya
er
3313
km
lang
,
1660
km
på
middelhavssida
og
1653
km
på
atlanterhavssida
.
Om
lag
700
km
av
sokkelen
på
atlanterhavssida
er
berre
10
til
64
km
brei
.
Utafor
sokkelen
vert
djupna
1000
m
.
[
10
]
med
Den
venstrehendte
McCartney
vart
òg
ein
av
de
mest
kreative
og
viktigaste
bassistane
i
si
tid
og
medverka
til
å
bringe
den
elektriske
bassen
fram
i
lyset
,
noko
som
inspirerte
mange
unge
håpefulle
til
å
velje
dette
instrumentet
.
Soknepresten
i
Kvinnherad
,
Peder
Harboe
Hertzberg
(
1775
-
1830
)
skildra
óg
vêret
denne
dagen
og
dagane
før
,
og
skildringane
hans
gjev
eit
bilete
på
kva
vêrsituasjon
som
var
over
Nordsjøen
og
Sør
-
Noreg
desse
dagane
.
10
.
mars
,
dagen
før
,
skal
det
ha
regna
og
blese
storm
frå
sør
,
noko
som
tyder
på
at
det
mest
truleg
var
eit
kraftig
lågtrykk
var
på
veg
inn
mot
Vestlandet
.
11
.
mars
skal
det
ha
vore
roleg
vêr
,
men
Hertzberg
skriv
vidare
:
Songen
vart
først
framført
i
1968
og
var
eit
fast
innslag
på
konsertane
til
The
Who
frå
1971
til
1976
.
Frå
1979
vart
songen
spelt
sjeldnare
.
Konsertutgåvene
av
songen
er
ofte
ein
lang
improvisasjon
som
er
mykje
lenger
enn
originalutgåva
.
Frøy
hadde
eit
sverd
som
kunne
hogga
av
seg
sjølv
.
Dette
gav
han
til
Skirne
da
han
henta
kona
til
Frøy
,
jotnen
Gerd
.
Frøy
saknar
sverdet
mange
gonger
,
spesielt
under
Ragnarok
,
når
han
blir
drept
fordi
han
ikkje
har
sverdet
.
I
det
persiske
imperiet
var
tittelen
sultan
nesten
det
same
som
den
vestlege
graden
Kaptein
,
den
femte
i
rang
.
Alle
domenenamn
på
Internett
består
av
nokre
namn
delt
med
punktum
,
og
det
siste
namnet
vert
kalla
for
toppnivådomenet
(
engelsk
:
top
-
level
domain
eller
TLD
)
.
For
eksempel
i
domenenamnet
eksempel
.
com
er
com
eit
toppnivådomene
(
TLD
)
.
Nólsoyar
Páll
var
motstandar
av
handelsmonopolet
og
kjempa
for
frihandel
og
sjølvstende
for
Færøyane
.
Fuglakvæði
hans
er
ei
vise
der
tjelden
symboliserer
han
sjølv
,
og
dermed
au
den
frie
færøyingen
.
I
1804
bygde
han
saman
med
Royndin
Fríða
Færøyanes
fyrste
sjølveigde
skip
sia
Magnus
Heinasons
tid
.
Skipet
hans
kom
godt
med
da
Færøyane
i
1807
var
trua
av
hungersnød
under
krigen
mellom
Danmark
og
England
.
Nólsoyar
Páll
satte
inn
skipet
sitt
for
å
skaffe
korn
til
øyfolket
.
Han
omkom
i
eit
forlis
vinteren
1808
/
1809
og
er
nå
nasjonalhelten
til
Færøyane
.
KGB
hadde
opphav
i
tsjekaen
,
som
vart
innstifta
av
Lenin
seks
veker
etter
Oktoberrevolusjonen
i
1917
med
det
formålet
å
hindre
«
kontrarevolusjon
»
og
sabotasje
.
Under
Stalin
vart
tryggingstenesta
omdøypt
til
NKVD
og
fekk
mandatet
sitt
kraftig
utvida
,
og
var
mellom
anna
ansvarleg
for
drifta
av
gulag
-
systemet
.
På
1930
-
talet
var
NKVD
verktøy
for
Stalin
i
ein
serie
utreinskingar
,
etter
at
han
hadde
gjeve
ordrar
om
at
«
politiske
kriminelle
»
skulle
arresterast
og
stillast
for
retten
så
fort
som
råd
var
.
Det
var
inga
ankemoglegheit
,
og
etter
førehandsavgjorde
farseaktige
rettssaker
vart
dei
dømde
gjerne
skotne
i
løpet
av
24
timar
.
Nasjonaldagen
er
den
29
.
juli
(
Olsok
)
,
og
det
er
ein
utstrakt
Olavs
-
kultus
på
øyane
.
I
1991
erklærte
Slovenia
sjølvstende
,
og
ein
kort
krig
braut
ut
mot
den
jugoslaviske
hæren
.
Drnovšek
leia
forhandlingane
på
øya
Brioni
som
endte
med
våpenstillstand
og
tilbaketrekkjing
av
dei
jugoslaviske
styrkane
.
Etter
at
Slovenia
vart
sjølvstendig
har
han
vore
ein
av
dei
mest
framtredande
politikarane
i
landet
.
I
1992
vart
han
leiar
av
partiet
Slovenias
Liberale
Demokrati
(
Liberalna
Demokracija
Slovenije
-
LDS
)
,
og
i
april
same
året
vart
han
statsminister
i
Slovenia
.
Han
fokuserte
på
økonomiske
reformar
og
privatisering
.
I
hans
tid
som
statsminister
starta
prosessane
med
å
oppnå
slovensk
medlemskap
i
NATO
og
EU
.
Han
sat
som
statsminister
til
2002
,
med
nokre
få
månaders
avbrot
i
2000
.
I
2002
gjekk
han
òg
av
som
partileiar
.
Ved
presidentvalet
10
.
november
og
1
.
desember
2002
vart
han
vald
til
president
med
44
,
4
 
%
i
første
valrunde
og
56
,
5
 
%
i
andre
runde
.
I
2006
forlet
han
partiet
LDS
.
Han
stilde
ikkje
til
gjenval
i
2007
,
og
gjekk
av
då
perioden
hans
var
over
,
den
23
.
desember
2007
.
Ordet
kronprins
blir
også
brukt
i
overført
tyding
,
om
nokon
som
står
som
den
første
i
rekka
til
å
skulle
få
eller
oppnå
ei
stilling
,
ein
posisjon
eller
eit
verv
,
antan
dette
gjeld
i
yrkeslivet
,
i
organisasjonar
,
i
politikk
,
eller
i
idrett
og
sport
.
Det
vil
då
i
praksis
kunne
variere
om
"
kronprinsen
"
verkeleg
oppnår
posisjonen
,
eller
om
dette
ikkje
slår
til
.
«
For
What
It
'
s
Worth
»
er
ein
song
skriven
av
Stephen
Stills
og
framført
av
Buffalo
Springfield
.
Han
vart
gjeven
ut
som
singel
i
januar
1967
og
seinare
på
ei
nyutgjeving
av
det
første
albumet
deira
,
Buffalo
Springfield
.
Singelen
nådde
sjuandeplassen
på
den
amerikanske
singellista
.
I
2004
vart
songen
rangert
på
63
.
plass
på
lista
til
Rolling
Stone
over
dei
500
største
songane
gjennom
tidene
.
På
lista
til
Acclaimed
Music
ligg
songen
på
99
.
plass
på
lista
over
dei
største
songane
gjennom
tidene
og
på
8
.
plass
på
beste
song
frå
1967
.
[
1
]
Roberts
fekk
til
slutt
bandet
til
å
skjøne
det
kommersielle
potensialet
sitt
,
og
kvartetten
kom
igjen
i
saman
sommaren
1974
i
lag
med
Tim
Drummond
på
bass
,
Russ
Kunkel
på
trommer
og
Joe
Lala
på
perkusjon
på
det
som
var
den
første
utandørs
stadionturneen
nokon
sinne
.
Dette
var
arrangert
av
impresarioen
Bill
Graham
,
som
nettopp
hadde
arrangert
innandørsturneen
til
Dylan
sin
Before
the
Flood
-
turne
tidlegare
på
året
.
Bandet
spelte
vanlegvis
tre
og
ein
halv
time
med
gamle
favorittar
og
nye
songar
.
[
15
]
Under
Edward
I
(
1272
–
1307
)
fekk
Tower
omtrent
den
storleiken
det
har
i
dag
.
Mellom
1275
og
1285
brukte
kongen
meir
enn
dobbelt
så
mykje
ressursar
på
Tower
som
det
faren
hans
hadde
gjort
i
heile
den
lange
regjeringstida
si
.
Det
blei
bygd
enda
ei
ny
vollgrav
og
reist
ein
ny
ringmur
,
som
òg
gjekk
langs
elva
.
I
muren
mot
Themsen
blei
det
laga
nye
kongelege
husvære
.
Den
nye
hovudporten
mot
land
blei
kraftig
forskansa
.
11
.
I
sentrum
har
det
blitt
eksperimentert
med
moderne
og
modernistisk
arkitektur
,
mellom
anna
rundt
Vancouver
Art
Gallery
,
Harbour
Centre
,
Vancouver
Law
Courts
,
Robson
Square
og
Vancouver
Library
Square
.
I
førre
hundreåret
blei
det
røyst
høghus
som
Carter
-
Cotton
Building
,
Dominion
Building
i
1907
(
53
meter
)
,
Sun
Tower
i
1911
(
82
meter
)
,
og
ikkje
minst
Marine
Building
i
1930
(
98
meter
)
.
Dei
to
sistnemnde
var
i
tur
og
orden
høgaste
profane
bygning
i
det
britiske
imperiet
utanom
England
,
og
Marine
Building
var
tydeleg
inspirert
av
skyskraparbygginga
i
New
York
.
Når
vinteren
kommer
,
og
nordvesten
setter
inn
i
all
sin
velde
,
naar
brenningen
tordner
og
skumsprøiten
vasker
i
vill
dans
rundt
øyer
,
holmer
og
skjær
,
da
er
det
ikke
så
hyggelig
å
ferdes
mellem
dem
.
Men
uværet
skræmmer
ikke
fitjarbuen
,
tvertimot
det
staalsetter
ham
.
Solriksa
er
vanlegvis
plassert
i
den
biologiske
orden
Gruiformes
,
tranefuglar
,
men
dette
har
alltid
vore
vurdert
som
førebels
.
I
enkelte
aspekt
av
morfologien
ligg
solriksa
nær
hegrar
,
men
dette
synast
å
vere
resultat
av
konvergerande
evolusjon
på
grunn
av
likskap
i
levemåte
.
Nasjonalspråket
dansk
er
i
stor
grad
innbyrdes
lettfatteleg
med
norsk
og
svensk
,
og
har
sterke
historiske
og
kulturelle
band
til
dei
andre
nordiske
språka
.
Omlag
82
 
%
av
folkesetnaden
,
og
90
 
%
av
dei
etniske
danskane
,
er
medlemmer
i
den
lutherske
Folkekyrkja
.
I
2009
hadde
noko
over
ein
halv
million
danskar
utanlandsk
opphav
,
derav
omlag
halvparten
frå
andre
europeiske
land
.
I
1991
gav
McCartney
seg
inn
på
ein
annen
arena
enn
populærmusikk
ved
å
samarbeide
med
Carl
Davis
for
å
komponere
det
kvasibiografiske
klassiske
stykket
Liverpool
Oratorio
.
Det
vart
generelt
godt
motteke
,
sjølv
om
ein
del
meinte
at
det
ikkje
hadde
den
kompleksitet
som
ein
normalt
assosierer
med
sjangeren
,
men
det
kan
vere
ufortent
.
Stykket
mangla
kanskje
heller
den
folkelege
musikaliteten
som
tidlegare
komponister
av
klassisk
musikk
ikkje
var
redd
for
å
bevege
seg
inn
i
,
men
som
paradoksalt
ikkje
var
mogeleg
for
McCartney
med
den
solide
bakgrunnen
hans
i
populærmusikk
.
Liverpool
Oratorio
hadde
USA
-
premiere
i
Carnegie
Hall
i
New
York
18
.
november
1991
med
Davis
som
dirigent
og
med
ekteparet
McCartney
til
stades
.
Port
-
de
-
Paix
er
også
hovudstad
i
arrondissementet
med
same
namn
.
Det
omfattar
fire
kommunar
:
Port
-
de
-
Paix
,
Bassin
Bleu
,
Chansolme
og
Tortuga
.
Frasen
«
Be
-
Bop
-
A
-
Lula
»
er
nesten
identisk
til
«
Be
-
Baba
-
Leba
»
,
tittelen
på
ein
song
av
Helen
Humes
i
1946
,
som
klarta
til
tredjeplass
på
R
&
B
-
lista
,
og
som
vart
ein
enno
større
hit
for
Lionel
Hampton
som
«
Hey
!
Ba
-
Ba
-
Re
-
Bop
»
.
Frasen
,
eller
liknande
uttrykk
,
vart
mykje
nytta
i
jazz
-
miljø
i
1940
-
åra
og
gav
namn
til
ein
bebop
-
stil
.
[
2
]
Normalflokken
består
som
regel
av
eit
tal
vaksne
hoer
og
avkommet
deira
,
og
vert
gjerne
kalla
ein
mødreflokk
eller
haremsflokk
.
Unge
hannar
forlèt
mødreflokken
når
dei
vert
kjønnsmogne
og
dannar
ofte
eigne
ungkarsflokkar
,
medan
unge
hoer
oftast
blir
verande
i
haremsflokken
.
Seinare
i
livet
forlèt
dei
eldre
hannane
ungkarsflokken
og
dannar
mindre
hannflokkar
,
eller
vert
solitære
.
Vaksne
hannar
og
hoer
kjem
sjeldan
saman
,
anna
enn
under
paringstida
,
ved
migrering
mellom
beiteplassane
,
og
under
store
etegilde
då
tilgangen
på
mat
er
god
.
Det
første
glamrockbandet
var
T
.
Rex
med
songen
«
Ride
a
White
Swan
»
,
gjeve
ut
i
oktober
1970
,
men
klatra
først
inn
på
listene
tidleg
i
1971
.
Før
Marc
Bolan
skifta
namnet
på
bandet
frå
Tyrannosaurus
Rex
til
T
.
Rex
hadde
han
spelt
psykedelisk
-
folkemusikk
utan
særleg
suksess
på
slutten
av
60
-
talet
.
Med
T
.
Rex
skapte
han
ein
enklare
,
meir
fengande
og
forvrengt
stil
enn
sine
tidlegare
band
.
Bolan
eksperimenterte
opent
med
utsjånaden
sin
og
nytta
sminke
og
glitter
i
andletet
påverka
av
Syd
Barrett
på
slutten
av
60
-
talet
,
samt
fururistiske
og
androgyne
kostyme
som
skilde
han
frå
andre
stjerner
på
denne
tida
.
Med
singlane
«
Hot
Love
»
og
«
Get
It
On
»
vart
T
.
Rex
stjerner
og
hadde
i
1972
ein
popularitet
hos
tenåringar
som
ein
ikkje
hadde
sett
sidan
The
Beatles
.
Slade
og
Sweet
fekk
begge
suksess
i
1971
.
Gary
Glitter
vart
kjend
i
1972
og
gjorde
glam
til
eit
nasjonalt
musikkfenomen
.
Evolusjonsteorien
er
den
vitskaplege
forklaringa
på
korleis
evolusjon
–
danninga
og
endringa
av
artar
–
går
føre
seg
.
Han
døde
på
sin
37
.
bursdag
i
Roma
(
det
blir
sagt
at
dette
berre
var
veker
før
Leo
hadde
tenkt
å
gjere
han
til
kardinal
)
.
Kroppen
hans
låg
ei
stund
i
eitt
av
romma
der
han
hadde
demonstrert
sin
genialitet
,
og
han
blei
æra
med
ei
offentleg
gravferd
.
Det
siste
verket
hans
,
«
Forklåringa
»
,
blei
båre
føre
han
under
seremonien
.
Substantiva
i
det
indoeuropeiske
urspråket
vart
bøygd
i
åtte
kasus
(
nominativ
,
akkusativ
,
genitiv
,
dativ
,
instrumentalis
,
ablativ
,
lokativ
og
vokativ
)
.
Det
var
tre
kjønn
:
hankjønn
,
hunkjønn
og
intetkjønn
.
der
:
Brekjsestatue
av
den
antikke
egyptiske
gudinna
Thueris
Den
fjerde
store
romanen
frå
Vargas
Llosa
er
Dommedagskrigen
,
La
Guerra
del
fin
del
mundo
frå
1981
,
og
var
første
freistnaden
hans
på
ein
historisk
roman
.
[
44
]
Dette
arbeidet
starta
ei
radikal
endring
i
Vargas
Llosa
sin
stil
i
retning
tema
som
messianisme
og
irrasjonell
menneskeleg
framferd
.
[
45
]
Handlinga
går
føre
seg
i
krigen
i
Canudos
,
ei
hending
på
1800
-
talet
i
Brasil
der
ein
væpna
millenaristisk
kult
heldt
ut
ei
kringsetjing
av
den
nasjonale
hæren
i
fleire
månader
.
[
46
]
Som
dei
tidlegaste
verka
hans
,
tek
denne
romanen
opp
eit
nøkternt
og
alvorleg
tema
,
og
tonen
er
mørk
.
[
46
]
Vargas
Llosa
er
dristig
i
utforsking
av
mennesket
sin
hug
til
å
idealisere
vald
,
og
soga
om
ein
menneskeskapt
katastrofe
grunna
fanatisme
,
dette
gjorde
at
kritikarane
gav
romanen
mykje
heider
.
[
47
]
Kritikarar
har
hevda
at
dette
er
eit
av
Vargas
Llosa
sine
største
litterære
stykke
synleggjort
gjennom
ambisjon
og
gjennomføring
.
[
47
]
Men
trass
i
at
romanen
har
blitt
hylla
i
Brasil
,
fekk
han
i
starten
dårleg
mottaking
der
fordi
ein
utlending
skreiv
om
eit
brasiliansk
tema
.
[
48
]
Boka
vart
òg
kritisert
som
revolusjonær
og
antisosialistisk
.
[
49
]
Vargas
Llosa
hevdar
at
denne
boka
er
favoritten
hans
,
og
ho
er
det
mest
krevjande
verket
han
har
skapt
.
[
49
]
Sjå
òg
Guinea
(
fleirtyding
)
Vassdamp
reflekterer
radar
mindre
enn
flytande
vatn
og
is
.
Når
ein
har
dropar
og
iskrystallar
fungerer
vatnet
som
eit
prisme
.
Ein
brukte
hamna
til
å
samla
,
behandla
og
eksportera
tømmer
som
var
kome
ned
elva
,
og
på
syttenhundretalet
var
dei
to
kjøpstadane
det
største
tømmersenteret
i
Noreg
.
I
takt
med
den
industrielle
revolusjonen
byggde
ein
òg
fleire
papirfabrikkar
der
på
slutten
av
1800
-
talet
.
Av
annan
industri
hadde
byen
glasverk
,
jarnverk
og
bryggjeri
.
Saman
med
fabrikkane
voks
arbeidarrørsla
fram
i
byen
,
og
det
var
her
at
Marcus
Thrane
starta
den
første
arbeidarforeninga
i
1848
.
Drammens
stordomstid
som
industriby
var
frå
omkring
1900
og
fram
til
mellomkrigstida
og
følgjer
konjunkturane
i
treforedlingsindustrien
.
Eit
NATO
-
TLD
vart
lagt
til
på
slutten
av
1980
-
tallet
av
NIC
for
bruk
av
NATO
som
følte
at
ingen
av
dei
eksisterande
TLD
-
ane
tilstrekkeleg
reflekterte
deira
status
som
ein
internasjonal
organisasjon
.
Kort
tid
etter
denne
tilføyinga
,
skapte
forøvrig
NIC
INT
-
TLD
-
en
til
bruk
av
internasjonale
organisasjonar
,
og
ovebeviste
NATO
til
å
bruke
NATO
.
INT
i
staden
for
.
Sjølv
om
NATO
-
TLD
-
en
ikkje
lenger
var
i
bruk
,
vart
det
ikkje
sletta
før
i
juli
1996
.
Somme
av
formuleringane
til
Marx
i
siste
del
av
skriftet
har
vorte
oppfatta
som
antisemittiske
,
sidan
han
talar
om
«
praktisk
judaisme
»
som
det
same
som
moderne
kapitalistisk
profittjakt
.
Men
poenget
hans
synest
å
vere
at
denne
gjennomsyrer
heile
samfunnet
,
både
jødar
og
kristne
,
og
at
ei
sosial
frigjering
for
jødane
attåt
den
politiske
,
som
han
alt
har
argumentert
sterkt
for
,
inneber
at
alle
må
frigjere
seg
frå
systemtvangen
til
profittenking
.
Eit
menneske
på
ca
20
år
kan
høyre
frekvensar
mellom
ca
20
og
20000
Hz
,
men
nokre
barn
kan
høyre
lydar
over
20000
Hz
.
Frekvensar
lågare
enn
dette
blir
kalla
infralyd
,
medan
frekvensar
over
dette
vert
kalla
ultralyd
.
Med
alderen
avtek
evna
til
å
høyre
høge
frekvensar
.
Sjølv
om
øyret
ikkje
kan
oppfatte
infralyd
direkte
,
så
vil
ein
ofte
kunne
føle
infralyd
som
vibrasjonar
.
Øyret
er
mest
følsamt
i
området
rundt
3500
Hz
.
Høgare
eller
lågare
frekvensar
vil
oppfattast
som
om
dei
har
mindre
lydtrykknivå
,
sjølv
om
nivået
målt
i
decibel
er
likt
.
Då
han
var
i
Buffalo
Springfield
var
han
både
lydteknikar
,
plateprodusent
og
til
slutt
bassist
(
han
erstatta
Bruce
Palmer
)
på
det
siste
albumet
deira
.
Folketal
den
31
.
desember
2005
Nyare
forsking
,
mellom
anna
av
historikaren
Claus
Krag
,
har
kome
fram
til
at
det
truleg
berre
var
tre
generasjonar
av
Hårfagreætta
ved
makta
.
I
tida
etter
at
Harald
Hårfagre
døydde
i
931
(
/
932
)
regjerte
Hårfagreætlingar
i
40
år
,
Ladejarlar
i
40
år
,
danskekongar
i
40
år
(
ofte
med
ladejarlar
som
underkongar
)
.
Dei
seinare
kongane
si
tilknytting
til
Hårfagreætta
er
truleg
eit
samband
som
vart
laga
til
på
1100
-
talet
.
Spesielt
kong
Sverre
Sigurdsson
var
truleg
ikkje
av
Hårfagreætta
.
Richards
vert
rekna
som
ein
av
dei
viktigaste
og
mest
markante
innan
rock
'
n
'
roll
.
Sjølv
voks
han
opp
med
å
lytte
til
mellom
andre
Chuck
Berry
,
Muddy
Waters
og
Jimmy
Reed
,
alle
kjend
for
sin
rytmiske
spelestil
.
Sjølv
om
han
av
mange
vert
kalla
«
Mr
.
Rock
'
n
'
Roll
»
står
han
bak
mange
av
The
Rolling
Stones
'
meir
kjende
balladar
,
som
«
Angie
»
og
«
Wild
Horses
»
.
Symbolet
for
overflatetrykk
er
π
og
har
mange
av
dei
same
eigenskapane
som
tredimensjonalt
trykk
.
Eigenskapar
til
kjemikaliar
på
overflata
kan
undersøkast
ved
å
måle
trykket
og
isotermar
på
overflata
som
ein
todimensjonal
analog
av
Boyle
si
lov
,
πA
=
k
,
ved
konstant
temperatur
.
Engelsk
er
blitt
ein
del
påverka
av
andre
språk
,
særleg
nordiske
språk
i
vikingtida
,
og
deretter
fransk
.
Frå
om
lag
år
800
hadde
både
norske
og
danske
vikingar
mykje
aktivitet
på
dei
britiske
øyane
.
Dei
røva
sjølvsagt
,
men
mange
slo
seg
etter
kvart
ned
og
blei
bønder
og
handelsfolk
.
Fleire
byar
er
grunnlagde
av
nordmenn
,
mellom
dei
York
(
Jorvik
)
i
Yorkshire
i
nordaust
-
England
og
Dublin
i
Irland
.
Etter
Buffalo
Springfield
vart
oppløyst
,
signerte
Young
ein
platekontrakt
med
Reprise
Records
,
same
selskap
som
venen
Joni
Mitchell
var
på
,
og
som
han
delte
manageren
Elliot
Roberts
med
.
Roberts
er
framleis
manager
for
Young
.
Young
og
Roberts
starta
så
arbeidet
på
å
det
første
soloalbumet
til
Young
,
Neil
Young
(
November
1968
)
,
som
fekk
blanda
kritikk
.
I
eit
intervju
i
1970
[
31
]
sa
Young
at
han
ikkje
syntes
noko
om
albumet
,
fordi
det
var
«
overlessa
i
staden
for
velspelt
»
,
og
at
søken
etter
musikken
som
uttrykker
spontaniteten
i
augneblinken
lenge
hadde
vore
eit
trekk
i
karrieren
hans
.
Likevel
inneheld
albumet
songar
som
har
vore
faste
innslag
på
konsertane
hans
,
som
«
The
Loner
»
.
Trådar
blir
knytta
som
symbol
på
vern
og
band
av
til
dømes
religiøse
lærarar
og
i
bryllaup
.
Dei
blir
brukte
som
ein
slags
smykke
og
klede
med
ulik
symbolisme
knytta
til
seg
,
sjå
dette
.
Sjå
òg
planter
om
blomekransar
.
Tradisjonelt
talemål
i
Porsgrunn
kommune
er
variantar
av
grenlandsmålet
,
som
utgjer
ei
undergruppe
av
dei
vikværske
dialektane
.
Talet
på
statskyrkjer
i
den
vestlege
verda
har
gått
sterkt
tilbake
.
Berre
nokre
ganske
få
er
no
igjen
.
I
andre
delar
av
verda
er
det
mange
land
som
har
ein
offentleg
religion
.
Mange
muslimske
land
har
islam
som
statsreligion
,
og
eit
mindre
tal
har
høvesvis
buddhismen
og
hinduismen
som
offisiell
religion
.
Hos
mange
artar
,
inkludert
dei
fleste
pattedyra
,
er
hannen
større
enn
hoa
.
[
1
]
Hos
andre
,
som
dei
fleste
insekt
,
edderkoppar
,
mange
fiskar
,
rovfuglar
og
einskilde
pattedyr
som
flekkhyene
,
er
hoer
større
enn
hannar
.
Andre
kjønnsspesifikke
skilnadar
er
skilnader
i
farge
,
nærvær
kontra
fråvær
av
visse
kroppsdelar
som
dekorative
fjører
,
hår
,
horn
,
gevir
eller
støyttenner
,
storleiken
på
auga
hos
nokre
insekt
,
evne
til
å
stikke
som
hos
ulike
artar
av
årevengjer
.
Kjønnsdimorfisme
kan
henga
saman
med
ulike
åtferdsformer
mellom
kjønna
,
som
aggresjon
,
omsut
for
avkom
og
anna
.
Prosper
Avril
(
f
.
12
.
desember
 
1937
 
i
landsbyen
Thomazeau
,
nær
Port
-
au
-
Prince
)
er
ein
tidlegare
president
i
Haiti
som
har
vore
ein
av
dei
mest
innflytnadsrike
personane
i
den
haitiske
politikken
dei
siste
tretti
åra
.
Talet
på
fritidsbåtar
i
Oslo
-
området
er
stort
,
og
fritidsflåten
gjev
òg
arbeid
og
inntekter
til
mange
i
Asker
.
Men
i
det
store
og
heile
er
det
,
og
har
det
vore
i
fortida
,
berre
eit
fåtal
med
hovudyrke
knytta
til
fjorden
og
kystområda
.
Fram
til
1700
-
talet
heldt
ein
i
hevd
ein
fleire
hundre
år
gamal
tradisjon
med
å
produsere
salt
av
vatn
frå
fjorden
og
selje
det
til
folk
i
innlandet
.
Fjordfiske
har
ikkje
vore
noka
stor
næring
,
skal
ein
tru
det
som
sokneprest
Jacob
Neumann
skreiv
i
1818
.
I
1855
var
det
truleg
35
som
hadde
fiske
som
hovudyrke
,
47
dreiv
som
fraktemenn
,
og
53
var
sjømenn
(
skipperar
og
matrosar
samanrekna
)
,
og
berre
fem
var
båtbyggjarar
.
Biletet
var
mykje
av
det
same
til
langt
inn
på
1900
-
talet
,
med
unnatak
av
at
det
veks
fram
eit
sterkt
båtbyggjarmiljø
i
Vollen
,
der
polarskuta
«
Maud
»
vart
bygd
for
Roald
Amundsen
i
1917
.
den
siste
jakteskipperen
i
Asker
la
opp
i
1950
,
og
no
er
det
knapt
nokon
askerbøring
som
driv
som
yrkesfiskar
eller
båtbyggjar
;
produksjonen
av
fritidsbåtar
,
som
gjekk
føre
seg
i
ei
viss
mon
framover
på
1990
-
talet
og
inn
i
plastbåtane
si
tid
,
har
òg
teke
slutt
.
Under
den
første
verdskrigen
innleia
det
ungtyrkiske
styret
ei
massiv
forfølging
av
den
store
og
mektige
armenske
minoriteten
i
riket
.
Konsentrert
armensk
busetnad
fans
i
det
historiske
Armenia
i
riket
sine
austlege
delar
mot
Kaukasus
,
men
armenarane
utgjorde
óg
eit
stort
innslag
i
byfolkesetnaden
i
heile
riket
,
der
dei
var
kjend
som
dyktige
handelsmenn
.
Dei
første
isolerte
massakrane
mot
armenarar
i
det
austlige
Anatolia
vart
opptakten
til
ein
statlig
organisert
utryddingsaksjon
,
til
dels
med
bakgrunn
i
frykta
for
at
armenarane
skulle
gå
saman
med
riket
sine
kristne
fiendar
.
Ariège
er
eit
departementet
sørvest
Frankrike
.
Departementet
ligg
i
regionen
Midi
-
Pyrénées
,
og
er
kalla
opp
etter
elva
med
same
namn
.
Vossebygda
sin
eigen
song
er
Vossasongen
,
tonesett
av
Torgeir
Raugstad
med
tekst
av
Lars
Eskeland
.
NRK
Dagsrevyen
1987
(
Eva
Knardahl
og
ein
ung
Espen
Thoresen
blant
debattantane
i
ein
diskusjon
om
populærkultur
og
Sgt
.
Pepper
)
Byen
ligg
ved
breidda
av
Tamulasjøen
.
Mange
jødiske
samfunn
har
ligge
under
muslimsk
styre
i
kortare
eller
lengre
periodar
innanfor
dei
siste
mesta
1500
åra
,
og
dette
har
ført
med
seg
eit
samspel
mellom
desse
religionane
på
godt
og
vondt
.
Perioden
kring
900
–
1200
i
det
maurisk
-
styrte
Andalucía
i
det
sørlege
Spania
kom
til
å
bli
kjend
som
«
den
gylne
tidsalderen
for
jødisk
kultur
i
Spania
»
.
Da
jødane
vart
utviste
frå
det
da
kristne
Spania
i
1492
,
vart
dei
kollektivt
inviterte
til
å
busetje
seg
i
Det
osmanske
riket
—
eit
tilbod
mange
nytta
seg
av
.
Preses
(
latin
den
som
sit
framme
)
er
ein
leiartittel
ved
vitskaplege
akademi
eller
selskap
.
Tittelen
vert
i
Noreg
òg
brukt
om
Preses
i
Bispemøtet
i
Den
norske
kyrkja
.
Historikarar
blei
opphavleg
sett
på
som
ein
slags
forfattarar
som
gav
att
historier
eller
soger
frå
fortida
.
I
gammal
gresk
kultur
hadde
dei
si
eiga
muse
,
Kleio
.
Først
på
1800
-
talet
endra
synet
seg
,
då
ein
under
påtrykk
frå
mellom
anna
den
tyske
historikaren
Leopold
Ranke
tok
til
å
nytta
grundigare
kjeldekritikk
og
prøvde
å
forstå
heile
samfunn
og
samanhengar
.
Skålgroper
(
små
,
gryteforma
fordjupningar
hogd
inn
i
stein
og
berg
i
gamal
tid
)
,
vert
likeeins
rekna
som
helleristingar
,
og
sett
i
samanhang
med
offerritual
av
ulike
slag
.
Med
Sampedro
i
bandet
,
utvikla
Crazy
Horse
ein
ny
,
meir
stiv
stil
(
i
motsetnad
til
den
lausare
stilen
til
Whitten
)
,
noko
som
gjorde
at
Neil
Young
kunne
utvikle
seg
som
sologitarist
.
I
følgje
genetisk
og
antropologisk
forsking
utvikla
menneska
seg
i
Afrika
for
mellom
100
og
200
 
000
år
sidan
.
Frå
Afrika
spreidde
dei
seg
vidare
utover
i
Eurasia
og
deretter
Oseania
og
Amerika
.
Målarkunst
er
ei
form
for
biletkunst
som
går
ut
på
å
laga
måleri
ved
å
festa
fargestoff
til
ei
overflate
på
kunstferdig
vis
.
Dei
som
lagar
måleri
vert
kalla
målarar
,
eller
kunstmålarar
,
dersom
ein
vil
skilja
dei
frå
yrkesmålarar
.
Mange
rekner
målarkunsta
for
å
vera
den
viktigaste
kunstforma
.
Dette
ser
ein
mellom
anna
ved
at
ordet
«
kunst
»
ofte
vert
brukt
berre
med
tydinga
målarkunst
.
Spontant
muterte
katter
med
blå
auge
og
kvit
pels
har
ein
høgare
genetisk
risiko
for
å
verte
fødde
døve
.
Kvite
rasar
vert
derimot
ikkje
omfatta
av
denne
defekten
,
det
har
å
gjere
med
den
dominante
W
-
genen
.
Edita
,
Edyth
og
Edyta
er
andre
former
av
namnet
.
Kommunesenteret
Vossavangen
ligg
ved
austenden
av
Vangsvatnet
.
Det
aller
meste
av
dette
vart
lagt
i
grus
av
tyske
bomber
24
.
-
26
.
april
1940
.
For
ein
versjon
av
periodesystemet
med
tillegg
av
grunnstoffnamn
og
atommassar
i
kvar
rute
,
sjå
periodesystemet
i
stor
utgåve
.
Malteaerordenen
er
til
stades
i
54
land
.
Ordenen
er
organisert
i
seks
storprioriar
,
fire
underprioriar
og
45
nasjonalforbund
.
Men
til
liks
med
Christopher
Hornsrud
,
første
statsministeren
frå
DNA
alt
i
1928
,
og
Johan
Nygaardsvold
,
blei
Oksvik
gradvis
meir
skeptisk
til
den
politikken
Arbeidarpartiet
etter
kvart
slo
inn
på
etter
krigen
.
Alt
i
1945
var
det
klart
at
det
meste
av
makta
i
partiet
var
flytta
frå
stortingsgruppa
,
der
distriktsrepresentantar
som
Oksvik
stod
sterkt
,
til
den
nye
regjeringa
og
det
meir
lukka
miljøet
på
partikontoret
i
Oslo
.
[
1
]
Sakarja
,
Zakarias
eller
Sakarias
er
namnet
på
fleire
personar
:
Peru
er
i
dag
om
lag
fem
gonger
så
stort
som
Storbritannia
,
men
då
europearane
kom
,
omfatta
det
i
tillegg
heile
Bolivia
og
Ecuador
,
delar
av
Brasil
og
Colombia
og
mykje
av
Argentina
og
Chile
.
Slekt
Trogon
Landbruk
kan
klassifiserast
på
ulike
måtar
.
Om
ein
klassifiserer
etter
det
som
vert
produsert
kan
ein
nytta
fyljande
klassifisering
:
Nellikspiker
er
tørka
blomeknoppar
frå
nelliktreet
.
Dei
kan
brukast
heile
eller
malt
i
matlaging
,
men
gjev
ein
sterk
smak
og
bør
brukast
med
måte
.
Krydderet
blir
brukt
over
heile
verda
,
men
har
ulike
bruksområde
.
I
Europa
blir
det
helst
brukt
i
ost
,
som
norsk
nøkkelost
,
og
i
baking
,
til
dømes
av
nokre
typer
peparkaker
,
men
finst
også
i
særskilde
middagsrettar
.
I
indisk
matlaging
er
nellik
utbreidd
,
som
ein
del
av
krydderblandinga
garam
masala
,
retten
biryani
og
i
indisk
te
.
I
kinesisk
matlaging
er
nellik
med
i
femkrydderblandinga
.
(
norsk
:
Irak
,
irakisk
)
Det
er
ein
skilnad
i
smak
mellom
dei
dei
hovudgruppene
.
Tequila
har
ein
særskild
«
brodd
»
,
som
er
vanleg
for
mixto
tequila
av
lågare
kvalitet
på
grunn
av
visse
tilsetjingsstoff
.
Med
100
 
%
agavetequila
,
blanco
eller
plata
er
kvassare
på
smak
med
sterke
smakar
av
den
destillerte
agaven
,
medan
reposado
og
añejo
er
glattare
,
mjukare
og
meir
kompleks
.
Som
med
andre
brennevin
som
vert
lagra
på
fat
,
tar
tequila
opp
smak
frå
treet
,
medan
den
skarpe
alkoholsmaken
vert
mildare
.
Rock
er
ein
sjanger
innanfor
rytmisk
musikk
som
har
røter
i
rock
’
n
’
roll
.
Rockemusikk
er
opphavleg
musikk
i
4
/
4
-
takt
med
eit
tydeleg
etterslag
(
backbeat
)
og
har
tradisjonelt
vori
spela
av
ei
oppsetting
med
trommer
,
elektrisk
gitar
,
elektrisk
bassgitar
og
ein
eller
fleire
forsangarar
.
Det
har
likevel
vori
bruka
nesten
alle
kjende
musikkinstrument
i
ein
eller
fleire
samanhengar
i
samband
med
rockemusikk
.
Advokatstanden
(
russisk
:
advokatura
)
var
delt
inn
i
«
kollegium
»
med
om
lag
150
advokatar
i
kvart
,
og
kvart
kollegium
organiserte
advokatkontor
i
eit
visst
geografisk
område
.
Her
kunne
folk
få
juridisk
hjelp
,
og
advokatprisane
var
kraftig
subsidierte
av
staten
.
Grunnlova
av
1977
garanterte
òg
fri
rettshjelp
i
straffesaker
.
Gabriel
er
vernehelgen
for
bodberarar
av
ulike
slag
.
Pave
Benedikt
XV
utropte
han
til
vernehelgen
for
postvesenet
og
telefon
-
og
telegrafarbeidarar
i
1921
.
Han
er
òg
vernehelgen
for
diplomatar
,
post
-
og
avisbod
og
for
fjernsyn
–
og
for
frimerkesamlarar
og
mot
ekteskapeleg
barnløyse
.
Geografiske
koordinatar
:
42
°
30
′
N
19
°
18
′
E

Koordinatar
:
42
°
30
′
N
19
°
18
′
E

Krypdyra
stammar
frå
amfibiane
,
som
dei
skilde
seg
ut
frå
for
om
lag
300
millionar
år
sidan
.
Det
eldste
kjende
krypdyret
vert
kalla
Hylonomus
og
høyrde
med
i
underklassen
Anapsida
,
som
vert
kjenneteikna
av
massive
hovudskallar
utan
opningar
for
anna
enn
augo
,
nasebor
,
munn
og
ryggrad
.
Augustin
av
Hippo
(
13
.
november
 
354
–
28
.
august
 
430
)
var
ein
nordafrikansk
geistleg
og
teolog
.
Han
var
biskop
av
Hippo
og
ein
av
dei
største
teologane
i
Oldkyrkja
.
Augustin
vert
rekna
som
ein
av
dei
vestlege
kyrkjelærarane
,
er
helgen
i
katolsk
og
ortodoks
kristendom
,
og
har
ei
viktig
stilling
innan
protestantisk
kristendom
.
Det
er
sjeldan
ordinær
dansing
på
metalkonsertar
,
som
kjem
av
eit
hovudsakleg
maskulint
publikum
og
ein
ofte
særs
heteroseksuell
ideologi
.
To
rørsler
vert
derimot
ofte
nytta
,
headbanging
og
kaste
armen
i
veret
i
takt
med
musikken
.
[
23
]
Luftgitar
er
òg
populært
hos
metal
-
tilhengjarar
.
[
24
]
Vals
er
ei
musikkform
og
ein
pardans
som
går
i
3
/
4
-
takt
(
tung
-
lett
-
lett
)
,
også
kjend
som
valsetakt
 
(
hjelp
·
info
)
.
Gult
blir
ofte
brukt
som
signalfarge
,
både
i
naturen
og
blant
menneska
.
Mange
insekt
blir
tiltrukne
av
fargen
fordi
mange
blomar
er
gule
.
Ein
del
dyr
er
på
den
andre
sida
gulfarga
for
å
signalisera
fare
,
som
at
dei
er
giftige
eller
kan
stikka
.
I
1575
vart
det
gjennomført
mislykka
fredssamtaler
i
Breda
.
Året
etter
gjekk
den
spanske
kongen
konkurs
,
og
misnøgde
spanske
soldatar
plyndra
Antwerpen
på
grunn
av
manglande
lønnsutbetalingar
.
Same
år
vart
Don
Juan
de
Austria
utnemnd
til
ny
spansk
guvernør
i
Nederlanda
.
Utnemninga
av
Don
Juan
gjorde
at
opprørarane
samla
seg
og
underteikna
ein
avtale
i
Gent
i
november
.
Her
avtalte
dei
å
leggje
interne
stridar
til
side
og
samle
seg
i
kampen
mot
spanjolane
.
Årskog
museum
er
ein
gamal
vestlandsgard
som
eigarane
testamenterte
til
kommunen
i
1980
etter
at
garden
hadde
vore
i
same
slekta
i
om
lag
400
år
.
Bygningane
på
garden
viser
kombinasjonen
av
jordbruk
og
fiske
som
var
vanleg
i
kyst
-
Noreg
frå
om
lag
1850
til
1950
.
Låven
på
garden
er
truleg
frå
1841
;
medan
naustet
først
vart
nemnd
i
1794
,
men
det
kan
vere
mykje
eldre
.
Museet
har
ei
eineståande
samling
med
tekstilar
som
viser
klede
som
vart
nytta
av
familien
til
kvardag
og
fest
gjennom
100
år
.
Bokeljane
hadde
ein
sterk
flåte
med
så
mange
som
300
skip
på
1700
-
talet
,
og
bukta
var
ein
stor
rival
til
Dubrovnik
og
Venezia
.
I
løpet
av
70
-
talet
vedtok
Senterpartiet
eit
nytt
prinsipprogram
(
verdigrunnlag
)
,
og
økologi
og
miljøpolitikk
vart
ein
grunnstein
i
partiprogrammet
-
saman
med
distriktspolitikk
og
desentralisering
.
Partiet
gjekk
til
val
på
sterk
kritikk
mot
materialisme
og
ukontrollert
vekst
midt
under
oljefeberen
.
Ved
valet
i
1977
mista
Senterpartiet
10
mandat
som
følgje
av
den
upopulære
lina
i
ei
tid
då
det
var
stor
framgang
i
Noreg
.
Mot
slutten
av
1968
vart
The
Rolling
Stones
Rock
and
Roll
Circus
filma
.
Filmen
inneheldt
John
Lennon
,
Yoko
Ono
,
The
Dirty
Mac
,
The
Who
,
Jethro
Tull
,
Marianne
Faithfull
og
Taj
Mahal
.
Opptaka
vart
skrinlagde
i
28
år
,
sidan
Rolling
Stones
visstnok
var
misnøgde
med
framføringa
si
,
men
vart
til
slutt
gjevne
ut
i
1996
.
Una
er
ei
elv
i
vestlege
delar
av
Bosnia
-
Hercegovina
som
utgjer
ein
del
av
grensa
mot
Kroatia
.
Una
er
ei
av
sideelvane
til
Sava
frå
høgre
.
Nedslagsfeltet
hennar
er
10
 
400
km
²
og
om
lag
ein
million
menneske
bur
innafor
dette
området
.
Laura
Jeanne
Reese
Witherspoon
(
f
.
22
.
mars
 
1976
)
,
betre
kjend
som
Reese
Witherspoon
,
er
ein
USA
-
amerikansk
skodespelar
og
filmprodusent
.
I
1998
spela
ho
i
tre
større
filmar
:
Overnight
Delivery
,
Pleasantville
og
Twilight
.
Det
påfølgjande
året
spela
Witherspoon
i
den
kritikarrosa
Election
,
som
ho
vart
nominert
til
Golden
Globe
for
.
2001
vart
eit
vendepunkt
i
karrieren
hennar
,
med
gjennombrotsrolla
som
«
Elle
Woods
»
i
kinosuksessen
Legally
Blonde
,
og
i
2002
spela
ho
hovudrolla
i
Sweet
Home
Alabama
,
som
vart
den
største
kommersielle
suksessen
i
karrieren
hennar
så
langt
.
I
2003
vende
ho
tilbake
som
hovudrolleinnehavar
og
produksjonsleiar
for
Legally
Blonde
2
:
Red
,
White
&
Blonde
.
I
2005
fekk
Witherspoon
merksemd
og
ros
verda
over
,
då
ho
spela
June
Carter
Cash
i
Walk
the
Line
,
som
ho
fekk
Oscar
,
Golden
Globe
,
BAFTA
og
Screen
Actors
Guild
Award
for
«
Beste
kvinnelege
hovudrolle
»
for
.
Mot
slutten
av
hundreåret
vart
byen
utsett
for
ei
rekkje
åtak
.
Den
britiske
blokaden
og
omleiringa
av
Cádiz
mellom
februar
1797
og
april
1798
var
som
vanleg
ein
kostbar
fiasko
.
Nelson
returnerte
frå
nederlaget
i
Santa
Cruz
og
bombarderte
byen
i
1800
.
Under
Napoleon
si
erobring
av
Europa
var
Cádiz
ein
av
dei
få
byane
i
Spania
som
stod
imot
den
franske
invasjonen
.
Dylan
spelar
gitar
,
piano
og
munnspel
.
Han
har
hatt
med
seg
mange
forskjellige
musikarar
og
har
turnert
jamt
og
trutt
sidan
slutten
av
1980
-
åra
.
Det
han
har
oppnådd
som
plateartist
og
musikar
har
vore
sentralt
i
karrieren
hans
,
men
det
er
likevel
låtskrivinga
hans
han
vert
aller
mest
hugsa
for
.
[
6
]
I
nokre
tilfelle
kan
kven
som
helst
få
eit
domene
under
ein
ccTLD
,
som
er
tilfelle
for
Armenia
(
.
am
)
,
Kokosøyene
(
.
cc
)
,
Niue
(
.
nu
)
,
Samoa
(
.
ws
)
,
Tonga
(
.
to
)
,
Turkmenistan
(
.
tm
)
,
Tuvalu
(
.
tv
)
,
Tyskland
(
.
de
)
og
Austerrike
(
.
at
)
.
Dette
gjer
det
mogleg
å
registrere
namn
som
I
.
am
,
start
.
at
og
go
.
to
.
Det
arabiske
språket
byggjer
på
eit
rotsystem
,
som
så
ofte
når
det
kjem
til
semittiske
språk
.
Kvart
ord
har
ei
grunnleggjande
rot
på
(
som
oftast
)
tre
konsonantar
.
Til
dømes
verbet
kataba
,
som
tyder
'
å
skrive
'
(
bokstavleg
'
han
skreiv
'
)
,
består
av
konsonantane
k
,
t
og
b
.
Dei
same
rotkonsonantane
kan
ein
finne
i
ordet
maktbab
(
'
eit
kontor
'
eller
'
ein
pult
'
)
.
Då
kan
ein
sjå
at
rota
k
-
t
-
b
famnar
om
eit
spesielt
emne
,
nemleg
skriveaktiviteten
.
Frå
Andalusia
førte
kong
Geiserik
(
ca
390
-
477
)
vandalane
over
til
Afrika
i
år
429
.
Dei
hertok
Kartago
og
plyndra
området
reint
ille
.
Sidan
tok
dei
Sicilia
og
andre
øyar
.
I
455
plyndra
vandalane
Roma
.
Tilhengjarar
av
riksmålet
protesterte
mot
reforma
i
1938
.
Ein
del
nynorsktilhengjarar
var
òg
misnøgde
,
med
at
somme
tradisjonelle
bøyingsformer
forsvann
.
1938
-
reglane
gjaldt
ikkje
under
andre
verdskrigen
,
for
då
innførte
Vidkun
Quisling
si
regjering
spesielle
reglar
.
Under
regimet
til
Francisco
Franco
,
særleg
i
1960
-
åra
,
vart
dei
sørlege
områda
av
Madrid
særs
industrialisert
og
det
stor
utvandring
frå
den
spanske
landsbygda
til
byen
.
Den
søraustlege
delen
av
byen
vart
eit
arbeidarklassestrøk
,
som
var
base
for
ein
aktiv
kulturell
og
politisk
reform
.
[
11
]
Wonder
har
vore
ein
stor
inspirator
for
atskillige
musikarar
og
mange
av
songane
hans
er
vorte
innspelt
av
andre
songarar
som
mellom
anna
«
Pastime
Paradise
»
som
i
Coolios
versjon
heitte
«
Gangsta
'
s
Paradise
»
,
«
As
»
av
George
Michael
og
«
I
Wish
»
som
Will
Smith
brukte
til
filmen
Wild
Wild
West
.
Blant
dei
artistane
som
oppgjev
Wonder
som
éin
av
dei
viktigaste
inspirasjonskjeldene
finn
ein
Michael
Jackson
,
Alicia
Keys
,
Maria
Carey
,
George
Michael
,
Sting
,
Justin
Timberlake
,
Kanye
West
og
Red
Hot
Chili
Peppars
.
Det
andre
albumet
til
The
Byrds
,
Turn
!
Turn
!
Turn
!
,
kom
ut
i
desember
1965
,
[
72
]
og
som
debutalbumet
bestod
det
av
ei
blanding
av
originale
songar
,
folkeviser
og
Bob
Dylan
-
songar
.
Alle
hadde
klåre
harmoniar
og
den
særeigne
gitarstilen
til
McGuinn
.
[
73
]
Dette
albumet
inneheldt
fleire
av
bandet
sine
eigne
songar
enn
det
førre
albumet
,
og
Gene
Clark
tredde
særleg
fram
som
låtskrivar
.
[
74
]
Songane
hans
frå
denne
perioden
,
som
«
The
World
Turns
All
Around
Her
»
,
«
She
Don
'
t
Care
About
Time
»
og
«
Set
You
Free
This
Time
»
,
vert
av
kritikarar
rekna
blant
dei
beste
innan
folkrocksjangeren
.
[
75
]
[
76
]
Den
sistnemnde
songen
vart
gjeven
ut
på
singel
i
januar
1966
,
men
med
mykje
tekst
,
melankolsk
melodi
og
ballade
-
liknande
tempo
,
stoppa
den
på
63
.
plass
i
USA
og
nådde
ikkje
lista
i
det
heile
i
Storbritannia
.
[
77
]
[
78
]
Det
høge
havnivået
og
dei
varme
,
grunne
kontinentalhava
i
silur
var
eit
gjestmildt
miljø
for
all
slags
sjødyr
.
I
enkelte
regionar
inneheld
berglaga
frå
silur
olje
og
gass
.
Eit
stort
berglag
med
hematitt
,
ein
type
jernmalm
,
frå
silur
fanst
aust
i
Nord
-
Amerika
og
var
viktig
for
den
tidlege
amerikanske
koloniøkonomien
.
Medan
nibandsbeltedyret
og
mange
av
slektningane
dens
klarar
seg
godt
som
artar
er
det
dårlegare
stilt
med
kjempebeltedyret
.
Denne
arten
er
forsvunne
frå
store
deler
av
dei
tidlegare
utbreiingsområda
i
Peru
og
Brasil
,
og
blir
regna
som
ein
trua
art
.
Øydelegging
av
levestadene
hennar
er
den
faktoren
som
bidreg
mest
til
at
bestanden
av
kjempebeltedyr
minkar
.
Ein
annan
art
som
er
trua
er
knappebeltedyra
som
lev
langt
sør
i
Sør
-
amerika
.
I
staden
for
å
dra
til
Nord
-
Afrika
vende
Augustin
tilbake
til
Roma
,
og
først
i
september
388
drog
han
saman
med
Alypsius
og
Adeodatus
til
Tagaste
.
Sonen
døydde
året
etter
,
berre
17
år
gammal
.
Augustin
selde
då
farsarven
sin
,
og
gav
pengane
til
dei
fattige
.
Han
hadde
òg
ein
gard
han
hadde
arva
etter
mora
si
,
og
der
grunnla
han
eit
slags
klostersamfunn
,
med
tanke
på
å
tilbringe
resten
av
livet
der
.
Frå
1990
-
talet
har
det
utvikla
seg
ein
livleg
,
internasjonal
debatt
om
nasjon
og
nasjonalisme
.
Bakgrunnen
er
mellom
anna
dei
etniske
eller
nasjonale
konfliktane
på
Balkan
,
i
Kaukasus
,
i
Midt
-
Austen
,
i
Rwanda
og
i
India
.
Mange
forskarar
understrekar
at
nasjonalisme
er
ein
av
dei
mest
kraftfulle
faktorane
i
verdssamfunnet
i
dag
,
på
godt
og
vondt
.
Portal
:
Sjøfart
Samanlikna
med
andre
indoeuropeiske
språk
er
hindi
midt
på
treet
,
med
mindre
bøyingsmorfologi
enn
språk
som
sanskrit
,
latin
og
norrønt
,
men
meir
enn
i
moderne
norsk
.
Høgare
utdanning
finn
stad
på
det
einaste
universitetet
i
landet
,
The
State
University
of
Haiti
,
og
på
dei
andre
tolv
offentlege
og
ti
private
institusjonane
for
høgare
utdanning
.
Fransk
har
tradisjonelt
vore
einerådande
som
undervisingsspråk
,
men
haitisk
har
etter
kvart
også
fått
innpass
.
Berre
om
lag
52
 
%
av
innbyggjarane
i
Haiti
kan
lese
og
skrive
.
[
12
]
Bahrainarane
er
hovudsakleg
arabiske
muslimar
,
men
landet
har
òg
ein
del
gjestearbeidarar
frå
India
og
Pakistan
.
Om
lag
235
 
000
av
667
 
000
innbyggjarar
(
2003
)
har
ikkje
bahrainsk
statsborgarskap
.
Paul
Simon
og
Art
Garfunkel
var
nære
vener
gjennom
barndommen
og
voks
begge
opp
i
Forest
Hills
i
Queens
i
New
York
,
berre
nokre
få
kvartal
frå
kvarandre
.
Dei
møttes
på
barneskulen
i
1953
,
då
dei
begge
var
med
i
skodespelet
Alice
in
Wonderland
på
skulen
(
Simon
som
White
Rabbit
,
Garfunkel
som
Cheshire
Cat
)
.
Dei
var
klassekameratar
på
Parsons
ungdomsskule
og
Forest
Hills
High
School
og
starta
å
spele
i
lag
på
ungdomsskulen
som
Tom
and
Jerry
,
med
Simon
som
Jerry
Landis
(
eit
namn
han
lånte
frå
ei
jente
han
gjekk
ut
med
)
og
Garfunkel
som
Tom
Graph
(
eit
namn
han
tok
fordi
han
likte
å
følgje
(
«
graphing
»
)
hittar
på
poplistene
)
.
Dei
starta
å
skrive
sine
eigne
songar
i
1955
og
gjorde
den
første
profesjonelle
innspelinga
si
,
«
Hey
,
Schoolgirl
»
,
for
Sid
Prosen
frå
Big
Records
i
1957
.
Han
vart
gjeven
ut
som
singel
med
songen
«
Dancin
'
Wild
»
som
B
-
side
.
Singelen
selde
100
 
000
eksemplar
og
nådde
49
.
plass
på
singellista
.
Både
Simon
og
Garfunkel
har
innrømt
at
The
Everly
Brothers
hadde
stor
innverknad
på
stilen
deira
og
det
er
merkbart
på
mange
av
dei
tidlege
songane
deira
(
som
«
Hey
,
Schoolgirl
»
)
.
Det
er
òg
vanleg
å
pynta
eit
stort
grantre
utandørs
med
elektriske
juletrelys
,
ofte
på
ein
sentral
plass
i
bygda
eller
byen
.
Eit
slikt
utandørs
juletre
vert
ofte
kalla
ei
julegran
.
Oslo
kommune
har
sidan
1945
hatt
som
årleg
tradisjon
å
senda
ei
julegran
som
gåve
til
England
.
Denne
er
ein
takk
for
hjelpa
under
andre
verdskrigen
,
og
ho
vert
alltid
sett
opp
på
Trafalgar
Square
i
London
.
Hordaland
fylkeskommune
sender
kvart
år
ei
stor
julegran
til
Edinburgh
i
Skottland
.
Pet
Sounds
vart
skapt
fleire
månader
etter
at
Brian
Wilson
hadde
trekt
seg
frå
turnelivet
med
bandet
for
i
staden
å
fokusere
heilt
på
låtskrivinga
.
[
6
]
Han
nytta
gjennomarbeidde
lag
med
vokalharmoniar
,
lydeeffektar
,
uvanlege
instrument
som
sykkelbjøller
,
summande
orgel
,
cembalo
,
fløyter
,
theremin
og
hundefløyte
,
i
tillegg
til
vanlege
instrument
som
tangentinstrument
og
gitarar
.
[
7
]
Venstre
vart
stifta
i
1870
ved
ei
samling
av
forskjellige
grupper
som
i
samtida
vart
sedde
som
venstreorienterte
,
under
namnet
Det
forenede
Venstre
.
Det
første
partiprogrammet
kom
i
1870
.
På
den
tida
var
Venstre
i
opposisjon
til
godseigarane
og
De
Nationalliberale
.
Venstre
sine
motstandarar
,
som
støtta
kongemakta
,
vart
seinare
til
Højre
(
avløyst
av
Det
Konservative
Folkeparti
)
.
Paverekkja
går
langt
tilbake
,
og
nokre
opplysingar
er
usikre
.
Ho
blir
nå
og
då
oppdatert
.
Denne
lista
er
basert
på
den
offisielle
lista
frå
Vatikanet
som
blir
gjeven
ut
i
årboka
for
den
katolske
kyrkja
,
Annuario
Ponteficio
.
Aten
og
Sparta
utvikla
seg
til
å
verte
dei
to
klårt
mest
dominerande
polisstatane
,
og
kom
etter
kvart
til
å
leie
an
på
kvar
si
side
i
ei
blodig
konflikt
som
splitta
opp
heile
den
greske
sivilisasjonen
.
Dei
to
var
bygde
på
særs
skilde
kulturgrunnlag
.
Namnet
Galicia
kjem
frå
det
latinske
namnet
Gallaecia
,
knytt
til
namnet
på
ei
eldgammal
keltisk
stamme
som
levde
ovanfor
elva
Douro
.
The
Stray
Gators
Dei
særskilde
atollrekken
blei
skapt
av
korallar
mellom
65
og
200
millionar
år
sidan
oppå
ein
utdøydd
vulkansk
fjellkjede
.
NRK
mP3
sendte
frå
og
med
hausten
2002
fram
til
sommaren
2004
tv
-
programmet
mPetre
TV
i
samsending
med
NRK2
.
Denne
sendinga
gjekk
frå
kl
18
.
00
til
20
.
00
fredag
og
natt
til
lørdag
,
og
gjekk
tidlegere
også
natt
til
søndag
,
men
denne
sendinga
vart
seinare
kutta
ut
.
Ofantodalen
,
som
går
ut
til
Adriahavet
nær
Barletta
,
markerar
den
nordlege
grensa
for
den
første
kjeda
av
Dei
lucanianske
Appenninane
(
no
Basilicata
)
,
som
går
frå
aust
til
vest
,
medan
den
sørlege
grensa
er
Seledalen
(
i
vest
)
og
Basento
(
i
aust
)
.
Den
andre
kjeda
strekk
seg
til
Sibarisletta
.
Det
høgaste
punktet
er
Monte
Pollino
(
2
 
248
m
)
.
Dei
største
elvane
er
Sele
-
med
sideelvane
Negro
og
Calore
-
i
vest
og
Bradano
,
Basento
,
Agri
,
Sinni
i
aust
,
som
munnar
ut
i
Tarantobukta
.
Sander
er
eit
mannsnamn
,
ei
kortform
av
Aleksander
.
Sander
har
namnedag
i
Noreg
den
18
.
mars
.
Kvinna
tok
som
regel
med
seg
ei
medgift
inn
i
ekteskapet
.
Denne
tilfall
ofte
henne
eller
familien
hennar
om
ekteskapet
blei
oppløyst
.
Romerske
menn
kunne
skilja
seg
kva
tid
som
helst
.
I
klassisk
tid
fekk
også
kvinner
denne
retten
.
Gjengifte
var
vanleg
,
både
blant
skilde
og
enkjefolk
.
Ekteskap
var
ein
ønska
tilstand
også
blant
romarane
,
både
fordi
det
var
ønskeleg
med
fleire
ektefødde
romerske
borgarar
og
fordi
ein
meinte
mangel
på
sex
kunne
vera
skadeleg
.
Keisar
Augustus
og
seinare
konsular
innførte
lovverk
som
skulle
motverka
einslege
levesett
og
utruskap
,
og
styrka
ekteskapet
.
Sidan
Abkhasia
ligg
ved
Svartehavet
og
vert
verna
frå
kald
nord
-
og
austavind
av
Kaukasusfjella
,
er
klimaet
svært
mildt
.
Kystområda
har
eit
subtropisk
klima
med
ein
årleg
normaltemperatur
på
15
 
°
C
.
Klimaet
vert
gradvis
kaldare
med
høgda
.
Abkhasia
fåre
relativt
mykje
nedbør
og
varierer
frå
1
 
100
til
1
 
500
mm
langs
kysten
til
1
 
700
til
3
 
500
mm
i
dei
høgare
fjellområda
.
Den
engelskspråklege
wikipediaen
[
1
]
I
newtonsk
mekanikk
er
rørslemengda
definert
som
produktet
av
masse
og
snøggleik
.
Ein
vektor
i
rommet
har
tre
komponentar
,
og
dermed
har
ein
Høgda
endrar
seg
over
ein
relativt
kort
avstand
frå
låglandet
til
høglandet
,
og
om
lag
halvparten
av
landet
vert
rekna
som
fjellområde
.
På
den
subtropiske
søraustkysten
har
ein
eit
åslendt
landskap
med
teplantasjar
,
appelsin
-
og
sitronlundar
.
I
raviner
i
fjellet
Kobustan
nær
Baku
ligg
fleire
slamvulkanar
og
mineralkjelder
.
Kystterrenget
ligg
så
mykje
som
28
meter
under
havnivå
.
Folket
i
inkariket
var
frå
ei
mengd
etniske
grupper
.
Språket
var
såleis
fragmentert
i
riket
,
men
quechua
vart
utbreidd
etter
at
det
vart
offisielt
administrasjonsspråk
.
Menneska
var
fysisk
godt
tilpassa
det
ytre
miljøet
i
høglandet
.
Folk
la
vekt
på
å
vere
reinslege
,
det
var
bygd
offentlege
bad
,
nokre
ved
varme
kjelder
.
Dagen
før
purim
er
ein
fastedag
kalla
ta
'
anit
Ester
,
'
Esters
faste
'
,
til
minne
om
dei
tre
dagane
Ester
fasta
før
ho
gjekk
framføre
kongen
for
å
be
for
jødane
.
Som
doktor
rekna
han
med
å
få
eit
professorat
ganske
raskt
.
Men
den
prøyssiske
regjeringa
såg
på
han
som
ein
leiande
person
blant
dei
opposisjonelle
venstrehegelianarane
,
og
nekta
han
–
likesom
Ludwig
Feuerbach
,
Bruno
Bauer
og
andre
–
ei
vidare
akademisk
karriere
.
Marx
reiste
då
til
heimbyen
sin
,
Trier
.
I
storparten
av
romersk
historie
hadde
det
vore
jordbrukarane
si
plikt
å
stille
som
soldat
til
hæren
,
på
grunnlag
av
jordbrukarane
si
grunnleggande
rolle
i
den
tidlege
romerske
republikken
.
Etterkvart
som
folkevandringane
i
Europa
førte
til
at
germanarane
pressa
på
vestdelen
av
romarriket
,
mellom
anna
av
di
hunarane
pressa
germanarane
vekk
frå
sine
område
,
vart
ei
militær
endring
naudsynt
.
Det
var
ikkje
lenger
mogeleg
for
romarane
å
drive
storstilt
erobringskrig
mellom
anna
av
di
det
no
var
dei
sjølve
som
var
på
defensiven
.
Dessutan
hadde
dei
erobra
dei
områda
som
var
prega
av
stor
rikdom
i
sin
eigen
omkrins
allereie
.
Ivar
Aasen
gav
ofte
uttrykk
for
at
han
kjende
seg
einsam
,
utan
familie
og
skild
både
frå
bondekulturen
han
voks
opp
i
,
og
frå
borgarskapskulturen
som
han
vegra
seg
mot
å
bli
ein
del
av
.
Konstantin
var
fødd
Flavius
Valerius
Constantinus
og
var
son
av
Flavius
Valerius
Constantius
,
seinare
keisar
Konstantius
I
Chlorus
og
Flavia
Julia
Helena
,
seinare
Sankt
Helena
.
Han
blei
fødd
i
Naissus
i
provinsen
Moesia
,
dagens
Niš
i
Serbia
.
Faren
gjekk
seinare
frå
Helena
,
som
var
av
låg
byrd
,
og
gifta
seg
i
staden
med
Theodora
,
dotter
av
keisar
Maximian
.
Bortsett
frå
skipstømmer
gav
Korčula
sine
steinbrot
stein
til
bygningar
så
langt
borte
som
Wien
og
Stockholm
.
Dei
første
fossila
av
karplanter
,
landplanter
med
vev
som
transporterer
næring
,
dukka
opp
på
andre
halvdel
av
silur
.
Dei
tidlegaste
kjende
artane
av
denne
gruppa
er
cooksonia
(
stort
set
funne
på
den
nordlege
halvkula
)
og
baragwanathia
(
frå
Australia
)
.
Ei
primitiv
landplate
frå
silur
med
veddel
og
silvev
,
men
utan
røter
,
stilk
eller
lauv
,
var
Psilophyton
som
hadde
mange
greiner
,
reproduserte
seg
via
sporer
og
som
pusta
gjennom
spalteopningar
på
kvar
overflate
og
som
truleg
var
fotosyntesiske
i
kvart
vev
som
var
blottlagd
for
lys
.
Rhyniophyta
og
primitive
kråkefotplanter
var
andre
landplanter
som
først
dukka
opp
i
denne
perioden
.
Michelangelo
sin
produksjon
gjennom
eit
langt
liv
var
svært
omfattande
.
Her
er
store
samlingar
av
brevvekslingar
,
skisser
og
anna
etter
han
,
og
han
er
dermed
den
best
dokumenterte
kunstnaren
frå
det
sekstande
hundreåret
.
Barking
and
Dagenham
er
ein
bydel
i
Stor
-
London
.
Den
ligg
i
ytre
London
,
i
den
nordaustlege
delen
av
regionen
.
Som
bydel
utgjer
den
òg
eit
administrativt
distrikt
.
Hogst
har
vore
viktig
i
lange
tider
for
å
skaffa
materiale
til
mellom
anna
hus
,
båtar
,
møbel
og
papirindustrien
,
men
har
mange
stader
ført
til
avskoging
.
Nokre
stader
er
skogen
heilt
forsvunnen
;
i
England
vart
det
meste
av
skogen
utrydda
på
1600
-
talet
,
og
i
delar
av
Amazonas
og
Indonesia
vert
det
framleis
drive
rovdrift
.
I
Canada
har
det
òg
vore
rapportert
om
rovdrift
.
I
Noreg
har
det
òg
vorte
teke
ut
meir
tømmer
enn
tilveksten
.
Mange
stader
i
Nordland
vart
skogen
nedhoggen
for
å
skaffa
materiale
til
jektbygging
,
på
Røros
vart
store
område
snauhoggne
for
å
skaffa
ved
til
smelteverket
.
Når
avviklinga
ikkje
overstig
tilveksten
talar
ein
om
bærekraftig
avikling
.
Andre
makkabearbok
er
eit
apokryft
skrift
i
Bibelen
.
I
låglandet
,
og
særleg
på
kysten
er
temperaturane
høge
året
rundt
.
Dei
høgaste
temperaturane
har
ein
i
perioden
mars
til
mai
før
monsunen
startar
.
Temperaturen
er
lågare
i
høgda
,
men
det
meste
av
året
har
områda
under
1200
varmt
og
tropisk
klima
.
På
kysten
er
klimaet
ubehagleg
på
grunn
av
høg
fukt
,
og
det
same
gjeld
dei
indre
områda
i
regntida
.
Saman
fekk
dei
tre
born
:
Sidan
utvikla
fleire
samfunn
si
eiga
målarkunst
,
og
det
har
funnest
ei
rekke
ulike
skular
og
tradisjonar
i
mellom
anna
India
,
Kina
,
Persia
og
Australia
.
Den
tradisjonen
som
me
kjenner
best
til
og
som
har
påverka
resten
av
verda
er
imidlertig
vestleg
målarkunst
.
Dei
første
stega
skjedde
i
stamarten
til
Glossata
,
der
galea
,
ein
del
av
maxillen
(
«
underkjeven
»
)
,
vart
omdanna
til
ein
enkel
sugesnabel
.
Mandiblane
(
«
overkjeven
»
)
tapte
samtidig
ledda
sine
,
blei
mindre
og
funksjonsudyktige
.
Snabelen
var
utan
eigen
muskulatur
til
å
byrje
med
,
men
fekk
eigne
musklar
i
stamarten
til
Myoglossata
.
Det
var
derimot
først
i
stamarten
til
Ditrysia
at
sugesnabelen
òg
fekk
skråstilte
musklar
,
noko
som
gjorde
den
så
rørleg
som
den
f
.
eks
.
er
i
dagsommarfuglane
.
For
jødar
markerar
dermed
laurdagen
slutten
på
veka
.
For
muslimar
,
som
feirer
fredag
som
heilagdag
,
er
han
derimot
den
første
dagen
i
ei
ny
veke
.
Kragerø
har
stor
turisttrafikk
sommarstid
.
Av
dei
viktigaste
turistmåla
er
Jomfruland
.
Bærøy
like
nordaust
for
sentrum
har
opplevd
stor
utbygging
og
er
mykje
brukt
for
leirskular
og
sommarleirar
for
organisasjonar
.
Byen
har
ein
variert
og
allsidig
industri
med
snautt
900
sysselsette
i
2002
.
Målt
etter
mengd
sysselsette
er
dei
største
bransjane
verkstad
-
,
metallvare
-
og
elektroindustri
,
grafisk
industri
(
trykkeriet
Naper
)
og
farmasøytisk
industri
(
Weiders
Farmasøytiske
)
.
I
tillegg
er
det
litt
foredling
av
tre
og
trevareindustri
som
gjer
bruk
av
lokale
råemne
.
Innan
utdanning
har
byen
ein
vidaregåande
skule
.
Tomat
blir
brukt
i
salat
,
sausar
og
supper
.
Han
er
mellom
anna
ein
hovudingrediens
i
salsasaus
,
ketsjup
,
pizza
og
gazpacho
.
Sjølvbefrukting
kan
finna
stad
hjå
tvikjønna
organismar
.
Her
utvikler
avkommet
seg
frå
kjønnsceller
og
kan
vera
genetisk
ulike
forelderen
,
som
er
både
mor
og
far
,
men
ein
har
ikkje
noko
genflyt
mellom
organismar
.
Generasjonen
av
indoeuropeistar
som
arbeidde
i
den
siste
treddelen
av
1900
-
talet
(
som
Calvert
Watkins
,
Jochem
Schindler
og
Helmut
Rix
)
utvikla
ei
betre
forståing
av
morfologien
,
og
,
etter
Kuryłowicz
'
Apophonie
(
1956
)
,
av
forståinga
av
avlyd
.
Frå
1960
-
talet
av
vart
kunnskapen
om
anatolisk
sikker
nok
til
å
kunne
fastslå
slektskapane
til
desse
språka
med
urindoeuropeisk
.
Alan
Jackson
spelte
inn
songen
for
albumet
«
Who
I
Am
»
i
1994
.
Songen
vart
gjeven
ut
på
singel
og
nådde
førsteplassen
på
countrylista
i
USA
,
samt
104
.
plass
på
Billboard
-
lista
.
Etter
avgangen
som
president
har
han
engasjert
seg
i
fredspolitisk
arbeid
verda
over
.
Mellom
anna
har
han
mekla
i
konfliktområde
i
Latin
-
Amerika
,
Midtausten
og
Afrika
.
Jimmy
Carter
var
den
fyrste
sitjande
eller
tidlegare
amerikanske
president
som
vitja
Cuba
sidan
1928
.
Vitjinga
var
eit
forsøk
på
å
betra
tilhøvet
mellom
USA
og
Cuba
.
Kulturaktiviteten
er
stor
og
mangslungen
året
rundt
.
Dei
mange
festivalane
samlar
store
mengder
folk
både
lokalt
og
utanfrå
,
med
Rosendal
Musikkfestival
,
Rosendal
Mat
&
Kunstfestival
,
Festidalen
i
Uskedalen
og
Kvinnherad
kulturfestival
på
Husnes
som
høgdepunkt
.
Dronningfjordfestivalen
på
Husnes
er
nyaste
tilskotet
mellom
festivalane
.
Artikkel
22
seier
mellom
anna
at
”
Retten
til
dei
stridende
til
å
skada
fienden
ikkje
er
uavgrensa
,
og
i
laupet
av
dei
siste
hundre
åra
har
det
vorte
mange
nye
lovar
som
set
grenser
for
dei
stridande
.
"
Sume
av
desse
reglane
,
som
t
.
d
.
Haag
-
konvensjonen
,
vert
rekna
som
ein
del
av
vanleg
internasjonal
lov
,
og
er
bindande
for
alle
.
Andre
reglar
gjeld
berre
for
medlem
av
organisasjonar
som
har
godteke
dei
.
Døme
på
dette
er
avtaler
om
bruk
av
biologiske
og
kjemiske
våpen
,
og
bruken
av
ulike
typar
ammunisjon
.
Det
moderne
konseptet
av
krigsbrotsverk
vart
utvikla
vidare
under
Nürnbergprosessen
med
vekt
på
innhaldet
i
dokumenta
frå
Den
militære
domstolen
i
London
,
som
vart
publisert
8
.
august
1949
.
Den
1
.
juli
2002
vart
Den
internasjonale
krigsbrotsdomstolen
i
Haag
oppretta
for
å
føra
saker
som
omhandlar
krigsbrotsverk
utført
på
eller
etter
denne
datoen
.
USA
,
Kina
,
India
og
Israel
er
mellom
fleire
som
har
kritisert
domstolen
,
og
nektar
å
godta
at
domstolen
har
nokon
juridisk
legitimitet
.
Koordinatar
:
19
°
3
′
N
72
°
28
′
W

Øyvind
Dybvad
(
fødd
 
3
.
februar
 
1908
 
i
Stjørdal
i
Nord
-
Trøndelag
,
død
 
12
.
desember
 
1989
)
var
ein
norsk
teikneserieskapar
.
Anatolia
,
som
utgjer
den
asiatiske
delen
av
Tyrkia
,
er
ikkje
så
mykje
varmare
enn
Bulgaria
og
Ungarn
i
nord
,
men
det
er
mykje
meir
sol
her
.
Torevêr
har
ein
som
oftast
seint
på
våren
.
Frå
juli
av
kjem
det
om
lag
ingen
nedbør
før
i
oktober
,
og
om
vinteren
kan
det
kome
lett
snøfall
.
Sidan
Antaolia
er
så
pass
tørr
har
ein
ofte
store
temperatursvingingar
her
.
Berre
i
august
har
Ankara
hatt
temperaturar
på
både
4
 
°
C
og
over
40
 
°
C
.
Ankara
har
ein
normal
årsnedbør
346
mm
.
Etter
å
ha
lese
boka
Hortensis
av
Ciceroar
vart
Augustin
interessert
i
filosofi
(
boka
er
seinare
gått
tapt
)
.
Han
studerte
blant
anna
verka
til
Platon
,
og
frå
373
og
fleire
år
framover
var
han
og
venen
Honoratus
tiltrukne
av
manikeismen
,
ei
kristen
sekt
som
meinte
at
den
åndelege
verda
var
skapt
av
Gud
medan
den
materielle
verda
var
skapt
av
Den
vonde
.
Augustin
forkasta
det
meste
av
den
trua
mora
hans
hadde
lært
han
om
,
men
fann
heller
ikkje
fred
i
manikeismen
.
Galba
,
Servius
Sulpicius
Galba
(
24
.
desember
år
3
fvt
-
15
.
januar
år
69
)
var
romersk
keisar
frå
juni
i
år
68
til
han
vart
myrda
.
Han
var
den
første
av
dei
fire
revolusjonskeisarane
i
den
kortvarige
borgarkrigen
Romarriket
gjekk
gjennom
då
.
Sjå
òg
:
Liste
over
toppnivådomene
.
Omslaget
vart
utforma
av
Richard
Hamilton
,
ein
kjend
popkunstnar
som
hadde
organisert
ei
retrospektiv
utstilling
med
dadaisten
Marcel
Duchamp
på
Tate
Gallery
året
før
.
Designet
til
Hamilton
stod
i
sterk
kontrast
til
det
liveige
og
fargeriket
omslaget
til
Peter
Blake
på
albumet
Sgt
.
Pepper
'
s
Lonely
Hearts
Club
Band
som
vart
gjeve
ut
i
1967
.
Hamilton
nytta
berre
ein
enkel
,
naken
,
kvit
firkant
med
namnet
på
gruppa
(
som
òg
var
tittelen
på
albumet
)
diskret
utheva
i
pappen
på
førstesida
.
Kvart
enkelt
omslag
hadde
òg
eit
unikt
trykt
serienummer
,
som
i
følgje
Hamilton
var
for
«
å
skape
den
ironiske
situasjonen
av
ei
nummerert
utgåve
av
noko
som
var
gjeve
ut
i
fem
millionar
eksemplar
…
»
.
På
seinare
utgjevingar
fann
ein
det
praktisk
å
trykke
albumtittelen
i
svart
.
Ermane
på
albumet
inkluderte
forutan
platene
òg
ein
plakat
,
songtekstane
og
fire
portrettfotografi
som
var
tekne
av
John
Kelley
i
august
1968
.
Desse
portretta
har
sidan
vorte
fotografiske
ikon
.
Pigghudane
,
eller
echinodermane
,
består
av
7000
artar
sjøstjerne
,
slangestjerne
,
kråkebolle
,
sjøpiggsvin
og
sjølilje
.
Ho
er
den
største
eksklusivt
marine
rekka
i
dyreriket
;
ingen
artar
her
er
å
finna
i
ferskvatn
eller
på
landjorda
.
Den
viktigaste
boka
hans
,
Kitáb
-
i
-
Aqdas
(
Den
heilagaste
boka
)
,
inneheld
190
vers
med
utførlege
kommentarar
.
Denne
boka
blir
i
Bahá
’
í
-
trua
rekna
som
verdenscharteret
for
menneskja
.
Andre
sentrale
bøker
er
Kitáb
-
i
-
Iqan
(
Boka
av
vissheitar
)
og
Dei
skjulte
ord
(
utgjeve
posthumt
)
.
Ein
del
av
bøkene
hans
er
omsette
til
norsk
.
Ved
god
allmenntilstand
vil
ein
som
regel
bli
frisk
etter
nokre
dagar
.
Ei
mild
forkjøling
kan
vera
over
etter
2
-
3
dagar
,
medan
ei
sterkare
kan
vara
opptil
to
veker
.
Gammalpersisk
har
vorte
bevart
for
ettertida
i
dei
akemenidiske
kileinnskriftene
(
520
-
350
fvt
.
)
i
ruinane
av
Persepolis
,
på
klippeveggane
ved
Behistan
,
Naxš
-
e
-
Rostam
نقش
رستم
(
nær
Susa
,
persisk
Šuš
شوش
og
på
andre
stader
.
Etter
akemenidane
sitt
fall
(
331
fvt
.
)
finst
ingen
kjelder
på
persisk
språk
for
dei
neste
fem
århundra
.
Under
arsacidane
og
sassanidane
si
tid
opptrer
så
mellompersisk
med
eige
alfabet
,
først
i
innskrifter
,
deretter
i
den
såkalla
pehlevilitteraturen
.
Han
er
busett
i
Täby
nord
for
Stockholm
og
gift
med
Filippa
,
som
er
landstingsråd
(
m
)
i
Stockholms
län
.
Paret
har
tre
ungar
.
Elva
vert
nytta
til
drikkevatn
og
har
god
vasskvalitet
,
noko
som
er
ironisk
sidan
ordet
«
ruhr
»
på
tysk
tyder
dysenteri
.
Elvebreidda
vert
stort
sett
nytta
til
fritidsaktivitetar
.
(
Foto
:
Jerry
Friedman
)
I
Det
nye
testamente
(
NT
)
er
JHVH
identisk
med
Faderen
,
men
han
omtalast
både
som
Herre
og
Gud
.
Han
skildrast
mykje
med
dei
same
eigenskapane
som
i
Den
hebraiske
bibelen
(
Det
gamle
testamentet
)
:
opphøgd
,
kongeleg
,
allmektig
,
vis
og
kjærleg
,
men
og
fordømmande
.
[
12
]
Dei
første
kristne
såg
Jesus
som
den
lovte
Messias
,
Guds
Son
–
han
som
oppfyller
eller
gjennomfører
Guds
formål
:
«
Mange
gonger
og
på
mange
måtar
har
Gud
i
tidlegare
tider
tala
til
fedrane
gjennom
profetane
.
Men
no
,
i
desse
siste
dagar
,
har
han
tala
til
oss
gjennom
Sonen
.
Han
har
Gud
sett
til
arving
over
alle
ting
,
for
ved
han
skapte
han
verda
.
»
[
13
]
Skriftene
om
Jesus
i
NT
vert
altså
føydde
til
Guds
Ord
i
Den
hebraiske
bibelen
,
og
kunne
i
større
grad
fortelje
kven
JHVH
var
,
og
openbare
formålet
hans
.
78
 
000
 
000
(
vestlege
,
som
morsmål
)
Edessa
var
det
første
av
krossfararstatane
som
vart
grunnlagt
under
det
første
krosstoget
(
1095
–
1099
)
og
var
òg
det
første
som
fall
.
Det
andre
krosstoget
vart
deklarert
av
pave
Eugene
III
og
var
det
første
krosstoget
som
vart
leia
av
europeiske
kongar
,
det
vil
sei
Ludvig
VII
av
Frankrike
og
Konrad
III
av
Det
tysk
-
romerske
riket
,
med
støtte
frå
fleire
andre
europeiske
adelsfolk
.
Armeane
til
dei
to
kongane
marsjerte
kvar
for
seg
gjennom
Europa
og
vart
til
ein
viss
grad
hindra
av
den
austromerske
keisaren
Manuel
I
Comnenus
.
Etter
å
ha
kryssa
Austromarriket
og
gått
inn
i
Anatolia
vart
begge
armeane
kvar
for
seg
slått
av
seldsjukkane
.
Ludvig
,
Konrad
og
restane
av
armeane
deira
nådde
Jerusalem
og
i
1148
deltok
dei
i
eit
overilt
åtak
på
Damaskus
.
Krosstoget
i
aust
vart
mislykka
for
krossfararane
og
ein
stor
siger
for
muslimane
.
Krosstoget
enda
med
at
Jerusalem
fall
og
det
tredje
krosstoget
vart
sett
i
gong
mot
slutten
av
1100
-
talet
.
I
1923
hadde
likevel
Tranmæl
og
fleirtalet
i
DNA
fått
nok
av
Komintern
.
Dei
trekte
seg
ut
,
sjølv
om
dei
framleis
ville
vere
«
sympatiserande
organisasjon
»
.
Dei
som
ville
stå
i
Komintern
,
danna
Norges
Kommunistiske
Parti
,
med
Olav
Scheflo
som
leiande
person
.
Språket
panjabi
(
panjabi
ਪੰਜਾਬੀ
[
Paṃjābī
]
)
,
nokre
gonger
skrive
punjabi
,
høyrer
til
den
indoariske
greina
av
indoeuropeiske
språk
og
blir
snakka
av
folk
i
Panjab
-
regionane
i
India
og
Pakistan
.
Det
har
over
90
millionar
talarar
,
og
er
dermed
verdast
ellevte
mest
tala
språk
.
Sunniislam
er
den
største
av
dei
to
store
hovudretningane
innan
islam
,
den
andre
er
sjiaislam
.
80
-
90
 
%
av
muslimane
i
verda
er
sunnimuslimar
,
og
sunnimuslimar
utgjer
størstedelen
av
muslimane
i
dei
fleste
muslimske
land
.
Splittinga
mellom
sunni
-
og
sjiamuslimar
oppsto
allereie
på
600
-
talet
.
Sunniislam
er
i
seg
sjølv
oppdelt
i
ei
rekkje
ulike
retningar
.
Den
første
sunnimuslimske
moskéen
i
Noreg
opna
i
Oslo
i
1974
.
I
1969
gav
ho
ut
det
første
albumet
sitt
,
men
plateselskapet
gjekk
konkurs
og
det
same
gjorde
ekteskapa
hennar
med
musikaren
Tom
Slocum
.
Ho
sto
tilbake
som
aleinemor
i
Nashville
utan
platekontrakt
eller
folk
som
kunne
hjelpe
.
Det
gjekk
ikkje
og
ho
flytta
til
nærleiken
av
Washington
DC
,
der
foreldra
hennar
hadde
kjøpt
ein
gard
.
Etter
å
ha
kome
seg
på
fote
att
,
byrja
ho
igjen
å
spele
lokalt
,
og
dette
førte
til
eit
samarbeid
med
Gram
Parsons
i
1971
.
Som
tidlegare
medlem
av
The
Byrds
og
The
Flying
Burrito
Brothers
var
Parsons
på
den
tida
ein
av
dei
sterkaste
banda
mellom
country
og
rock
.
I
dei
fleste
jødiske
gruppene
er
hebraisk
det
grunnleggjande
språket
for
kulturelt
samanbindande
religiøse
ritual
,
inkludert
livssyklusritual
.
Dei
tradisjonelt
sett
viktigaste
unntaka
er
Beta
Israel
og
bené
Israel
,
som
hadde
mist
hebraisk
som
språk
ein
gong
føre
nyare
tid
.
Viktige
språk
med
halvsakral
status
inkluderer
arameisk
i
dei
fleste
jødiske
gruppene
,
og
lokalt
òg
språk
som
jødearabisk
,
spansk
,
jødespansk
,
portugisisk
,
gresk
og
jiddisch
.
I
sør
ligg
høgare
fjell
og
toppane
her
markerer
vasskiljet
mellom
elvane
Ebro
,
Duero
og
dei
som
renn
ut
i
Biscayabukta
.
Toppane
når
som
regel
over
1500
moh
frå
fjellovergangen
San
Glorio
i
vest
til
Los
Tornos
i
aust
:
Peña
Labra
,
Castro
Valnera
og
fjellpassa
Sejos
,
El
Escudo
og
La
Sía
.
Det
store
kalksteinsmassivet
Picos
de
Europa
skil
seg
ut
i
sørvest
med
ei
høgd
på
over
2500
moh
.
Topografien
her
er
forma
av
tidlegare
isbrear
.
Dei
norske
devonfelta
vart
hovudsakleg
danna
ved
avleiring
av
sand
og
rullestein
på
elvesletter
og
elvevifter
under
avsluttinga
av
den
kaledonske
orogenesen
.
Innafor
fysikken
er
trykk
(
symbol
:
p
)
definert
som
kraft
per
areal
på
ei
flate
normalt
til
kraftretninga
.
SI
-
eininga
for
trykk
er
pascal
Pa
,
men
mange
andre
einingar
finst
.
Til
dømes
bar
,
millimeter
kvikksølv
(
mmHg
)
og
atmosfære
(
atm
)
.
Trass
i
strenge
reglar
som
skulle
hindre
emigrasjon
var
det
mange
sovjetborgarar
som
ønskte
å
søkje
lukka
andre
stader
.
Ønsket
om
å
utvandre
gjaldt
spesielt
jødar
,
sidan
desse
ofte
kjende
seg
framandgjorde
av
antisemittiske
haldningar
i
samfunnet
og
tidvis
også
antisionistiske
kampanjar
frå
styresmaktene
,
på
grensa
til
å
vere
antijødiske
.
I
Stalin
-
tida
og
like
etterpå
var
sjansane
til
å
forlate
landet
små
,
men
frå
midten
av
60
-
talet
opna
det
seg
moglegheiter
for
å
utvandre
til
Israel
.
Flesteparten
av
jødane
som
emigrerte
i
denne
perioden
kom
frå
dei
vestlege
områda
av
Sovjetunionen
som
hadde
vorte
erobra
av
nazistane
i
samband
med
den
andre
verdskrigen
,
og
desse
emigrantane
hadde
ofte
sionistiske
motiv
.
Den
sovjetiske
utanrikspolitikken
hadde
hatt
som
mål
å
unngå
ein
ny
krig
med
dei
kapitalistiske
stormaktene
,
og
om
mogleg
etablere
ein
buffersone
av
kommunistiske
satellittstatar
rundt
Sovjetunionen
.
Etter
at
forsøket
på
å
inngå
avtalar
med
Storbritannia
og
Frankrike
hadde
mislukkast
,
underteikna
landet
i
august
1939
ei
ikkje
-
åtakspakt
med
Hitler
.
Samtidig
med
at
Hitler
gjekk
til
åtak
på
Polen
vestfrå
,
okkuperte
Den
raude
arméen
den
austlege
delen
av
landet
,
og
innlemma
området
i
Sovjetunionen
.
Deretter
okkuperte
landet
dei
baltiske
statane
og
Nord
-
Romania
(
Moldovia
)
,
som
etter
Molotov
-
Ribbentropavtalen
var
i
interessesfæren
til
Sovjetunionen
.
Eit
forsøk
på
å
okkupere
Finland
under
den
finske
vinterkrigen
var
mislukka
.
Engelsk
og
frisisk
er
utvikla
frå
ei
eldre
form
for
nedertysk
,
gammalsaksisk
(
også
kalla
gammalnedertysk
)
.
Denne
arten
er
i
stor
grad
stille
,
men
kan
gje
rolege
«
rikk
-
rakk
»
-
kall
i
hekkekolonien
.
Europa
er
ein
av
sju
tradisjonelle
verdsdelar
på
jorda
.
Fysisk
og
geologisk
er
Europa
den
vestlegaste
halvøya
av
Eurasia
,
vest
for
Asia
.
Europa
grenser
i
nord
til
Nordishavet
,
i
vest
til
Atlanterhavet
,
i
sør
til
Middelhavet
,
i
søraust
til
Kaukasus
og
Svartehavet
og
vassvegane
som
går
mellom
Svartehavet
og
Middelhavet
.
I
aust
er
Europa
generelt
skild
frå
Asia
ved
vasskiljet
i
Uralfjella
,
Uralelva
og
Kaspiahavet
.
Omgrepet
verdsdel
eller
kontinent
kan
vise
til
ei
kulturell
og
politisk
inndeling
eller
ei
fysiskgeografisk
,
og
dette
kan
gje
forskjellige
syn
på
dei
nøyaktige
grensene
til
Europa
,
areal
og
folketal
.
Oppbygginga
av
stasjonen
,
pr
.
august
2007
.
Terrenget
består
stort
sett
av
fjellområde
,
med
stride
elvar
og
enkelte
skogområde
.
Klimaet
er
kontinentalt
med
varme
somrar
og
kalde
vintrar
.
Det
høgaste
punktet
er
Aragats
med
4
 
095
m
og
ingen
delar
av
landet
er
lågare
enn
400
meter
.
Fjellet
Ararat
er
eit
av
nasjonalsymbola
til
Armenia
,
og
er
det
høgaste
fjellet
i
regionen
.
Tidlegare
var
fjellet
ein
del
av
Armenia
,
men
det
vart
gjeve
til
Tyrkia
av
Sovjetunionen
under
Karstraktaten
i
1921
.
Før
det
første
frimerket
vart
utgjeve
fanst
det
mange
frimerkeliknande
løysingar
.
Marquis
de
Longueville
skapte
alt
i
1653
ei
avgiftsremse
(
"
Billet
de
poste
payé
"
)
for
Paris
sin
bypost
.
Dette
«
frimerket
»
måtte
festast
ved
hjelp
av
ein
stift
eller
sytråd
på
brevet
for
det
var
ikkje
noko
heftemiddel
på
baksida
.
I
Storbritannia
fanst
det
på
den
seinare
delen
av
1600
-
talet
liknande
remser
.
For
desse
«
Penny
-
Post
-
Trekantmerke
»
var
Renouard
de
Valayer
skaparen
og
dei
vart
brukt
i
byposten
i
London
.
På
byrjinga
av
1800
-
talet
fanst
det
i
nokre
byar
såkalla
«
stadskuvert
»
med
påtrykte
frimerkeliknande
segl
.
Ein
lokal
turistattraksjon
er
elverafting
.
Part
B
states
var
tidlegare
prinsestatar
.
Dei
blei
styrte
av
ei
folkevald
lovforsamling
og
ein
rajpramukh
,
ofte
den
tidlegare
herskaren
,
som
blei
utpeikt
av
presidenten
av
India
.
Dei
åtte
del
B
-
statane
var
Hyderabad
,
Saurashtra
,
Mysore
,
Travancore
-
Cochin
,
Madhya
Bharat
,
Vindhya
Pradesh
,
Patiala
and
East
Punjab
States
Union
(
PEPSU
)
og
Rajasthan
.
Ein
har
funne
ca
200
ulike
runeinnskrifter
på
det
urnordiske
språket
jamt
fordelt
over
heile
Skandinavia
.
Innskrifta
på
dei
danske
gullhorna
som
truleg
er
frå
400
-
talet
evt
.
,
er
det
best
kjente
dømet
på
urnordisk
språk
.
Ho
lyder
slik
:
«
ek
Hlewagastiʀ
holtijaʀ
horna
tawido
.
»
Teksten
ville
på
norrønt
lyda
om
lag
slik
:
Ek
Hlégestr
hyltir
horn
táða
.
Gullhorninnskrifta
vert
ofte
omsett
slik
:
Eg
Legjest
frå
Holt
(
eller
skogmannen
eller
Holts
sønn
)
gjorde
hornet
.
R
indikerer
eit
fonem
som
vart
uttala
som
ein
mellomting
mellom
stemt
s
og
en
tungespiss
-
r
.
I
norrøn
tid
fall
R
saman
med
r
.
Over
alt
i
Skandinavia
møter
ein
den
same
språkforma
i
urnordiske
runeinnskrifter
,
men
nokre
meiner
dei
kan
sjå
somme
lokale
skilnader
i
grammatikken
.
Status
i
verda
:
Livskraftig
(
LC
)
Maoriar
er
nemninga
på
det
opphavlege
folkeslaget
på
New
Zealand
.
General
Fulgencio
Batista
y
Zaldívar
(
fødd
16
.
januar
1901
,
død
6
.
august
1973
)
var
de
facto
leiar
av
Cuba
frå
1933
til
1940
og
den
offisielle
presidenten
i
landet
frå
1940
til
1944
og
igjen
frå
1952
til
1959
.
Ho
har
sitt
utspring
i
fjellet
Vranica
,
og
ei
totalt
lengd
på
192
km
.
Av
større
byar
ho
renn
igjennom
er
Uskoplje
,
Bugojno
,
Donji
Vakuf
,
Jajce
og
Banja
Luka
.
Det
er
òg
bygd
eit
vasskraftverk
på
elva
mellom
Jajce
og
Banja
Luka
,
som
produserar
opp
mot
110
MW
straum
.
Målsak
er
nemninga
for
arbeidet
for
å
fremja
nynorsk
,
ei
tidlegare
nemning
er
målstrev
.
Mellom
1959
–
66
erstatta
Rawalpindi
Karachi
som
hovudstad
i
Pakistan
.
Han
var
midlertidig
hovudstad
medan
ein
bygde
den
nye
byen
Islamabad
.
Malta
har
eit
middelhavsklima
(
Köppen
si
klimaklassifisering
Csa
)
,
med
milde
,
regnfulle
vintrar
og
varme
,
tørre
somrar
.
Plantene
går
aldri
i
dvale
,
sjølv
om
planteveksten
kan
stoppe
opp
i
kort
periodar
under
unormalt
kalde
vintrar
og
tørre
,
varme
somrar
kan
få
plantene
til
å
visne
.
Det
er
i
røynda
berre
to
årstider
på
øyane
og
dei
er
derfor
populære
turistmål
i
dei
tørre
månadane
.
Kraftig
vind
om
våren
kan
derimot
kjennast
kald
ut
på
Malta
.
Koordinatar
:
69
°
19
′
8
″
N
16
°
7
′
36
″
E

I
den
andre
verdskrigen
var
Parma
eit
sterkt
senter
for
motstandsrørsla
.
Området
rundt
togstasjonen
vart
bombardert
av
dei
allierte
våren
1944
,
men
Parma
fekk
ikkje
særleg
store
øydeleggjingar
under
krigen
.
I
følgje
legenda
vart
Hallvard
drepen
da
han
prøvde
å
redde
ei
kone
som
med
urette
vart
forfølgd
,
klaga
for
tjuveri
.
Hallvard
vart
drepen
med
tre
pilar
og
søkkt
i
Drammensfjorden
med
ein
mylnestein
om
halsen
.
Etter
ei
tid
flaut
liket
opp
.
Da
var
huda
hans
like
frisk
,
og
vidjekvisten
som
batt
steinen
til
halsen
hadde
fått
friske
skot
.
Dette
vart
tolka
som
jærteikn
og
som
ei
stadfesting
på
at
han
hadde
gjort
ein
stordåd
:
Han
hadde
forsøkt
å
redde
ei
ukjend
kone
,
eller
han
hadde
ofra
livet
sitt
for
ei
tjuvkjerring
.
Mange
stavkyrkjer
vart
rivne
på
1800
-
talet
,
då
det
i
1851
kom
ei
lov
om
at
ei
kyrkje
i
eit
sokn
skulle
ha
rom
for
tre
tidelar
av
folkesetnaden
.
Ei
rad
kyrkjer
vart
redda
av
Fortidsminneforeningen
.
Nokre
vart
kjøpt
og
forsøkt
tekne
vare
på
i
lokalmiljøet
sitt
.
Dei
mest
kjende
av
desse
er
Borgund
stavkyrkje
og
Urnes
stavkyrkje
.
Urnes
er
på
UNESCO
si
liste
over
verdsarv
.
Andre
kykjer
vart
flytta
,
slik
som
Gol
stavkyrkje
frå
Gol
i
Hallingdal
,
som
vart
flytt
til
Norsk
Folkemuseum
på
Bygdøy
i
Oslo
,
Garmo
stavkyrkje
frå
Lom
i
Gudbrandsdalen
,
som
vart
rive
i
1880
og
attreist
på
museet
på
Maihaugen
(
De
Sandvigske
Samlinger
)
i
Lillehammer
,
og
Fortun
stavkyrkje
frå
Sogn
,
som
vart
sett
opp
på
Fantoft
syd
for
Bergen
sentrum
i
sterk
restaurert
(
rekonstruert
)
stand
.
Denne
kyrkja
vart
totalskada
av
brann
,
og
ein
kopi
står
no
på
tomta
på
Fantoft
.
Vang
stavkyrkje
frå
Vang
i
Valdres
vart
i
1841
overteke
av
den
prøysiske
kongen
,
flytta
og
reist
i
sterkt
rekonstruert
stand
i
Brückenberg
ved
Krummhübel
i
Riesengebirge
(
på
tysk
)
,
Karkonosze
(
på
polsk
)
,
i
eit
område
som
i
våre
dagar
er
polsk
og
ein
part
av
byen
Karpatcz
.
Namnet
på
stavkyrkja
vart
på
tysk
Stabkirche
Wang
,
på
polsk
Świątynia
Wang
.
Simulasjonar
viser
at
det
er
stort
sannsyn
for
at
ein
måne
oppdaga
i
2002
,
Halimede
,
kjem
til
å
kollidera
med
Nereid
under
levetida
til
systemet
.
[
3
]
Sidan
begge
månar
ser
ut
til
å
har
dei
same
grå
fargane
er
kanskje
satellitten
eit
fragment
av
Nereid
.
[
4
]
(
januar
|
februar
|
mars
|
april
|
mai
|
juni
|
juli
|
august
|
september
|
oktober
|
november
|
desember
)
1924
:
Chamonix
•
1928
:
St
.
Moritz
•
1932
:
Lake
Placid
•
1936
:
Garmisch
-
Partenkirchen
•
1940
og
1944
:
Ingen
vinterleikar
pga
.
verdskrigen
•
1948
:
St
.
Moritz
•
1952
:
Oslo
•
1956
:
Cortina
d
'
Ampezzo
•
1960
:
Squaw
Valley
•
1964
:
Innsbruck
•
1968
:
Grenoble
•
1972
:
Sapporo
•
1976
:
Innsbruck
•
1980
:
Lake
Placid
•
1984
:
Sarajevo
•
1988
:
Calgary
•
1992
:
Albertville
•
1994
:
Lillehammer
•
1998
:
Nagano
•
2002
:
Salt
Lake
City
•
2006
:
Torino
•
2010
:
Vancouver
•
2014
:
Sochi
•
2018
:
ukjend
Etter
dei
opplysningane
Snorre
Sturlason
gjev
i
soga
om
Olav
dei
heilage
,
døyr
kong
Olav
av
hogg
i
halsen
,
magen
og
låret
.
Snorre
hevder
at
Torstein
Knarresmed
fyrst
hogg
kongen
i
låret
med
ei
stridsøks
,
og
at
kongen
deretter
la
seg
opp
mot
ein
stein
,
kasta
våpna
frå
seg
og
gav
opp
kampen
.
Så
hogg
Kalv
Arnesson
den
forsvarslause
kongen
i
halsen
med
eit
sverd
,
og
høvdingen
Tore
Hund
stakk
kongen
med
eit
spyd
opp
under
brynja
og
inn
i
magen
.
Framstillinga
som
Snorre
gjev
,
samsvarer
med
mange
av
bileta
frå
mellomalderen
av
korleis
kong
Olav
døydde
,
mellom
anna
med
motivet
på
ein
portal
som
er
teke
vare
på
frå
den
nedrivne
Hemsedal
stavkyrkje
,
som
har
som
tema
kong
Olavs
martyrium
og
status
som
kristusliknande
helgen
.
I
1474
blei
han
med
et
skip
frå
Genova
,
og
heldt
seg
eit
år
på
skipet
,
som
skulle
til
Khios
i
Egeerhavet
.
Her
budde
han
også
i
eit
år
.
Truleg
henta
han
somme
av
sjøfolka
sine
herfrå
.
I
1476
seglde
han
til
Atlanterhavet
for
første
gong
.
Flåten
vart
åtaka
av
franskmenn
ved
kapp
St
.
Vincent
,
skipet
til
Columbus
vart
brent
,
og
han
måtte
symje
i
land
.
Fuglar
frå
riksefamilien
finst
over
det
meste
av
verda
.
Rikard
Berge
var
oppteken
av
tradisjonsmiljøet
,
og
la
vekt
på
dette
når
han
var
på
tradisjonssanking
.
Han
kom
ikkje
som
mange
andre
,
«
utanfrå
»
til
kjeldene
,
og
hadde
difor
lett
for
å
koma
i
dialog
med
dei
.
Jomfru
Maria
,
Maria
møy
eller
Maria
frå
Nasaret
,
var
Jesu
Kristi
mor
og
er
den
fremste
helgenen
i
kyrkja
.
I
Det
nye
testamentet
er
ho
omtalt
i
evangelia
og
Apostelgjerningane
.
Ved
konsilet
i
Efesos
gav
konsilfedrene
henne
tittelen
Theotokos
,
'
Guds
mor
'
.
Koranen
omtalar
ho
som
utvald
av
Gud
framfor
alle
kvinner
i
verda
;
ho
er
nemnd
i
sju
av
kapitla
i
Koranen
,
eitt
av
dei
med
namnet
hennar
som
tittel
.
Ho
er
framstilt
i
talrike
kunstverk
,
der
ho
som
regel
berre
blir
kalla
«
Madonna
»
—
'
Vår
frue
'
.
Ei
mengd
kyrkjer
i
fleire
land
er
vigsla
til
Maria
,
anten
ho
åleine
eller
saman
med
ein
annan
helgen
,
med
namn
eller
nemningar
som
Mariakyrkjer
,
Vår
Frue
-
kyrkjer
osb
.
Sebastián
Francisco
de
Miranda
y
Rodríguez
(
28
.
mars
 
1750
–
14
.
juli
 
1816
)
var
ein
venezuelansk
fridomskjempar
og
revolusjonær
.
Han
var
med
i
den
amerikanske
sjølvstendekrigen
,
kom
seinare
til
Europa
,
der
han
vart
brigadegeneral
i
den
franske
revolusjonshæren
.
Grad
over
:
Viseadmiral
I
starten
av
perm
var
jorda
framleis
inne
i
ei
istid
,
så
polområda
var
dekka
av
tjukke
islag
.
Isbreane
hedlt
fram
med
å
dekke
mykje
av
Gondwana
,
som
dei
hadde
gjort
gjennom
siste
del
av
karbontida
.
I
tillegg
kjem
morgon
-
og
kveldbøner
,
bordbøner
og
hustavla
.
Sjå
også
:
parafin
Mortensson
var
kraftfull
og
intens
i
heile
sitt
vesen
–
til
dømes
vart
han
arrestert
i
1881
,
då
han
under
verneplikta
på
Gråtenmoen
ved
Skien
leidde
eit
opprør
til
støtte
for
Sverdrup
,
parlamentarismen
og
målsaka
.
Grunnen
til
at
Mortensson
gjorde
militærtenesta
i
Telemark
er
også
illustrerande
for
den
opprørske
naturen
hans
:
Han
ville
ikkje
eksersere
saman
med
«
Kutorgsgutane
frå
Kristiania
»
,
men
søkte
om
å
verte
oppteken
i
Telemarksbataljonen
:
«
Der
var
det
godt
mål
å
høyre
,
og
der
var
dei
sprækaste
gutane
.
»
[
4
]
The
Animals
hadde
to
år
med
hittar
på
listene
styrt
av
produsenten
Mickie
Most
.
Hittande
deira
var
intense
,
grove
popsongar
som
Sam
Cooke
sin
«
Bring
It
On
Home
To
Me
»
og
Nina
Simone
sin
«
Don
'
t
Let
Me
Be
Misunderstood
»
.
Albuma
deira
var
derimot
basert
på
rhythm
and
blues
,
som
John
Lee
Hooker
sin
«
Boom
Boom
»
og
Ray
Charles
sin
«
I
Believe
to
My
Soul
»
.
Den
kraftfulle
og
djupe
stemma
til
Burdon
,
og
orgel
som
eit
dominerande
instrument
var
to
element
som
gjorde
at
The
Animals
skilde
seg
ut
frå
resten
av
banda
på
denne
tida
.
(
Colibri
thalassinus
)
I
1589
var
det
tre
kyrkjer
som
det
ikkje
lenger
var
behov
for
,
Auran
og
Fløan
kyrkjer
i
Skatval
og
Skjølstad
kyrkje
i
Hegra
.
Det
vart
då
igjen
fire
kyrkjer
i
Stjørdal
prestegjeld
,
hovudkyrkja
Værnes
kyrkje
og
Skatval
,
Hegra
kyrkje
og
Lånke
kyrkje
.
Desse
kyrkjene
vart
betent
av
to
prestar
.
Kyrkja
vart
til
stor
del
bygd
for
innsamla
midlar
og
ved
dugnadsinnsats
.
Rainier
III
av
Monaco
tok
over
trona
etter
at
bestefaren
Ludvig
II
døydde
i
1949
.
Ei
ny
grunnlov
,
erklært
i
1962
,
avskaffa
dødsstraff
,
gav
kvinnene
stemmerett
og
oppretta
ein
høgsterett
for
å
garantere
for
fundamentale
fridomar
.
I
1993
vart
Monaco
eit
medlemsland
i
Dei
sameinte
nasjonane
med
full
stemmerett
.
Det
ein
først
tenker
på
som
underhalding
er
gjerne
utøvande
kunst
som
er
delt
inn
i
aktive
utøvarar
og
passivt
publikum
.
Utøvarane
er
spesielle
;
anten
er
dei
velkjende
eller
dei
er
svært
dyktige
.
Mange
av
dei
har
underhalding
som
levebrød
,
til
dømes
tryllekunstnarar
,
geishaer
eller
musikarar
.
Falsen
vart
i
utnemnd
til
høgsterettsjustitiarius
,
eit
embete
han
verka
i
einast
nokre
få
veker
våren
og
sommaren
1828
.
12
.
juni
1828
vart
han
råka
av
slag
og
deltok
sidan
ikkje
i
retten
.
Kristian
var
son
av
kong
Fredrik
II
av
Danmark
-
Noreg
og
dronning
Sofie
av
Mecklenburg
,
og
tilhøyrde
den
oldenborgske
slekta
.
Han
var
knappe
elleve
år
då
faren
døydde
.
Difor
utnemnde
det
danske
riksrådet
ei
formyndarregjering
som
vart
sett
saman
av
fire
riksrådsmedlemer
.
Fyrst
i
1596
vart
Kristian
krona
til
konge
.
Formelt
var
Kristian
IV
konge
i
60
år
,
i
røynda
berre
i
52
år
.
Han
fekk
i
alt
24
born
,
seks
av
desse
fekk
han
med
Anna
Cathrine
av
Brandenburg
som
han
gifta
seg
med
i
1597
.
Mellom
desse
borna
var
den
framtidige
kongen
,
Fredrik
III
av
Danmark
-
Noreg
.
Mal
:
Noregs
statsministrar
i
Stockholm
Huangelva
har
kjeldene
sine
i
det
tibetanske
høglandet
.
Som
hovudkilde
rekner
ein
Karelva
(
Kar
Qu
)
som
renn
langs
nordskrenta
av
Bayanharfjella
(
Bayan
Har
Shan
)
i
Qinghai
.
Huangelva
renn
ut
av
Qinghai
i
nordaustleg
retning
gjennom
Gansu
,
gjer
ei
lang
bøying
mot
nord
til
Indre
Mongolia
rundt
Ordos
-
platået
,
renn
så
sørover
igjen
gjennom
tronge
kløftar
og
tek
imot
Fenelva
(
Fen
He
)
frå
nordaust
og
Weielva
(
Wei
He
)
frå
vest
.
Ho
bøyer
så
mot
aust
,
passerer
nord
for
Taifjellet
(
Tai
Shan
)
i
Shandong
før
ho
munnar
ut
i
Bohaibukta
Jeanne
d
'
Arc
hadde
gjeve
ny
styrke
til
Karl
VII
si
side
under
Hundreårskrigen
.
Ho
blei
sett
på
som
eit
nasjonalt
symbol
for
Frankrike
,
og
blei
seinare
helgenkåra
av
den
katolske
kyrkja
.
Festdagen
hennar
er
den
30
.
mai
.
Nøytronstrålinga
blir
fanga
opp
av
hydrogen
,
men
har
ei
god
evne
til
å
trengje
gjennom
andre
stoff
og
materiell
.
For
dei
fleste
dyr
,
som
for
det
meste
består
av
vatn
,
er
denne
strålinga
svært
skadeleg
.
Mange
former
for
beskyttelse
mot
atomvåpen
,
som
primært
beskyttar
mot
gammastråling
,
vil
ikkje
gi
vern
mot
ei
nøytronbombe
.
For
å
isolere
ei
nøytronkjelde
er
det
vanleg
å
bruke
parafinvoks
fordi
det
er
eit
billeg
materiale
som
inneheld
mykje
hydrogen
.
I
juli
2003
erklærte
den
statlige
radiokanalen
at
Obiang
Nguema
var
ein
gud
som
var
i
permanent
kontakt
med
den
Allmektige
og
kunne
bestemma
seg
for
å
drepa
uten
at
nokon
stilte
han
til
ansvar
og
utan
å
hamna
i
Helvete
.
Obiang
Nguema
hadde
sjølv
gjeve
liknande
utsegner
i
1993
.
Chimborazo
vart
nytta
som
skipsnamn
i
Europa
på
1800
-
talet
.
Det
mest
kjente
skipet
med
namnet
er
dampskipet
SS
«
Chimborazo
»
som
seglde
i
rute
mellom
Liverpool
og
Valparaiso
i
perioden
1871
–
1877
med
gjennomsnittleg
reisetid
på
40
,
5
døger
,
deretter
i
fart
på
Stillehavet
fram
til
1887
.
Seinare
var
ho
mellom
anna
i
Noreg
som
cruiseskip
i
1889
.
Ho
endra
namn
i
1894
.
I
løpet
av
2008
blei
det
eit
stadig
sterkare
press
mot
Musharraf
,
frå
politikarar
såvel
som
juriststanden
.
I
august
blei
regjeringspartia
i
landet
einige
om
å
stilla
presidenten
for
riksrett
.
18
.
august
2008
heldt
Musharraf
ein
fjernsynstale
der
han
erklærte
at
han
kom
til
å
gå
av
som
president
.
I
66
la
Nero
tittelen
Imperator
til
namnet
sitt
.
Riket
kom
i
opprør
på
grunn
av
dei
økonomiske
problema
.
Etter
at
folket
hadde
reiste
seg
i
år
68
og
det
romerske
senatet
avsettte
han
.
Han
rekna
med
at
senatet
ville
avretta
han
,
og
tok
difor
livet
sitt
med
hjelpa
til
skrivaren
sin
.
Han
vart
etterfylgd
av
dei
såkalla
revolusjonskeisarane
:
Galba
,
Otho
og
Vitellius
.
Musikkhistorikarar
har
nytta
forskjellige
omgrep
for
å
lage
undersjangrar
av
progressiv
rock
på
1970
-
talet
.
Sjølv
om
enkelte
Miles
Davis
-
inspirerte
artistar
som
Mahavishnu
Orchestra
,
Weather
Report
og
Return
to
Forever
vart
rekna
som
jazz
-
fusion
,
vart
andre
som
spelte
jazzrock
med
dei
same
inspirasjonskjeldene
plasserte
i
sjangeren
Canterbury
scene
.
I
1973
kombinerte
Queen
Brian
May
sitt
tunge
og
komplekse
gitarspel
med
Freddie
Mercury
sitt
piano
,
tekstar
og
intrikate
melodiar
til
ei
blanding
av
progressiv
rock
,
hard
rock
og
heavy
metal
.
Savalen
er
ein
innsjø
som
ligg
i
kommunane
Tynset
og
Alvdal
i
Hedmark
,
og
ei
grend
ved
den
same
sjøen
.
På
fransk
blir
namnet
uttalt
'
sjarl
'
og
på
engelsk
'
tsjals
'
eller
'
tsjarls
'
.
Ein
mogleg
norsk
uttale
er
'
sjarles
'
.
Byen
vart
grunnlagd
i
1665
av
franske
filibusterar
som
hadde
vorte
fordrivne
frå
Tortuga
av
dei
britiske
okkupantane
.
I
1679
opplevde
byen
det
fyrste
slaveopprøret
.
Det
gjekk
framover
med
området
på
1800
-
talet
,
men
i
1902
vart
byen
nesten
heilt
øydelagd
av
ein
brann
,
og
har
aldri
seinare
kome
opp
att
på
det
nivået
han
var
på
.
Russisk
språk
blir
skrive
med
kyrilliske
bokstavar
,
Dei
fleste
av
dagens
forskarar
held
evangeliet
for
å
ha
vore
skrive
mellom
år
90
-
100
.
Men
ettersom
tempelet
i
Jerusalem
er
skildra
som
om
det
eksisterar
,
kan
det
ha
vore
skrive
ned
før
tempelet
vart
øydelagt
i
år
70
.
Salmeboka
er
ordna
tematisk
,
slik
at
første
kapittel
følgjer
kyrkjeåret
,
dei
tre
neste
Gud
,
Kristus
og
Kyrkja
,
femte
kapittel
handlar
om
livet
og
sjette
kapittel
handlar
om
håpet
.
Tilslutt
har
boka
tre
kapittel
med
prosesjonssongar
,
bibelske
salmar
og
liturgiske
salmar
.
Peggy
eller
Peggie
er
kvinnenamn
som
oppstod
som
ei
engelsk
mellomaldersk
kjæleform
for
«
Margaret
»
,
som
òg
kan
ha
kjæleformene
«
Meggie
»
,
«
Meg
(
s
)
»
og
«
Peg
(
s
)
»
.
«
Margaret
»
har
oppghav
i
greske
«
Margarites
»
,
som
er
danna
av
persiske
margaron
,
'
perle
'
.
Det
første
handhaldne
mobiltelefonapparatet
vart
produsert
i
1983
(
Motorola
DynaTAC
)
,
men
større
einingar
,
som
var
mobile
fordi
dei
kunne
takast
med
i
ein
bil
eller
ein
båt
,
har
eksistert
heilt
sidan
1950
-
åra
,
og
var
i
utstrekt
bruk
blant
visse
yrkesgrupper
i
Noreg
frå
midten
av
1970
-
åra
.
Mistilpassingar
eller
maladaptasjonar
førekjem
når
ei
tilpassing
ikkje
lenger
er
til
gagn
for
organismen
,
men
har
vorte
skadeleg
.
Dette
skjer
m
.
a
.
når
organismar
formeirar
seg
før
ulempene
ved
tilpassinga
slår
ut
eller
når
evolusjonen
går
saktare
enn
den
åtferdsmessige
eller
miljømessige
utviklinga
.
Døme
på
maltilpassingar
er
mennesket
sine
smakslaukar
,
som
reagerar
positivt
på
sukker
-
i
«
naturtilstanden
»
var
denne
ressursen
særs
sparsam
og
eit
grådig
nyttig
kosttilskot
når
han
først
dukka
opp
,
men
når
me
i
dag
har
sukker
i
overflod
har
det
forandra
seg
til
eit
helseproblem
.
Reindyrka
elektriske
gitarar
(
òg
kalla
el
-
gitar
)
er
også
vanlege
og
vert
ofte
kalla
plankegitar
fordi
dei
ikkje
har
klangbotn
og
lydkasse
.
El
-
gitarane
er
konstruert
som
ein
«
planke
»
med
magnetiske
mikrofonar
.
Den
mest
populære
plankegitaren
er
Fender
Stratocaster
,
ein
gitartype
som
har
eksistert
praktisk
talt
uforandra
sidan
1954
.
Ofte
spelast
munnspel
i
ein
annan
dur
enn
dei
er
stemt
i
.
T
.
d
.
Eit
munnspel
som
er
stemt
i
C
-
dur
skal
spelast
i
G
-
dur
.
Dette
kallast
for
å
spele
"
Cross
harp
"
eller
i
second
position
.
Dette
vert
ofte
brukt
i
blues
og
Rock
og
dei
manglande
tonane
vert
skaffa
ved
bending
.
Nedanfor
følgjer
ein
tabell
over
kva
dur
munnspelet
skal
vere
påstempla
for
å
spele
i
lag
med
ein
gitar
eller
song
.
t
.
d
.
Gitar
eller
song
i
G
-
dur
:
Bruk
eit
munnspel
som
er
stemt
i
C
-
dur
(
påstempla
C
)
og
spel
G
-
dur
ved
å
spele
"
Cross
harp
"
(
second
position
)
.
Savona
(
Sàn
-
na
på
ein
lokal
ligurisk
dialekt
)
er
ein
by
i
Italia
.
Han
er
hovudstad
i
provinsen
Savona
i
regionen
Liguria
og
har
om
lag
60
 
000
innbyggjarar
.
Varntresk
kyrkje
,
tidlegare
Varntresk
kapell
,
er
ei
langkyrkje
frå
1986
i
Hattfjelldal
sokn
i
Indre
Helgeland
prosti
.
Det
er
få
predatorar
som
jaktar
vaksne
kuhegrar
,
men
både
fuglar
og
pattedyr
kan
åtake
reir
,
og
ungar
kan
gå
tapt
som
følgje
av
matmangel
,
mangel
på
kalsium
eller
etter
uro
frå
andre
store
fuglar
.
Denne
arten
fjernar
flått
og
fluger
frå
storfe
,
og
har
vore
involvert
i
spreiing
av
dyresjukdommar
der
flått
er
smitteberarar
.
Fuglane
kan
kollidere
med
fly
og
vere
ein
tryggleiksrisiko
ved
flyplassar
.
Variantar
av
namnet
er
engelsk
Lennard
og
kortforma
Lenny
,
svensk
Lennart
,
tsjekkisk
Lenart
,
fransk
Léonard
,
tysk
Leonhard
og
Leonhardt
og
italiensk
Leonardi
,
Leonardo
og
Lunardi
.
Kypros
er
240
km
lang
og
100
km
brei
,
og
om
lag
75
km
frå
Tyrkia
i
nord
.
Andre
naboområde
er
Syria
(
105
km
)
og
Libanon
(
108
km
)
i
aust
,
Israel
200
km
mot
søraust
,
Egypt
380
km
mot
sør
og
Hellas
i
vest
-
nordvest
(
280
km
til
dei
små
Dodekanisosøyane
i
Kastellorizo
,
400
km
til
Rhodos
,
og
800
km
til
det
greske
fastlandet
.
Definisjonen
av
kven
som
er
arabar
har
tre
hovudaspekt
:
Hindi
(
devanagari
हिन्दी
hindī
)
er
eit
indoarisk
språk
som
vert
snakka
som
morsmål
eller
som
primært
hjelpespråk
over
store
delar
av
det
nordlege
og
sentrale
India
,
av
bortimot
800
millionar
menneske
.
Hindi
har
hovudbase
i
dei
mellom
-
indoariske
prakritspråka
i
mellomalderen
og
dermed
òg
frå
sanskrit
.
På
grunn
av
den
sterke
påverknaden
frå
islam
i
det
nordlege
India
er
det
òg
mange
persiske
,
arabiske
og
tyrkiske
lånord
.
Hovudkjelde
for
lærde
uttrykk
og
nydanna
ord
er
sanskrit
.
Etter
Vinterkrigen
der
Sovjetunionen
okkuperte
og
annekterte
viktige
delar
av
Finland
,
måtte
12
 
%
av
folkesetnaden
i
Finland
finne
seg
ein
ny
stad
å
bu
.
Krigsskadeerstatningar
landet
vart
pålagt
,
arbeidsløyse
,
og
usikkerheit
om
landet
ville
klare
å
forbli
fritt
,
førte
til
omfattande
utvandring
som
først
byrja
minke
på
1970
-
talet
.
Inntil
da
hadde
ein
halv
million
finnar
emigrert
,
fyrst
og
fremst
til
Sverige
.
Halvparten
av
desse
har
seinare
drege
tilbake
til
Finland
.
Olav
Aukrust
(
21
.
januar
 
1883
–
3
.
november
 
1929
)
var
ein
lyrikar
og
diktar
frå
Lom
kommune
i
Oppland
fylke
.
Han
skreiv
på
nynorsk
med
ein
svip
av
gudbrandsdalmål
.
Aukrust
nytta
gjerne
lokalområdet
som
inspirasjon
for
dei
romantiske
dikta
sine
.
Sist
på
1960
-
talet
tok
ein
i
bruk
digital
radio
for
å
utvikla
eit
digitalt
telefonnettverk
i
USA
.
På
1990
-
talet
tok
også
radioamatørar
i
bruk
pcar
med
lydkort
til
å
omforma
radiosignal
.
I
1994
utvikla
den
amerikanske
hæren
og
DARPA
Software
-
Defined
Radio
(
SDR
)
som
bruker
datamaskinar
til
å
omforma
og
avkoda
radiosignal
.
Standardiserte
digitale
radiosendingar
,
som
DAB
,
tok
til
på
slutten
av
1990
-
talet
.
På
1600
-
talet
låg
det
eit
stort
skipsverft
inst
i
vika
på
Hovedøya
.
Verftet
bygde
nokre
av
dei
største
skipa
i
kongeriket
Danmark
-
Norge
,
mellom
anna
«
Hannibal
»
med
60
kanonar
,
og
«
Sophie
Amalie
»
,
det
største
skipet
i
verda
i
si
tid
.
I
våre
dagar
held
fire
foreiningar
for
fritidsbåteigarar
til
i
bukta
,
mellom
dei
den
eldste
i
landet
,
Revierhavnens
båtforening
,
skipa
i
1853
.
På
slutten
av
1800
-
talet
var
London
den
største
byen
i
verda
,
og
var
som
senter
for
det
britiske
imperiet
den
leiande
handels
-
,
industri
-
,
finans
-
og
hamnebyen
i
verda
.
Ein
kan
nytta
dagen
til
å
laga
eller
kjøpa
særskilde
«
kongekaker
»
til
feiringa
.
Kakene
kan
vera
laga
med
nøtter
,
sjokolade
og
nougat
,
ofte
vera
fargerike
,
og
inneheld
gjerne
ei
eller
to
bønner
eller
figurar
som
viser
til
soga
om
kongane
.
Den
som
finn
ein
slik
skjult
gåve
kan
bli
konge
eller
dronning
for
feiringa
,
eller
få
æra
av
å
skaffa
neste
års
kake
.
Eit
stort
tal
av
dei
var
også
såpass
fattige
at
dei
ikke
hadde
råd
til
leie
verken
ein
jordparsell
eller
å
inngå
ei
husmannskontrakt
,
slik
at
dei
leigde
kammers
og
liknande
hos
dei
eksisterande
husmennene
,
der
det
var
trongt
både
om
plassen
og
maten
frå
før
.
Nokre
fann
andre
løysingar
,
som
ein
ved
namn
Bertil
,
som
budde
i
ein
snudd
båt
,
og
Hans
Lom
frå
Gudbrandsdalen
,
som
budde
i
ei
lita
jordhytte
som
vart
kalla
Lomplassen
eller
«
Hjørnesalongen
til
Hans
Lom
»
.
Då
bøndene
såg
nytten
av
husmenn
utan
jord
,
vart
det
også
fleire
og
fleire
av
desse
.
Andre
folkegrupper
er
ikkje
synleg
ulike
kvarandre
,
men
ser
kvarandre
likevel
som
svært
ulike
,
av
språklege
,
religiøse
,
kulturelle
og
historiske
grunnar
.
For
å
ha
eit
omgrep
om
slike
folkegrupper
og
skilnadene
mellom
dei
,
kan
ein
bruke
nemninga
etnisk
.
Inndelinga
i
etniske
grupper
legg
meir
vekt
på
kultur
og
eiga
oppfatting
av
tilhøyrsle
,
samstundes
som
dei
gjerne
er
mykje
mindre
enn
rasegruppene
.
Som
motiv
for
julepynten
har
ein
gjerne
skikkelsar
og
symbol
ein
forbind
med
jula
.
Det
kan
vera
figurar
frå
juleevangeliet
eller
ei
utvida
julekrybbe
,
frå
folkelege
tradisjonar
,
som
nissar
og
mus
,
eller
figurar
som
har
med
vinter
og
snø
å
gjera
,
som
snømenn
eller
isbjørnar
.
Det
er
vanleg
med
modellar
av
større
julepynt
,
som
juletre
,
og
av
julemat
.
Enklare
former
for
pynt
er
hjarte
,
kuler
,
stjerner
,
snøpynt
,
lenker
og
girlanderar
.
Livet
hans
blir
omtalt
i
Giorgio
Vasari
si
Vite
.
Han
blei
fødd
i
Urbino
og
studerte
under
Pietro
Perugino
i
Perugia
.
Etter
å
ha
flytta
til
Firenze
tok
han
snart
i
bruk
same
stilar
som
Leonardo
da
Vinci
og
Michelangelo
.
Mot
slutten
av
karrieren
danna
han
The
John
Entwistle
Band
med
den
gamle
venen
,
trommeslagaren
Steve
Luongo
.
Godfrey
Townsend
(
ingen
'
H
'
og
ingen
slektskap
med
Pete
)
spelte
gitar
og
song
.
I
1999
og
i
2000
spelte
Entwistle
igjen
i
The
Who
.
Nokre
grader
nord
og
sør
for
ekvator
,
mellom
Afrika
og
Amerika
,
ligg
to
område
med
skiftande
vindar
eller
vindstille
som
blir
kalla
doldrums
.
Nord
for
dette
området
,
til
30
°
nordleg
breidd
,
går
nordaustpassasjen
,
medan
den
sterkare
og
jamnare
søraustpassasjen
ligg
sør
.
Anno
1593
paa
Set
.
Thomæ
Dag
,
som
er
den
21de
Decembris
,
blev
sat
Julefred
efter
Byloven
.
Politisk
var
stoda
ein
annan
.
Houphouët
-
Boigny
styrte
som
ein
diktator
,
berre
eitt
parti
var
tillete
og
pressa
var
sensurert
.
Presidenten
brukte
òg
millionar
av
dollar
på
å
gjera
heimbyen
sin
,
Yamoussoukro
,
til
ein
praktfull
hovudstad
for
landet
.
Romarane
haldt
åtte
legionar
i
fem
basar
langs
Rhinen
.
Kor
mange
legionar
det
var
i
området
var
avhengig
av
om
det
var
krig
eller
trugsel
om
krig
eller
ikkje
.
Dei
to
militære
distrikta
påverka
dei
omliggande
stammene
,
som
seinare
respekterte
tydinga
av
alliansane
og
forbunda
sine
.
Dei
øvre
germanske
folka
slo
seg
t
.
d
.
saman
til
allemanner
.
I
ein
periode
fungerte
ikkje
Rhinen
lenger
som
ei
grense
,
då
ein
union
av
alle
dei
vestlege
germanarane
,
frankarane
,
kryssa
elva
og
okkuperte
det
romardominerte
keltiske
Gallia
så
langt
som
til
Paris
.
Tittelen
på
albumet
er
ein
referanse
til
The
Jimi
Hendrix
Experience
sitt
Are
You
Experienced
?
frå
1967
.
Hekkeområda
er
arktiske
øyar
og
kystområde
i
heile
den
nordlege
kysten
av
Alaska
,
Canada
og
Russland
.
Dei
hekkar
på
bakken
i
ein
tørr
open
plass
med
god
sikt
,
reiret
er
ei
grunn
fordjuping
i
grus
.
I
juni
legg
dei
fire
egg
,
nokre
gonger
berre
tre
.
Rugetida
er
på
26
-
27
dagar
og
ungane
er
flygeferdige
35
-
45
dagar
gamle
.
[
1
]
[
2
]
Narvareservoaret
-
Neitsijärv
-
Niinsaare
-
Noodasjärv
-
Nootjärv
-
Nüpli
Sundag
2
.
februar
1868
-
28
.
mars
1869
(
52
nummer
)
.
Avisa
får
atter
namnet
"
Dølen
.
Eit
Vikublad
.
"
Hammerfest
var
den
første
vesteuropeiske
byen
der
gatene
blei
opplyste
ved
hjelp
av
elektrisitet
.
Det
skjedde
i
1891
.
Chrome
Dreams
er
eit
album
frå
1977
av
Neil
Young
som
aldri
vart
gjeven
ut
.
Den
påståtte
referansen
til
narkotika
i
linja
«
I
’
d
love
to
turn
you
on
»
,
førte
til
at
songen
først
vart
bannlyst
av
BBC
[
1
]
.
Songen
er
med
på
mange
lister
og
avstemmingar
over
dei
størte
og
viktigaste
songane
gjennom
tidene
.
Til
dømes
er
han
på
26
.
plass
på
Rolling
Stone
si
liste
over
dei
500
største
songane
gjennom
tidene
.
[
2
]
Etter
utgjevinga
på
albumet
,
har
han
òg
kome
ut
som
B
-
side
på
singel
,
på
mange
samlealbum
og
har
vorte
spelt
inn
av
fleire
andre
artistar
,
som
Bobby
Darin
,
Neil
Young
,
Jeff
Beck
og
The
Bee
Gees
.
Han
vart
student
1876
og
tok
språkleg
-
historisk
lærareksamen
1882
.
Sidan
var
han
i
fleire
år
lærar
i
Kristiania
,
men
heldt
ved
sida
fram
med
vitskaplege
studie
,
særleg
av
germanske
språk
og
nordisk
mytologi
,
til
dels
under
stipendopphald
i
Tyskland
og
England
.
I
1888
tok
han
den
filosofiske
doktorgraden
på
avhandlingan
«
Om
nomina
agentis
i
det
oldnorske
Sprog
»
,
han
vart
universitetsstipendiat
i
1890
,
dosent
i
1895
og
professor
i
germansk
filologi
ved
Universitetet
i
Kristiania
i
1897
.
Som
universitetslærar
,
særleg
som
lærar
i
tysk
,
arbeidde
han
for
ei
meir
praktisk
og
moderne
språkundervisning
.
Han
offentleggjorde
ei
rad
arbeid
av
språkvitskapleg
,
filologisk
og
kulturhistorisk
art
,
for
det
meste
i
«
Nordisk
Arkiv
for
Filologi
»
og
i
skrift
utgjevne
ved
Videnskabsselskabet
i
Kristiania
.
Saman
med
Alf
Torp
utgav
han
Etymologisk
Ordbog
over
det
norske
og
det
danske
Sprog
(
1901
–
06
)
.
Han
var
leiar
i
komitéen
som
utarbeidde
rettskrivinga
av
1917
.
Dharma
er
personleggjort
som
Jama
,
dødsguden
.
I
eposet
Mahabharata
tek
dharma
skikkelse
som
Vidura
.
Dharma
er
også
far
til
ein
av
heltane
,
Judhisjthira
,
som
heile
livet
prøver
å
følgja
dharma
framfor
alt
anna
.
Hildur
har
i
Noreg
namnedag
18
.
januar
.
I
1990
vart
Berry
saksøkt
av
fleire
kvinner
som
hevda
at
han
hadde
sett
opp
eit
skjult
videokamera
på
dametoalettet
på
ein
av
dei
to
restaurantane
hans
i
St
.
Louis
.
Han
kom
til
forlik
med
dei
59
kvinnene
det
gjaldt
,
noko
som
kosta
Berry
over
$
1
,
2
million
pluss
sakskostnader
.
Pop
eller
popmusikk
(
frå
den
engelske
forkortinga
for
popular
music
,
'
populærmusikk
'
)
er
ei
nemning
som
blir
brukt
om
letthøyrd
,
utbreidd
rockeinspirert
musikk
.
Mitchell
,
Todd
(
2003
)
:
Sahel
rainfall
index
,
1898
–
2002
.
http
:
/
/
tao
.
atmos
.
washington
.
edu
/
data
_
sets
/
sahel
/
13
.
02
.
2004
.
Suler
er
ein
familie
,
sulidae
,
av
sjøfuglar
som
stupdykkar
etter
fisk
ved
kystar
og
på
ope
hav
.
Dei
varierer
i
lengd
frå
60
til
85
cm
og
i
vengespenn
frå
141
cm
til
174
cm
.
Vengene
er
lange
,
smale
og
skråstilte
,
halen
er
ganske
lang
og
avsmalande
,
dei
ytre
stjertfjøra
er
kortare
enn
dei
midtre
.
Flygemusklane
er
heller
små
og
lasten
på
vengene
vert
høg
.
Det
er
kompensert
av
ei
straumlinja
torpedoforma
kroppsform
,
kroppen
er
òg
noko
flattrykt
(
Nelson
2003
)
.
Medardus
og
Gilardus
er
ein
minnedag
feira
8
.
juni
til
minne
om
to
franske
biskopar
:
Skiptvet
kyrkje
er
ei
kyrkje
i
Skiptvet
kommune
i
Østfold
fylke
.
Kyrkja
vart
bygd
på
1100
-
talet
i
romansk
stil
.
Kyrkja
er
bygd
i
stein
.
20
.
mai
1506
døydde
Columbus
i
Spania
,
framleis
overtydd
om
at
oppdagingane
hans
var
austkysten
av
Asia
.
Sjølv
etter
at
han
var
død
reiste
han
.
Han
ble
først
gravlagt
i
Valladolid
,
deretter
i
Sevilla
.
Seinare
,
i
1542
vart
han
flytta
til
Santo
Domingo
i
Den
dominikanske
republikk
,
etter
testamentet
til
sonen
Diego
.
I
1576
tok
franskmennene
over
,
og
liket
vart
frakta
til
Havanna
i
Cuba
.
Etter
krigen
i
1898
blei
Cuba
uavhengig
,
og
restar
av
Columbus
sitt
lekam
blei
igjen
flytta
tilbake
til
Spania
.
Men
somme
hevdar
framleis
at
han
er
gravlagt
i
katedralen
i
Santo
Domingo
.
Når
det
gjeld
historia
om
inkaene
er
det
fleire
problem
med
kjeldene
.
Først
kjem
problemet
som
gjeld
all
kolonisering
der
historia
første
gongen
blir
skriven
av
kolonimaktas
historieskrivarar
.
Dernest
kjem
problemet
med
at
historia
til
inkariket
ikkje
blei
skrive
ned
før
spanjolane
kom
med
skriftspråk
.
Quechua
var
eit
munnleg
språk
.
Definisjonen
av
ein
art
som
organismar
som
kan
få
forplantingsdyktig
avkom
saman
blei
først
lagt
fram
av
Ernst
Mayr
i
1942
.
.
Dette
er
det
biologiske
artsomgrepet
.
Denne
definisjonen
er
ein
av
dei
som
er
brukt
i
dag
,
men
han
er
òg
problematisk
.
For
det
første
gjeld
han
bare
for
kjønna
formeiring
.
For
organismar
som
reproduserer
seg
utan
kjønn
er
ikkje
art
definert
i
dette
artsomgrepet
.
For
det
andre
kan
kryssingar
skje
mellom
svært
ulike
organismar
under
særskilde
høve
;
nokre
av
desse
hybridane
kan
forplanta
seg
vidare
.
Eit
døme
på
dette
er
kryssinga
av
tiur
og
orrfugl
;
rakkelhøns
.
Ved
å
måle
den
adiabatiske
temperaturendringa
i
troposfæren
og
stratosfæren
finn
ein
nivået
der
tropopausen
ligg
.
I
troposfæren
fell
temperaturen
i
snitt
med
6
,
5
°
C
per
km
.
I
stratosfæren
stig
derimot
temperaturen
med
høgda
igjen
på
grunn
av
oppvarmingsprosessar
i
samband
med
ozonlaget
som
ligg
i
stratosfæren
.
I
den
høgda
der
temperaturen
går
frå
å
falle
til
å
stige
finn
vi
tropopausen
.
Den
eksakte
definisjonen
frå
World
Meteorological
Organization
er
:
Lastebilar
vert
av
og
til
utstyrte
med
graveaggregat
.
Ofte
er
det
fire
-
eller
sekshjulsdrivne
terrenglastebilar
som
vert
påmonterte
eit
rundtsvingande
graveaggregat
,
men
av
og
til
vert
mindre
terrengbilar
,
som
Unimogen
på
biletet
,
utstyrte
med
traktorgraveaggregat
og
frontlastar
.
Bilmonterte
graveaggregat
vert
fyrst
og
fremst
nytta
når
det
er
viktig
at
maskina
kan
flyttast
snøgt
.
Bydelsreforma
av
1
.
januar
2004
reduserte
talet
på
bydelar
til
15
.
Bydelane
er
:
Det
er
særleg
i
dei
mindre
utvikla
landa
folketalet
aukar
mest
,
og
særleg
i
Asia
.
I
til
dømes
Pakistan
føder
kvar
kvinne
4
.
8
born
gjennom
livet
(
fødselsrate
)
.
I
1950
var
folketalet
i
Pakistan
37
millionar
,
i
2005
158
millionar
,
og
prognosane
til
SN
seier
at
det
i
2050
vil
nå
over
300
millionar
.
Under
leiinga
til
Preussen
og
Bismarck
oppstod
Tyskland
som
ein
nasjon
og
ei
verdsmakt
.
I
1871
vart
dei
39
enkelte
statane
,
etter
mange
hundreår
med
splid
,
endeleg
samla
.
Kongane
av
Sachsen
og
Bayern
,
fyrstane
,
hertugane
og
kurfyrstane
,
Brunswick
,
Baden
,
Hannover
,
Mecklenburg
,
Württemberg
,
Oldenburg
,
støtta
alle
kongen
Preussen
,
keisaren
.
Dette
oppfylte
eit
djupt
ønske
i
den
tyske
sjela
og
gav
tyskarane
ei
lagnadskjensle
og
stor
optimisme
.
«
Fader
vår
»
(
latin
Pater
noster
)
eller
«
Herrens
bøn
»
er
ei
av
dei
mest
sentrale
kristne
bønene
;
det
var
denne
bøna
Jesus
lærte
disiplane
.
Ho
finst
i
to
ulike
versjonar
,
Matt
.
6
:
9
–
13
og
Luk
.
11
:
2
–
4
.
Versjonen
frå
Matteusevangeliet
er
den
som
blir
nytta
mest
.
Data
frå
1
/
1
2008
Sherlock
Holmes
er
ein
fiktiv
romanfigur
skapt
av
den
engelske
forfattaren
sir
Arthur
Conan
Doyle
.
Sherlock
Holmes
er
ein
meisterdetektiv
som
brukar
deduksjon
som
sitt
beste
hjelpemiddel
.
Dei
høgareliggande
områda
har
derimot
eit
meir
behagleg
klima
og
lågare
temperaturar
.
I
perioden
november
til
februar
kan
derimot
både
temperaturen
og
fukta
bli
så
pass
høg
at
ein
kan
få
ubehaglege
forhold
.
Over
1500
m
er
det
ikkje
uvanleg
med
frost
i
perioden
frå
april
til
august
,
og
det
kan
òg
vere
kjølig
på
dagtid
om
det
er
skya
vêr
.
Mykje
av
regnet
som
kjem
i
samband
med
den
intertropiske
konvergenssona
kjem
i
form
av
kraftige
torebyger
,
men
ein
kan
òg
ha
regnvêr
som
varer
to
til
tre
dagar
.
Kronprins
er
i
Noreg
,
Danmark
og
Sverige
tittelen
på
ein
prins
som
står
først
i
arvefølgja
til
kongetrona
.
Den
kvinnelege
tilsvarande
tittelen
er
kronprinsesse
,
men
denne
tittelen
blir
også
brukt
av
kronprinsen
sin
ektefelle
.
Dyra
har
særleg
vore
viktige
i
samisk
kultur
,
der
dei
er
blitt
haldne
som
tamrein
i
lange
tider
.
I
nyare
tid
er
og
reinsdyr
blitt
forbunde
med
jula
og
julenissen
,
særleg
i
engelsktalande
land
.
Joniske
målføre
(
attisk
og
aust
-
jonisk
)
.
Masoviske
voivodskap
(
polsk
Województwo
mazowieckie
eller
berre
Mazowieckie
)
er
den
største
og
mest
folkerike
av
dei
16
voivodskapa
i
Polen
.
Det
ligg
sentralt
i
landet
og
har
eit
areal
på
35
 
579
 
km
²
og
5
,
16
millionar
innbyggjarar
.
Den
største
byen
er
Warszawa
(
1
,
7
mill
)
og
andre
store
byar
er
Radom
(
226
 
000
)
i
sør
,
Płock
(
127
 
000
)
i
vest
,
Siedlce
(
77
 
000
)
i
aust
og
Ostrołęka
(
55
 
000
)
i
nord
.
Warszawa
er
hovudstad
både
i
voivodskapet
og
i
landet
.
Etter
«
Good
Vibrations
»
toppa
singellistene
seint
i
1966
var
det
store
forventningar
til
Smile
-
prosjektet
.
[
3
]
Men
i
mai
1967
vart
albumet
avlyst
og
The
Beach
Boys
trekte
seg
som
ein
av
hovudattraksjonane
på
Monterey
Pop
Festival
.
Det
opphavlege
prosjektet
(
som
tok
lenger
tid
enn
noko
anna
Beach
Boys
-
album
tidlegare
)
vart
skrinlagt
.
Albumet
vart
hovudsakleg
spelt
inn
i
det
nye
heimestudioet
til
Brian
Wilson
i
Bel
Air
i
løpet
av
juni
og
juli
,
og
inneheld
forskjellige
utgåver
av
songar
som
var
meint
for
Smile
(
«
Heroes
and
Villains
»
,
«
Wind
Chimes
»
,
«
Vegetables
»
og
«
Wonderful
»
)
og
andre
songar
som
raskt
vart
raska
saman
.
Berre
«
Good
Vibrations
»
er
originalutgåva
.
«
Good
Vibrations
»
vart
inkludert
for
å
auke
salstala
,
sjølv
om
Brian
Wilson
var
sterkt
imot
dette
.
Det
var
med
opprettinga
av
Alltinget
,
som
nemnt
i
930
,
at
dette
lovområdet
vart
etablert
.
Her
ligg
byane
Málaga
,
Torremolinos
,
Benalmádena
,
Fuengirola
,
Mijas
,
Marbella
,
San
Pedro
de
Alcántara
,
Estepona
,
Manilva
,
Vélez
-
Málaga
,
Rincon
de
la
Victoria
,
Nerja
,
Torrox
,
Sotogrande
,
San
Roque
og
La
Línea
de
la
Concepción
.
Området
som
no
er
Trieste
vart
busett
av
karnarar
,
ei
indoeuropeisk
stamme
(
derfor
namnet
Carso
sidan
2000
-
talet
fvt
.
)
.
Området
vart
så
busett
av
histrarar
,
eit
illyrisk
folk
som
var
den
viktigaste
sivilisasjonen
her
fram
til
2000
fvt
,
då
paleo
-
venetarar
kom
hit
.
Samtlege
songar
er
skrivne
av
Bruce
Springsteen
.
5
.
Hårde
tider
har
vi
døjet
,
blev
tilsidst
forstødt
;
men
i
værste
nød
blåøjetfrihed
ble
oss
født
.
Det
gav
faderkraft
at
bærehungersnød
og
krig
,
det
gav
døden
selv
sin
ære
-
og
det
gav
forlig
.
Nynorsk
Nettleksikon
er
ei
nemning
på
ulike
prosjekt
for
å
laga
til
leksikon
på
internett
,
redigert
på
nynorsk
.
Eit
argument
for
å
laga
til
nynorske
nettleksikon
er
at
det
er
lenge
sidan
det
er
kome
ut
eit
nynorsk
leksikon
i
bokform
.
Siste
store
leksikon
på
nynorsk
var
Norsk
Allkunnebok
.
Dei
eldste
døma
på
instrument
med
bardunpiper
er
frå
1300
-
talet
,
som
i
Luttrel
Psalter
frå
rundt
1325
-
35
.
På
1500
-
eller
1600
-
talet
kom
det
sekkepipetypar
med
blåsebelg
i
staden
for
at
ein
bles
med
munnen
.
Blant
norsk
-
amerikanarar
er
det
vanleg
å
servera
norsk
tradisjonsmat
,
som
lutefisk
,
på
nasjonaldagen
.
Dei
subtropiske
øyane
i
Japan
har
forholdsvis
tørre
vintrar
,
men
ein
kan
få
ganske
så
kjølig
og
skya
vêr
så
langt
sør
som
til
Okinawa
.
Sommaren
er
varm
,
fuktig
og
solrik
,
men
somme
tider
tyfonar
kan
slå
til
mot
øyane
med
full
kraft
.
Evna
humlene
har
til
å
halde
kroppen
varm
,
gjer
de
òg
i
stand
til
å
flyge
ved
låge
temperaturar
.
I
høgfjellet
er
det
ikkje
sjeldsynt
å
sjå
ei
stor
humledronning
flyge
i
snøvêr
,
med
lufttemperaturar
rundt
null
grader
.
Når
humlene
er
rolege
og
inaktive
,
sett
dei
ned
«
termostaten
»
og
blir
«
vekselvarme
»
og
kroppstemperaturen
tilpassar
seg
omgivnadene
.
Vancouver
ligg
på
den
sedimentært
avsette
Burrardhalvøya
i
det
nedre
låglandet
til
British
Columbia
,
like
over
grensa
frå
Washington
,
USA
.
Byen
har
vakse
ut
over
dei
vestre
og
sentrale
delane
av
halvøya
,
som
blir
avgrensa
av
bukta
Burrard
Inlet
i
nord
og
munningsdeltaet
til
den
1
 
375
km
lange
elva
Fraser
i
sør
.
Denne
elva
har
avsett
det
nedre
låglandet
i
delstaten
,
og
er
den
største
i
British
Columbia
,
med
eit
nedslagsfelt
på
220
 
000
km
²
.
Elva
gir
grunnlag
for
jordbruk
,
papir
-
og
treforedlingsindustri
,
samt
noko
vasskraft
.
I
vest
ligg
Georgiastredet
som
er
byen
sitt
utløp
til
havet
,
medan
Vancouver
Island
lenger
vest
skjermar
området
frå
sjølve
Stillehavet
.
Helga
er
eit
kvinnenamn
med
same
opphav
som
mannsnamnet
Helge
.
Dette
er
avleidd
av
det
norrøne
namnet
Helgi
,
som
har
samanheng
med
ordet
heilagr
,
'
heilag
'
,
som
i
før
-
kristen
tid
hadde
tydinga
'
heldig
'
eller
'
sunn
'
.
Namnet
kan
også
vera
knytta
til
det
gammalhøgtyske
ordet
heil
.
Namnet
Hege
har
same
opphav
.
I
2006
skreiv
Vargas
Llosa
Rampejenta
,
Travesuras
de
la
Niña
Mala
,
som
journalisten
Kathryn
Harrison
rosande
hevdar
er
ei
omskriving
,
meir
enn
berre
ei
resirkulering
,
av
Gustave
Flaubert
sin
roman
Madame
Bovary
frå
1856
.
[
56
]
I
Rampejenta
er
forteljaren
ein
peruansk
emigrant
.
Over
fleire
tiår
er
han
gripen
av
ei
kvinne
som
han
har
vore
kjær
i
sidan
begge
var
tenåringar
.
I
tru
og
soger
:
Marx
bygde
arbeidet
sitt
i
stor
grad
på
verk
frå
klassiske
økonomar
som
Adam
Smith
(
1723
-
1790
,
forfattar
av
«
[
[
Wealth
of
Nations
|
The
Wealth
of
Nations
»
)
,
David
Ricardo
(
1772
-
1823
,
med
verket
«
Principles
of
Political
Economy
and
Taxation
»
)
,
John
Stuart
Mill
(
1806
-
1873
,
som
skreiv
«
The
Principles
of
Political
Economy
»
)
og
til
og
med
Benjamin
Franklin
(
1706
-
1790
,
blant
anna
«
The
Way
to
Wealth
»
)
.
Nesten
alt
det
han
nytta
som
empirisk
underbygging
kom
også
frå
engelske
kjelder
,
særleg
frå
økonomidelen
i
tidsskrifta
The
Economist
og
rapportar
frå
The
Royal
Commission
of
Inquiry
.
GrønbrystloriVini
australis
(
norsk
:
Paraguay
,
paraguyansk
)
Olavs
son
Trygve
og
Bjørn
Farmanns
son
Gudrød
flykta
til
Opplanda
.
Dei
blei
seinare
begge
drepne
av
Eirikssønene
i
963
.
Gudrød
hadde
då
gjort
seg
til
herre
over
Vestfold
og
Trygve
over
Vika
.
Resten
av
sommaren
nytta
Eirik
til
å
styrkje
herredømmet
sitt
i
Vika
og
Vestfold
.
Sjølv
om
det
fortsatt
er
usemje
,
meiner
dei
fleste
språkforskarar
at
omgrepet
hindu
opphavleg
kjem
frå
Induselva
,
som
persarane
kalla
Hindu
.
Då
persisktalande
erobra
store
delar
av
India
,
kalla
dei
alle
innfødde
med
dette
namnet
.
Språket
hindi
,
også
kalla
hindustani
,
og
India
,
også
kalla
Hindustan
og
al
-
Hind
,
har
same
opphav
.
Préval
kunngjorde
samansetnaden
av
den
nye
regjeringa
25
.
august
2008
,
og
ved
sidan
av
Pierre
-
Louis
sjølv
,
var
det
17
ministrar
,
der
sju
av
dei
vart
med
vidare
frå
den
tidlegare
regjeringa
til
Jacques
-
Édouard
Alexis
.
Pierre
-
Louis
vart
utpeikt
til
minister
for
rettferd
og
offentleg
tryggleik
,
i
tillegg
til
statsministerposten
.
Regjeringa
skulle
ha
vorte
innsett
26
.
august
,
men
dette
vart
forseinka
grunna
den
tropiske
syklonen
«
Gustav
»
.
[
7
]
Det
som
idag
er
Qatar
var
persisk
i
fleire
tusen
år
før
det
vart
ein
del
av
Det
osmanske
riket
.
I
samband
med
fyrste
verdskrigen
vart
det
eit
britisk
protektorat
.
Landet
vart
sjølvstendig
3
.
september
1971
og
valde
å
ikkje
inngå
i
Dei
sameinte
arabiske
emirata
som
dei
andre
emirata
i
området
(
med
unnatak
av
Bahrain
)
som
fekk
sjølvstendet
samtidig
.
Det
som
verkeleg
framskunda
skapinga
av
Pet
Sounds
var
den
amerikanske
utgåva
av
det
nye
albumet
til
The
Beatles
,
Rubber
Soul
,
som
kom
ut
i
desember
1965
.
Wilson
vart
særs
imponert
over
dette
albumet
og
følte
seg
kalla
til
å
gjere
eit
fantastisk
album
sjølv
.
[
9
]
}
}
Oppstoda
kap
24
:
1
-
53
Dei
typiske
stor
-
etarane
av
lutefisk
er
:
Det
var
23
byar
med
meir
enn
ein
million
innbyggjarar
i
Sovjetunionen
i
1989
.
Den
største
byen
i
landet
var
hovudstaden
Moskva
med
ni
millionar
innbyggjarar
,
medan
Leningrad
(
no
St
.
Petersburg
)
var
nest
størst
med
fem
millionar
.
Blant
dei
andre
større
byane
var
delrepublikkhovudstadene
Minsk
,
Kiev
,
Baku
og
Tasjkent
.
[
1
]
I
dei
seinare
åra
av
Columbus
sitt
liv
,
kravde
han
at
den
spanske
krona
gav
ham
10
 
%
av
all
forteneste
frå
dei
nye
områda
,
i
tråd
med
tidlegare
semjer
.
Men
sidan
han
var
løyst
frå
pliktene
sine
som
guvernør
,
følte
ikkje
den
spanske
krona
seg
bunden
av
desse
kontraktane
,
og
krava
hans
blei
avviste
.
Familien
hans
saksøkte
seinare
krona
for
ein
part
av
profitten
frå
Amerika
,
men
tapte
saken
til
slutt
–
50
år
seinare
.
Under
keisar
Mauriokios
sitt
styre
vart
Kartago
gjort
til
ein
eksark
,
som
Ravenna
i
Italia
.
Desse
to
eksarkane
var
dei
vestlege
festningane
i
Bysantium
,
alt
som
vart
i
deira
makt
i
vest
.
Tidleg
på
600
-
talet
var
det
eksarken
i
Kartago
,
Heraklios
(
av
armensk
opphav
)
,
som
kasta
keisar
Fokas
.
1
.
Warszawa
(
1
 
700
 
536
)
Andre
artistar
som
har
spelt
songen
er
mellom
andre
Pearl
Jam
,
Xavier
Rudd
,
The
Alarm
,
Local
H
,
Queensrÿche
,
Maroon
5
,
Bon
Jovi
,
Indigo
Girls
og
K
'
s
Choice
,
Drivin
N
Cryin
,
Big
Country
,
Joe
Satriani
,
Steve
Vai
og
Yngwie
Malmsteen
,
Leningrad
Cowboys
,
Hayseed
Dixie
,
Pidżama
Porno
,
Jeffrey
Walker
,
The
Almighty
,
Atomic
Garden
,
Suzi
Quatro
,
Simple
Minds
,
Joe
Perry
Project
og
New
Model
Army
.
Borneo
er
ei
øy
i
Søraustasia
,
og
den
største
av
Dei
store
Sundaøyane
.
Øya
er
den
tredje
største
i
verda
,
etter
Grønland
og
Ny
-
Guinea
,
og
har
eit
flatemål
på
745
 
560
km
²
.
Dei
norske
devonfelta
vart
hovudsakleg
danna
ved
avleiring
av
sand
og
rullestein
på
elvesletter
og
elvevifter
under
avsluttinga
av
den
kaledonske
orogenesen
.
Arkefonemet
/
N
/
er
realisert
som
nasalisering
av
føregåande
vokal
eller
som
nasal
homorganisk
med
neste
konsonant
,
slik
at
/
mòuNdáiN
/
«
storm
»
er
uttala
[
mõ
̀
ũndã
́
ĩ
]
.
(
norsk
:
Burundi
,
burundisk
)
I
juni
og
juli
dette
året
møttes
Crosby
,
Stills
,
Nash
og
Young
på
ranchen
til
Young
og
i
platestudio
på
Hawaii
.
Dei
planla
eit
nytt
album
kalla
Human
Highway
,
men
kranglinga
frå
1970
heldt
fram
og
bandet
var
snart
spreidd
igjen
.
Sauebrevet
er
eit
supplement
til
den
norske
gulatingslova
frå
1274
.
Det
eksisterer
i
dag
to
avskrifter
av
Sauebrevet
,
den
eine
er
i
nasjonalarkivet
i
Tórshavn
,
og
den
andre
på
Universitetsbiblioteket
i
Lund
i
Sverige
.
Representantane
til
dette
huset
vert
i
regelen
valde
frå
mindre
valdistrikt
enn
dei
som
gjeld
for
senatrepresentantane
(
eit
gjennomsnittstal
frå
2007
ligg
på
693
.
000
)
.
Sume
meiner
at
dette
gjer
at
Representanthuset
vert
dominert
av
partipolitikk
.
Vanlegast
på
friland
i
Noreg
er
regnvatning
,
der
vatnet
ved
naturleg
eller
mest
kunstig
trykk
vert
leidd
gjennom
dels
faste
,
dels
flyttbare
rør
til
roterande
spreiarar
(
sirkelspreiarar
)
.
Store
sirkelspreiarar
vatnar
1
–
3
dekar
per
oppstilling
,
små
spreiarar
dekkjer
0
,
4
–
0
,
9
dekar
.
Vatningsmaskiner
er
samansette
av
ein
spreiar
montert
på
ei
vogn
eller
slede
som
vert
trekt
etter
slangen
inn
mot
maskinen
.
Slangetrommelen
på
denne
vert
driven
av
vasstrykket
.
For
å
flytta
vatningsmaskinen
må
ein
bruka
traktor
.
Ein
automatisk
ventil
stenger
av
vatnet
når
spreiarvogna
er
trekt
heilt
inn
.
Til
vatningsanlegg
vert
sentrifugalpumper
mest
brukt
,
i
Noreg
oftast
med
elektrisk
motor
.
Vatningsanlegg
vert
bygd
i
Noreg
ofte
som
samvirketiltak
.
Kring
13
 
%
av
jordbruksarealet
her
i
landet
vert
i
dag
kunstig
vatna
i
løpet
av
ein
vekstsesong
.
Yoghurt
utan
tilsetningar
(
naturell
)
brukast
som
ingrediens
i
ein
lang
rekkje
matrettar
.
Uralske
språk
er
av
den
same
agglutinerande
typen
som
vi
finn
i
tyrkisk
.
Kvart
suffiks
uttrykkjer
ein
grammatisk
eigenskap
,
og
denne
grammatiske
eigenskapen
blir
alltid
uttrykt
med
eitt
og
same
suffiks
.
I
marisk
blir
t
.
d
.
dativ
uttrykt
med
-
lan
,
og
fleiral
med
-
wlak
,
for
alle
substantiv
,
så
vi
har
olmalan
og
olmalanwlak
for
«
 
til
eitt
/
fleire
eple
»
.
I
eit
språk
som
norrønt
har
vi
derimot
fleire
suffiks
for
dativ
,
alt
etter
bøyingsklasse
(
-
i
,
-
u
,
-
a
)
,
og
kombinasjonen
av
dativ
og
pluralis
blir
uttrykt
med
eitt
udeleleg
suffiks
,
-
um
,
Dei
uralske
språka
som
ligg
lengst
unna
den
reine
agglutinerande
typen
er
samiske
språk
,
dette
som
resultat
av
sterk
germansk
påverknad
.
Ein
del
av
nasjonalparken
omfattar
Tararavinen
,
ei
80
km
lang
og
1
 
300
meter
djup
kløft
,
som
er
den
nest
største
i
verda
etter
Grand
Canyon
i
Arizona
.
Ved
å
telje
til
fire
fleire
gonger
i
eit
jamt
tempo
kan
ein
vise
rytmemønsteret
.
I
etterkrigstida
vart
Europa
stort
sett
polarisert
mellom
to
sfærar
:
den
hovudsakleg
kapitalistiske
Vestblokka
og
den
hovudsakleg
kommunistiske
Austblokka
.
Då
den
kalde
krigen
kom
i
gong
vart
Europa
del
av
jernteppet
.
Namnet
var
den
vanlege
engelske
forma
av
Henry
i
mellomalderen
og
seinare
.
Shakespeare
brukte
henne
mellom
anna
for
kong
Henrik
i
stykket
Henry
V
.
Dei
britiske
magistratane
(
W
.
Barlas
og
A
.
I
.
Fleuret
)
var
til
stades
for
å
leie
forsvaret
av
øya
under
heile
krigen
.
Den
britiske
marinen
utrusta
handelsfartøyet
«
Queen
of
Bermuda
»
til
å
patruljere
havområda
rundt
Sør
-
Georgia
og
Antarktis
.
To
feltbatteri
vart
laga
til
ved
innseglinga
til
Cumberland
Bay
(
Grytviken
)
og
Strømnesfjorden
(
Leith
Harbour
)
.
Mannskapet
på
feltbatteria
var
frivillige
norske
kvalfangarar
.
Statsstipediat
er
ei
norsk
stilling
som
etter
søknad
og
innstilling
frå
Kulturdepartementet
blir
tildelt
av
Stortinget
i
samband
med
ordskifet
om
årets
statsbudsjett
.
Stipendet
blir
utbetalt
til
stipendiaten
oppnår
pensjonsalder
,
for
tiden
67
år
(
2005
)
.
Sultanatet
Oman
er
eit
land
på
den
arabiske
halvøya
.
Oman
har
kyst
mot
Arabiahavet
i
sør
og
mot
Dei
sameinte
arabiske
emirata
og
Omanbukta
i
nord
,
og
har
grense
mot
Saudi
-
Arabia
i
vest
,
og
Jemen
i
sørvest
.
“
Desse
lysa
tenner
vi
for
mirakla
og
for
forløysingane
og
for
storverka
og
for
bergingane
og
for
undra
og
for
trøystene
som
du
gjorde
for
foreldra
våre
i
dei
dagane
,
på
denne
tida
,
med
hjelp
av
dei
heilage
prestane
dine
.
Og
alle
åtte
hanukkadagane
er
desse
lysa
heilage
,
og
det
er
ikkje
lov
for
oss
å
bruke
dei
anna
enn
å
sjå
på
dei
for
å
prise
Namnet
Ditt
for
mirakla
Dine
,
bergingane
Dine
og
undra
Dine
.
”
(
sefardisk
versjon
,
oms
.
:
Olve
)
Forplantarane
har
vengjer
og
augo
,
og
vert
produsert
i
store
mengder
til
særskilde
tider
på
året
.
Dei
formeirar
seg
i
store
svermer
,
og
individuelle
par
startar
nye
koloniar
.
Dette
er
til
skilnad
frå
maur
,
kor
det
er
individuelle
dronningar
som
grunnlegg
nye
tuer
;
termittane
har
både
dronning
og
«
konge
»
.
Montluçon
,
Vichy
og
Moulins
er
dei
største
byane
.
Resten
av
deperatement
består
av
mindre
byar
,
hovudsakleg
langs
elvane
.
Departementet
er
generelt
tynt
folkesett
.
Folkesetnaden
auka
fram
til
slutten
av
1800
-
talet
på
grunn
av
vekst
i
industrien
i
Montluçon
og
Moulins
og
utviklinga
av
varmekjeldene
i
Vichy
.
På
denne
tida
hadde
departementet
over
420
 
000
innbyggjarar
.
Etter
tap
under
den
første
verdskrigen
stagnerte
folkeveksten
,
bortsett
frå
ei
lita
auke
i
1960
-
åra
.
Sidan
den
gong
har
folketalet
minka
litt
frå
386
 
533
i
1968
til
344
 
721
i
1999
.
د
پــښــتون
او
هزارهوو
Kyrkja
høyrer
til
Kolvereid
kyrkjesokn
i
Nærøy
prosti
.
Borneo
er
delt
mellom
tre
statar
.
Størstedelen
tilhøyrer
Indonesia
og
heiter
Kalimantan
.
I
Indonesia
kallar
ein
heile
øya
for
Kalimantan
.
I
nord
er
det
to
malaysiske
provinsar
,
i
tillegg
til
den
vesle
staten
Brunei
.
Øya
har
over
18
millionar
innbyggjarar
.
Iran
har
30
provinsar
(
ostan
-
haa
,
eintal
:
ostan
)
:
Stor
-
London
(
engelsk
Greater
London
)
er
ein
region
og
eit
seremonielt
grevskap
i
England
.
Regionen
inkluderer
hovudstaden
i
Storbritannia
,
London
,
men
òg
fleire
byar
utanfor
sjølve
London
slik
byen
historisk
har
vore
definert
.
City
of
London
er
eit
eige
grevskap
,
men
er
ein
del
av
regionen
Stor
-
London
.
Albumet
vann
ein
Grammy
Award
i
klassen
«
Beste
samtidige
folkemusikkalbum
»
og
var
nominert
for
«
Beste
mannlege
rockevokal
»
for
songen
«
Hold
On
»
.
Albumet
har
seld
meir
enn
ein
halv
million
eksemplar
på
verdsbasis
.
Rolling
Stone
plasserte
albumet
på
416
.
plass
på
lista
si
over
dei
500
beste
albuma
gjennom
tidenene
.
Torevêr
er
eit
vêrfenomen
assosiert
med
lyn
og
torebrak
danna
av
ei
cumulonimbus
sky
.
I
tillegg
fører
det
ofte
med
seg
kraftig
regn
,
hagl
og
av
og
til
snø
,
visst
det
er
kaldt
nok
.
Naturressursar
:
Skogar
,
vasskraft
,
mangan
,
jernmalm
,
kopar
,
små
førekomstar
av
kol
og
petroleum
;
kystklimaet
tillett
dyrking
av
te
og
sitrusfrukt
.
I
etterkrigstida
kom
også
dei
nye
byane
,
byar
som
blei
grunnlagt
for
å
avlaste
eksisterande
,
fortetta
byar
.
I
1965
blei
Milton
Keynes
,
omkring
ein
times
kjøring
nord
for
London
,
grunnlagd
,
og
ein
merkbar
del
av
folka
der
har
flytta
frå
London
.
Ein
har
også
fått
vekst
i
andre
byar
i
takt
med
utflytting
frå
London
.
London
hadde
i
den
siste
halvdelen
av
1900
-
talet
eit
fall
i
folketalet
på
omkring
ein
million
som
følgje
av
denne
utviklinga
.
Øya
Nólsoy
ligg
sentralt
i
øygruppa
Færøyane
,
aust
for
Streymoy
.
Det
er
berre
ein
busetnad
på
øya
som
òg
heiter
Nólsoy
.
Busetnaden
ligg
på
den
nordvestlege
kysten
på
Strongin
,
ei
halvøy
som
er
bunde
saman
med
resten
av
øya
med
ei
smal
landtunge
.
Øya
har
òg
et
fjell
:
Eggjarklettur
(
371
 
moh
)
.
Nólsoy
har
den
største
kolonien
i
verda
av
havsvaler
.
Statoil
ASA
vart
namnet
på
det
nye
delprivatiserte
,
norskregistrerte
olje
-
og
gasselskapet
.
Statoil
ASA
fekk
nokre
skandaleoppslag
,
til
dømes
ei
korrupsjonssak
i
Iran
.
Då
forgjengaren
til
Europa
kolliderte
med
Nord
-
Amerika
,
førte
kollisjonen
til
folda
kystsediment
som
hadde
akkumulert
sidan
kambrium
utafor
austkysten
av
Nord
-
Amerika
og
vestkysten
av
Europa
.
Denne
hendinga
er
den
kaledonske
orogenesen
,
ein
stor
fjelldanning
som
strekte
seg
frå
New
York
i
USA
gjennom
Europa
og
Grønland
til
Noreg
,
som
då
alle
hang
i
saman
.
Mot
slutten
av
silur
fall
havnivået
igjen
,
noko
evaporittar
i
bekkenet
frå
Michigan
til
Vest
-
Virginia
er
bevis
på
,
og
dei
nye
fjellkjeden
vart
raskt
erodert
.
Teayselva
,
som
rann
ut
i
det
grunne
midtkontinentale
havet
,
eroderte
lag
frå
ordovicium
og
etterlet
spor
i
silur
-
laget
inord
i
Ohio
og
Indiana
.
I
mars
1969
vann
«
Mrs
.
Robinson
»
Grammy
-
pris
som
årets
plate
,
medan
Simon
fekk
Grammy
for
beste
filmmusikkalbum
.
Knudsen
vart
fødd
i
Saltrød
ved
Arendal
.
Artium
1866
,
c
.
philos
.
1867
,
ingeniør
1869
frå
Chalmerska
Institutet
i
Göteborg
.
Utdanna
i
Kristiania
(
Oslo
)
og
Sunderland
1870
–
71
.
Skipsreiar
frå
1871
.
Omfattande
fabrikkdrift
frå
1887
.
Knudsen
overtok
godset
Borgestad
i
1882
.
Nynorsk
hadde
si
største
utbreiing
til
no
i
tida
etter
innføringa
av
rettskrivinga
av
1938
,
då
ein
tredel
av
elevane
i
grunnskulen
hadde
nynorsk
som
hovudmål
.
Då
stod
målet
sterkt
ikkje
berre
på
Vestlandet
,
men
òg
på
store
delar
av
Austlandet
,
Sørlandet
og
i
Trøndelag
.
Nynorsk
fekk
likevel
ikkje
fotfeste
i
byane
.
I
1979
vart
skilnadane
mellom
hardrock
-
rørsla
og
den
aukande
heavy
metal
-
rørsla
tydlegare
då
australske
AC
/
DC
gav
ut
sist
nest
største
album
Highway
to
Hell
.
AC
/
DC
sin
musikk
var
hovudsakleg
basert
på
rhythm
&
blues
og
tidleg
hardrock
frå
1970
-
talet1970s
hard
rock
,
samstundes
som
bandet
tydeleg
nekta
for
å
verte
kalla
heavy
metal
.
Mange
segner
er
knytte
til
Svartedauden
,
og
temaet
har
vore
mykje
brukt
i
verdslitteraturen
.
Eit
norsk
døme
er
forteljinga
om
Jostedalsrypa
,
som
Torill
Thorstad
Hauger
utbroderte
i
ungdomsboka
Det
kom
eit
skip
til
Bjørgvin
i
1349
.
Boka
fekk
Norsk
litteraturkritikerlags
barnebokpris
i
1980
.
Ein
kan
halda
festar
for
å
feira
ei
hending
eller
berre
for
å
få
eit
avbrekk
frå
kvardagen
.
Eit
anna
føremål
med
gjestebod
kan
vera
å
visa
fram
rikdommen
og
statusen
sin
,
eller
å
styrka
viktige
band
innan
eit
samfunn
eller
mellom
ulike
samfunn
.
Alle
aksjane
som
institusjonen
hadde
i
Narvesen
vart
selde
i
november
2001
,
og
institusjonen
gjort
ubunden
av
kommersielle
interesser
for
å
fungere
som
ei
ideell
stifting
for
til
fremje
av
fri
meinings
-
og
kunnskapsutveksling
.
Føremålet
er
å
stille
midlar
til
disposisjon
for
å
verne
om
og
styrke
ytringsfridomen
i
Noreg
,
serleg
ved
å
stimulere
den
levande
debatten
og
den
uredde
bruken
av
det
frie
ordet
.
Institusjonen
kan
òg
løyve
midlar
til
andre
sider
ved
norsk
kultur
,
fyrst
og
fremst
til
det
som
har
med
bruken
av
det
frie
ordet
å
gjere
.
I
serlege
høve
kan
institusjonen
dessutan
bidra
til
å
fremje
ytringsfridom
i
andre
land
.
Albigensarkrosstoget
starta
i
1209
for
å
fjerne
dei
kjetterske
katarane
frå
Oksitania
(
den
sørlege
delen
av
dagens
Frankrike
)
.
Det
var
ein
fleire
tiår
lang
kamp
som
hadde
like
mykje
å
gjere
med
Nord
-
Frankrike
sitt
ønske
om
å
ekspandere
sørover
som
det
hadde
mer
kjetteri
å
gjere
.
Til
slutt
vart
både
katarane
og
det
sjølvstendige
Sør
-
Frankrike
utrydda
.
Sierra
Leone
er
eit
av
Afrika
sine
økonomisk
minst
utvikla
land
.
Trass
i
at
landet
er
rikt
på
ressursar
,
klarar
ikkje
landet
å
utnytte
desse
godt
nok
.
Sierra
Leone
har
ein
svært
lav
økonomisk
vekst
,
trass
i
sine
mange
moglegheiter
.
Det
er
mange
grunnar
til
at
økonomien
i
Sierra
Leone
er
så
svak
.
Det
som
har
skada
økonomien
mest
,
er
borgarkrigen
.
Økte
importprisar
,
synkande
inntekter
frå
gruvedrifta
og
ein
lite
effektiv
offentleg
administrasjon
har
bidrege
til
ei
negativ
utvikling
,
og
i
perioden
1985
–
95
sokk
antalet
pengar
kvar
innbyggjar
hadde
med
årleg
3
,
4
 
%
.
Borgarkrigen
starta
i
1991
.
Men
allereie
før
borgarkrigen
var
Sierra
Leone
eit
av
verdas
minst
utvikla
land
.
Borgarkrigen
sette
det
meste
av
næringslivet
ut
av
spel
.
Sierra
Leone
er
fyrst
og
fremst
eit
jordbruksland
,
og
krigen
har
ramma
både
jordbruket
og
den
økonomisk
sett
viktige
gruvedrifta
.
I
1960
-
og
1970
-
åra
var
eksport
av
diamantar
hovudinntektskjelda
for
Sierra
Leone
,
sidan
den
gong
har
landet
ikkje
tent
mykje
av
produksjonen
.
Frå
midten
av
1980
-
åra
er
det
iverksett
fleire
økonomiske
kriseprogram
.
I
1995
sysselsat
primærnæringane
i
underkant
av
70
 
%
av
folkesetnaden
.
I
1994
stod
minerala
for
84
 
%
av
eksportinntektene
.
I
samband
med
betre
tilgang
på
sjokolade
er
det
også
blitt
vanleg
å
laga
konfektkaker
som
delfiakake
og
risbolle
til
jul
.
Til
jul
i
dag
kan
ein
også
laga
store
kaker
og
ikkje
berre
småkaker
.
Republikken
Jemen
er
delt
inn
i
19
guvernement
i
tillegg
til
hovudstaden
Sanaa
som
vert
behandla
som
eit
eige
guvernement
.
Klor
vart
oppdaga
av
Carl
Wilhelm
Scheele
i
1774
.
Dia
de
los
tres
Reyes
,
som
er
det
spanske
namnet
,
er
viktig
i
mange
spansktalande
område
.
I
Spania
blir
julegåver
gjevne
denne
dagen
.
I
Mexico
kan
ungar
senda
opp
ballongar
med
ønskebrev
til
kongane
og
ta
bilde
av
seg
sjølv
saman
med
utkledde
heilage
tre
kongar
.
Når
produktivitet
vert
omtala
utan
nærare
detaljar
,
er
det
vanlegvis
arbeidskraft
det
er
snakk
om
,
oftast
uttrykt
per
timeverk
.
For
ei
enkelt
vare
kan
ein
uttrykkje
produktiviteten
i
fysiske
einingar
,
men
dersom
ein
skal
sjå
fleire
produkt
under
eitt
,
må
ein
oppgje
han
i
verdi
.
Dette
skaper
prinsipielle
vanskar
for
samanlikning
av
produktivitet
i
verksemder
eller
næringsgreiner
som
produserer
ulike
varer
.
Ein
må
då
fastleggje
eit
sett
av
verdiar
som
skal
vere
med
i
resultatet
av
samanlikninga
.
Også
ved
samanlikningar
av
produktivitet
på
to
tidspunkt
for
ein
og
same
sektor
er
resultatet
avhengig
av
verdifastsetjinga
,
men
ikkje
i
same
avgjerande
grad
.
Produktivitet
av
ein
produksjonsfaktor
er
avhengig
av
kor
mykje
som
vert
sett
inn
av
andre
produksjonsfaktorar
.
Ein
kan
ha
mange
ulike
ingrediensar
i
kaffibrygget
,
som
mjølk
,
fløyte
,
sukker
,
kanel
,
kardemomme
,
muskat
,
chili
,
sjokolade
eller
ulike
slag
alkohol
.
Arkitektar
for
bygget
,
som
har
sitjeplassar
til
290
personar
,
var
Claus
og
Johan
Lindstrøm
.
[
1
]
Ei
setning
som
«
Marit
likte
Per
godt
»
er
på
norsk
tvetydig
fordi
ho
kan
lesast
med
anten
Marit
(
umarkert
)
eller
Per
(
markert
)
som
subjekt
.
Dersom
setninga
inneheld
både
eit
finitt
(
hjelpe
)
verb
og
eit
infinitt
(
hovud
)
verb
,
fell
tvetydigheita
bort
:
«
Marit
har
likt
Petter
godt
.
»
(
Marit
=
subjekt
)
vs
.
«
Marit
har
Petter
alltid
likt
godt
»
(
Petter
=
subjekt
)
.
Som
ved
omskriving
til
ja
/
nei
-
spørsmål
ser
ein
at
frasen
Per
står
rett
etter
det
finitte
verbet
(
har
)
når
det
er
subjekt
.
Svensk
utgåve
frå
Lund
:
Etter
napleonskrigane
haldt
Trieste
fram
med
å
bløme
som
ein
fri
keisarby
og
vart
hovudstad
i
det
såkalla
austerrikske
Küstenland
.
Han
var
ordførar
i
Sogndal
i
1878
,
same
året
utnemnd
til
sokneprest
i
Leikanger
.
Presten
Jakob
Sverdrup
var
teologisk
konservativ
.
Han
vart
ein
sentral
person
i
det
lavkyrkjelege
kristenlivet
på
Vestlandet
.
Samstundes
var
han
liberal
og
radikal
i
mange
kyrkje
-
og
livssynspørsmål
.
Sverdrup
jobba
aktivt
for
innføring
av
folkevalde
kyrkjelydsråd
,
fjerning
av
konfirmasjonstvangen
,
valfritt
borgarleg
ekteskap
og
auka
rettsvern
for
dissentarar
.
Som
ein
reaksjon
mot
dei
konservative
i
kyrkja
skipa
Sverdrup
og
Ole
Vollan
i
1877
bladet
Ny
Luthersk
Kirketidende
.
Sverdrup
stod
ellles
bak
fleire
omarbeidingar
av
katekismeforklaringa
til
far
sin
,
Harald
Ulrich
Sverdrup
.
[
1
]
MCA
gav
ut
albumet
på
ein
dobbel
-
CD
i
1984
.
Mobile
Fidelity
Sound
Lab
gav
seinare
ut
ei
enkelplate
på
ei
gulldekt
Ultradisc
i
Original
Master
Recording
-
serien
deira
,
med
eit
alternativt
opptak
av
«
Eyesight
to
the
Blind
»
.
MCA
gav
ut
ein
nymiksa
utgåve
på
enkel
CD
i
1996
.
Denne
utgåva
inneheldt
instrumentalbitar
som
ikkje
var
gjevne
ut
tidlegare
,
mellom
anna
cymbalar
på
«
The
Acid
Queen
»
.
Oktober
er
den
tiande
månaden
i
den
julianske
og
gregorianske
kalenderen
og
har
31
dagar
.
Opphavleg
var
oktober
den
åttande
månaden
og
har
namn
etter
latinske
octo
,
som
tyder
‘
åtte
’
.
Eit
juletre
er
eit
tre
eller
ein
modell
av
eit
tre
som
blir
brukt
mange
stader
til
å
pynta
til
jul
med
.
Treet
blir
pynta
med
lys
og
juletrepynt
.
Mange
legg
julegåver
under
treet
og
går
rundt
det
og
syng
julesongar
.
Dei
fleste
årevengjer
har
to
par
gjennomsiktige
vengjer
,
kor
dei
bakerste
er
små
og
fest
til
dei
første
med
krokar
.
Antennene
er
velutvikla
og
finst
i
fleire
variantar
.
Riksmål
er
eit
omgrep
som
kan
ha
fleire
tydingar
:
The
Rolling
Stones
hadde
planlagt
ein
gratiskonsert
i
Hyde
Park
i
London
to
dagar
etter
Brian
Jones
omkom
,
og
dei
valde
å
gjennomføre
konserten
som
ein
hyllest
til
Jones
.
Den
første
konserte
med
Mick
Taylor
vart
spelt
føre
om
lag
250
 
000
tilhengjarar
.
[
3
]
Framføringa
vart
filma
av
Granada
Television
for
eit
program
på
britisk
fjernsyn
kalla
Stones
in
the
Park
.
Jagger
las
eit
utdrag
frå
Percy
Bysshe
Shelley
sin
elegi
Adonais
og
sleppte
ut
tusenvis
av
sommarfuglar
til
minne
om
Jones
.
[
3
]
På
konserten
vart
songen
«
Honky
Tonk
Women
»
spelt
for
første
gong
.
Manageren
deira
Sam
Cutler
introduserte
dei
som
«
det
største
rock
and
roll
-
bandet
i
verda
»
[
44
]
-
ei
skildring
han
heldt
fram
med
gjennom
den
amerikanske
turneen
deira
i
1969
,
og
som
har
halde
ved
dei
heilt
fram
til
i
dag
.
Den
første
singelen
som
The
Who
og
den
første
hitten
deira
var
«
I
Can
’
t
Explain
»
frå
1965
,
ein
song
inspirert
av
The
Kinks
,
som
dei
delte
produsenten
Shel
Talmy
med
.
Songen
vart
først
spelt
i
USA
av
DJ
Peter
C
Cavanaugh
på
WTAC
AM
600
i
Flint
i
Michigan
[
10
]
,
der
Moon
køyrte
bilen
sin
i
hotellbassenget
på
21
.
årsdagen
sin
.
[
11
]
«
I
Can
'
t
Explain
»
nådde
Topp
10
i
Storbritannia
,
etterfølgd
av
«
Anyway
,
Anyhow
,
Anywhere
»
,
ein
song
tilskriven
Townshend
og
Daltrey
.
Den
raude
arméen
,
eigentleg
«
Arbeidarane
og
bøndene
sin
raude
armé
»
(
russisk
Рабоче
-
Крестьянская
Красная
Армия
)
,
var
namnet
på
den
ståande
hærstyrken
til
det
tidlegare
Sovjetunionen
.
Han
blei
organisert
av
bolsjevikane
under
borgarkrigen
i
1918
og
tatt
inn
som
nasjonal
hær
da
Sovjetunionen
blei
danna
i
1922
.
Den
raude
armeen
skifta
namn
til
Den
sovjetiske
armeen
(
CA
)
etter
andre
verdskrigen
,
men
det
gamle
namnet
heldt
fram
med
å
bli
bruka
uformelt
av
mange
,
både
i
Sovjetunionen
og
i
andre
land
.
ਹੁਕਮੀ
ਹੋਵਨਿ
ਆਕਾਰ
ਹੁਕਮੁ
ਨ
ਕਹਿਆ
ਜਾਈ
॥
ਹੁਕਮੀ
ਹੋਵਨਿ
ਜੀਅ
ਹੁਕਮਿ
ਮਿਲੈ
ਵਡਿਆਈ
॥
ਹੁਕਮੀ
ਉਤਮੁ
ਨੀਚੁ
ਹੁਕਮਿ
ਲਿਖਿ
ਦੁਖ
ਸੁਖ
ਪਾਈਅਹਿ
॥
ਇਕਨਾ
ਹੁਕਮੀ
ਬਖਸੀਸ
ਇਕਿ
ਹੁਕਮੀ
ਸਦਾ
ਭਵਾਈਅਹਿ
॥
ਹੁਕਮੈ
ਅੰਦਰਿ
ਸਭੁ
ਕੋ
ਬਾਹਰਿ
ਹੁਕਮ
ਨ
ਕੋਇ
॥
ਨਾਨਕ
ਹੁਕਮੈ
ਜੇ
ਬੁਝੈ
ਤ
ਹਉਮੈ
ਕਹੈ
ਨ
ਕੋਇ
॥
2
॥
Delves
PJ
,
Martin
SJ
,
Burton
DR
,
Roitt
IM
(
red
.
,
2006
)
Roitt
´
s
Essential
Immunology
,
11
.
utg
.
,
Blackwell
Publishing
Ltd
.
,
Oxford
.
ISBN
978
-
1
-
4051
-
3603
-
7
.
Elektronvolt
(
symbol
:
eV
)
er
ei
måleining
for
energi
.
Éin
elektronvolt
er
mengda
energi
eit
fritt
elektron
vil
få
når
det
vert
akselerert
av
ei
elektrostatisk
potensialdifferanse
på
éin
volt
.
Petroleumindustrien
er
den
viktigaste
næringa
i
Algerie
,
og
svarar
for
30
 
%
av
bruttonasjonalproduktet
og
over
95
 
%
av
eksportinntektene
.
Algerie
har
verdas
femte
største
naturgass
-
reservar
,
og
er
verdas
nest
største
eksportør
av
naturgass
.
Landet
har
verdas
fjortande
største
reserve
av
olje
.
Regjeringa
prøvar
å
få
investeringar
i
andre
bransjar
,
men
landet
har
problem
med
ei
høg
arbeidsløyse
og
låg
levestandard
.
Dagens
borgarkrig
på
Sri
Lanka
har
utspring
i
ein
langvarig
etnisk
konflikt
mellom
sinhalesarar
og
tamilar
.
Hatet
mellom
dei
to
folkegruppene
tok
til
under
kolonitida
,
då
det
tamilske
mindretalet
blei
favorisert
av
britane
.
Då
landet
fekk
sjølvstende
og
sinhalesarane
tok
makta
ønskte
dei
å
straffa
tamilane
for
det
dei
oppfatta
som
mange
år
med
urettvise
.
Dei
nekta
f
.
eks
.
tamilane
å
prata
sitt
eige
språk
eller
engelsk
i
mange
jobbar
.
Og
sidan
tamilsk
og
singalesisk
er
lika
forskjellig
som
norsk
og
russisk
så
skapte
det
store
problem
for
tamilar
som
ville
behalda
jobbane
sine
.
Dei
første
skriftlege
kjeldene
stammar
frå
800
-
talet
,
da
det
frisiske
språket
framleis
vart
sett
på
som
del
av
det
gammallågtyske
språket
.
Tap
fram
til
(
1686
)
Emne
som
ofte
vert
dekt
av
store
,
moderne
almanakkar
er
sport
,
kultur
(
til
dømes
prisutdelingar
)
,
geografi
,
styresmakter
,
demografi
,
jordbruk
,
økonomi
,
næringsliv
,
helse
,
religion
,
massemedia
,
transport
,
vitskap
og
teknologi
.
Grønning
kyrkje
(
òg
kalla
Ytre
Eidsfjord
kyrkje
)
ligg
på
Grønning
i
Hadsel
kommune
i
Nordland
.
Kyrkja
tilhøyrer
Ytre
Eidsfjord
sokn
i
Vesterålen
prosti
.
Einskilde
konkluderer
med
at
konsonantsammensetninger
av
forma
TK
ville
undergå
metatese
i
urspråket
,
med
Kþ
som
resultat
;
sammenlikne
hetittisk
dagan
'
jord
'
med
gresk
khthōn
'
jord
'
,
frå
ǵʰðōm
,
frå
tidlegare
*
dʰǵʰoms
;
hettittisk
hartagas
'
uhyre
'
,
gresk
arktos
'
bjørn
'
frå
hrkþosar
,
frå
tidlegare
h
₂
r
̥
tg
̑
osar
.
Begge
fekk
metatese
,
og
former
utan
metatese
overlever
i
ulike
avlydsgrader
av
rota
dʰégʷʰ
'
brenne
'
(
i
slekt
med
dagaz
'
dag
'
i
sanskrit
,
dáhati
'
blir
brunne
'
<
dʰégʷʰ
-
e
-
og
kṣā
́
yat
'
brenn
'
<
dʰgʷʰ
-
éh1
-
)
.
Folkesetnaden
er
tradisjonelt
nomadiske
.
Dei
som
lever
i
flyktningeleirane
i
Algerie
er
avhengige
av
internasjonal
bistand
,
ettersom
området
som
leirane
befinn
seg
i
ligg
i
udyrkbare
område
av
Sahara
-
ørkenen
.
Friidrett
er
ei
samling
idrettsøvingar
som
typisk
blir
utført
av
enkeltutøvarar
med
få
hjelpemiddel
.
Øvingane
består
i
hovudtrekk
av
hopp
,
løp
og
kast
innanfor
visse
rammer
.
Ein
tevla
innan
friidrett
under
dei
antikke
olympiske
leikane
,
og
desse
øvingane
har
også
utgjort
ryggraden
i
dei
moderne
olympiske
leikane
.
Krigen
var
eit
ledd
i
den
pågåande
midtausten
-
konflikten
som
har
gått
føre
seg
sidan
staten
Israel
vart
danna
i
1948
.
Gjennom
seksdagarskrigen
i
1967
hadde
Israel
erobra
store
område
av
Sinaiørkenen
frå
Egypt
,
samt
om
lag
halvparten
av
Golanhøgdene
frå
Syria
.
I
åra
etter
seksdagarskrigen
hadde
Israel
brukt
store
summar
på
eit
forsvarsverk
langs
dei
nye
grensene
ved
Suezkanalen
og
Golanhøgdene
.
Ein
tropisk
syklon
er
eit
stormsystem
som
får
energi
frå
varme
frigjeve
av
fuktig
luft
som
stig
og
kondenserer
.
Namnet
understrekar
at
dette
er
syklonar
som
oppstår
i
tropiske
strøk
,
med
rotasjon
mot
klokka
på
den
nordlege
halvkula
,
og
med
klokka
på
den
sørlege
halvkula
.
Dei
skil
seg
frå
andre
lågtrykk
,
som
me
til
dømes
har
på
våre
breiddegrader
,
ved
at
det
er
varmemekanismar
som
gjev
energi
til
å
drive
dei
.
Ein
anna
definisjon
vert
brukt
i
indre
område
av
Canada
der
ein
snøstorm
må
ha
vind
på
minst
liten
kuling
(
meir
enn
12
m
/
s
)
,
ha
snøfall
eller
snøfokk
,
sikt
mindre
enn
1
km
,
ein
vindavkjølingseffekt
lågare
enn
−
25
°
C
,
og
alle
desse
kriteria
må
vare
minst
3
timar
eller
meir
.
I
tillegg
til
å
vere
ein
krig
mellom
britiske
raudjakker
og
amerikanske
blåjakker
(
i
den
grad
opprørarane
hadde
uniformar
og
ikkje
var
det
som
no
blir
kalla
«
ulovlege
krigarar
»
)
,
var
dette
også
ein
amerikansk
borgarkrig
,
der
det
blei
bruka
mykje
vald
mot
loyalistane
,
dei
som
ville
halde
på
banda
med
Storbritannia
.
Mange
av
desse
såg
ikkje
anna
råd
for
å
berge
seg
og
sine
enn
å
flykte
til
Canada
.
Dei
tidlegaste
kjende
menneska
på
Sicilia
var
stammer
som
av
greske
forfattarar
vart
kalla
elymarane
,
sikanarane
og
sikeliane
.
Den
sistnemde
var
den
siste
gruppa
som
kom
til
øya
,
og
høyrer
til
same
folkegruppa
som
fleire
stammer
i
det
sørlege
Italia
.
Kjelde
:
Svensk
wikipedia
.
Sjå
artikkelen
om
geostrofisk
vind
for
ei
skildring
av
bruk
.
Forteljinga
om
dei
tre
musketerane
har
blitt
filmatisert
utallige
gonger
,
fyrste
gong
som
fransk
stumfilm
i
1921
,
«
Les
Trois
Mousquetaires
»
(
1921
)
med
Aimé
Simon
-
Girard
som
d
'
Artagnan
.
Den
blei
spelt
inn
på
nytt
som
talefilm
i
1933
med
den
same
regissøren
og
mange
av
dei
same
skodespelarane
i
dei
same
rollane
.
Ein
amerikansk
stumfilm
med
tilsvarande
tittel
og
med
Douglas
Fairbanks
i
hovudrolla
kom
også
i
1921
.
I
heile
det
greske
området
reknar
ein
med
at
det
fanst
om
lag
600
skilde
polisstatar
som
ofte
låg
i
konflikt
med
kvarandre
om
kvar
grensene
burde
gå
.
Sjølv
om
Frank
Sampedro
var
eit
aktivt
medlem
av
Crazy
Horse
,
gjekk
han
med
på
at
han
ikkje
spelte
på
albumet
,
sidan
Neil
Young
følte
at
songane
berre
trengde
ein
gitar
.
Sampedro
vart
deriomt
med
på
den
påfølgjande
turneen
.
Landet
hadde
fått
ein
solid
økonomi
som
fortsette
å
veksa
under
sjølvstyret
.
Regjeringa
stimulerte
produksjonen
ved
å
gje
bøndene
gode
prisar
,
og
blei
ein
av
dei
største
eksportørane
i
verda
av
kaffi
og
kakao
.
Det
blei
òg
den
største
afrikanske
eksportøren
av
ananas
og
palmeolje
.
Medan
europearar
drog
bort
frå
andre
tidlegare
koloniland
,
strøymde
dei
inn
til
Elfenbeinskysten
;
talet
på
franskmenn
aukte
frå
10
 
000
til
50
 
000
.
I
tjue
år
hadde
landet
ein
årleg
økonomisk
vekst
på
nesten
10
%
,
den
høgaste
i
afrikanske
land
utan
oljeressursar
.
Solo
-
klassane
Spel
Hardingfele
og
Spel
Fele
så
vel
som
laus
og
pardans
er
delte
opp
i
klassane
D
,
C
,
B
og
A
.
C
er
for
deltakarar
fylt
12
år
,
B
for
fylt
18
år
og
A
krev
eit
visst
tal
gode
plasseringar
i
B
-
klassen
.
D
-
klassen
er
for
dei
eldste
,
men
desse
kan
velje
å
halde
fram
i
B
,
eller
A
om
de
er
kvalifiserte
.
Vokal
folkemusikk
vart
skild
i
A
og
B
frå
1995
,
av
di
tilstrøyminga
auka
.
I
1625
kom
heile
fastlands
-
Estland
under
svensk
herredømme
.
Svenskane
heldt
fram
med
den
administrative
inndelinga
i
to
provinsar
.
Estland
var
nemninga
på
kyststripa
i
nord
langs
Finskebukta
,
medan
Livland
i
sør
også
omfatta
delar
av
det
noverande
Latvia
.
Denne
inndelinga
vart
halden
ved
lag
til
inn
på
1900
-
talet
.
Kong
Gustav
II
Adolf
tvang
den
tyske
adelen
til
å
gje
bøndene
større
fridom
,
og
oppretta
eit
trykkjeri
og
eit
tyskspråkleg
universitet
i
Tartu
(
tidlegare
Dorpat
)
i
1632
.
Etne
er
ein
kommune
i
Hordaland
fylke
.
Han
ligg
sør
i
fylket
og
grensar
til
Kvinnherad
,
Odda
,
Vindafjord
,
Suldal
og
Sauda
;
av
desse
ligg
dei
tre
siste
i
Rogaland
.
Innbyggjartalet
er
om
lag
4
.
000
.
Rundt
halvparten
av
desse
bur
ved
tettstadane
Etnesjøen
og
Skånevik
.
Kongedømet
Sicilia
(
latin
Regnum
Siciliae
eller
Sicilie
;
italiensk
Regno
di
Sicilia
,
ofte
korta
ned
til
Regno
)
var
ein
stat
i
det
som
i
dag
er
Italia
.
Det
vart
grunnlagd
av
Roger
II
i
1130
og
varte
fram
til
1816
.
Kongedømet
Sicilia
dekka
ikkje
berre
øya
Sicilia
,
men
òg
heile
Mezzogiorno
-
regionen
i
Sør
-
Italia
,
og
fram
til
1530
òg
øyane
Malta
og
Gozo
.
Det
vart
stundom
kalla
regnum
Apuliae
et
Siciliae
fram
til
1282
,
då
kongedømet
vart
delt
i
to
.
Frå
den
tida
vart
områda
på
fastlandet
berre
kalla
Kongedømet
Napoli
.
Etter
1302
vart
det
stundom
kalla
Kongedømet
Trinacria
.
Ofte
var
kongedømet
under
ein
anna
monark
,
slik
som
kongen
av
Aragón
,
kongen
av
Spania
eller
Den
tysk
-
romerske
keisaren
.
I
1816
vart
Kongedømet
Sicilia
slått
smaan
med
Kongedømet
Napoli
igjen
og
Kongedømet
Begge
Siciliar
vart
oppretta
.
Alle
songar
er
skrivne
av
Mick
Jagger
og
Keith
Richards
,
bortsett
frå
der
andre
er
nemnde
.
 
Utover
1800
-
talet
voks
den
slovenske
nasjonalrørsla
,
mellom
anna
inspirert
av
tida
under
Napoleon
.
Slovenarane
var
dessuten
på
denne
tida
under
sterkt
germaniseringspress
.
Det
slovenske
språket
hadde
lav
status
,
og
for
å
stiga
i
dei
sosiale
gradene
måtte
ein
"
bli
tysk
"
.
Diktaren
France
Prešeren
(
[
[
1800
[
[
-
1849
viste
at
det
slovenske
språket
kunne
brukast
til
høgverdig
litteratur
,
og
har
seinare
fått
ein
status
som
slovensk
nasjonaldiktar
.
Under
revolusjonane
i
Europa
i
1848
vart
tanken
om
større
slovensk
sjølvstyre
for
fyrste
gong
fremja
.
Utover
1800
-
talet
reiste
kravet
seg
om
at
dei
slovenske
områda
,
som
framleis
var
delt
mellom
dei
gamle
hertugdøma
Kärnten
,
Steiermark
og
Krain
,
skulle
slåast
saman
til
eitt
område
med
indre
sjølvstyre
.
I
1867
fekk
Ungarn
status
som
eige
kongedøme
,
og
det
austerrikske
keisarriket
vart
til
dobbeltmonarkiet
Austerrike
-
Ungarn
.
Fleire
og
fleire
slovenarar
slutta
seg
til
den
sør
-
slaviske
(
jugoslaviske
)
tanken
-
at
dei
sørslaviske
folka
,
slovenarar
,
kroatar
og
serbarar
innad
i
keisarriket
,
skulle
slutta
seg
saman
og
få
lik
status
som
Ungarn
,
slik
at
dobbeltmonarkiet
ville
verta
eit
trippelmonarki
.
I
66
la
Nero
tittelen
Imperator
til
namnet
sitt
.
Riket
kom
i
opprør
på
grunn
av
dei
økonomiske
problema
.
Etter
at
folket
hadde
reiste
seg
i
år
68
og
det
romerske
senatet
avsettte
han
.
Han
rekna
med
at
senatet
ville
avretta
han
,
og
tok
difor
livet
sitt
med
hjelpa
til
skrivaren
sin
.
Han
vart
etterfylgd
av
dei
såkalla
revolusjonskeisarane
:
Galba
,
Otho
og
Vitellius
.
Kloster
i
Peć
.
Ljubljana
(
tysk
Laibach
)
er
hovudstaden
i
Slovenia
og
den
største
byen
i
landet
.
Han
har
om
lag
270
 
000
innbyggjarar
.
Ljubljana
er
det
kulturelle
,
vitskaplege
,
økonomiske
,
politiske
og
administrative
senteret
i
landet
.
Gjennom
historia
har
byen
vorte
prega
av
å
ligge
i
overgangssonen
mellom
germansk
,
latinsk
og
slavisk
kultur
.
Frå
1619
vart
umyndige
delt
i
to
grupper
.
Gruppa
mellom
18
og
25
år
vart
kalla
mindreårige
,
og
vart
rekna
som
personleg
myndige
.
Formua
deira
skulle
på
den
andre
sida
styrast
av
ein
kurator
.
Alle
desse
krinsane
ligg
ovanfor
elva
Styx
.
Dei
som
hamna
her
,
låg
under
for
dødssyndene
på
eit
eller
anna
vis
.
I
dag
har
veksten
minka
,
på
grunn
av
at
andre
regionar
i
Brasil
har
hatt
industrivekst
.
Byens
er
i
ferd
med
å
endre
preg
frå
å
vere
primært
ein
industriby
til
ein
metropol
for
handel
,
tenester
og
teknologi
.
Mange
reknar
byen
for
å
vere
den
viktigaste
i
Latinamerika
.
«
Trei
Culori
»
bygde
på
ein
rumensk
patriotisk
song
med
den
same
tittelen
,
melodien
og
til
dels
teksten
,
laga
av
Ciprian
Porumbescu
.
Denne
teksten
blei
så
endra
to
gonger
av
ukjende
for
å
passa
til
ideologien
til
kommunistpartiet
.
Presten
Lucas
Debes
var
ein
av
dei
største
motstandarane
til
Gabel
,
og
han
reiste
med
ein
færøysk
delegasjon
til
København
i
1673
,
der
han
fortalte
kongen
om
Gabels
vilkår
.
Da
ein
kongeleg
kommisjon
kom
fram
til
Færøyane
samme
år
,
blei
Tinganes
ramma
av
ein
brann
der
dei
fleste
handelsbygningane
og
dokumenta
gjekk
med
.
Nokon
hevda
på
den
tida
at
mennene
til
Gabel
stod
bak
brannen
.
Den
andre
hovudforma
for
næringsinntak
hjå
heterotrofe
dyr
er
detrivori
,
det
vil
seie
fødeinntak
frå
daudt
organisk
materiale
(
detritus
)
.
Stundom
kan
det
vera
vanskeleg
å
skilja
desse
to
formane
for
næringsopptak
,
til
dømes
når
parasittar
drep
byttet
sitt
og
legg
egga
sine
i
det
for
at
larvane
skal
kunne
leva
av
den
råtnande
kroppen
.
Det
viktigaste
karaktertrekket
ved
predasjon
er
likevel
verknaden
han
har
på
bestandane
av
byttedyr
.
Dette
står
i
motsetnad
til
detrivore
dyr
,
som
et
kva
dei
har
for
handa
og
såleis
ikkje
har
nokon
direkte
innflytnad
over
«
donor
»
-
organismane
.
Det
er
ukjend
kor
mange
utgåver
av
«
Louie
Louie
»
,
som
faktisk
er
spelt
inn
,
men
i
følgje
LouieLouie
.
net
er
det
over
1500
forskjellige
versjonar
.
The
Kingsmen
-
utgåva
har
vore
den
mest
populære
av
songen
.
Langsmed
Karl
Johans
gata
ligg
òg
nokre
kjende
bygardar
,
so
som
DFDS
-
garden
(
nr
.
1
)
,
Svaneapotekgarden
(
nr
.
13
)
,
Horngarden
(
nr
.
18
)
,
Tostrupgarden
(
nr
.
25
)
,
Grand
Hotell
(
Oslo
)
(
nr
.
31
)
og
Groschgarden
(
nr
.
45
)
.
N
.
R
.
K
.
som
forkorting
slo
gjennom
i
1945
.
Endå
seinare
vart
"
NRK
"
vanleg
.
Dei
første
frøplantene
spreidde
seg
over
land
og
danna
store
skogar
.
I
hava
vart
det
fleire
primitive
haiar
enn
i
silur
og
sein
ordivicium
og
dei
første
kjøtfinnefiskane
dukka
opp
.
Den
første
ammonittblekkspruten
dukka
opp
og
trilobittar
,
muslingliknande
armføttingar
og
store
korallrev
var
framleis
vanleg
.
Seindevon
-
utryddinga
råka
det
marine
livet
hardt
.
Gutekor
I
Noreg
i
seinmellomalderen
vart
det
vanleg
å
leggja
små
velsigna
ljosvoksstykke
frå
denne
kyrkjefesten
inne
i
søljene
som
pynta
kvinnedraktene
.
Krosstoga
hadde
store
politiske
,
økonomiske
og
samfunnsmessige
innverknader
,
og
nokre
av
dei
har
varte
inn
i
vår
tid
.
Som
følgje
av
indre
stridar
mellom
dei
kristne
kongedøma
og
politiske
stormaktene
gjekk
nokre
av
krosstoga
bort
frå
dei
opphavlege
måla
,
slik
som
det
fjerde
krosstoget
,
som
førte
til
plyndringa
av
den
kristne
Konstantinopel
og
oppdelinga
av
Austromarriket
mellom
Republikken
Venezia
og
krossfararane
.
Det
sjette
krosstoget
var
det
første
krosstoget
utan
offisiell
velsigning
frå
paven
og
gjorde
at
andre
herskarar
enn
paven
kunne
sette
i
gong
eit
krosstog
.
Alice
Springs
ble
grunnlagt
som
Stuart
,
ein
base
for
reisande
gjennom
med
kamelkaravane
gjennom
den
australske
ørkenen
.
Busetjinga
låg
ved
det
pemanente
vassholet
Alice
Springs
,
kalla
opp
etter
kona
til
Charles
Todd
som
var
postmaster
for
Southern
Australia
.
Todd
sjølv
gav
namnet
til
elva
Todd
,
som
byen
òg
ligg
ved
sida
av
.
Etter
delinga
av
Polen
og
Litauen
i
1795
gjekk
området
over
til
Det
russiske
keisardømet
(
1795
–
1918
)
.
Konow
hadde
i
løpet
av
tida
på
Stortinget
fått
ein
stadig
sterkare
posisjon
som
stortingsmann
.
Under
valkampen
og
før
det
endelege
nominasjonsmøtet
kritiserte
likevel
den
konservative
pressa
han
for
å
ha
eit
distansert
forhold
til
kristendommen
,
og
høgrefolk
åtvara
om
at
hans
«
Politik
vil
lede
til
Omstyrtelse
af
Stat
og
Kirke
»
.
[
6
]
Etterverknadene
av
kritikken
førte
til
at
han
måtte
nøye
seg
med
å
verte
den
femte
og
siste
stortingsmannen
som
representere
Søndre
Bergenhus
amt
.
På
landsbasis
hadde
Venstre
derimot
auka
oppslutninga
,
og
oppnådde
reint
fleirtal
på
Stortinget
.
Krypdyr
eller
reptil
er
ein
klasse
virveldyr
med
ca
8000
artar
i
4
ordenar
.
Dei
var
dei
første
virveldyra
som
utvikla
egg
som
klarte
seg
utan
vatn
,
og
utvikla
seg
for
omkring
300
millionar
år
sidan
.
Nokre
av
baronane
frå
Jerusalem
påpeikte
at
det
ikkje
ville
vere
lurt
å
angripe
Damaskus
,
sidan
Burid
-
dynastiet
var
deira
allierte
mot
Zengid
-
dynastiet
,
sjølv
om
dei
var
muslimar
.
Konrad
,
Ludvig
og
Baldvin
insisterte
på
at
Damaskus
var
ein
heilag
kristen
by
,
og
som
Jerusalem
og
Antiokia
ville
det
vere
ein
stor
gevinst
for
dei
kristne
europearane
.
I
juli
samla
armeane
seg
ved
Tiberias
og
marsjerte
mot
Damaskus
,
rundt
Genesaretsjøen
via
Banyas
.
Det
var
kanskje
totalt
50
 
000
mann
.
[
32
]
Størsteparten
av
fastlands
-
Spania
består
av
Meseta
Central
,
eit
høglandsplatå
med
fjellkjeder
både
rundt
og
på
tvers
av
platået
.
Andre
landformer
er
ei
smal
kystslette
og
nokre
elvedalar
i
låglandet
.
Dei
viktigaste
av
desse
er
Den
andalusiske
sletta
i
sørvest
.
Landet
kan
delast
inn
i
ti
naturlege
regionar
eller
underregionar
.
Den
mest
dominerande
er
Meseta
Central
,
samt
Cordillera
Cantabrica
og
den
nordvestlege
regionen
Ibérico
,
Pyrenane
,
Penibético
-
regionen
i
søraust
,
Den
andalusiske
sletta
,
Ebrodalen
,
kystslettene
,
Balearane
og
Kanariøyane
.
Desse
vert
vanlegvis
gruppert
i
fire
område
:
Meseta
Central
og
dei
tilknytte
fjella
,
andre
fjellområde
,
låglandsområda
og
øyane
.
Dei
første
sikre
kjeldene
om
byen
har
ein
frå
700
-
talet
då
han
vart
kalla
Castrum
Viterbii
.
Det
vart
bygd
festningsverk
i
byen
i
773
av
den
langobardiske
kongen
Desiderius
i
hans
mislukka
forsøk
på
å
erobre
Roma
.
Då
paven
vart
støttat
av
frankarane
vart
Viterbo
ein
del
av
Kyrkjestaten
,
men
keisarane
i
Det
tysk
-
romerske
riket
prøvde
mange
gonger
å
ta
byen
.
Fram
til
1095
vart
han
ein
fri
kommune
.
I
tida
etter
at
den
andre
verdskrigen
slutta
,
sokk
talet
soldatar
frå
rundt
13
til
rundt
5
millionar
.
Dei
sovjetiske
lovane
sa
at
kvar
mann
som
var
i
stand
til
det
skulle
avtena
ei
verneplikt
på
to
år
.
På
grunn
av
dette
hadde
hæren
under
heile
den
kalde
krigen
mellom
3
og
5
millionar
soldatar
,
den
største
ståande
hæren
i
verda
.
Perioden
som
følgde
var
kjenneteikna
av
ein
permanent
maktkamp
mellom
desse
to
supermaktene
,
kalla
«
den
kalde
krigen
»
.
Byen
er
handelssentrum
i
landet
og
har
også
mykje
eigen
industri
,
som
omfattar
næringsmiddel
-
,
tekstil
-
,
sigarett
-
,
sement
-
,
elektro
-
,
kjemisk
og
petrokjemisk
industri
.
Byggverket
er
i
tre
og
har
290
plassar
.
I
1970
-
åra
utvikla
hardrock
seg
i
mange
retningar
.
I
1972
gjorde
heavy
metal
-
pioner
Alice
Cooper
heavy
metal
til
ein
populær
sjanger
med
albumet
School
'
s
Out
.
Året
etter
gav
Aerosmith
,
Queen
og
Montrose
ut
sine
debutalbum
som
gav
hardrock
ei
større
breidde
.
I
1974
debuterte
Bad
Company
og
Rush
,
medan
Queen
gav
ut
det
tredje
albumet
sitt
,
Sheer
Heart
Attack
,
med
songen
«
Stone
Cold
Crazy
»
,
som
seinare
påverka
thrash
metal
-
band
som
Metallica
og
Megadeth
.
[
1
]
[
2
]
Queen
brukte
lag
på
lag
med
vokal
og
gitarar
og
blanda
hardrcok
med
glamrock
,
heavy
metal
,
progressive
rock
og
til
og
med
opera
.
KISS
gav
ut
sine
første
tre
album
Kiss
,
Hotter
Than
Hell
og
Dressed
to
Kill
,
på
berre
litt
over
eitt
år
,
og
fekk
sitt
kommersielle
gjennombrot
med
det
doble
konsertalbumet
Alive
!
.
Midt
på
1970
-
talet
gav
Aerosmith
ut
dei
banebrytande
Toys
in
the
Attic
og
Rocks
med
element
av
blues
og
hardrock
som
seinare
skulle
påverke
rockeartistar
så
forskjellige
som
Metallica
,
Guns
N
'
Roses
og
Mötley
Crüe
.
[
3
]
[
4
]
Vigselen
er
eit
ritual
som
symboliserar
opprettinga
av
ekteskapet
i
dei
fleste
kulturar
,
mellom
anna
kristen
tradisjon
.
På
folkemunne
seier
ein
gjerne
at
ein
giftar
seg
.
Valutaen
i
Sovjetunionen
heitte
rubel
(
valutakode
:
SUR
)
,
og
var
delt
inn
i
100
kopek
.
Det
var
ikkje
lov
å
omsetje
rublar
utanfor
landegrensene
,
og
innanlands
vart
vekslingskursen
avgjort
av
styresmaktene
.
I
samband
med
valutareforma
i
1961
vart
kursen
sett
til
90
kopek
for
éin
dollar
.
[
28
]
Kursen
kunne
variere
frå
år
til
år
,
til
dømes
gjekk
han
gradvis
frå
0
,
838
rublar
for
éin
dollar
i
1985
til
0
,
580
rublar
for
éin
dollar
i
1990
.
[
29
]
Sidan
vekslingskursen
mot
andre
valutaer
var
sett
urealistisk
høgt
,
voks
det
fram
ein
stor
svartbørsmarknad
for
handel
med
utanlandsk
valuta
i
Sovjetunionen
.
Almanakkforlaget
er
eit
privat
forlag
,
eit
marknadsnamn
for
Emil
Moestue
AS
.
2
.
april
1912
underteikna
Emil
Moestua
AS
ein
kontrakt
med
Det
akademiske
kollegium
ved
Universitetet
i
Oslo
om
produksjon
og
utgjeving
av
Almanakk
for
Noreg
frå
og
med
1913
-
årgangen
.
Denne
eineretten
hadde
Emil
Moestue
as
helt
fram
til
1987
,
då
Stortinget
oppheva
eineretten
.
Det
er
33
artar
humler
i
Noreg
.
Det
finst
mange
dialektar
i
katalansk
som
i
andre
språk
.
Hovudinndelinga
er
i
to
dialektblokker
,
vest
-
og
austkatalansk
.
Kong
Kyros
den
store
(
kring
576
f
.
Kr
.
–
juli
[
[
-
529
|
529
f
.
Kr
.
)
er
rekna
som
grunnleggjaren
av
det
store
persarriket
.
Parallelt
med
våpenkappløpet
i
den
kalde
krigen
var
det
også
eit
kappløp
mellom
USA
og
Sovjet
om
å
kome
fyrst
til
månen
.
Romkappløpet
var
ei
uformell
rivalisering
mellom
USA
og
Sovjetunionen
som
varte
frå
rundt
1957
til
1975
.
Stormaktene
konkurrerte
om
å
utforske
verdsrommet
og
få
fyrste
kunstige
satellitt
og
menneske
ut
i
rommet
,
og
deretter
få
menneske
til
månen
.
Koordinatar
:
64
°
8
′
21
″
N
11
°
44
′
21
″
E

Mangrovar
finst
langsmed
kysten
både
i
tropiske
og
subtropiske
strok
.
Ofte
veks
dei
i
samspel
med
korallrev
,
som
tek
av
mykje
av
støyten
frå
bølgjene
frå
havet
.
Nytta
er
gjensidig
;
trea
tek
opp
mange
næringsstoff
og
syt
for
at
korallane
får
det
næringsfattige
,
lyse
vatnet
dei
treng
.
Øydeleggjinga
av
mangroveskogen
har
mange
stadar
ført
til
at
korallrev
har
vorte
utkonkurrerte
av
valdsame
algeoppblømingar
.
Makedonia
(
gresk
:
Μακεδονία
[
makedo
'
ni
.
a
]
eller
Gresk
Makedonia
)
,
er
den
største
og
nest
mest
folkerike
regionen
i
Hellas
.
I
lag
med
regionane
Thessalia
og
Thraki
vert
det
ofte
uoffisielt
kalla
Nord
-
Hellas
.
Risøyrenna
er
ei
utgraven
renne
i
ein
del
av
Risøysundet
som
blei
opna
i
1922
.
Risøyrenna
gjer
det
mulig
for
større
fartøy
å
passere
mellom
Andøya
og
Hinnøya
.
Eit
arbeid
med
å
gjere
renna
betre
starta
i
september
1997
og
Risøyrenna
blei
offisielt
opna
igjen
i
september
2001
.
I
Noreg
er
det
ikkje
noko
skilnad
på
om
det
berre
er
eitt
mineral
i
bergarten
eller
heile
bergarten
som
er
i
bruk
medan
ein
til
dømes
i
Sverige
skil
på
industrimineral
og
industribergartar
.
Malta
er
ei
øy
og
ein
liten
og
tett
befolka
republikk
i
Middelhavet
sør
for
Sicilia
.
Dei
offisielle
språka
på
Malta
er
maltesisk
og
engelsk
.
Den
katolske
kyrkja
står
svært
sterkt
på
Malta
og
dei
fleste
av
innbyggjarane
er
medlemmer
av
denne
.
Malta
har
vore
ein
del
av
mange
ulike
statar
,
sist
ein
del
av
Det
britiske
imperiet
.
Malta
vart
sjølvstendig
i
1964
og
medlem
av
EU
i
2004
.
Skjelettplatene
til
pigghudane
vert
òg
kalla
ossiclar
,
og
er
kalkplatar
som
veks
på
utsida
av
kroppen
.
Dette
er
mesodermalt
vev
;
det
vil
seie
vev
som
er
danna
av
det
mesoderme
vevlaget
i
embryo
.
USA
har
vore
styrt
av
presidentar
sidan
den
amerikanske
grunnlova
trådte
i
kraft
i
1789
.
Det
finst
både
eincella
og
fleircella
organismar
.
Til
dei
sistnemnde
høyrer
til
dømes
dyr
,
planter
og
sopp
.
Førde
er
ein
by
i
Førde
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
fylke
.
Tettstaden
er
administrasjonssenter
i
kommunen
og
har
9
 
248
innbyggjarar
(
2009
)
.
Førde
ligg
inst
i
Førdefjorden
,
ved
utlaupet
til
Jølstra
.
I
dei
siste
åra
deira
då
dei
var
truga
av
dei
egyptiske
mamelukkane
kvilte
håpet
til
krossfararane
på
ein
fransk
-
mongolsk
allianse
.
Ein
trudde
at
Mongolane
støtta
kristendomem
og
dei
franske
fyrstane
hjelpte
mongolane
med
invasjonane
deira
av
Midtausten
ved
fleire
høve
.
Sjølv
om
mongolane
kom
seg
så
langt
sør
som
til
Damaskus
i
desse
felttoga
,
klarte
ikkje
krossfararane
å
koordinere
dette
med
åtak
frå
vest
og
tapte
slag
som
slaget
ved
Ain
Jalut
i
1260
.
Mamalukkane
nådde
til
slutt
målet
sitt
med
å
reinse
Midtausten
for
dei
vantru
franskmennene
.
Etter
at
Antiokia
(
1268
)
,
Tripoli
(
1289
)
og
Akka
(
1291
)
var
tapt
vart
dei
kristne
som
ikkje
hadde
forlatt
desse
byane
anten
massakrert
eller
gjort
til
slavar
og
dei
siste
spora
etter
kristen
styre
på
det
syriske
fastlandet
forsvann
.
[
9
]
[
10
]
Dei
regulære
rettsinstansane
omfattar
Høgsterett
(
18
permanente
dommarar
(
per
2004
)
og
ein
justitiarius
)
,
lagmannsrettane
(
Borgarting
,
Eidsivating
,
Agder
,
Gulating
,
Frostating
og
Hålogaland
)
,
tingrettane
(
tidlegare
by
-
og
herredsrettane
)
og
forliksråda
(
handsamar
sivile
tvistesaker
)
.
I
tillegg
kjem
særdomstolar
som
Arbeidsretten
.
Dommarane
ved
dei
regulære
rettsinstansane
og
særdomstolane
utnemnast
av
regjeringa
.
Den
særskilte
Riksretten
vurderer
spørsmål
om
brotsverk
utført
av
medlemer
i
Stortinget
,
Regjeringa
eller
Høgsterett
som
slik
.
Koordinatar
:
18
°
14
′
N
72
°
32
′
W

Attila
(
406
–
453
)
,
òg
kjend
som
Hunaren
Attila
,
var
keisaren
over
hunarane
frå
år
434
til
han
døydde
i
453
.
Han
var
leiar
av
Hunarriket
som
strakk
seg
frå
Tyskland
til
Uralelva
,
og
frå
Donau
til
Austersjøen
.
I
løpet
av
regjeringstida
hans
,
var
han
ein
av
dei
mest
frykta
fiendane
av
det
vestlege
og
det
austlege
romerske
riket
:
han
invaderte
Balkan
to
gonger
,
og
marsjerte
gjennom
Gallia
(
i
dag
Frankrike
)
,
så
langt
som
til
Orléans
,
før
han
tapte
ved
slaget
på
Katalaunarmarka
.
Under
oppdagingstida
kom
europeiske
sjøfarande
til
øyane
og
bytta
klede
og
andre
varer
mot
amba
(
kvalfeitt
)
og
kokosnøtter
.
På
1600
-
og
1700
-
talet
gjorde
både
portugisarar
,
franskmenn
,
nederlendarar
og
danskar
fåfengde
forsøk
på
å
kristna
nikobaresarane
.
Piemonte
har
mange
på
kunst
og
kulturskattar
.
Av
dei
mest
kjende
finn
ein
dei
barokke
praktbygningane
i
Torino
(
Palazzo
Reale
,
Palazzo
Madama
,
kyrkja
San
Lorenzo
)
.
I
Stupinigi
,
ein
forstad
til
Torino
,
ligg
lystslottet
Palazzina
di
Caccia
.
I
seunrenessansen
vart
Sacro
Monte
bygd
i
Varallo
.
Frå
mellomalderen
er
abbediet
Staffarda
og
borga
i
Manta
bevart
.
Frå
romansk
tid
finns
klosteret
San
Giulio
på
øya
San
Giulio
i
Ortasjøen
.
Ved
Lago
Maggiore
høyrer
Isole
Borromee
til
dei
største
attraksjonane
.
Menn
har
arva
eitt
X
-
kromosom
frå
mor
si
og
Y
-
kromosomet
frå
faren
.
Y
-
kromosomet
dekker
omtrent
59
millionar
basepar
som
er
byggematerialet
til
DNA
.
Y
-
kromosomet
står
for
omtrent
0
.
9
%
av
den
totale
mengda
DNA
i
cellene
til
menn
.
Det
kyrilliske
alfabetet
er
eit
skriftsystem
som
vert
brukt
til
å
skriva
mange
språk
frå
Aust
-
Europa
og
Asia
.
Dei
fleste
språka
som
vert
skrive
med
det
kyrilliske
alfabetet
har
små
variasjonar
i
kva
skriftteikn
som
vert
brukt
,
for
å
tilpassa
alfabetet
til
språklydane
i
språka
.
Den
vanlegaste
varianten
er
det
russiske
alfabetet
,
som
vert
brukt
for
å
skriva
russisk
språk
.
Det
kyrilliske
alfabetet
vert
òg
brukt
til
fleire
språk
i
land
som
tidlegare
var
del
av
Sovjetunionen
,
til
dømes
ukrainsk
og
kviterussisk
.
Dei
fleste
minoritetsspråka
i
Russland
,
til
dømes
tsjuvasjisk
,
komi
og
tsjetsjensk
,
vert
òg
skrivne
med
eigne
variantar
av
det
kyrilliske
alfabetet
.
Utanfor
den
tidlegare
Sovjetunionen
vert
det
kyrilliske
alfabetet
brukt
i
serbisk
,
bulgarsk
,
makedonsk
og
mongolsk
.
Enkelte
språk
som
i
sovjet
-
tida
vart
skrivne
med
det
kyrilliske
alfabetet
har
i
den
siste
tida
skifta
til
det
latinske
alfabetet
,
t
.
d
.
aserbajdsjansk
.
Stortingspresident
for
perioden
2009
–
2013
er
Dag
Terje
Andersen
.
Her
er
valt
fem
visepresidentar
i
nummerrekkefølgje
.
Stortingsvalet
i
1888
vart
prega
av
buskagitasjon
og
hets
.
«
Hug
dem
ned
»
sa
den
moderate
avisa
Kristianiaposten
,
medan
den
radikale
pressa
,
inspirert
av
eit
av
Konows
utsegner
under
valkampen
,
døypte
regjeringa
«
Høires
Skilpadder
»
.
[
8
]
Valet
vart
ei
katastrofe
for
Dei
Reine
,
både
på
landsbasis
og
i
Søndre
Bergenhus
Amt
.
I
Søndre
Bergenhus
fekk
ikkje
Dei
Reine
ein
einaste
stortingsrepresentant
,
medan
Dei
Moderate
fekk
inn
fem
representantar
.
Mønsteret
var
det
same
i
andre
delar
av
landet
,
og
fleire
sentrale
stortingsrepresentantar
frå
Dei
Reine
fekk
ikkje
attval
.
Kvalar
blir
delt
tradisjonelt
inn
i
to
underordenar
,
baserte
på
tannstrukturen
.
Bardekval
har
fått
tennene
omdanna
til
såkalla
bardar
og
vert
generelt
sett
større
enn
tannkvalane
,
som
har
ekte
tenner
.
Han
blei
fødd
i
hansastaden
Lübeck
.
Faren
,
Thomas
Johann
Heinrich
Mann
,
var
senator
og
storkjøpmann
som
handla
med
korn
,
men
døydde
då
Thomas
Mann
var
berre
15
år
.
Mor
hans
,
Julia
da
Silva
-
Bruhns
,
var
av
tysk
-
brasiliansk
slekt
.
Familien
flytta
etter
farens
død
til
München
,
der
Mann
levde
frå
1891
til
1933
,
med
unntak
av
eit
eitt
-
årig
opphald
i
Palestrina
i
Italia
med
broren
Heinrich
tidleg
i
karrièren
.
Han
gifta
seg
med
Katharina
Hedwig
(
«
Katja
»
)
Pringsheim
,
dotter
av
ein
prominent
,
sekularisert
jødisk
familie
av
intellektuelle
,
og
som
bl
.
a
.
var
barnebarn
av
den
tyske
kvinnerettsforkjemperen
Hedwig
Dohm
og
nedstamma
frå
ein
av
Münchens
rikaste
familiar
.
Han
emigrerte
til
Küsnacht
ved
Zürich
i
Sveits
i
1933
,
og
døydde
i
det
nærliggjande
Kilchberg
i
1955
.
I
den
lange
perioden
i
eksil
blei
familien
forsørgd
av
Katja
Mann
,
mens
Thomas
Mann
konsentrerte
seg
om
å
skrive
.
Zancleum
(
òg
kalla
i
tabianium
og
dacium
)
er
den
første
alderen
i
epoken
pliocen
.
Han
starta
for
5
 
332
 
000
±
50
 
000
år
sidan
og
enda
for
3
 
600
 
000
±
50
 
000
år
sidan
.
Zancleum
kjem
etter
messinium
i
miocen
og
før
piacenzium
i
sein
pliocen
.
Det
første
opptaket
av
valisisk
skjedde
då
Madge
Breese
song
«
Hen
wlad
fy
nhadau
»
den
11
.
mars
1899
for
Gramophone
Company
.
Songen
er
blitt
omsett
og
framført
fleire
gonger
på
engelsk
,
og
på
det
keltiske
grannespråket
bretonsk
.
I
kantonale
saker
,
er
det
direkte
demokratiet
i
form
av
generalforsamlingar
(
Landsgemeinde
)
no
begrensa
til
kantonane
Appenzell
Innerrhoden
og
Glarus
.
I
resten
av
kantonane
blir
dei
demokratiske
rettane
uttrykt
ved
hjelp
av
val
.
Sidan
kantonen
Jura
vart
oppretta
i
1978
har
det
ikkje
vorte
oppretta
nokon
nye
kantonar
.
SplitSplit
Tonton
Macoute
var
den
private
militsen
til
presidenten
i
Haiti
.
Gruppa
vart
oppretta
i
1959
av
François
«
Papa
Doc
»
Duvalier
to
år
etter
at
han
vart
president
.
Namnet
kom
frå
eit
namn
innanfor
voodoo
for
mannen
med
ljåen
.
Etter
at
sonen
Jean
-
Claude
«
Baby
Doc
»
Duvalier
overtok
presidentposten
etter
at
faren
døydde
i
1971
,
fekk
privatmilitsen
det
offisielle
namnet
Milice
de
Volontaires
de
la
Sécurité
Nationale
(
MVSN
)
.
Den
franske
kolonien
Ubangi
-
Shari
blei
til
den
sjølvstendige
sentralafrikanske
republikken
i
1960
.
I
1966
tok
J
.
B
.
Bokassa
over
makta
gjennom
eit
militærkupp
.
Bokassa
utropte
seg
sjølv
til
keisar
ti
år
etter
,
men
blei
styrta
i
1979
og
landet
blei
igjen
republikk
.
I
1981
tok
eit
nytt
militærregime
makta
.
I
Vest
-
Australia
er
Argyle
diamantgruve
i
Kimberley
den
største
produsenten
i
verda
av
naturlege
diamantar
og
medverkar
til
om
lag
ein
tredje
del
av
dei
naturlege
førekomstane
i
verda
.
Hadjpilgrim
i
Mekka
,
vend
mot
Kaba
.
I
ulike
land
pynter
eller
brenn
ein
òg
ein
særskild
julekubbe
til
jul
.
Olje
vart
oppdaga
i
havbotnen
på
1970
-
talet
,
och
no
svarar
oljebransjen
for
halvparten
av
landet
sin
BNP
.
Trass
sine
naturtilgongar
har
Gabon
hatt
problem
med
økonomien
,
framst
grunna
ein
dårleg
finansøkonomi
.
Ei
stor
devalvering
på
midten
av
1990
-
talet
leidde
til
ein
inflasjon
på
35
%
,
men
finansiell
hjelp
frå
Verdsbanken
og
Frankrike
stoppa
den
negative
utviklinga
.
 
-
1
.
november
1993
Ein
almanakk
er
ein
årleg
kalender
som
inneheld
informasjon
om
eitt
eller
fleire
emne
knytta
til
dei
ulike
dagane
.
Ordet
almanakk
kjem
truleg
av
arabisk
al
-
manākh
,
'
klimaet
'
,
og
reflekterar
det
opphavelege
føremålet
med
almanakken
:
Å
informere
om
korleis
vêr
og
klima
kom
til
å
påverke
jordbruket
.
Seinare
almanakkar
har
mellom
anna
innehalde
astronomiske
data
,
statistikk
,
høgtidsdagar
,
generell
informasjon
og
underhaldning
som
gåter
og
treffande
vendingar
.
Oksygen
vert
vanlegvis
framstilt
ved
fraksjonell
destillering
av
luft
.
I
laboratoriet
er
det
mogleg
å
framstilla
gassen
på
fleire
måtar
.
I
andre
tilfelle
kan
bere
innbyggjarar
i
det
aktuelle
landet
eller
uavhengige
område
ha
eit
domene
i
det
,
som
for
Canada
(
.
ca
)
og
Mongolia
(
.
mn
)
.
I
marine
økosystem
er
skiljet
mellom
produsentar
og
konsumentar
ofte
meir
utydeleg
enn
på
land
.
Somme
artar
dinoflagellatar
kan
t
.
d
.
vera
både
heterotrofe
og
autotrofe
,
avhengig
av
miljøtilhøva
.
Fusjonsbomber
baserer
seg
på
ein
fusjon
(
ei
samansmelting
)
av
lette
atomkjerner
,
som
f
.
eks
.
hydrogen
og
helium
,
med
tyngre
atomkjerner
.
Desse
bombene
blir
òg
kalla
hydrogenbomber
(
H
-
bomber
)
,
på
grunn
av
hydrogenet
si
rolle
,
og
termonukleære
bomber
på
grunn
av
den
ekstremt
høge
temperaturen
som
må
til
for
at
fusjon
skal
hende
.
I
verket
er
det
drøfta
kva
for
grammatisk
form
namna
har
-
mellom
anna
kjønn
,
tal
,
kasus
og
om
namnet
står
i
bunden
eller
ubunden
form
.
Det
er
òg
gjort
greie
for
lydlege
endringar
gjennom
tidene
,
om
slike
er
dokumenterte
.
Denne
spireartikkelen
kan
utvidast
ved
hjelp
av
den
utfyllande
artikkelen
«
Turkmenistan
»
på
Wikipedia
på
bokmål
/
riksmål
.
Den
tida
Månen
brukar
på
eitt
omløp
rundt
jorda
,
er
konstant
(
29
 
½
døger
)
,
og
dette
har
menneskjet
til
alle
tider
brukt
som
ein
praktisk
målestokk
for
tidsrekning
.
Ordet
månad
er
difor
direkte
avleidd
av
«
måne
»
.
Månen
har
også
gjeve
namn
til
mellom
anna
måndag
,
månesjuke
og
menstruasjon
.
Han
er
viktig
i
fleire
religionar
,
både
som
guddom
(
til
dømes
den
norrøne
guden
Måne
)
og
teikn
(
til
dømes
for
islam
og
hindukalenderar
)
.
Tabellen
nedanfor
listar
opp
kantonane
i
same
rekkefølgje
som
i
konføderasjonsgrunnloven
.
Gjennom
heile
levetida
til
Sovjetunionens
var
sovjetisk
politikk
dominert
av
Sovjetunionens
kommunistiske
parti
,
det
einaste
tillatne
politiske
partiet
.
Partiet
såg
på
seg
sjølv
seg
som
marxist
-
leninistisk
,
og
basert
på
Lenin
sitt
prinsipp
om
demokratisk
sentralisme
.
Under
Khrusjtsjov
og
Brezjnev
vart
dominansen
til
kommunistpartiet
endå
sterkare
enn
han
hadde
vore
under
Stalin
,
då
det
i
røynda
var
eit
meir
personleg
diktatur
enn
eit
partidiktatur
.
Den
nye
sovjetiske
grunnlova
frå
1977
definerte
partiet
som
«
den
leiande
krafta
i
sovjetsamfunnet
»
og
«
kjernen
i
det
politiske
systemet
»
,
og
sytte
for
at
partiet
dominerte
i
alle
stats
-
og
samfunnsorganisasjonar
.
[
9
]
Heggjabygda
kyrkje
står
i
Heggjabygda
på
nordsida
av
Hornindalsvatnet
i
Eid
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
,
og
er
ei
langkyrkje
bygd
i
tre
i
1936
.
The
great
creation
of
Türkmenbaşy
Etter
Han
-
dynastiet
fall
veksla
kinesarar
og
diverse
lokale
leiarpersonar
på
herredømet
over
området
.
Kinesisk
klassisk
litteratur
fortel
om
den
kinesiske
folkehelten
Zhuge
Liang
(
181
-
234
,
som
representerte
Shu
Han
)
og
motparten
hans
Menghuo
sine
mange
føretak
,
men
i
røynda
var
det
kinesiske
herredøme
snarare
indirekte
og
svakt
.
På
denne
tida
,
det
vil
sei
tida
til
dei
tre
rikene
og
etterpå
,
fann
det
stad
ei
rekke
migrasjonsbølgjer
,
hovudsakleg
nordfrå
og
inn
i
Yunnan
,
sidan
det
der
var
mogeleg
å
bryte
ny
jord
.
Estland
si
strategiske
plassering
har
ført
til
mange
krigar
om
territoriet
gjennom
historie
.
I
1944
,
då
landet
var
okkupert
av
Sovjetunionen
vart
regionane
Jaanilinn
og
Petseri
annektert
.
Rettstillinga
om
desse
områda
,
og
kor
grensa
går
er
i
dag
framleis
ikkje
avgjort
mellom
Estland
og
Russland
.
Går
ein
til
2010
er
nynorsken
borte
som
skulemål
i
Ytrebygda
,
og
svekt
seg
vidare
i
Fana
(
no
0
,
7
%
nynorsk
)
og
Åsane
(
2
,
8
%
)
.
Det
er
berre
ein
skule
i
kvar
av
desse
bydelane
som
held
på
nynorsken
.
Medan
alle
skulane
i
Arna
held
på
nynorsk
som
hovudmål
,
er
det
no
fleirtal
av
nynorskelevar
berre
på
Haugland
(
100
%
)
,
Trengereid
(
100
%
)
og
Ytre
Arna
(
55
%
)
,
av
ialt
åtte
skular
.
Totalt
i
Arna
er
det
42
%
nynorskelevar
,
og
dei
har
vore
i
mindretal
sidan
2008
.
Ein
liten
framgang
kan
riktignok
sjåast
for
nynorsken
i
Årstad
(
1
,
4
%
)
,
her
har
nynorsken
fått
innpass
i
to
byskular
.
Haubitsar
er
forholdsvis
korte
,
og
kan
avfyre
skot
i
både
høg
og
låg
vinkel
.
Dei
vert
oftast
brukt
i
samband
med
indirekte
eld
(
avfyring
mot
mål
som
er
utafor
mannskapet
si
synsvidde
)
og
kan
brukast
til
gje
vern
mot
eld
frå
sida
.
Vanlegvis
er
lengda
på
ei
haubitskanon
mellom
15
og
25
gongar
større
enn
kaliberet
.
Det
norske
forsvaret
brukar
motoriserte
felthaubits
M109
A3GN
.
Columbus
gifta
seg
i
1479
med
Felipa
Perestello
e
Moniz
,
som
kom
frå
ein
nobel
portugisisk
familie
.
Saman
fekk
dei
sonen
Diego
i
1480
.
Felipa
døydde
i
1485
,
deretter
møtte
han
Beatriz
Enriquez
,
dei
fekk
sonen
Ferdinand
i
1488
.
Dei
blei
aldri
gifte
.
I
1697
avsto
Spania
den
vestlege
tredjedelen
av
øya
,
som
frå
då
av
vart
kjend
som
Saint
-
Domingue
,
til
Frankrike
.
Dette
området
vart
på
1700
-
talet
mellom
dei
rikaste
koloniane
i
Det
franske
koloniriket
.
22
.
august
1791
oppstod
det
,
under
leiing
av
Dutty
Boukman
og
Georges
Biassou
,
eit
slaveopprør
som
utvikla
seg
til
ein
blodig
krig
der
alle
slåst
mot
alle
:
Europearane
kjempa
mot
afrikanarane
,
kreolske
plantasjeeigarar
mot
rojalistiske
franskmenn
,
og
franske
republikanske
troppar
mot
britane
og
spanjolane
som
greip
inn
.
Dei
tidlegare
slavane
gjekk
til
slutt
sigrande
ut
av
krigen
–
noko
som
var
,
og
er
,
unikt
i
Amerika
.
[
3
]
Sjølv
ein
hær
som
Napoleon
hadde
sendt
for
å
få
tak
i
nasjonalhelten
Toussaint
L
’
Ouverture
,
vart
til
slutt
slegen
,
etter
at
L
’
Ouverture
sjølv
hadde
overgjeve
seg
,
og
etter
kvart
vart
teken
til
fange
.
Løytnantane
hans
tok
då
over
.
Saint
-
Domingue
erklærte
seg
1
.
januar
1804
sjølvstendig
frå
Frankrike
,
under
namnet
«
Haiti
»
.
Leiaren
,
Dessalines
,
kalla
seg
etter
inspirasjon
frå
Napoleon
keisar
og
regjerte
som
det
fram
til
han
vart
utsett
for
konspirasjon
og
mord
i
1806
.
I
nærheten
av
Mo
`
ynoq
i
Qaraqalpaqstan
,
ved
Aralsjøen
Staten
Israel
er
ein
stat
i
Midtausten
,
grunnlagd
i
delar
av
det
geografiske
området
Palestina
.
Landet
har
kyst
mot
Middelhavet
,
og
grensar
mot
Egypt
,
Libanon
,
Syria
og
Jordan
.
Viktige
elvar
og
innsjøar
er
Jordanelva
,
Genesaretsjøen
og
Dødehavet
.
Delar
av
landområdet
til
Israel
er
heilage
for
fire
religionar
:
jødedom
,
kristendom
,
islam
og
bahá
'
ítrua
.
Herbjørn
har
namnedag
14
.
januar
.
Sibir
er
særs
rikt
på
mineral
og
her
finn
eni
mal
med
nesten
alle
økonomisk
verdifulle
metall
ein
kjenner
til
.
Dette
kjem
hovudsakleg
av
at
området
ikkje
vart
underlagt
isbrear
i
kvartær
.
Her
finn
ein
nokre
av
dei
største
førekomstane
i
verda
av
nikkel
,
gull
,
bly
,
kol
,
molybden
,
diamantar
,
sølv
og
sink
,
samt
store
reservoar
med
olje
og
naturgass
som
ikkje
er
utvunne
enno
.
Dei
fleste
førekomstane
ligg
i
dei
kalde
og
fjerne
austlege
områda
av
Sibir
,
og
har
derfor
vore
vanskeleg
å
nå
og
vinne
ut
.
Dette
skjedde
først
på
stor
skala
då
Stalin
kom
til
makta
og
oppretta
arbeidsleirar
for
å
få
arbeidet
gjort
.
Etterkvart
hamna
aristokratiet
i
konflikt
med
ei
veksande
form
for
handelsstand
,
som
vart
mektigare
og
mektigare
di
meir
gresk
handel
og
kultur
blomstra
(
myntar
vart
innført
i
gresk
kultur
rundt
680
fvt
.
)
.
Frå
midt
på
600
-
talet
samla
ofte
handelsstanden
og
bøndene
seg
kring
populistiske
leiarar
som
vart
kalla
tyrannar
;
eineherskarar
som
skulle
fordele
jorda
rettferdig
mellom
innbyggarane
i
staten
.
Ein
tyrann
skulle
med
andre
ord
få
bruke
den
eineveldige
makta
si
til
å
ta
jorda
frå
aristokratiet
og
dele
henne
ut
mellom
borgarane
i
staten
.
I
staden
førte
sjølvsagt
tyrannane
ofte
same
politikk
som
dei
fleste
eineveldige
herskarar
har
gjort
i
historia
,
etter
at
dei
kom
til
makta
.
Mange
tyrannar
misbrukte
makta
dei
vart
gjevne
gjennom
folkeopprøyr
.
o
homem
mannen
Mange
folk
likar
lukta
like
etter
det
har
byrja
å
regne
.
Dette
kjem
av
ei
olje
som
plantar
produserer
og
som
blir
absorbert
av
steinar
og
jordsmonn
.
Når
det
regnar
blir
denne
olja
frigjeve
.
Stalinisme
er
ei
nemning
på
den
forma
av
«
realsosialisme
»
som
Josef
Stalin
gjekk
inn
for
og
praktiserte
.
Det
råder
delte
meiningar
om
kva
tid
stalinismen
tok
slutt
som
styreform
i
Sovjetunionen
eit
standpunkt
er
at
det
skjedde
i
og
med
Khrusjtjovs
«
hemmelege
tale
»
ved
den
tjuande
partikongressen
i
1956
,
medan
andre
hevdar
at
stalinismen
opphøyrde
først
i
og
med
perestrojka
og
Mikhail
Gorbatsjov
.
66
.
Skaryszew
(
3
 
989
)
Direkte
konsekvensar
av
El
Niño
fører
til
tørrare
forhold
i
delar
av
Søraust
-
Asia
og
nord
i
Australia
,
noko
som
aukar
skogbrannfaren
og
fører
til
meir
tørrdis
og
dermed
dårlegare
luftkvalitet
.
Tørrare
vêr
enn
vanleg
er
òg
vanleg
i
resten
av
Australia
frå
juni
til
august
.
Namnet
kjem
truleg
frå
den
greske
gudinna
Maia
,
som
seinare
blei
identifisert
som
den
romerske
grødegudinna
Bona
Dea
eller
Maia
Maiestas
.
Høgtida
for
den
romerske
gudinna
blei
halden
i
mai
.
(
På
norsk
blir
dette
:
«
Den
minste
kameleonen
er
bare
to
cm
stor
,
den
største
kan
bli
80
cm
»
.
)
Buckingham
Palace
,
noverande
residens
for
det
britiske
kongehuset
.
Doha
(
arabisk
:
الدوحة
;
,
Ad
-
Dawḥah
eller
Ad
-
Dōḥah
)
,
befolkning
339
,
847
(
etter
folketeljing
i
mars
2004
[
1
]
)
har
vore
hovudstad
i
det
vest
-
asiatiske
emiratet
Qatar
sidan
det
britiske
imperiet
ga
Qatar
sjølvråderett
i
1971
.
Doha
skal
arrangere
dei
15
.
Asialeikane
,
og
etter
planen
skal
dei
byrja
i
desember
2006
[
2
]
.
Eit
ministerrådet
til
verdas
handelsorganisasjon
fann
sted
i
byen
i
november
2001
,
og
ga
namn
til
Doha
-
runden
med
handelsforhandlingar
.
«
Mungo
ibariki
Afrika
»
er
nasjonalsongen
til
Tanzania
.
Det
er
ein
swahili
-
utgåve
av
det
populære
xhosa
-
hymnet
«
Nkosi
Sikelel
'
iAfrika
»
av
Enoch
Sontonga
,
som
er
del
av
den
sørafrikanske
nasjonalsongen
.
Same
melodien
er
også
brukt
i
nasjonalsongen
til
Zambia
og
fram
til
1994
den
til
Zimbabwe
.
Hannkjønn
eller
hankjønn
er
kjønnet
til
ein
organisme
som
lagar
sperm
og
ikkje
egg
.
«
Sperm
»
er
definert
som
den
minste
og
vanlegvis
mest
rørlege
kjønnscella
i
heterogame
artar
,
der
den
motsette
kjønnscella
blir
laga
av
hokjønn
.
Namnet
Laila
byrja
å
bli
populært
i
1930
-
åra
,
med
ein
topp
rundt
1940
.
Bruken
gjekk
nedover
med
noko
oppgang
på
60
-
og
70
-
talet
,
medan
det
seinare
er
blitt
mindre
vanleg
igjen
.
After
the
Storm
nådde
bere
så
vidt
Topp
100
og
seint
i
90
-
åra
var
CSN
utan
platekontrakt
.
Dei
starta
då
å
finansiere
sine
eigne
innspelingar
og
i
1999
vart
Neil
Young
invitert
med
på
eit
par
spor
.
Young
vart
imponert
over
korleis
dei
hadde
teke
seg
saman
,
og
ønskte
å
medverke
meir
.
Albumet
vart
dermed
eit
CSNY
-
prosjekt
og
kom
ut
som
Looking
Forward
på
plateselskapet
til
Young
,
Reprise
Records
.
Dette
albumet
vart
teken
betre
imot
enn
dei
førre
tre
albuma
,
og
dei
la
ut
på
CSNY2K
-
turneen
i
2000
og
CSNY
Tour
of
America
i
2002
.
Staten
Berlin
har
som
sine
fargar
raudt
/
kvitt
/
raudt
,
og
våpenet
er
ein
svart
oppreist
bjørn
.
Den
julianske
kalenderen
er
kalenderen
som
vart
innførd
av
Julius
Cæsar
frå
og
med
år
45
fvt
.
Etter
denne
kalenderen
er
det
365
dagar
i
vanlege
år
,
og
skotår
med
366
dagar
kvart
fjerde
år
,
utan
unntak
.
Dette
var
ei
klår
forbetring
over
den
gamle
romerske
kalenderen
,
som
hadde
355
dagar
annakvart
år
,
og
vekselvis
377
og
378
dagar
i
åra
imellom
.
Koordinatar
:
65
°
23
′
41
″
N
14
°
0
′
48
″
E

Treblåseinstrument
ei
gruppe
musikkinstrument
av
blåseinstrument
-
familien
.
Instrumenta
skil
sig
frå
messingblåseinstrumenta
ved
at
dei
normalt
er
laga
av
tre
(
det
finst
treblåseinstrument
laga
av
metall
)
.
Mellom
instrumenta
i
denne
gruppa
kan
ein
nemne
klarinett
,
saksofon
,
tverrfløyte
,
blokkfløyte
,
fagott
,
engelsk
horn
,
obo
og
sekkepipe
.
Romarriket
gjekk
frå
å
vere
ein
liten
bystat
,
underlagt
etruskiske
kongar
og
grunna
i
jordbruk
og
handel
på
den
italienske
halvøya
,
til
å
verte
eit
enormt
keisarrike
som
hovudsakleg
støtta
seg
økonomisk
,
sosialt
og
politisk
på
hærføring
og
erobringsvinst
.
I
1398
drog
den
enorme
hæren
frå
Moldavia
og
erobra
dei
sørlege
steppene
heilt
til
elva
Dnepr
og
den
nordlege
Krimhalvøya
.
Inspirert
av
den
store
suksessen
deira
erklærte
Vytauta
eit
krosstog
mot
tatarane
med
støtte
frå
pave
Boniface
IX
.
Så
i
1399
reiste
hæren
til
Vytautas
igjen
mot
horden
.
Hæren
hans
møtte
horden
ved
elva
Vorskla
,
like
innafor
Litauen
.
McCartney
var
ofte
å
sjå
ved
større
kulturelle
hendingar
,
som
International
Times
sitt
lunsjselskap
på
Roundhouse
.
Han
var
òg
aktivt
interessert
i
malarkunst
og
vart
nær
venn
av
leiande
kunsthandlarar
og
gallerieigarar
,
utforska
eksperimentell
film
og
oppsøkte
film
-
og
teaterverda
og
konserter
med
klassisk
musikk
.
På
600
-
talet
e
.
Kr
.
vart
Egypt
erobra
av
arabarane
i
den
islamske
ekspansjonen
.
Frå
då
av
vart
arabisk
det
offisielle
språket
i
Egypt
og
er
det
framleis
.
Dette
er
ikkje
eit
uvanleg
trekk
i
land
som
vart
erobra
i
ekspansjonen
.
Det
var
religiøse
motiv
bak
den
og
arabisk
var
det
einaste
språket
som
vart
brukt
til
å
studere
og
resitere
dei
muslimske
tekstane
.
No
var
arabisk
dei
lærde
sitt
språk
,
og
ikkje
gresk
.
Gradvis
forsvann
koptisk
som
talespråk
men
det
forblei
ein
del
av
den
koptiske
kyrkja
.
Ein
veit
ikkje
heilt
nøyaktig
når
det
koptiske
språket
døde
ut
.
Det
er
vanleg
å
foreslå
at
det
skjedde
på
1500
-
eller
1600
-
talet
.
Ein
kanon
(
uttalast
kánon
)
er
eit
musikkstykke
der
to
eller
fleire
stemmer
etter
kvarandre
spelar
eller
syng
same
tema
.
Den
første
stemma
startar
og
den
neste
stemma
repeterer
som
regel
same
melodi
som
første
stemma
,
men
startar
litt
etter
den
første
stemma
.
Følgjestemma
kan
òg
starte
på
ein
annan
tone
.
Det
vert
kalla
kanon
i
sekund
,
kanon
i
ters
osv
.
Forutan
subjektskongruensen
kan
opp
til
to
pronominale
suffiks
henge
seg
på
verbet
,
som
da
markerer
det
direkte
og
indirekte
objektet
.
Desse
pronominalsuffiksa
er
like
for
alle
verbstammar
.
Til
forskjell
frå
ved
kongruensmorfema
skil
dei
to
grammatiske
kjønna
i
2
.
og
3
.
person
seg
frå
kvarandre
i
eintal
og
fleirtal
.
Sidan
både
direkte
og
indirekte
objekt
blir
markerte
pronominalt
,
står
det
indirekte
objektet
(
dativ
)
før
det
direkte
(
akkusativ
)
.
Suffikset
for
det
indirekte
objektet
for
1
.
person
eintal
(
«
meg
»
,
«
til
meg
»
)
svarar
til
ventiv
-
suffikset
.
-
am
blir
brukt
når
subjektkongruensen
opptrer
utan
suffiks
,
-
m
etter
suffikset
-
ī
og
-
nim
etter
suffiksa
-
ā
og
-
ū
.
Ventiv
-
suffikset
opptrer
ofte
saman
med
andre
dativ
-
suffiks
eller
med
suffikset
for
1
.
person
eintal
akkusativ
.
I
2001
gjekk
Jason
Newsted
ut
av
bandet
.
Same
året
forsvann
James
Hetfieldtil
rehabilitering
for
alkoholmisbruk
.
Metallica
var
bokstaveleg
talt
ute
av
drift
i
eit
heilt
år
.
Hetfield
kom
attende
,
men
han
kunne
berre
jobbe
fire
timar
om
dagen
,
og
skulle
tilbringe
resten
av
tida
med
familien
.
Sakte
men
sikkert
jobba
trioen
seg
framover
med
å
lage
nye
songar
og
spele
inn
til
eit
nytt
album
.
Arbeidet
med
plata
vart
filma
,
og
finst
i
filmen
Some
kind
of
monster
.
Samstundes
heldt
dei
audition
for
ein
ny
bassist
,
og
Robert
Trujillo
fekk
plassen
.
I
2003
kom
albumet
St
.
Anger
ut
.
Under
andre
verdskrig
vart
det
produsert
traktorar
som
gjekk
på
knott
,
ved
hjelp
av
ein
vedgassgenerator
.
I
byrjinga
fanst
det
ikkje
teknologi
for
å
køyra
glødehovudmotorar
på
vedgassgenerator
,
så
i
perioden
1941
–
1942
vart
det
nytta
ein
firesylindra
forgassarmotor
frå
Volvo
.
BM
utvikla
så
eit
ombyggingssett
for
råoljemotorane
sine
,
slik
at
dei
kunne
bli
køyrt
på
vedgass
.
Vedgassgeneratorane
vart
leverte
av
Hesselman
.
Ein
fyrverkerirakett
har
to
hovuddelar
.
Ein
motor
som
driv
raketten
fram
og
ein
effektdel
som
blir
løyst
ut
når
motoren
har
brent
ut
.
Raketten
blir
stabilisert
med
ein
styrepinne
som
vanlegvis
er
laga
av
tre
.
Enkelte
nye
band
som
Alternative
TV
frå
London
og
Rezillos
frå
Edinburgh
vart
rekna
som
ein
del
av
miljøet
,
sjølv
om
dei
spelte
ein
meir
eksperimentell
form
for
musikk
.
Andre
som
spelte
meir
tradisjonell
rock
'
n
'
roll
,
som
pubrockbandet
The
Vibrators
,
tok
til
seg
ein
meir
pønkete
stil
og
utsjånad
.
[
88
]
Eit
par
eldre
band
som
The
Jam
og
pubrockbanda
The
Stranglers
og
Cock
Sparrer
vart
òg
assosiert
med
punkrockmiljøet
.
Alaska
er
den
største
delstaten
i
USA
,
med
eit
areal
på
1
 
477
 
261
kvadratkilometer
,
og
har
den
lengste
kystlinja
av
alle
statane
.
Byen
sine
lokale
myndigheiter
består
av
ein
vald
borgarmeister
og
eit
bystyre
.
Lokale
avgjerdsler
vert
likevel
ikkje
så
sjeldsynt
tilsidesett
av
den
føderale
kongressen
.
I
Den
norske
kyrkja
er
dagen
offisielt
rekna
som
ein
minnefest
for
alle
dei
som
er
gått
føre
–
helgenar
,
martyrar
og
familiemedlemer
,
ein
dag
som
vert
feira
for
dei
som
lever
.
Det
hørbare
området
dekkjer
eit
frekvensinterval
på
om
lag
10
oktavar
(
3
dekadar
og
det
er
svært
vanskeleg
å
laga
høgtalarelement
med
så
stor
bandbreidd
.
Gonâveøya
er
omgjeven
av
rev
og
har
ei
lengd
på
om
lag
56
km
.
På
det
breiaste
er
ho
om
lag
16
km
.
Grunnen
på
øya
er
for
det
meste
kalkstein
,
og
store
delar
av
henne
er
udyrka
.
Det
høgste
punktet
ligg
778
meter
over
havet
.
Den
årlege
nedbørsmengda
ligg
mellom
800
og
1600
mm
.
Kommunevåpenet
tek
utgangspunkt
i
tydinga
av
kommunenamnet
og
symboliserer
to
elvar
som
renn
saman
til
ei
.
Det
er
laga
av
Truls
Nygaard
etter
eit
utkast
av
Magnus
Hardeland
og
er
forma
som
eit
blått
gaffelkors
med
bølgesnitt
mot
ein
sølvfarga
bakgrunn
.
Kommunevåpenet
blei
godkjent
i
1982
.
Det
vart
ein
ny
stor
turné
i
1976
,
Station
to
Station
World
Tour
,
det
det
vart
brukt
svært
sterke
og
kvite
lys
som
gjorde
sterke
inntrykk
på
dei
nye
songane
,
som
den
dramatiske
«
Station
to
Station
»
,
den
romantiske
balladen
«
Word
on
a
Wing
»
og
dei
funky
songane
«
TVC
15
»
og
«
Stay
»
.
Kjerna
i
turnébandet
var
rytmegitaristen
Carlos
Alomar
,
bassisten
George
Murray
og
trommisen
Dennis
Davis
,
og
desse
tre
var
med
i
bandet
til
Bowie
fram
til
1980
.
Velika
Morava
eller
Store
Morava
(
serbisk
Велика
Морава
)
er
den
siste
dele
av
elva
Morava
(
serbisk
Морава
)
,
det
store
elvesystemet
i
Serbia
,
og
ei
sideelv
til
Donau
Den
7
.
desember
1941
blei
den
amerikanske
flåtebasen
på
Hawaii
angripen
av
japanske
bombefly
,
og
USA
kom
med
i
den
andre
verdskrigen
.
Conan
Doyle
skreiv
fire
romanar
og
56
noveller
om
Sherlock
Holmes
.
Nær
alle
blei
fortalde
av
dr
.
Watson
,
med
unnatak
av
to
som
blir
fortalde
av
Holmes
sjølv
og
enda
to
som
blir
fortalde
av
ein
tredje
person
.
Dei
første
forteljingane
blei
utgjevne
som
føljetongar
i
tidsskrift
,
spesielt
The
Strand
,
i
løpet
av
tidsrom
på
40
år
.
Det
var
ei
vanleg
form
for
utgjeving
den
tida
;
Charles
Dickens
skreiv
litteratur
i
tilsvarande
form
.
Forteljingane
om
Holmes
dekkjer
ein
periode
frå
rundt
1878
og
opp
til
1903
,
forutan
ei
aller
siste
kriminalsak
i
1914
.
Dei
fyrste
elektroniske
forsterkarane
var
rørforsterkarar
.
Desse
nytta
elektronrør
som
aktive
element
.
Frå
1960
-
talet
og
utover
har
dei
fleste
forsterkarane
nytta
transistorar
som
aktive
element
.
I
491
døydde
Zeno
og
blei
etterfølgd
av
Anastasius
I
,
som
gifte
seg
med
Ariadne
,
Zeno
si
enkje
.
Isaurarane
,
under
Zeno
sin
bror
Longinus
,
gjorde
opprør
mot
den
nye
keisaren
.
Anastasius
klarte
raskt
å
slå
ned
opprøret
,
men
isaurrane
heldt
fram
med
å
kjempe
,
med
geriljakrigføring
frå
dei
isauriske
fjella
heilt
fram
til
496
.
Anastasius
viste
seg
å
vera
ein
energisk
reformator
,
spesielt
innanfor
finanssystemet
.
Han
utvikla
Konstantin
sine
monetære
system
,
og
gjennomførte
eit
nytt
skattesystem
som
gjorde
at
statskassa
var
overfylt
da
han
døydde
.
Taiwan
er
ei
øy
som
ligg
aust
for
det
kinesiske
fastlandet
i
Stillehavet
.
Ho
er
òg
kjend
som
Formosa
,
eller
Ilha
Formosa
,
eit
namn
gjeve
henne
av
portugisiske
oppdagarar
som
tyder
«
vakker
øy
»
.
Det
enorme
djupet
og
den
tropiske
plasseringa
av
innsjøen
hindrar
sirkulasjon
i
vassmassane
,
som
gjer
at
mykje
av
vatnet
i
djupare
lag
er
såkalla
fossilt
vatn
og
manglar
oksygen
(
anaerobt
vatn
)
.
Tilsigsområdet
til
innsjøen
dekkjer
eit
areal
på
231
 
000
km
²
,
med
to
store
elvar
som
munnar
ut
i
innsjøen
,
talrike
mindre
elvar
(
på
grunn
av
dei
bratte
fjella
som
hindrar
eit
stort
tilsigsområde
)
,
og
ei
stor
elv
ut
av
innsjøen
,
Lukuga
,
som
er
ei
av
sideelvene
til
Kongoelva
.
I
likskap
med
så
mange
andre
døde
språk
kan
vi
ikkje
vite
nøyaktig
korleis
uttalen
var
.
Truleg
gjekk
ein
del
av
den
originale
uttalen
tapt
i
transaksjonen
frå
hieroglyfane
til
det
koptiske
alfabetet
.
Alle
namn
i
den
hebraiske
grunnteksta
finst
berre
skrivne
i
konsonantar
,
då
skriftspråket
jo
er
utan
vokalar
;
den
opphavlege
uttala
av
desse
kan
såleis
vera
usikker
.
Likevel
følgjer
omsetjingane
den
praksis
å
gjengi
desse
namna
med
innarbeidde
former
av
det
opphavlege
hebraiske
(
Josva
,
Abraham
,
David
)
.
Ofte
er
dette
versjonar
av
namna
som
stammer
frå
gresk
via
latin
,
men
som
likevel
vert
brukt
som
ei
god
nok
omsetjing
av
enkeltpersonane
sine
namn
.
Andre
løysingar
,
slik
som
å
bruke
titlar
eller
berre
konsonantane
(
«
kongen
»
eller
«
DVD
»
i
staden
for
David
)
ville
gjort
teksten
oppstykka
og
uforståeleg
–
ikkje
minst
med
tanke
på
at
det
finst
tusenvis
av
forskjellige
eigenamn
i
Den
hebraiske
bibelen
.
Berkarar
döwletim
,
jigerim
-
janym
.
Den
følgjande
lista
skildrar
nokre
av
dei
viktigaste
øyane
i
Frans
Josefs
land
og
kvifor
dei
er
viktige
.
[
1
]
Før
dei
fekk
kyrkja
på
Hundvin
sokna
folk
i
området
til
Lygra
kyrkje
.
I
1884
vart
det
vigsla
gravplass
på
Hundvin
.
Kyrkja
vart
bygd
ved
gravplassen
i
1936
.
Karl
Marx
ville
likevel
heller
ha
studert
filosofi
og
litteratur
,
men
dette
godtok
ikkje
faren
hans
som
ikkje
kunne
førestella
seg
at
sonen
kunne
sikra
seg
sjølv
eit
godt
nok
livsutkome
med
ei
slik
utdaning
.
Dermed
blei
Karl
det
følgjande
året
tvinga
av
faren
sin
til
å
byte
til
det
atskilleg
meir
seriøse
og
akademisk
orienterte
Friedrich
-
Wilhelms
-
universitetet
i
Berlin
.
«
I
Can
Hear
Music
»
er
ein
popsong
skriven
av
Jeff
Barry
,
Ellie
Greenwich
og
Phil
Spector
og
opphavleg
spelt
inn
av
the
Ronettes
i
1966
.
Han
vart
seinare
spelt
inn
av
the
Beach
Boys
i
1969
,
og
så
av
Larry
Lurex
,
som
var
eit
psevdonym
for
Freddie
Mercury
(
1973
)
og
José
Hoebee
i
1983
.
I
Bibelen
opptrer
Djevelen
i
Første
Mosebok
som
ein
freistar
som
lokker
Eva
til
å
eta
av
kunnskapstreet
,
i
Jobs
bok
som
ein
som
prøver
Job
,
og
i
Matteusevangeliet
igjen
som
ein
freistar
for
Jesus
.
Djevelen
er
også
kalla
Satan
og
i
nokre
høve
Lucifer
,
men
det
siste
er
omdiskutert
.
Han
er
ofte
rekna
som
ein
fallen
engel
.
Gud
sette
til
oppgåve
for
etterkommarane
av
Mosjé
sin
bror
Aharón
(
Aron
)
å
vera
ein
kohén
(
jødisk
prest
)
i
det
israelittiske
samfunnet
.
Dei
tenestegjorde
først
i
Paktteltet
,
og
seinare
hadde
etterkommarane
deira
ansvaret
for
gudstenesta
i
Tempelet
i
Jerusjaláim
(
Jerusalem
)
.
Marsipan
er
ein
konfekt
laga
av
malne
mandlar
og
melis
,
i
om
lag
like
store
mengder
.
Marsipan
er
ein
opphavleg
persisk
eller
arabisk
matrett
som
i
dag
blir
mykje
bruka
i
nordafrikansk
,
iberisk
,
sentraleuropeisk
og
skandinavisk
kultur
.
Marsipan
vert
ofte
smaksett
med
saft
eller
sherry
,
og
farga
med
konditorfargar
.
I
Skandinavia
høyrer
heimelaga
marsipanfigurar
til
det
tradisjonelle
julegodtet
.
Tharsis
Montes
er
ei
kjede
av
tre
vulkanar
på
Tharsis
-
platået
på
Mars
.
Assessor
vart
i
eldre
rett
nytta
som
tittel
for
ein
juridisk
embetsmann
som
var
medlem
av
ein
kollegial
domstol
.
I
januar
er
varierer
temperaturen
gjennom
døgnet
om
vinteren
vanlegvis
mellom
-
15
 
°
C
og
−
10
,
5
 
°
C
(
13
 
°
F
)
.
I
juli
varierer
temperaturen
normale
mellom
0
 
°
C
på
det
kaldaste
og
2
,
2
 
°
C
på
det
varmaste
.
Den
årlege
middeltemperaturen
er
−
12
,
8
 
°
C
(
9
 
°
F
)
.
Siste
30
år
er
den
høgaste
temperaturen
som
er
målt
13
 
°
C
og
den
lågaste
−
54
 
°
C
.
Nedbør
kan
ein
få
året
rundt
,
men
er
mest
vanleg
tidleg
på
våren
og
tidleg
på
hausten
.
Tåke
er
særs
vanleg
seint
på
sommaren
.
Guevara
si
dagbok
dokumenterer
geriljakampane
i
Bolivia
.
Første
oppteikning
er
7
.
november
1966
kort
etter
at
han
kom
til
Ñancahuazú
og
den
siste
er
gjort
7
.
oktober
1967
,
dagen
før
han
blei
teken
til
fange
.
Dagboka
fortel
korleis
geriljakrigarane
blei
tvungne
til
å
improvisere
etter
at
hovudleiren
blei
oppdaga
av
bolivianske
troppar
.
Det
forklarer
også
Guevara
si
avgjersle
om
å
dele
den
revolusjonære
gruppa
inn
i
to
mindre
avdelingar
.
Det
førte
likevel
til
at
dei
vart
ute
av
stand
til
å
kommunisere
med
kvarandre
,
noko
som
i
sin
tur
nok
medverka
til
at
dei
vart
nedkjempa
.
Osmanarane
gjekk
på
nytt
til
åtak
på
dei
egyptiske
styrkane
som
stod
i
Sør
-
Anatolia
,
men
egyptarane
under
leiing
av
Ibrahim
vann
slaget
ved
Nezib
i
juni
1839
,
og
osmanarane
kunne
eigentleg
ikkje
stort
anna
enn
å
føye
seg
for
egyptiske
krav
.
Men
sjølv
om
franskmennene
støtta
dei
egyptiske
krava
om
sjølvstende
og
territorium
,
var
ikkje
britane
klare
for
å
gi
Egypt
full
kontroll
over
handelen
i
Levanten
,
samt
alle
dei
viktigaste
landrutene
mellom
Europa
og
India
[
42
]
.
Særleg
var
britane
bekymra
over
at
ei
mektig
egyptisk
flåte
saman
med
den
franske
kunne
presse
dei
ut
av
Middelhavet
.
Dei
fleste
eldre
overleverte
kunstverka
og
mange
tradisjonelle
tamilske
kunstformer
er
religiøse
med
utgangspunkt
i
hinduismen
.
Som
mykje
anna
sørasiatisk
kunst
er
ikkje
føremålet
med
framstillingane
realisme
,
men
å
framstilla
idealiserte
former
og
idear
.
Som
regel
framstiller
biletkunsta
hindugudar
og
forteljingar
,
men
ho
tek
ofte
i
bruk
religiøst
stoff
for
å
gje
uttrykk
for
allmennmenneskelege
tema
.
[
15
]
I
ei
forteljing
om
dominikanarmunken
Henrik
Suso
(
1295
-
1366
)
vert
det
fortalt
at
Gud
sende
ein
engel
som
ein
himmelsk
spelemann
med
eit
følgje
for
å
trøyste
den
lidande
munken
.
Han
skulle
ikkje
tenkje
meir
på
plagane
sine
,
men
gje
seg
i
lag
i
engledansen
.
Så
tok
englane
Suso
i
handa
,
drog
han
med
i
dansen
medan
ein
av
dei
song
«
In
dulci
jubilo
»
.
Då
vart
Suso
vel
til
mote
,
og
alle
plagane
hans
forsvann
.
Dei
viktigaste
fjellområda
er
Galdhøpiggmassivet
(
òg
kalla
Ymisfjell
)
og
Smørstabbtindan
i
vest
og
Hurrungane
i
sørvest
,
tindane
mellom
Gjende
og
Bygdin
,
òg
kalla
Gjendealpene
,
i
sør
,
Memurutindmassivet
i
aust
og
Glittertindmassivet
i
nord
.
I
tillegg
til
desse
områda
er
det
meir
frittståande
fjell
,
spesielt
sentralt
og
sør
i
Jotunheimen
.
Galle
er
ei
bitter
,
grøn
-
gul
alkalisk
væske
som
dei
fleste
virveldyr
skiljer
ut
i
leveren
.
I
mange
artar
blir
ho
så
lagra
i
galleblæra
mellom
måltid
og
sluppe
gjennom
gallegangen
og
ut
i
tolvfingertarmen
og
bidreg
til
meltinga
vidare
utover
i
tarmen
,
for
det
meste
i
tynntarmen
.
Hjå
dei
fleste
menneske
går
gallen
det
siste
stykket
i
sams
utløp
med
bukspyttkjertelen
.
Ei
konsertinnspeling
av
Tommy
finst
på
Deluxe
Edition
av
konsertalbumet
Live
at
Leeds
frå
1970
,
samt
den
offisielle
utgåva
av
Live
at
the
Isle
of
Wight
Festival
1970
frå
same
periode
.
Sistnemnde
kom
ut
i
1996
.
Ein
eigen
republikk
for
serbarane
i
Krajina
(
og
Slavonia
)
,
Republika
Srpska
Krajina
-
forkorta
RSK
,
vart
proklamert
den
19
.
desember
1991
,
med
hovudstad
i
Knin
.
På
sitt
største
omfatta
RSK
17
028
km
²
,
dvs
.
1
/
3
av
Kroatias
territorium
.
Rundt
80
000
kroatar
og
muslimar
vart
fordrivne
frå
området
.
Det
var
våpenkvile
frå
februar
1992
og
FN
-
styrkar
(
UNPROFOR
)
vart
utplasserte
i
området
medan
den
jugoslaviske
hæren
JNA
vart
trekt
ut
.
I
juli
reiste
Ramones
over
Atlanteren
for
å
halde
to
konsertar
i
London
og
dette
var
med
på
å
sparke
i
gong
det
gryande
britiske
punkmiljøet
.
[
80
]
4
.
juli
spelte
dei
med
Flamin
'
Groovies
og
The
Stranglers
føre
2000
menneske
på
Roundhouse
.
[
81
]
Same
kveld
heldt
The
Clash
sin
debutkonsert
som
oppvarmingsband
for
Sex
Pistols
i
Sheffield
.
5
.
juli
var
begge
band
på
ein
Ramones
-
konsert
.
[
82
]
Kvelden
etter
spelte
The
Damned
sin
første
konsert
som
oppvarming
for
Sex
Pistols
i
London
.
The
Damned
fekk
eit
rykte
som
«
punk
'
s
party
boys
»
.
[
83
]
Det
første
punkmagasinet
i
London
dukka
opp
ei
veke
seinare
,
kalla
Sniffin
'
Glue
etter
ein
Ramones
-
song
.
[
84
]
Sør
-
Georgia
og
Sør
-
Sandwichøyane
(
engelsk
:
South
Georgia
and
the
South
Sandwich
Islands
)
er
eit
britisk
oversjøisk
område
.
Argentina
meiner
at
øyane
er
retteleg
er
argentinske
,
og
gjer
krav
på
området
.
Øyane
vert
administrerte
frå
Falklandsøyane
.
Frå
1982
har
øyane
feira
14
.
juni
som
frigjeringsdag
.
Ei
grunnlov
vart
vedteken
3
.
oktober
1985
.
Lovgjevinga
tek
utgangspunkt
i
britisk
lov
.
Tante
Julia
og
forfattaren
sameiner
interessa
for
eventyr
,
der
merksemda
til
lesaren
er
basert
på
ein
lykkeleg
slutt
som
er
stadig
utsett
,
og
dei
mest
hysterisk
morosame
og
bisarre
tidsfordriv
,
ingen
tvil
takka
vere
morosame
bidrag
frå
forfattarar
Camacho
,
ein
av
dei
store
karakterane
blant
peruanske
romanforfattarar
.
Romanen
gjev
eit
bilde
av
Lima
i
1950
,
ein
satirisk
titt
på
peruansk
radiosåpeoperaer
,
og
er
ei
gransking
av
både
praktiske
og
kreative
sider
ved
skriving
.
Under
andre
verdskrigen
vart
Milano
sterkt
øydelagt
av
alliert
bombing
.
Byen
er
derfor
i
dag
svært
moderne
og
framstår
som
lite
italiensk
i
utsjånaden
.
Animalsk
stive
er
best
kjent
under
namnet
glykogen
og
er
ikkje
det
same
som
vanleg
stive
.
Latvia
vert
tradisjonelt
sett
på
som
eit
lite
land
,
og
har
berre
om
lag
2
,
3
millionar
innbyggjarar
.
Geografisk
dekkjer
landet
64
 
589
km
²
,
som
er
større
enn
fleire
europeiske
land
,
som
Belgia
,
Nederland
,
Sveits
eller
Danmark
.
Sett
frå
lufta
er
Latvia
ein
del
av
den
austeuropeiske
sletta
.
Det
flate
terrenget
skil
seg
lite
ut
frå
dei
omliggande
landområda
og
den
einaste
klåre
grensa
er
kysten
av
Austersjøen
,
som
er
531
km
lang
.
Av
naboland
finn
ein
Estland
i
nord
,
som
deler
ei
grense
på
267
km
,
Litauen
i
sør
(
453
km
grense
)
,
Kviterussland
i
søraust
(
141
km
)
og
Russland
i
aust
(
217
km
)
.
Før
den
andre
verdskrigen
grensa
Latvia
òg
til
Polen
,
men
etter
grenseendringane
som
Sovjetunionen
gjorde
vart
området
ein
del
av
Kviterussland
.
I
1944
annekterte
òg
Russland
dei
nordaustlege
områda
av
Latvia
,
kalla
Abrene
,
som
inkluderte
byen
Pytalovo
.
Le
Havre
Lungene
er
det
viktigaste
organet
for
respirasjon
hos
luftpustande
virveldyr
.
Den
fremste
funksjonen
er
å
få
oksygen
frå
jordas
atmosfære
inn
i
kretsløpssystemet
og
få
karbondioksid
frå
blodet
til
atmosfæra
.
Dett
skjer
med
millionar
av
små
luftsekkar
med
tynne
veggar
og
små
blodårer
på
utsida
,
kor
sjølve
gassutvekslinga
skjer
.
Lungene
har
òg
funksjonar
i
tillegg
til
respirasjonen
.
På
1700
-
talet
gav
ein
kaffi
til
munkar
og
prestar
i
den
katolske
kyrkja
som
eit
middel
for
å
minska
dei
kjøtlege
driftene
deira
.
Kaffien
hadde
ord
på
seg
om
å
motverka
erotiske
kjensler
og
gjera
menn
impotente
.
På
Bali
feirer
ein
nyepi
,
ein
dag
for
stille
,
som
følger
sakakalenderen
og
nymånen
.
Kvelden
før
dagen
lager
ein
mykje
støy
,
medan
dagen
etter
held
alle
seg
i
ro
heime
.
Havre
blir
til
dels
nytta
som
eit
energirikt
fôr
til
hestar
og
til
dels
i
form
av
valsa
flak
til
menneskeføde
.
Havre
er
særs
næringsrik
,
og
protein
i
havre
blir
vurdert
til
å
ha
ein
høgare
kvalitet
enn
dei
fleste
andre
kornsorter
på
grunn
av
eit
høgt
innhald
av
lysin
.
Havre
er
særleg
rik
på
tiamin
(
B1
-
vitamin
)
,
E
-
vitamin
og
K
-
vitamin
og
mineraler
som
jarn
,
kalsium
,
magnesium
,
fosfor
,
sink
,
koppar
og
silisium
.
Havre
har
det
høgaste
feittinnhaldet
av
dei
vanlege
kornsortane
.
Derfor
harsknar
havre
lett
og
blir
ueteleg
.
Neon
er
ein
fargelaus
,
luktlaus
og
ureaktiv
edelgass
.
Gambia
har
eit
tropisk
klima
med
regntid
frå
juni
til
september
og
tørke
i
tida
mellom
.
Banjul
har
ein
årleg
nedbørsnomal
på
1296
 
mm
,
som
er
representativt
for
resten
av
landet
.
Temperaurene
held
seg
høge
året
gjennom
,
men
vert
litt
lågare
frå
desember
til
april
.
I
tørketida
bles
det
stort
sett
ein
nordaustleg
vind
,
kalla
harmattan
,
og
denne
kan
føre
med
seg
sand
og
støv
som
set
ned
sikta
.
I
dei
indre
områda
er
fukta
mykje
lågare
i
denne
tida
,
og
tempeaturane
mykje
høgare
enn
ved
kysten
.
Nattetemperaturane
er
derimot
lågare
i
tørketida
.
Norrøn
gudelære
er
læra
og
historiene
om
kreftene
,
gudane
og
verdsbiletet
ein
trudde
på
i
Norden
i
norrøn
tid
,
det
vil
seia
mellom
folkevandringstida
og
kristninga
av
landet
.
Namnt
kom
i
bruk
i
Noreg
rundt
1850
,
og
utpå
1900
-
talet
auka
bruken
,
til
populariteten
sokk
att
frå
utpå
1950
-
åra
.
som
mange
gamle
kjemper
bar
.
ਨਾਨਕ
ਤੇ
ਮੁਖ
ਉਜਲੇ
ਕੇਤੀ
ਛੁਟੀ
ਨਾਲਿ
॥
1
॥
Mangel
på
drikkevatn
,
ørkenspreiing
og
ville
dyr
truga
av
tjuvjakt
er
dei
største
miljøproblema
i
landet
.
Bjøller
blir
hengde
rundt
halsen
på
husdyr
som
går
på
utmarksbeite
slik
at
dei
skal
bli
lettare
å
finne
att
.
Dørbjøller
ringer
når
ein
opnar
ei
dør
,
og
i
butikkar
kan
ei
bjølle
på
disken
varsle
personalet
om
kundar
som
ønskjer
hjelp
.
Partiet
har
blitt
den
fremste
krafta
på
ytre
venstre
i
Skottland
,
og
skåra
mykje
betre
enn
den
fremste
konkurrenten
på
den
sosialistiske
venstresida
,
allbritiske
Socialist
Labour
Party
(
SLP
)
,
ved
det
skotske
parlamentsvalet
i
2003
.
SSP
fekk
da
6
medlemmer
i
parlamentet
i
Edinburgh
,
og
sidan
har
ein
tidlegare
SNP
-
medlem
gått
over
i
SSP
-
gruppa
,
så
dei
er
7
.
Forarbeidet
med
ribbekjøtet
startar
eit
par
dagar
i
forvegen
,
ved
at
kjøtet
vert
gnidd
inn
med
salt
og
pepar
.
Når
kjøtet
vert
steikt
,
vert
det
først
dampa
med
svorsida
ned
,
før
ribba
vert
snudd
og
steikt
vidare
med
svorsida
opp
.
Dei
siste
minuttane
vert
ho
steikt
på
sterk
varme
,
så
svoren
vert
sprø
.
[
4
]
Mot
slutten
av
innspelinga
av
Freewheelin
'
skulle
Dylan
spele
på
The
Ed
Sullivan
Show
den
12
.
mai
1963
.
Dylan
valde
å
framføre
«
Talkin
'
John
Birch
Society
Blues
»
,
men
fekk
beskjed
om
at
songen
kanskje
kunne
vere
injurierande
for
John
Birch
Society
.
I
staden
for
å
godta
sensuren
nekta
Dylan
å
spele
.
[
19
]
Granvin
kyrkje
ligg
ved
austsida
av
Granvinsvatnet
,
ved
Riksveg
13
,
i
Granvin
herad
i
Hordaland
,
og
er
ei
tømra
langkyrkje
frå
1726
.
Ho
erstatta
Granvin
stavkyrkje
som
måtte
rivast
grunna
råte
i
1720
-
åra
.
Fyrste
gong
Granvinskyrkja
er
nemd
i
skriftlege
kjelder
er
i
1306
.
Det
er
vanskeleg
å
gi
ein
eintydig
definisjon
av
kva
jazz
er
,
men
improvisasjon
er
eit
nøkkelelement
innan
stilretninga
.
Improvisasjonen
var
ein
viktig
del
av
afrikansk
og
tidleg
afrikansk
-
amerikansk
musikk
,
og
den
er
tett
knytt
til
bruken
av
«
call
and
response
»
i
desse
kulturane
.
Grad
under
:
Oberst
I
desember
1622
døde
kongens
favoritt
mellom
hoffmålarane
.
Fonseca
formidla
då
eit
krav
frå
ein
av
dei
som
hadde
kongens
gunst
,
hertugen
av
Olivares
,
om
å
kome
til
Madrid
.
Fonseca
baud
Velázquez
husrom
i
heimen
sin
og
sat
sjølv
modell
for
eit
portrett
,
som
seinare
då
det
var
ferdig
vart
gjeve
til
slottet
.
Eit
portrett
av
kongen
vart
bestilt
,
og
16
.
desember
1623
sat
kongen
modell
for
Velázquez
.
Portrettet
vart
gjort
ferdig
same
dagen
,
og
kan
knappast
han
vore
meir
enn
ei
skisse
av
hovudet
.
Men
både
kongen
og
Olivares
var
nøgde
.
Olivares
gav
ordre
om
at
Velázquez
skulle
flytte
til
Madrid
og
verte
hoffmålar
.
Han
lova
samstundes
at
ingen
andre
skulle
få
måle
portrett
av
Filip
IV
,
og
tidlegare
portrett
skulle
dragast
tilbake
.
Allier
er
det
mest
produktive
jordbruksområdet
i
Auvergne
.
Vichy
har
lenge
vore
kjend
for
vatnet
sitt
,
som
vert
eksportert
til
heile
verda
.
Andre
fargar
oppstår
naturleg
i
skyer
.
Den
blågrå
fargen
kjem
av
at
lyset
vert
spreidd
inne
i
skya
.
I
det
synlege
spekteret
er
blå
og
grøn
i
den
korte
enden
av
den
lyset
synlege
bølgjelengda
til
lyset
,
medan
gul
og
raud
er
i
den
lange
enden
.
Dei
korte
strålane
har
lettare
for
å
verte
spreidde
av
vassdråpar
og
dei
lange
strålane
har
lettare
for
å
vere
absorberte
.
Den
blåaktige
fargen
viser
at
det
er
dropar
store
som
regndråpar
som
sprer
lyset
.
I
Den
utøvande
makta
i
kommunen
São
Paulo
er
representert
gjennom
ordføraren
og
sekretærkabinettet
hans
,
i
følgje
retningslinene
i
den
føderale
grunnloven
.
Handlingsplanen
for
kommunen
har
forøvrig
bestemt
at
den
offentlege
forvaltninga
skal
sørge
for
at
befolkninga
får
det
som
trengst
for
å
oppretthalde
eit
deltakande
demokrati
,
og
dette
har
ført
til
at
byen
er
inndelt
i
bydelsadministrasjonar
,
som
vert
leia
av
ein
bydelsordførar
.
Delstaten
blei
danna
1
.
mai
1960
etter
krav
frå
marathiane
om
å
få
sin
eigen
stat
.
Delstaten
Bombay
blei
delt
i
dei
to
statane
Maharashtra
og
Gujarat
etter
kva
som
var
hovudspråk
.
Det
var
stor
usemje
om
kva
stat
sjølve
Bombay
(
no
Mumbai
)
skulle
tilhøyra
,
men
regjeringa
lét
han
til
slutt
tilhøyra
Maharashtra
.
I
England
var
det
vanleg
å
ha
ein
opptreden
med
ein
«
hobby
horse
»
,
ein
mann
utkledd
som
hest
,
ofte
rundt
juletider
men
også
i
samband
med
May
Day
og
andre
tradisjonelle
feiringar
.
Hestar
opptrer
ofte
i
samband
med
morrisdansarar
,
mummerspel
eller
wassailsongarar
.
Ein
finn
også
spreidde
døme
på
andre
dyr
,
som
sauebukken
Old
Tup
,
oksen
ved
Stourton
og
hjortejakt
i
Devon
Stag
Hunt
.
[
10
]
Kambodsja
|
Laos
|
Malaysia
|
Myanmar
Zebed
habbát
er
vanlegvis
markert
i
løpet
av
den
første
månaden
etter
fødselen
og
kan
bli
feira
privat
i
synagogen
eller
med
eit
selskap
heime
.
Seremonien
blir
gjerne
leia
av
hakhámen
(
rabbinaren
)
eller
hazzánen
(
kantoren
)
.
Det
finnes
òg
forslag
på
fremtidsplanar
på
å
bygge
høgsnøggleiksbane
Oslo
-
Gøteborg
på
lang
sikt
.
Det
betyr
at
banen
Oslo
-
Råde
må
byggast
ferdig
etter
plan
,
pluss
ny
bane
Råde
-
Halden
og
betre
eventuelt
ny
bane
til
Kornsjø
.
På
svensk
side
kjem
strekninga
Ed
-
Göteborg
(
på
Noreg
/
Vänernbanan
)
å
ha
middelfart
138
km
/
t
alt
i
år
2012
.
Norsk
Riksmålsordbok
er
eit
omfattande
ordbokverk
over
det
norske
riksmålet
,
og
det
einaste
komplette
litterære
ordbokverket
på
norsk
.
Det
vart
først
utgjeven
av
Riksmålsvernet
mellom
1937
og
1957
i
fire
band
,
og
var
hovudsakeleg
basert
på
dugnadsarbeid
.
Andre
utgåve
utkom
i
1983
og
var
eit
opptrykk
av
førsteutgåva
.
Det
Norske
Akademi
for
Sprog
og
Litteratur
tok
over
ansvaret
for
verket
i
1981
og
gav
saman
med
Kunnskapsforlaget
ut
to
supplementsbind
i
1995
.
Ordboka
er
òg
tilgjengeleg
på
Kunnskapsforlagets
nettstad
Ordnett
.
Det
er
sju
vitskaplege
høgskolar
i
Helsingfors
:
Helsingfors
universitet
,
Handelshögskolan
i
Helsingfors
(
fi
.
Helsingin
kauppakorkeakoulu
)
,
Bildkonstakademin
(
fi
.
Kuvataideakatemia
,
Biletkunstakademiet
)
,
Sibeliusakademiet
,
Svenska
handelshögskolan
i
Helsingfors
,
Konstindustriella
högskolan
(
fi
.
Taideteollinen
korkeakoulu
,
Kunstindustrihøgskolen
)
og
Teaterhögskolan
(
fi
.
Teatterikorkeakoulu
,
Teaterhøgskolen
)
.
I
Helsingfors
ligg
også
Försvarshögskolan
(
fi
.
Maanpuolustuskorkeakoulu
,
Forsvarshøgskolen
)
,
som
ligg
under
forsvarsdepartementet
,
som
også
delar
ut
doktorgradar
,
og
som
dermed
blir
rekna
som
universitet
.
Mayotte
vart
eit
fransk
protektorat
25
.
mars
1841
,
i
1912
vart
øya
annektert
av
Frankrike
.
I
1974
vart
det
heldt
folkeavrøystingar
på
alle
øyane
i
Komorane
om
sjølvstende
frå
Frankrike
,
Mayotte
var
den
einaste
øya
som
røysta
for
å
bli
verande
fransk
,
med
63
,
8
 
%
fleirtal
.
Dette
vart
stadfesta
ved
ei
ny
folkeavrøysting
i
1976
.
Mayotte
vart
difor
skild
frå
resten
av
Komorane
,
som
vart
ein
sjølvstendig
republikk
.
Komorane
gjer
framleis
krav
på
Mayotte
.
Ved
fleire
høve
har
det
vorte
fremja
forslag
i
Tryggingsrådet
i
SN
som
støttar
Komorane
sitt
krav
på
Mayotte
,
desse
har
kvar
gong
blitt
støtta
av
11
av
15
røyster
,
men
blitt
stansa
av
Frankrike
sitt
veto
.
Den
afrikanske
unionen
støttar
òg
Komorane
sitt
krav
på
Mayotte
.
Jerusalem
er
frå
1950
de
facto
hovudstad
i
staten
Israel
.
Fram
til
1967
var
berre
vest
-
Jerusalem
ein
del
av
Israel
.
Sidan
seksdagarskrigen
i
1967
har
Israel
òg
styrt
over
aust
-
Jerusalem
.
Israel
gjer
krav
på
heile
byen
som
sin
hovudstad
,
men
det
er
ikkje
internasjonalt
anerkjent
.
Nesten
alle
ambassadar
ligg
difor
i
Tel
Aviv
.
Palestinarane
gjer
krav
på
Aust
-
Jerusalem
som
hovudstad
for
dei
palestinske
sjølvstyresmaktene
i
ein
framtidig
palestinsk
stat
.
Etter
SN
sin
delingsplan
frå
1947
skal
Jerusalem
vera
ein
internasjonal
by
under
SN
-
styre
.
Israel
vedtok
ei
lov
der
det
vart
slege
fast
at
Jerusalem
var
Israel
sin
«
evige
og
udelelege
hovudstad
»
.
Òg
i
etterkant
har
det
vorte
gjort
mange
viktige
oppdagingar
.
Desse
har
ikkje
rokka
ved
evolusjonsteorien
,
men
tvert
om
støtta
opp
under
og
supplementert
Darwins
opphavlege
og
1930
-
talet
sin
syntetiske
teori
.
Hovudartikkel
:
Morfologien
i
hindi
Viterbo
er
ein
by
i
Italia
.
Han
er
hovudstad
i
provinsen
Viterbo
i
regionen
Lazio
og
har
om
lag
60
 
000
innbyggjarar
.
Han
ligg
om
lag
100
km
nord
for
Roma
langs
Via
Cassia
,
og
er
omringa
av
Monti
Cimini
og
Monti
Volsini
.
Det
historiske
senteret
er
omgjeve
av
mellomaldermurar
bygd
på
1000
-
og
1100
-
talet
og
som
framleis
står
.
Albumet
kom
ut
i
1996
.
I
tillegg
til
den
vanlege
CD
-
utgåva
kom
det
ei
spesialutgåve
med
eit
spesiallaga
omslag
.
Omslaget
såg
ut
som
eit
fotoalbum
frå
1800
-
talet
,
der
ryggen
var
kledd
i
tøy
og
sjølve
omslaget
var
i
svart
,
laminert
papp
.
Ancestors
'
blood
,
undying
flows
Hemsedal
kommune
ligg
i
Hallingdalen
nord
i
Buskerud
fylke
og
grensar
i
søraust
til
Gol
,
i
sørvest
til
Ål
,
i
nordvest
til
Lærdal
i
Sogn
og
Fjordane
og
i
nordaust
til
tre
kommunar
i
Oppland
;
Nord
-
Aurdal
,
Vang
og
Vestre
Slidre
.
Hemsedal
fekk
kommunestatus
i
1897
,
då
han
vart
skilt
ut
frå
Gol
.
Dei
karakteristiske
trekka
ved
papegøyefuglar
inkluderer
eit
sterkt
krumma
nebb
,
oppreist
haldning
,
kraftige
bein
og
klør
.
Beina
har
to
tær
framover
og
to
bakover
(
zygodaktyl
)
.
Dei
fleste
parakittar
har
grøn
farge
som
basis
i
fjørdrakta
,
blanda
med
andre
klåre
farger
,
og
somme
artar
har
fleirfarga
basis
.
Kakaduer
har
farger
som
spenner
frå
mest
kvitt
til
mest
svart
,
og
har
ein
fjørtopp
på
hovudet
som
dei
kan
reise
opp
.
Dei
fleste
papegøyar
er
monomorfiske
eller
dei
syner
minimal
kjønnsdimorfisme
.
Dei
nolevande
artane
varierer
i
storleik
frå
dvergspettepapegøye
,
på
under
10
gram
8
cm
i
lengd
,
til
hyasintara
på
1
,
0
meter
i
lengd
,
og
kakapo
på
4
kg
i
vekt
.
Om
ein
ser
på
kroppslengda
,
er
papegøyefuglar
den
fugleorden
som
har
størst
variasjon
av
alle
ordenar
.
Ho
gjekk
or
bruk
som
soknekyrkje
etter
at
nykyrkja
,
Edøy
kyrkje
på
Smøla
,
var
ferdigbygd
i
1885
.
Kyrkja
brann
etter
eit
lynnedslag
den
14
.
januar
1887
,
og
alt
treverk
og
interiør
anna
enn
altertavla
og
nokre
få
andre
gjenstandar
gjekk
tapt
.
Altertavla
vart
øydelagd
under
bombinga
av
Kristiansund
i
1940
.
Kyrkja
vart
bruka
som
lager
av
okkupasjonsmakta
under
andre
verdskrigen
.
Etter
krigen
vart
kyrkja
oppattbygd
,
og
ho
vart
atterinnvigd
i
1950
.
I
samband
med
900
-
årsjubiléet
i
1990
vart
kyrkja
nyoppussa
og
det
vart
sett
inn
nytt
orgel
.
Livskraftig
,
standardforkorting
LC
for
engelsk
Least
concern
,
er
eit
omgrep
brukt
innan
raudlisting
av
artar
.
At
ein
art
er
«
livskraftig
»
tyder
at
han
er
vurdert
og
ikkje
rekna
som
truga
.
Global
raudliste
frå
2006
hadde
15
 
636
oppføringar
under
«
livskraftig
»
.
Han
var
truleg
den
fyrste
her
i
landet
som
og
lydfeste
folkemusikk
,
dvs
.
song
og
slåttespel
,
på
fonograf
.
Baktrisk
kamel
og
dromedar
livnærer
seg
hovudsakleg
av
gras
.
Dei
kan
eta
plantar
med
taggar
og
plantar
som
er
rike
på
salt
.
I
naudsituasjonar
hender
det
at
dei
et
bein
,
hud
og
kjøt
eller
til
og
med
telttøy
,
sandalar
eller
kleda
til
sine
eigne
passarar
.
Vulkanar
kan
dannast
av
mantelplummar
.
Desse
såkalla
heiteflekkane
,
til
dømes
ved
Hawaii
,
kan
dannast
langt
frå
plategrensene
.
Heiteflekkvulkanar
finn
ein
óg
andre
stader
i
solsystemet
,
særleg
på
steinplanater
og
månar
.
Schipbeek
er
ei
elv
i
Nederland
og
ei
av
sideelvane
til
IJssel
.
Elva
er
òg
ei
forsetjing
av
Buurser
Beek
.
Vargas
Llosa
budde
saman
med
familien
til
mora
i
Arequipa
til
eit
år
etter
skilsmissa
,
då
morfaren
hans
blei
utnemnd
til
konsul
for
Peru
i
Bolivia
.
[
5
]
Vargas
Llosa
flytta
så
saman
med
mora
si
og
familien
hennar
til
Cochabamba
i
Bolivia
,
kor
han
oppheldt
seg
dei
første
åra
av
barndomen
sin
.
[
5
]
Bestefaren
drifta
ein
bomullsgard
og
sytte
for
familien
på
morssida
.
[
7
]
Som
born
var
Vargas
Llosa
misleidd
til
å
tru
at
faren
hans
var
død
–
mora
og
familien
hennar
ønskte
ikkje
å
forklare
at
foreldra
hans
var
skilte
.
[
8
]
Under
regjeringa
til
peruanske
presidenten
José
Bustamante
y
Rivero
,
fekk
Vargas
Llosa
sin
morfar
ein
diplomatisk
post
i
den
peruanske
kystbyen
Piura
og
heile
familien
flytta
tilbake
til
Peru
.
[
8
]
Medan
dei
budde
i
Piura
,
gjekk
Vargas
Llosa
på
barneskolen
på
det
religiøse
akademiet
Colegio
Salesiano
.
[
9
]
I
1946
,
i
ein
alder
av
ti
,
flytta
han
til
Lima
og
møtte
faren
sin
for
første
gongen
.
[
9
]
Foreldra
gjenoppretta
forholdet
og
levde
tenåra
i
Magdalena
del
Mar
,
ein
middelklasseforstad
til
Lima
.
[
10
]
Her
studerte
han
frå
1947
til
1949
ved
den
kristne
ungdomsskolen
Colegio
La
Salle
.
[
11
]
Den
største
tettstaden
på
Lolland
er
Nakskov
,
med
15
 
500
innbyggjarar
.
Andre
tettstadar
er
mellom
anna
Maribo
,
Sakskøbing
(
som
var
hovudstad
i
Danmark
i
ein
toårsperiode
på
1400
-
talet
)
og
Rødby
.
Maurarane
var
i
oldtida
namnet
på
dei
berbiske
stammane
i
Mauretania
,
som
no
er
Marokko
.
Seinare
vart
det
namn
på
arabarane
som
styrte
i
Spania
og
Portugal
,
og
er
tydinga
ordet
gjerne
har
i
dag
.
Riket
produserte
lite
varer
,
bortsett
frå
osmantyrkiske
bønder
som
produserte
matvarer
.
Det
osmanske
riket
var
ikkje
økonomisk
utnyttande
eller
oppstått
og
motivert
som
dei
europeiske
kolonirika
.
Den
osmanske
regjeringa
var
opptatt
av
å
verne
landet
og
å
sørge
for
tryggleik
og
harmoni
.
Det
er
ein
del
vestlege
og
kristne
som
forbinder
Det
osmanske
rike
med
vald
på
grunn
av
riket
sine
siste
år
,
men
dette
var
heller
eit
resultat
av
nasjonsbygging
,
og
ikkje
av
den
osmanske
administrasjonen
.
Elles
er
Det
osmanske
riket
óg
kjend
for
å
vere
eit
sentrum
for
forskarar
og
vitskapsmenn
,
og
det
er
først
på
1700
-
talet
at
de
vart
forbigått
av
andre
europeiske
stormakter
når
det
gjeld
teknologi
og
medisin
.
Boukman
Dutty
var
ein
sjølvlærd
slave
som
var
fødd
på
Jamaica
.
Namnet
hans
var
eit
kallenamn
,
der
den
fyrste
delen
tyder
«
skiten
»
(
engelsk
dirty
)
,
og
den
andre
«
bokmann
»
.
Han
vart
etter
kvart
seld
av
den
britiske
slavehaldaren
sin
til
ein
fransk
plantasjeeigar
etter
at
han
prøvde
å
lære
andre
jamaikanske
slavar
å
lese
.
Den
nye
slavehaldaren
sette
han
til
å
vere
slavedrivar
,
og
seinare
kusk
.
Nokre
har
også
tolka
namnet
hans
som
at
han
var
muslim
,
sidan
ein
også
i
Afrika
viste
til
muslimar
som
«
bokmenn
»
:
«
Det
er
truleg
at
Boukman
var
ein
jamaikansk
muslim
som
hadde
ein
koran
,
og
at
det
var
slik
han
fekk
kallenamnet
sitt
.
»
[
3
]
I
mellomalderen
var
det
mange
småstatar
på
halvøya
,
mellom
anna
Castilla
,
Aragon
,
Navarra
,
León
og
Portugal
.
Halvøya
var
ein
del
av
det
islamske
Almohad
-
riket
fram
til
dei
vart
heilt
drive
bort
.
Den
siste
store
muslimske
skansen
var
Granada
,
som
vart
fjerna
av
ein
samla
castillansk
og
aragonesisk
styrke
i
1492
.
Utruskap
blir
gjerne
brukt
om
slike
handlingar
der
ein
i
det
skjulte
bryt
ein
offentleg
kjent
lovnad
som
ein
har
gitt
.
Med
utruskap
tenkjer
vi
gjerne
på
økonomisk
og
/
eller
erotisk
aktivitet
som
går
forbi
dei
grensene
ein
er
tiltrudd
og
har
forplikta
seg
til
å
opptre
innanfor
.
Kanslarposisjonen
har
ein
lang
tradisjon
og
går
tilbake
til
det
tysk
-
romerske
riket
.
Ei
stilling
som
forbundskanslar
(
Bundeskanzler
)
blei
oppretta
allereie
med
det
nordtyske
forbundet
i
1867
.
Etter
at
nasjonalstaten
Tyskland
blei
samla
i
1871
blei
den
offisielle
nemninga
rikskanslar
(
Reichskanzler
)
,
og
posisjonen
fekk
stort
sett
den
forma
han
har
hatt
sidan
.
Sidan
1949
har
den
offisielle
nemninga
igjen
vore
forbundskanslar
.
Misteltein
og
kristtorn
blir
ofte
brukt
til
mindre
dekorasjonar
som
kan
hengast
opp
,
medan
ein
òg
kan
pynta
til
jul
med
ranker
av
eføy
.
Misteltein
er
kjend
for
tradisjonen
der
ein
heng
han
i
ein
døropning
,
og
alle
som
møtest
under
han
skal
gje
kvarandre
eit
kyss
.
Typologisk
er
uralsk
ein
del
av
eit
uralsk
-
tyrkisk
-
mongolsk
-
tungusisk
-
jukagirsk
-
koreansk
-
japansk
Sprachbund
,
dvs
.
desse
språkfamiliane
har
mange
felles
grammatiske
og
typologiske
eigenskapar
[
4
]
.
Dette
er
også
argument
for
å
plassere
det
uralske
opphavet
i
aust
.
Derimot
er
det
umogleg
å
postulere
eit
felles
leksikon
av
arveord
for
desse
språka
,
vi
har
m
.
a
.
o
.
ikkje
grunnlag
for
å
hevde
at
dei
skal
vere
genetisk
beslekta
.
Namnet
var
mykje
brukt
ved
slutten
av
1900
-
talet
.
Første
halvdelen
av
1990
-
åra
fekk
over
1
,
0
 
%
jenter
dette
namnet
,
og
like
etter
årtusenskiftet
blei
det
gjeve
til
over
1
,
2
 
%
av
nyfødde
.
Bruken
gjekk
deretter
ned
.
Lusèrna
Sant
Joan
=
Luserna
San
Giovanni
,
Aust
-
Timor
|
Brunei
|
Filippinane
|
Indonesia
|
Kypros
|
Taiwan
|
Maldivane
Fyrverkeri
vert
klassifisert
etter
korleis
det
oppfører
seg
.
Enten
som
bakkefyrverkeri
eller
luftfyrverkeri
.
Luftfyrverkeri
har
enten
eige
framdrift
til
dømes
rakettar
eller
blir
skote
opp
i
lufta
med
ein
krutladning
frå
eit
papir
,
plast
eller
metallrøyr
med
ein
plugg
i
eine
enden
.
Omgrepet
frukt
har
ulik
tyding
i
daglegtale
og
i
botanikken
.
Øvrebygda
skule
er
ein
barneskule
om
lag
9
km
sør
for
Fitjar
sentrum
.
Han
har
om
lag
50
elevar
og
om
lag
15
tilsette
.
Vassdamp
er
gassfasen
til
vatn
.
På
jorda
er
vassdamp
ein
av
fasane
i
vasskrinslaupet
i
hydrosfæren
.
Vassdamp
vert
danna
ved
at
flytande
vatn
fordampar
eller
ved
at
is
sublimerer
.
Under
normale
atmosfæriske
forhold
vil
vatn
heile
tida
fordampe
,
medan
vassdampen
kondenserar
.
Det
er
ikkje
mogeleg
å
sjå
vassdamp
direkte
med
det
blotte
auget
,
men
ein
kan
sjå
han
indirekte
,
til
dømes
som
bobler
i
kokande
vatn
.
Det
militære
og
diplomatiske
maktapparatet
til
denne
staten
sikra
Vest
-
Europa
frå
mange
av
dei
potensielt
øydeleggjande
invasjonene
frå
aust
,
i
ei
tid
da
dei
kristne
kongedømma
i
vest
sannsynlegvis
ikkje
ville
klart
å
forsvara
seg
tilstrekkjeleg
.
Austromarriket
,
som
var
truga
av
fiendar
gjennom
heile
den
lange
levetida
si
,
danna
eit
effektivt
skjold
mot
persarane
,
arabarane
,
seldsjukkane
og
for
ei
rid
,
osmanarane
.
I
Noreg
finst
det
i
dag
to
synagogar
—
éin
i
Oslo
og
ein
i
Trondheim
.
Synagogen
i
Trondheim
er
elles
ein
av
dei
nordlegaste
i
verda
.
(
Den
aller
nordlegaste
synagogen
i
verda
ligg
,
såvidt
kjent
,
i
Fairbanks
i
Alaska
.
)
Andre
synagogar
har
òg
vore
i
bruk
—
inkludert
eit
leigd
lokale
i
Folkets
Hus
i
Kristiansund
føre
andre
verdskrigen
.
Mykje
av
Surrey
er
i
eit
område
som
blir
kalla
«
Det
grøne
beltet
»
,
og
det
er
derfor
laga
ei
rekkje
gangvegar
,
vegar
for
hestetrafikk
,
allmenningar
og
private
område
med
fri
ferdsel
for
publikum
.
Dette
har
ført
til
at
Surrey
tilbyr
mange
landlige
fritidsaktivitetar
,
og
at
det
er
svært
mange
hestar
i
grevskapet
.
Kvalfangst
var
til
å
byrje
med
avgrensa
til
nærkystområde
,
slik
som
for
eksempel
det
baskiske
fiskeriet
,
som
jakta
på
den
nordatlantiske
rettkvalen
frå
1400
til
1700
-
talet
,
og
fiskeriet
rundt
og
imellom
Svalbard
og
Grønland
frå
ca
.
1600
-
1900
-
talet
.
Etter
moderne
kvalfangstteknikkar
dukka
opp
har
visse
kvalartar
blitt
alvorleg
påverka
av
fangstverksemda
.
Desse
metodane
blei
motivert
på
1800
-
talet
først
og
fremst
av
ein
aukande
etterspørsel
etter
kvalolje
,
mens
det
seinare
på
1900
-
talet
var
etterspørsel
etter
kvalkjøt
som
var
mest
utslagsgjevande
,
ettersom
kvalolje
i
større
grad
blei
erstatta
av
petroleum
.
Noteverdien
seier
kor
stor
del
av
takta
noten
utgjer
.
Ein
heilnote
fyller
fire
taktslag
,
like
lenge
som
to
halvnotar
eller
fire
fjerdedelsnotar
.
Så
markerar
elva
den
sørlege
grensa
til
Ruhrområdet
,
og
renn
gjennom
Hagen
,
Dortmund
,
Herdecke
,
Wetter
,
Witten
,
Bochum
,
Hattingen
,
Essen
,
Mülheim
og
Duisburg
.
Slekt
Pharomachrus
Utover
400
-
talet
byrja
styresmaktene
i
Austromarriket
å
blande
seg
stadig
meir
i
kyrkja
sine
saker
.
Paven
i
Alexandria
og
keisaren
i
Konstantinopel
låg
i
konflikt
med
kvarandre
.
Ved
kyrkjemøtet
i
Kalkedon
i
451
kolliderte
det
bysantinske
og
det
koptiske
synet
på
ein
kristologisk
detalj
.
Mellom
dei
koptiske
/
orientalske
kristne
meinte
dei
at
Kristus
er
«
ein
natur
av
både
menneskeleg
og
guddommeleg
natur
.
Den
bysantinske
forståinga
var
at
Kristus
er
i
to
naturar
,
både
menneskeleg
og
guddommeleg
.
Usemja
grunna
altså
i
ein
linguistisk
skilnad
mellom
ordet
av
og
i
,
men
i
det
arameiske
språket
var
ulikskapen
enda
mindre
:
berre
ein
bokstav
-
dolath
i
motsetnad
til
beth
.
Skilnaden
mellom
dei
to
blei
uttrykt
med
ein
liten
strek
på
botnen
og
ein
prikk
i
midten
av
bokstaven
.
Den
bysantinske
forståinga
,
nemleg
at
Kristus
er
i
to
naturar
,
vann
fram
i
Kalkedon
.
Dei
fleste
kristne
i
Egypt
avviste
dette
,
og
frå
då
av
fekk
Alexandria
to
patriarkar
,
ein
kalkedonsk
og
keisarvennleg
som
vi
seinare
kjenner
som
den
gresk
-
ortodokse
patriark
av
Alexandria
,
og
ein
nasjonal
,
ikkje
-
kalkedonsk
patriark
som
vi
kjenner
som
den
koptiske
pave
og
patriark
av
Alexandria
.
I
Spania
oppmuntra
Urban
til
framleis
gjenerobring
frå
maurarane
,
den
såkalla
Reconquista
.
Som
del
av
dette
tok
han
Aragón
-
Navarra
og
Katalonia
som
pavelege
len
og
reorganiserte
landet
kyrkjeleg
.
I
1088
gjenoppretta
han
erkebispesetet
i
Toledo
,
og
gjorde
erkebiskopen
der
til
primas
for
heile
Spania
.
Johannesprologen
(
kap
.
1
.
1
-
18
)
[
1
]
innleier
evangeliet
.
Prologen
,
som
opphavleg
kan
vere
skriven
som
ein
salme
,
omtalar
Kristi
preeksistensielle
tilvære
som
Logos
(
Ordet
)
hos
Gud
Faderen
frå
opphavet
,
og
om
korleis
ordet
vart
menneske
.
Denne
prologen
skil
seg
mykje
frå
fødselsfortellingane
vi
finn
i
dei
synoptiske
evangelia
.
Magda
er
eit
kvinnenamn
danna
som
ei
kortform
av
«
Magdalena
»
,
som
opphavleg
tyder
'
frå
Magdala
'
.
Eit
utanlandsk
lånord
kan
:
Republikken
Latvia
er
eit
lite
land
nordaust
i
Europa
.
Latvia
grensar
til
Austersjøen
i
vest
,
til
Estland
i
nord
,
til
Russland
og
Kviterussland
i
aust
og
til
Litauen
i
sør
.
Dagens
republikk
kom
til
i
1991
,
då
landet
braut
ut
av
Sovjetunionen
.
Stamme
er
eit
ord
som
kan
ha
fleire
tydingar
.
Mange
kristne
(
anten
i
form
av
tru
eller
ved
samfunnspolitisk
status
)
gjennom
historien
har
distansert
seg
frå
konseptet
om
væpna
krosstog
i
religionen
sitt
namn
.
Til
støtte
for
dette
synet
viser
dei
til
at
Gud
i
følgje
Bibelen
ikkje
har
gjeve
kristne
rett
til
å
påtvinge
trua
si
eller
levesettet
sitt
på
andre
,
men
i
staden
vise
Jesus
sin
kjærleik
for
mennesket
i
samsvar
med
kjærleiken
og
tilgjevinga
dei
har
fått
av
Gud
.
Følgjene
av
krosstoga
vart
dermed
hemmande
for
spreinga
av
kristendommen
.
Nederlanda
kom
inn
under
Habsburg
i
1479
etter
at
Maximilian
I
arva
delar
av
Hertugdømmet
Burgund
.
Nederlanda
var
ein
viktig
habsburgsk
provins
dei
neste
årene
,
mellom
anna
var
det
her
Karl
V
av
Det
tysk
-
romerske
riket
vart
fødd
og
voks
opp
.
Etter
at
Karl
abdiserte
i
1556
gjekk
den
spanske
krona
over
til
sonen
Filip
II
av
Spania
.
Filip
var
hovudsakleg
interessert
i
den
spanske
delen
av
riket
,
og
nedprioriterte
Nederlanda
.
Romersk
vegg
i
Lugo
Den
viktigaste
gassen
som
fører
til
forsuring
er
svoveldioksid
.
Utslepp
av
nitrogenoksid
som
har
oksidert
og
danna
salpetersyre
vert
derimot
meir
viktig
på
grunn
av
strengare
kontroll
av
utslepp
av
svovelhaldige
stoff
.
70
Tg
(
S
)
per
år
i
form
av
SO2
kjem
frå
brenning
av
fossilt
brensel
og
industri
,
2
,
8
Tg
(
S
)
frå
skogbrannar
og
7
-
8
Tg
(
S
)
per
år
frå
vulkanar
.
[
12
]
«
Ee
Mungu
Nguvu
Yetu
»
er
den
kenyanske
nasjonalsongen
.
Infinitiv
er
den
grammatiske
utgangsforma
av
verb
.
Infinitiv
er
ein
del
av
latinsk
grammatikk
og
tyder
ubestemt
(
infinitus
)
.
Vi
tek
ofte
utgangspunkt
i
infinitivet
når
vi
skal
omtale
eit
verb
eller
ramse
opp
dei
øvrige
grammatiske
formene
av
verbet
.
På
slutten
av
forholdet
hans
til
skodespelerinna
Jane
Asher
møtte
han
Linda
Eastman
,
ein
amerikansk
fotograf
.
Det
første
møtet
deira
var
1
.
juni
1967
på
eit
lunsjmøte
for
å
promotere
utgjevinga
av
albumet
Sgt
.
Pepper
’
s
Lonely
Hearts
Club
Band
og
forholdet
blomstra
dei
neste
to
åra
.
Dei
gifta
seg
i
eit
lite
,
borgarleg
bryllaup
i
rådhuset
i
Marylebone
i
1969
.
Då
var
han
framleis
medlem
av
The
Beatles
.
Riksveg
13
går
frå
sør
til
nord
gjennom
Hardanger
med
ferjesamband
over
Eidfjorden
frå
Brimnes
til
Bruravik
.
Riksveg
7
over
Hardangervidda
fylgjer
Sysendalen
ned
til
dei
imponerande
veganleggena
i
Måbødalen
med
Vøringsfossen
.
Til
sist
kjem
ein
ned
til
tettstaden
Eidfjord
.
Riksveg
7
/
Fylkesveg
7
mellom
Halne
på
Hardangervidda
og
Tokagjelet
vest
for
Norheimsund
,
har
status
som
nasjonal
turistveg
.
Kairo
er
eit
egyptisk
transportknutepunkt
med
eit
stort
og
mykje
trafikkert
vegnett
,
elvefart
,
jernbane
,
og
som
den
einaste
afrikanske
byen
eit
utbygd
t
-
banenett
.
Her
ligg
også
Kairo
internasjonale
lufthamn
,
den
travlaste
flyplassen
i
Egypt
.
Ekvator
deler
Atlanterhavet
inn
i
ein
nordleg
og
ein
sørleg
del
.
Den
nordlege
delen
av
havet
har
fleire
bihav
som
Nordsjøen
,
Austersjøen
,
Middelhavet
og
det
karibiske
havet
.
I
sør
er
Guineabukta
den
største
vika
.
Det
greske
alfabetet
voks
fram
i
Hellas
mellom
750
og
700
fvt
etter
fønikisk
mønster
og
kløyvde
seg
snart
i
ulike
utgåver
.
Det
fønikiske
alfabetet
hadde
ikkje
bokstavar
for
sjølvlyd
(
vokalar
)
,
utan
22
bokstavar
for
medlyd
(
konsonantar
)
.
Dei
fønikiske
bokstavane
som
stod
for
laryngalar
og
halvsjølvlyd
,
lydverdiar
som
ikkje
fanst
i
gresk
,
vart
difor
nytta
til
bokstavar
for
sjølvlyd
;
og
vart
med
det
ein
høveleg
reiskap
for
eit
ikkje
-
semittiskt
mål
som
gresk
.
Kabelkraner
vert
fyrst
og
fremst
nytta
innan
skogbruk
,
for
å
heta
ut
tømmer
i
ulendt
lende
.
Chanuelhas
=
Canosio
,
Feel
,
heitte
den
fyrste
singelen
frå
det
femte
albumet
Escapology
.
Feel
vart
ein
af
dei
største
hitane
i
karrieren
hans
,
men
fleire
kritikarar
hadde
byrja
å
antyde
at
Robbie
Williams
sin
suksess
i
svært
høg
grad
skuldast
medkomponisten
hans
,
Guy
Chambers
.
Som
reaksjon
braut
Robbie
makkerskapet
og
neste
singel
vart
Come
Undone
,
som
ikkje
hadde
Chambers
som
medkomponist
.
Igjen
hadde
videoen
eit
eksperimentelt
og
provokerande
uttrykk
.
Ein
ser
m
.
a
.
slangar
og
edderkoppar
som
kravlar
ut
og
inn
av
kvinnelege
munnar
og
vaginaer
.
Den
usensurerte
utgåva
av
videoen
er
svært
vanskeleg
å
få
tak
,
sidan
det
nesten
ikkje
er
nokon
fjernsynskanalar
som
har
villa
/
kunne
sende
den
.
Stenglar
Opphavleg
var
innbyggjarane
i
det
meste
av
Nord
-
Afrika
svarte
afrikanarar
,
men
mange
av
desse
forlet
området
då
Sahara
vart
ein
ørken
.
Ein
av
verdas
eldste
sivilisasjonar
oppstod
i
Egypt
for
fem
tusen
år
sidan
.
Sidan
grunnla
fønikarane
og
romarane
koloniar
langs
kysten
.
Vellukka
predasjon
fører
til
auke
i
energi
for
individet
,
men
jakt
er
ein
særs
energikrevjande
prosess
.
Få
predatorar
vil
gå
etter
bytte
dei
ikkje
er
i
stand
til
å
fanga
med
mindre
dei
svelt
.
Å
handsama
vinst
og
tap
i
samband
med
næringsopptak
vert
kalla
optimal
næringssøkteori
(
eng
:
"
optimal
foraging
"
)
,
og
har
vore
viktig
i
studiet
av
dyreåtferd
.
Som
regel
måler
ein
dette
i
energivinst
per
tidseining
,
sjølv
om
andre
faktorar
òg
kan
vera
viktige
;
til
dømes
kor
mange
næringsstoff
dyra
får
gjennom
kosthaldet
.
Kystområda
langs
Det
karibiske
havet
er
derimot
ikkje
så
våte
,
og
her
er
det
tørrast
frå
desember
til
mars
.
Området
er
òg
varmt
og
fuktig
.
Mot
aust
av
denne
kysten
er
regnmengdene
låge
for
å
vere
eit
tropisk
kystområde
.
Teksten
kritiserer
George
H
.
W
.
Bush
-
adminsitrasjonen
[
4
]
og
samfunnsproblema
i
AMerika
,
med
ein
direkte
refereanse
til
Bush
i
linja
«
thousand
points
of
light
»
,
som
Bush
talte
om
i
innsetjingstalen
sin
.
[
2
]
Dette
tok
slutt
då
ei
masseutrydding
enda
lopingium
og
heile
paleozoikum
.
Denne
hendinga
vert
kalla
perm
-
trias
-
utryddinga
og
var
den
største
masseutryddinga
som
nokon
gong
har
skjedd
på
jorda
.
Om
lag
95
 
%
av
alle
artar
i
havet
døydde
ut
,
og
75
 
%
av
alle
artar
på
landjorda
.
Då
utryddinga
tok
slutt
var
landet
og
havet
i
praksis
tomt
for
liv
,
men
enkelte
dyr
overlevde
og
kunne
fylle
tomrommet
.
Paleozoikum
tok
slutt
og
mesozoikum
.
Denne
epoken
er
etterfølgd
av
tidleg
trias
.
I
det
nye
testamentet
er
ordet
openberring
ei
omsetjing
av
gresk
Ἀποκάλυψις
,
'
løfting
av
sløret
'
,
jf
.
apokalypse
.
Nissen
kan
koma
som
ein
einsleg
person
,
men
det
finst
også
personar
og
dyr
knytta
til
han
.
I
nokre
tradisjonar
har
han
følge
av
ein
mørk
hjelpar
som
skal
ta
eller
skremma
ungar
som
har
vore
stygge
.
Den
vonde
hjelparen
kan
vera
eit
troll
eller
ein
djevel
,
eller
ha
namn
som
Krampus
eller
Zwarte
Piet
.
I
Haiti
er
hjelparen
ein
busemann
som
heiter
Tonton
Macoute
,
«
Den
gamle
med
sekken
»
.
Under
Duvalier
-
regimet
på
Haiti
var
også
den
skremmande
militsen
til
diktatoren
kjend
som
«
Tonton
Macoute
»
.
I
New
York
gav
the
Ramones
ut
Leave
Home
,
det
andre
albumet
sitt
,
medan
Richard
Hell
and
the
Voivods
gav
ut
det
første
albumet
sitt
i
september
1977
,
Blank
Generation
.
[
100
]
The
Heartbreakers
sitt
debutalbum
,
L
.
A
.
M
.
F
.
og
the
Dead
Boys
sitt
Young
,
Loud
og
Snotty
kom
i
oktober
.
Ramones
gav
ut
sitt
tredje
album
,
Rocket
to
Russia
,
alt
i
november
.
The
Cramps
debuterte
på
CBGB
i
november
1976
.
[
101
]
The
Misfits
oppstod
i
New
Jersey
og
i
1978
hadde
dei
utvikla
ein
stil
kalla
horror
-
punk
.
«
Prinsippa
i
traktaten
»
vert
ofte
nemnde
i
samtidspolitikken
på
New
Zealand
.
[
11
]
Dei
stammar
frå
saka
som
vart
lagt
fram
for
Høgsteretten
av
organisasjonen
New
Zealand
Māori
Council
(
New
Zealand
Māori
Council
v
.
Attorney
-
General
[
12
]
)
i
1987
.
Det
var
på
den
tida
uro
kring
den
pågåande
restruktureringa
av
den
newzealandske
økonomien
ved
den
dåverande
Labour
-
regjeringa
,
særleg
kring
overføringa
av
statlege
midlar
til
statseigde
verksemder
.
Fordi
statseigde
verksemder
i
røynda
var
private
firma
som
staten
eigde
,
ville
māoriar
at
midlar
som
tidlegare
var
gjevne
av
māoriane
til
statleg
bruk
,
skulle
leverast
attende
til
dei
gjennom
Waitangitribunalet
.
Māoriane
fann
støtte
i
kapittel
9
i
lova
om
statsføretak
av
1986
som
seier
:
«
Ingen
ting
i
denne
lova
skal
tillata
kruna
handlingar
som
på
nokon
måte
er
i
strid
med
prinsippa
i
Waitangitraktaten
»
.
Etter
at
han
trakk
seg
som
statsminister
vende
han
attende
til
Stortinget
,
og
vart
vald
til
stortingspresident
etter
Jens
Bratlie
,
som
no
var
statsminister
.
Denne
stillinga
hadde
han
fram
til
enden
på
stortingssesjonen
i
august
1912
,
då
han
trekte
seg
ut
av
politikken
.
Trond
er
eit
vanleg
namn
i
Noreg
,
og
er
noko
brukt
i
Sverige
.
Det
finst
som
Tróndur
på
Færøyane
og
Þrándur
på
Island
.
Elles
er
det
lite
utbreidd
i
andre
land
.
I
Noreg
finst
det
om
lag
4000
vassdrag
,
der
nærare
3000
anten
er
lengre
enn
10
 
km
eller
har
sjøar
som
er
større
enn
1
 
km
²
.
[
1
]
Kommunevåpenet
vart
godkjent
ved
kongeleg
resolusjon
i
1939
.
Motivet
er
på
blå
botn
ei
sølv
loddrett
elv
som
sender
ut
lynstråler
og
står
som
symbol
for
vasskraft
.
Kven
som
skal
få
prisen
blir
avgjort
av
Den
Norske
Nobelkomite
som
har
medlemmer
valde
av
Stortinget
.
Ytterpunkta
i
den
vertikale
dimensjonen
er
trong
(
engelsk
close
)
og
open
(
engelsk
open
)
:
Haiti
ligg
i
tropane
og
er
heile
året
dominert
av
nordaustpassaten
,
men
får
likevel
ikkje
like
mykje
vind
som
Den
dominikanske
republikken
,
fordi
landet
ligg
på
lesida
av
øya
Hispaniola
.
Terrengforholda
og
plasseringa
i
høve
til
den
rådande
vindretninga
gjev
store
skilnader
i
årsnedbøren
.
Generelt
fell
det
mindre
nedbør
i
låglandet
enn
i
fjella
,
og
nedbøren
er
vanlegvis
størst
på
nord
-
og
nordaustvende
skråningar
.
Cap
-
Haïtien
på
nordkysten
får
såleis
omkring
3
 
250
mm
i
året
,
med
nedbør
i
alle
månader
,
men
med
eit
maksimum
om
vinteren
,
då
passaten
er
sterkast
.
Hovudstaden
Port
-
au
-
Prince
ligg
derimot
i
le
av
dei
nordlege
fjellkjedene
,
og
får
om
lag
1
 
340
mm
nedbør
,
som
hovudsakleg
fell
i
sommarhalvåret
.
Andre
delar
av
landet
får
mindre
enn
700
mm
nedbør
per
år
.
Den
nordvestlege
halvøya
og
Gonâveøya
(
Île
de
la
Gonâve
)
er
spesielt
tørre
.
NRK
mP3
(
tidligere
kalt
mPetre
)
er
ein
radiokanal
frå
NRK
,
etablert
31
.
juli
2000
under
åpningsshowet
på
Norway
Cup
.
Armenia
er
eit
eksonym
brukt
av
persarar
i
515
f
.
Kr
.
(
Armina
)
og
gamle
grekarar
.
Dette
namnet
skal
stamma
frå
Aram
,
ein
etterkomar
av
Hajk
.
Namnet
er
knytt
til
latinske
Franciscus
og
avleiingane
Francis
og
Frans
.
På
engelsk
har
Frank
i
nyare
tid
vore
brukt
som
ei
kortform
for
Francis
eller
Franklin
.
Frankie
er
ei
avleidd
kjæleform
.
Nokon
statistikk
over
talet
jødar
som
reknar
seg
som
«
Renewal
»
finst
ikkje
.
Likevel
er
det
tydeleg
at
rørsla
har
hatt
vesentleg
innflytnad
på
dei
fleste
andre
greiner
av
jødedommen
,
særleg
i
USA
.
Den
truleg
sterkaste
innflytnaden
har
funne
stad
i
den
rekonstruksjonistiske
jødedommen
,
sjølv
om
denne
retninga
begynte
som
ei
erklært
rasjonalistisk
og
intellektuell
rørsle
.
Under
innflytnad
frå
Renewal
-
orienterte
rabbinarar
og
lekleiarar
har
den
rekonstruksjonistiske
rørsla
i
dei
siste
åra
komme
til
å
taka
til
seg
mange
element
av
jødisk
mystikk
,
både
i
symbolbruk
og
praksis
.
Dette
er
særleg
tydeleg
i
den
nye
serien
av
bønebøker
som
kom
ut
i
USA
frå
1990
-
åra
av
.
Cytoplasmaet
er
den
væskefylte
indre
delen
av
cella
,
og
blir
heldt
på
plass
av
cellemembranen
.
Cytoplasmaet
er
ei
væske
som
inneheld
proteinar
og
saltar
.
I
Dei
fleste
organellane
flyt
fritt
i
cytoplasmaet
,
og
er
rekna
som
ein
del
av
cytoplasmaet
.
I
prokaryote
celler
er
det
få
organellar
,
og
dei
fleste
livsfunksjonane
skjer
i
direkte
i
cytoplasmaet
eller
cellemembranen
.
I
1520
var
Gustav
Vasa
på
flukt
frå
troppane
til
danskfødde
Christian
II
,
konge
av
Sverige
og
dei
andre
landa
i
Kalmarunionen
.
Ein
stor
del
av
dei
svenske
adelege
var
i
opposisjon
til
kongen
,
som
dei
hadde
gjeve
tilnamnet
Christian
tyrannen
.
I
eit
forsøk
på
å
stogge
opposisjonen
inviterte
Christian
det
svenske
aristokratiet
til
ein
forsoningsfest
i
Stockholm
,
berre
for
å
få
dei
,
inkludert
Gustav
sine
foreldre
,
massakrert
i
det
som
seinare
har
vorte
kjent
som
det
stockholmske
blodbadet
.
Gustav
flykta
gjennom
Dalarna
i
frykt
for
livet
sitt
.
Der
prøvde
han
å
overbevise
folk
i
Mora
til
å
gjera
opprør
mot
kongen
,
men
lyktest
ikkje
.
På
ski
drog
han
då
vidare
mot
Noreg
,
fram
til
han
vart
teke
att
av
to
skiløparar
i
Sälen
.
Mennene
i
Mora
hadde
endra
meining
og
ønskte
at
Gustav
skulle
leie
opprøret
.
6
.
juni
1523
vart
Gustav
Vasa
krona
til
konge
av
Sverige
,
etter
å
ha
slått
danske
kong
Christian
og
oppløyst
Kalmarunionen
.
Pyrocumulus
er
på
mange
måtar
dynamisk
lik
ein
ildstorm
,
og
dei
to
fenomena
oppstår
gjerne
i
lag
.
Begge
to
kan
derimot
oppstå
uavhengig
av
den
andre
.
For
enkelte
system
og
med
spesifikke
temperaturdefinisjonar
kan
ein
få
ein
negativ
temperatur
.
Eit
system
med
negativ
temperatur
er
ikkje
kaldare
enn
det
absolutte
nullpunktet
,
men
er
på
eit
vis
’
’
varmare
enn
ein
uendeleg
høg
temperatur
’
’
.
Under
permtida
var
alle
landmassane
på
jorda
,
botrsett
frå
delar
av
Aust
-
Asia
,
samla
i
eitt
enkelt
superkontinent
kalla
Pangaea
.
Pangaea
låg
på
begge
sider
av
ekvator
og
strekte
seg
mot
polane
.
Dette
hadde
stor
effekt
på
havstraumane
i
det
enorme
superhavet
Panthalassa
og
Paleo
-
Tethys
-
havet
,
som
låg
mellom
Asia
og
Gondwana
.
Kimmeria
-
kontinentet
braut
laus
frå
Gondwana
og
dreiv
nordover
til
Laurasia
,
og
førte
til
at
Paleo
-
Tethys
-
havet
krympa
.
Eit
nytt
hav
voks
fram
i
sør
,
Tethyshavet
,
eit
hav
som
skulle
dominere
gjennom
det
meste
av
mesozoikum
.
Store
kontinentale
landmassar
skapte
klima
med
ekstreme
variasjonar
,
mellom
anna
eit
ekstremt
kontinentalklima
med
store
temperaturkontrastar
og
eit
monsunklima
med
varierande
regntider
.
Ørkenar
ser
ut
til
å
ha
dekka
store
område
av
Pangea
.
Slike
tørre
forhold
var
gode
for
nakenfrøa
planter
.
Dei
første
moderne
trea
,
(
bartre
,
tempeltre
og
konglepalmer
)
dukka
opp
i
perm
.
Howard
Shore
vaks
opp
i
Toronto
.
Han
reiste
til
Sambandsstatane
for
å
studera
musikk
ved
Berkeley
College
of
Music
i
Boston
,
og
spelte
nokre
år
i
rockebandet
Lighthouse
.
På
syttitalet
skreiv
han
musikk
for
showet
til
ein
kanadisk
magikar
,
samt
for
fjernsynsprogram
,
m
.
a
.
Saturday
Night
Live
.
Luft
blir
dregen
inn
i
ITCZ
på
grunn
av
hadleyceller
,
eit
makroskala
atmosfærisk
sirkulasjonssystem
som
er
del
av
planeten
sitt
distribusjonssystem
for
varme
og
fukt
.
Lufta
blir
så
dregen
opp
av
den
konvektive
effekten
ein
får
når
varm
luft
stig
,
og
det
skjer
ofte
i
samband
med
torevêr
.
Regionar
under
ITCZ
har
nedbør
meir
enn
200
dagar
i
året
i
form
av
regnbyer
.
Campi
Flegrei
,
òg
kalla
Den
flegreiske
sletta
,
er
ein
stor
og
vid
kaldera
vest
for
Napoli
i
Italia
.
I
dag
ligg
det
meste
av
området
under
vatn
,
men
inkluderar
byen
Pozzuoli
og
vulkanen
Solfatara
,
som
er
den
mytologiske
heimstaden
til
den
romerske
eldguden
Vulcan
.
Ein
meiner
at
kalderaen
oppstod
som
følgje
av
to
store
hendingar
.
Den
første
skjedde
for
om
lag
40
 
000
år
sidan
og
spydde
ut
200
km
³
med
magma
som
produserte
campaniansk
ignimbritt
.
For
om
lag
12
 
000
år
sidan
oppstod
eit
anna
stort
utbrot
som
danna
ein
mindre
kaldera
inni
den
store
,
sentrert
rundt
byen
Pozzuoli
.
Denne
hendingar
produserte
den
gule
napolitanske
tuffbergarten
.
Ei
finitt
verbform
i
akkadisk
inneheld
obligatorisk
kongruens
med
subjektet
til
satsen
.
Dette
blir
alltid
realisert
ved
hjelp
av
eit
prefiks
,
i
noen
former
også
med
eit
suffiks
.
Som
nemnt
,
skil
G
-
og
N
-
stammenes
prefiks
seg
frå
prefiksa
til
D
-
og
Š
-
stammane
gjennom
vokalen
sin
.
Dyr
som
lever
pelagisk
har
som
ein
av
dei
største
utfordringane
sine
problemet
med
mangel
på
gøymeplassar
.
Dei
vert
difor
sterkt
utsette
for
predasjon
,
og
treng
såleis
eigne
tilpassingar
for
å
unngå
dette
.
Artane
her
er
difor
særs
ofte
kamuflasjefarga
(
som
regel
lyse
på
undersidan
og
mørke
på
oversidan
)
,
og
lever
ved
somme
høve
i
stim
.
ISO
3166
-
1
-
kodane
EH
og
KP
har
aldri
vorte
tekne
i
bruk
og
eksisterer
ikkje
i
DNS
,
sjølv
om
dei
teoretisk
sett
er
tilgjengelege
som
ccTLD
-
ar
for
Vest
-
Sahara
og
Nord
-
Korea
.
I
tillegg
er
ISO
3166
-
1
-
kodane
TL
(
for
Aust
-
Timor
)
,
CS
(
for
Serbia
og
Montenegro
)
og
AX
(
for
Åland
)
ikkje
tekne
i
bruk
som
ccTLD
-
ar
.
I
1695
beleira
solkongen
Ludvig
XIV
av
Frankrike
byen
og
ca
.
4000
hus
vart
lagd
i
grus
.
Gjenoppbygninga
ga
plass
til
dei
mange
flotte
bygningane
som
ein
dag
kan
sjå
på
Grand
Place
(
Grote
Markt
)
,
eit
torg
som
vart
oppført
på
UNESCO
si
verdsarvsliste
i
1998
.
Suðuroy
[
'
suuri
]
(
dansk
språk
:
Suderø
)
er
ei
øy
som
er
ein
del
av
Færøyane
.
På
norsk
språk
kunne
øya
hatt
namnet
Sørøya
.
Namnet
kjem
av
at
øya
ligg
lengst
i
sør
av
Færøyane
.
Øya
har
ei
flatevidd
på
163
.
7
km
²
og
eit
folketal
på
5041
(
2004
)
.
Øya
er
den
fjerde
største
av
Færøyane
.
Nord
for
Suðuroy
ligg
fjorden
Suðuroyarfjørður
og
øyane
Stóra
Dímun
og
Lítla
Dímun
.
Fleire
av
songane
som
vart
spelt
inn
for
dette
albumet
vart
ikkje
nytta
på
endelege
albumet
og
nokre
av
desse
skulle
verte
dei
største
hittane
til
The
Beatles
.
«
Hey
Jude
»
(
gjeve
ut
som
ein
singel
med
«
Revolution
»
som
B
-
side
)
var
ein
slik
song
.
To
andre
songar
som
ikkje
vart
nytta
skulle
seinare
dukke
opp
i
piratutgåve
og
sirkulere
i
fleire
tiår
i
undergrunnen
før
dei
omsider
vart
offisielle
med
utgjevinga
av
dei
tre
Anthology
-
utgåvene
:
Harrison
sin
«
Not
Guilty
»
og
Lennon
sin
«
What
’
s
The
New
Mary
Jane
?
»
.
Lyden
i
munnspelet
lagast
ved
at
ein
blåser
luft
(
"
utpust
"
for
den
som
spelar
)
eller
suger
luft
(
"
innpust
"
)
i
hola
på
framsida
.
Luftstraumen
går
inn
i
ein
smal
gang
og
blir
pressa
forbi
ei
smal
opning
i
reedplata
*
som
er
nesten
dekka
av
ei
metalltunge
.
Denne
metalltunga
,
eller
stemmetunga
,
er
ca
2
 
mm
brei
og
frå
10
-
20
 
mm
lang
,
tjukkelse
<
0
,
5
 
mm
.
Den
er
festa
med
naglar
til
reedplata
i
ein
ende
og
luftstraummen
som
passerar
på
dei
tre
frie
sidene
sett
stemmetunga
i
rørsle
.
rørslene
(
eig
.
vibrasjonane
)
gjev
lyd
.
Lyden
sin
kvalitet
(
her
:
overtonemengde
)
og
pitch
(
lys
eller
djup
tone
)
bestemmast
av
materialet
i
stemmetunga
(
ofte
messing
for
å
unngå
rust
)
,
av
tjukkelsen
på
stemmetunga
,
av
lengda
samt
av
vektfordelinga
(
ved
å
slipe
litt
av
innerst
ved
naglen
får
ein
djupare
tone
,
ved
å
skrape
yttarst
på
stemmetunga
får
ein
lysare
tone
)
.
Dei
kortare
stemmetungene
gjev
lys
tone
.
(
norsk
:
Island
,
islandsk
)
Soga
om
Abraham
byrjar
i
den
sumeriske
byen
Ur
i
Mesopotamia
.
Tarah
,
far
til
Abram
,
tar
med
familien
og
vandrar
ut
av
Ur
[
1
]
.
Dei
slår
seg
ned
i
Karan
.
Her
får
Abram
eit
kall
om
for
å
fare
til
Kanaan
,
eit
land
Gud
vil
gje
han
i
eige
.
Denne
soga
er
knytt
til
ei
folkevandring
det
nomadiske
amorittiske
folket
gjorde
som
følgje
av
uroa
som
rådde
i
landet
deira
.
Abram
reiste
sidan
vidare
til
faraos
Egypt
,
og
han
vart
svært
rik
.
Mikroorganismar
også
kalla
mikrobar
er
små
organismar
som
normalt
berre
er
synleg
i
mikroskop
.
Mikrobar
av
ulike
slag
kan
tåla
store
fysiokjemiske
påkjenningar
,
slik
som
svært
høgt
trykk
,
temperaturar
over
100
 
°
C
,
pH
 
1
–
12
og
saltkonsentrasjonar
0
–
30
 
%
.
På
vegen
nedover
går
det
av
store
og
små
blodkar
heile
vegen
.
Av
dei
store
kan
nemnast
dei
tre
bogekara
(
til
hovud
,
hals
og
armar
)
truncus
brachiocephalicus
,
a
.
carotis
communis
og
a
.
subclavia
.
Under
hjartet
kjem
truncus
coeliacus
(
til
magesekk
og
lever
)
,
øvre
og
nedre
a
.
mesenterica
(
til
tarmane
)
med
a
.
renalis
(
til
nyrane
)
innimellom
.
Til
å
vere
eit
så
lite
land
har
Liechtenstein
imponerande
mange
kunstneriske
og
kulturelle
aktivitetar
,
og
ein
blømande
ungdomskultur
.
I
tillegg
til
forskjellige
kulturorganisasjonar
finns
det
eit
nytt
landsmuseum
,
opna
i
november
2003
.
Det
finns
òg
kunstmuseum
,
skimuseum
,
postmuseum
,
fleire
lokalmusumar
,
og
i
Schaan
Theater
am
Kirchplatz
.
I
oktober
2003
vart
Kleintheater
Schlösslekeller
(
småteateret
Slottskjellaren
)
opna
i
Vaduz
.
Bandet
Elis
kjem
frå
Liechtenstein
.
Glasnost
er
rekna
som
eit
viktig
demokratisk
steg
i
Russland
.
Opphavet
til
ordet
saemie
(
sørsam
.
)
/
sápmi
(
nordsam
.
)
,
’
same
’
er
eit
lån
til
ur
-
samisk
/
finsk
frå
urbaltisk
*
žeme
’
land
’
(
jf
.
russisk
земля
[
zemljá
]
,
som
i
Novaja
Zemlja
,
’
Nyland
’
)
til
urfinsk
-
samisk
*
šämä
’
landet
(
i
nord
)
’
,
dvs
den
delen
av
Finland
baltarane
hadde
kontakt
med
[
1
]
.
Dette
ordet
gjennomgjekk
seinare
den
særfinske
lydendringa
š
→
h
(
ei
lydendring
som
vi
ikkje
fekk
i
samisk
)
,
så
vi
fekk
Häme
,
namnet
på
området
Tavastland
(
der
Lahti
ligg
)
.
I
samisk
gjekk
ordet
i
staden
gjennom
lydendringa
š
→
s
,
og
i
sterkt
stadium
i
nordlege
dialektar
også
gjennom
dissimileringa
m
→
pm
,
slik
at
vi
fekk
Sápmi
,
’
Sameland
’
.
Det
same
ordet
*
sämä
lånte
baltarane
attende
frå
finnane
(
før
lydendringa
š
→
h
i
finsk
)
som
namn
på
Finland
,
i
forma
*
šāma
.
Denne
forma
dukka
så
opp
i
seint
urfinsk
-
samisk
som
*
šāma
.
Lang
ā
vart
til
lang
ō
i
sein
urfinsk
,
vi
fekk
*
sōme
,
som
framleis
er
den
estiske
namnet
på
Finland
(
Soome
)
,
og
deretter
diftongering
av
lange
midtvokalar
og
e
→
i
i
slutten
av
ord
i
overgangen
til
moderne
finsk
,
slik
at
sluttresultatet
er
Suomi
.
Dei
som
budde
i
«
Det
egentliga
Finland
»
(
Åboland
)
,
tavastlendingane
og
samane
,
dvs
.
suomalaiset
,
hämäläiset
og
sápmelaččat
har
altså
alle
etnonym
som
går
attende
til
same
lånord
,
ordet
for
’
land
’
i
urbaltisk
.
59
/
km
²
Havre
(
Avena
sativa
)
er
ei
plante
av
grasfamilien
med
etande
frø
som
blir
bruka
til
mat
for
menneske
og
dyr
.
Havre
har
i
Noreg
tradisjonelt
vore
dyrka
anten
åleine
eller
saman
med
bygg
—
såkalla
blandkorn
.
Grad
over
:
Generalmajor
Mungofamilien
(
Herpestidae
)
er
ein
familie
som
høyrer
til
rovpattedyra
,
og
som
fyrst
og
fremst
er
å
finne
i
Afrika
,
men
éin
av
artane
er
også
spreidd
over
Sør
-
Europa
og
Asia
.
Fleire
slekter
finst
berre
på
Madagaskar
(
gassiske
mungoar
)
.
I
alt
finst
det
20
slekter
og
36
kjende
artar
.
São
Paulo
har
meir
forretningsturisme
enn
reakreasjonsturisme
.
Det
finst
fleire
store
hotellkjeder
retta
mot
bedriftsmarknaden
,
med
fleire
filialar
.
Det
finst
óg
ein
heil
del
kulturturisme
,
spesielt
når
det
gjeld
store
internasjonale
arrangement
,
slik
som
São
Paulo
-
biennalen
og
konsertar
med
verdskjente
artistar
,
som
sjeldan
opptrer
i
andre
brasilianske
byar
.
Stavanger
lufthamn
,
Sola
,
Hovudredningssentralen
for
Sør
-
Noreg
og
Sola
Flystasjon
ligg
i
Sola
kommune
.
I
Risavika
ligg
eit
stort
hamneanlegg
.
Ordet
otoosan
,
som
tyder
«
far
»
,
har
to
høflegheitsdelar
,
prefikset
o
-
og
partikkelen
-
san
.
Suffikset
-
san
kan
nesten
alltid
bli
lagt
til
eit
namn
.
Eit
meir
høfleg
partikkel
er
-
sama
(
omtrent
:
«
meister
,
herre
,
frue
»
)
og
-
sensei
(
lærar
,
doktor
)
.
Informelle
partiklar
som
-
kun
(
til
menn
)
tai
-
chan
(
til
kvinner
)
fortel
at
tilhøyraren
er
på
same
eller
lågare
nivå
enn
talaren
.
Stridsvogner
krev
mykje
vedlikehald
.
Åtte
timeverk
per
dag
er
ikkje
uvanleg
om
vogna
vert
bruka
intensivt
.
Mannskapet
må
gjere
det
meste
av
reperasjonsarbeidet
sjølve
,
og
jobben
er
vanlegvis
delt
på
fire
.
Har
vogna
automatladar
på
kanonen
,
så
er
det
berre
tre
mann
å
fordele
jobben
på
.
Bonden
og
lokalpolitkaren
Ingebret
Gulliksen
på
Klepp
på
Jæren
hadde
óg
for
vane
å
notere
ned
vêret
.
Han
skildra
at
orkanen
byrja
om
morgonen
kl
.
8
frå
sørvest
og
var
på
det
sterkaste
kl
.
11
-
12
og
endte
frå
nordvest
.
Han
skreiv
at
orkanen
var
så
sterk
at
«
ingen
nulevende
kan
erindre
sig
»
,
og
at
folk
ikkje
kunne
«
gå
paa
marken
»
,
«
og
nedrev
på
Jæderen
en
stor
mængde
Huse
.
»
«
I
Stavanger
blev
Skibe
og
Pakhuse
sønderslagne
til
en
Værdi
af
over
20000
Species
»
.
36
.
Garwolin
(
16
 
072
)
Baýdagyn
belentdir
dünýan
önünde
.
Finsk
har
ein
rik
bøyingsmorfologi
.
I
Apache
versjon
2
er
mykje
av
koden
omskriven
.
Det
er
lagt
vekt
på
modularisering
og
det
er
innført
eit
mjukvarelag
(
APR
)
som
skal
gjera
det
lettare
å
flytta
koden
til
andre
maskiner
.
Kjerna
i
Apache
2
.
x
har
mange
forbetringar
i
høve
til
Apache
1
.
x
.
[
4
]
Det
er
til
dømes
innført
trådhandsamimg
,
betre
støtte
for
andre
operativsystem
enn
Unix
(
som
til
dømes
Windows
)
,
eit
nytt
API
og
støtte
for
IPv6
.
I
mars
2000
vart
den
fyrste
utgåva
av
Apache
for
Alpha
-
prosessoren
lansert
.
Versjon
2
.
2
innførte
òg
eit
nytt
,
meir
fleksibelt
,
aouth
API
.
Det
vart
òg
innført
betre
snøggbuffer
-
og
proksy
-
modular
.
[
5
]
Jom
kippúrkrigen
,
Ramadankrigen
eller
Oktoberkrigen
føregjekk
frå
6
.
oktober
til
26
.
oktober
1973
,
mellom
Israel
på
den
eine
sida
,
og
ein
koalisjon
av
arabarstatar
leia
av
Egypt
og
Syria
på
den
andre
.
Krigen
fekk
namnet
sitt
fordi
han
tok
til
på
høgtidsdagen
jom
kippur
.
Krigen
begynte
med
eit
overraskande
angrep
frå
Egypt
og
Syria
,
då
dei
kryssa
grensa
ved
Sinai
og
Golanhøgdene
for
å
ta
attende
områda
som
var
gått
tapt
til
Israel
under
seksdagarskrigen
.
Nedgangen
starta
på
1500
-
talet
med
opp
-
og
nedgangstider
og
dette
heldt
fram
i
de
påfølgjande
hundreåra
.
Spenningane
på
grunn
av
unionen
med
kongemakta
Castilla
,
som
vart
oppretta
gjennom
ekteskapet
mellom
Ferdinand
II
av
Aragón
og
Isabella
I
av
Castilla
,
nådde
eitt
av
sine
høgdepunkt
med
det
katalanske
opprøret
frå
1640
til
1651
og
seinare
med
den
spanske
arvefølgjekrigen
frå
1706
til
1714
,
som
førte
til
at
Catalonia
mista
alle
sine
egne
institusjonar
.
Okkupasjonen
av
Barcelona
av
fransk
-
spanske
tropper
fann
stad
11
.
september
1714
og
frå
og
med
denne
dagen
styrte
Filip
V
av
Spania
Catalonia
.
Om
lag
3
/
4
av
åttekanten
består
av
Meseta
Central
,
eit
platå
som
ligg
nokre
hundremeter
over
havet
.
[
9
]
Det
ligg
nesten
i
midten
av
halvøya
,
litt
mot
aust
og
heller
litt
mot
vest
.
Midtpunktet
på
halvøya
har
lenge
vore
rekna
som
Getafe
like
sør
for
Madrid
.
Platået
er
omringa
av
fjell
og
er
kjelda
til
dei
fleste
elvane
på
halvøya
.
The
Rolling
Stones
er
kjende
for
å
ha
vandra
over
i
forskjellige
musikksjangrar
gjennom
karrieren
sin
,
og
til
slutt
gjort
desse
stilane
til
sine
eigne
.
Gjennom
heile
karrieren
har
bandet
referert
til
musikkstilar
som
amerikansk
blues
,
country
,
folkemusikk
,
reggae
,
dansemusikk
,
verdsmusikk
,
samt
engelske
stilar
som
nyttar
strengeinstrument
som
harpe
.
Bandet
starta
karrieren
med
å
spele
tidlege
rock
and
roll
-
og
bluessongar
av
andre
artistar
,
og
har
aldri
stoppa
å
spele
andre
sine
songar
verken
på
konsertar
eller
på
plate
.
Austevoll
var
blant
dei
første
stadane
i
Hordaland
som
vart
isfritt
mot
slutten
av
istida
.
Det
er
funne
spor
av
busetnad
tilbake
til
den
eldre
steinalderen
,
for
10
000
år
sidan
.
Næringsvegane
har
til
alle
tider
vore
fiske
,
fangst
og
jakt
,
i
tillegg
til
enkelt
jordbruk
.
Det
var
eit
utbrot
av
miltbrann
i
Jekaterinburg
(
då
Sverdlovsk
)
i
april
og
mai
1979
,
som
sovjetiske
styresmakte
gav
forgifta
kjøt
skuldra
før
.
Amerikanske
agentar
meinte
derimot
at
innbyggjarane
hadde
pusta
inn
miltbrannsporar
som
ved
eit
uhell
hadde
vorte
slept
ut
ved
eit
militær
mikrobiologisk
anlegg
.
Dr
.
Kanatjan
Alibekov
sine
forteljingar
om
miltbrannepisoden
i
Sverdlovsk
støttar
dette
synet
,
noko
som
òg
vart
stadfesta
i
ein
sjølvstendig
gransking
frå
amerikanske
forskarar
i
1994
.
[
1
]
Eit
nasjonalt
toppnivådomene
(
eller
ccTLD
)
er
eit
toppnivådomene
grunnlagt
for
bruk
for
eit
land
eller
eit
uavhengig
område
(
f
.
eks
.
NO
for
Noreg
,
eller
JP
for
Japan
)
.
Reglane
for
kven
som
kan
gjere
rett
på
domene
under
dei
enkelte
nasjonale
toppnivådomena
vert
vedlikeheldt
av
eit
styringsorgan
,
som
er
ansvarleg
for
drifta
av
domenet
.
Organisasjonen
Norid
er
ansvarleg
for
det
norske
toppnivådomenet
NO
.
Mellersta
Österbotten
er
blant
dei
største
områda
for
økologisk
jordbruk
i
Finland
.
Området
har
eit
par
hundre
økobruk
,
de
fleste
driv
med
korn
eller
ber
.
Økologisk
husdyrhald
førekjem
omtrent
ikkje
.
Tidleg
på
1800
-
talet
brukte
dei
fleste
norske
kyrkjelydane
anten
Kingos
salmebok
frå
1699
eller
Evangelisk
-
christelig
Psalmebog
frå
1798
.
Ali
–
Aisja
–
Følgjesveinene
til
Muhammed
–
Andre
profetar
i
islam
I
999
går
Sigmundur
Brestisson
til
åtak
.
Han
var
ein
vikinghøvding
som
kom
på
kongebod
for
å
forkynne
læra
om
Hvíta
Krist
,
og
med
våpenmakt
skal
færøyingane
bli
tvinga
til
å
gå
over
til
kristendommen
.
Med
30
menn
møtte
høvdingen
Tróndur
i
Gøta
i
Lagtinget
på
Tinganes
,
men
Tróndur
og
resten
av
færøyingane
i
forsamlinga
avviser
den
nye
læra
,
fordi
dei
såg
på
kristendommen
som
Sigmundurs
unnskyldning
for
å
ta
makta
over
øyane
.
Sigmundur
vel
då
ein
annan
metode
i
misjonsarbeidet
sitt
.
Om
natta
seglar
han
med
mannskapet
sitt
til
Gøta
og
inn
på
Tróndurs
gard
,
der
han
heiv
Tróndur
ut
av
senga
og
ga
han
valet
mellom
å
vedkjenne
seg
til
den
kristne
trua
eller
å
bli
halshogd
.
I
studietida
var
Che
Guevara
lite
politisk
aktiv
,
men
var
likevel
med
på
studentdemonstrasjonar
mot
president
Juan
Perón
.
I
1951
og
medan
han
enno
studerte
medisin
,
reiste
den
23
-
årige
Guevara
og
den
29
-
årige
kameraten
hans
,
Alberto
Granado
,
gjennom
delar
av
Sør
-
Amerika
.
Reisa
tok
fleire
månadar
og
mykje
taler
for
at
revolusjonshelten
«
El
Che
»
begynte
å
ta
form
på
nettopp
denne
reisa
.
Ho
førte
middelklasseguten
Guevara
i
direkte
kontakt
med
armoda
,
utbyttinga
og
undertrykkinga
som
det
store
fleirtalet
av
befolkninga
–
landarbeidarar
,
urfolk
,
arbeidarar
og
fattigbønder
–
vart
utsette
for
,
og
som
framleis
pregar
fleire
land
i
Latin
-
Amerika
.
Latgale
-
gatA
har
mursteinsbygg
som
er
dei
eldste
som
framleis
står
i
byen
.
Rundt
om
i
byen
kan
ein
òg
finne
minnesmerke
til
ære
for
soldatar
som
fall
for
Latvia
sitt
sjølvstende
i
1920
og
frigjeringa
frå
nazismen
i
1944
.
Det
finst
òg
minnesmerke
for
dei
som
vart
deportert
til
Sibir
i
1941
og
1949
og
30
av
innbyggjarane
i
landsbyen
Audrini
som
vart
offentleg
avretta
i
her
.
Ronald
David
«
Ronnie
»
Wood
(
f
.
1
.
juni
 
1947
 
i
Hillingdon
i
London
)
er
ein
engelsk
rockegitarist
og
bassist
som
er
mest
kjend
som
eit
av
medlemma
i
The
Rolling
Stones
og
Faces
.
Ei
savanne
er
eit
av
dei
større
bioma
på
jorda
og
er
ein
slags
mellomting
mellom
skog
og
steppe
,
eit
grasdekt
landskap
med
spreidde
tre
.
Savanne
finst
i
Afrika
,
Sør
-
Amerika
og
Australia
.
Adams
,
W
.
M
.
,
A
.
S
.
Goudie
&
A
.
R
.
Orme
(
1996
)
:
The
Physical
Geography
of
Africa
.
New
York
:
Oxford
University
Press
.
Ombudsmannen
for
sivile
vernepliktige
er
ein
statleg
ombudsmann
for
saker
knytt
til
utføring
av
sivil
verneplikt
.
Ombudsmannen
har
tilsyn
med
siviltenesteforvaltinga
,
og
tek
imot
klager
som
måtte
koma
på
denne
.
Den
som
har
denne
tittelen
er
leiar
for
Ombudsmannsnemnda
,
ei
gruppe
med
sju
medlemmer
oppnemnd
av
Stortinget
for
fire
år
om
gongen
.
Nemnda
handsamer
saker
knytt
til
generelle
og
prinsipielle
spørsmål
.
Hovudstaden
er
byen
Verbania
.
Han
har
eit
areal
på
2
 
255
km
²
og
totalt
161
 
732
innbyggjarar
(
2006
)
.
Det
er
77
kommunar
i
provinsen
og
dei
største
av
desse
er
:
Denne
spireartikkelen
kan
utvidast
ved
hjelp
av
den
utfyllande
artikkelen
«
Filippinane
»
på
Wikipedia
på
bokmål
/
riksmål
.
Dead
Man
er
filmmusikken
til
westernfilmen
Dead
Man
av
Jim
Jarmusch
med
Gary
Farmer
og
Johnny
Depp
som
William
Blake
.
Neil
Young
improviserte
fram
musikken
(
hovudsakleg
på
elektrisk
gitar
,
og
noko
akustisk
gitar
,
piano
og
orgel
)
samstundes
med
at
han
kikka
på
filmen
i
eit
platestudio
.
Albumet
består
av
sju
instrumentale
spor
av
Young
,
med
utdrag
frå
dialog
frå
filmen
og
Johnny
Depp
som
les
dikta
til
William
Blake
mellom
musikken
.
Versjonen
av
hovudtemaet
som
vert
nytta
i
byrjinga
og
slutten
av
filmen
er
ikkje
med
,
[
1
]
men
vart
gjeven
ut
som
singel
.
[
2
]
Den
fyrste
oppgåva
som
melde
seg
ved
regjeringsskipinga
var
kven
som
skulle
vere
regjeringssjef
.
Det
var
ulike
omsyn
som
talte
for
at
båe
partia
kunne
få
statsministeren
,
men
hovudønsket
innan
dei
to
partia
var
å
finne
ein
«
Personlighet
,
som
av
seg
selv
utpeker
sig
til
nu
at
ta
Ledelsen
»
.
[
10
]
Jens
Michelsen
hadde
ein
status
som
gjorde
at
han
stod
øvst
på
lista
i
båe
leirar
,
men
sidan
han
orsaka
seg
med
dårleg
helse
sto
høgremennene
Jens
Bratlie
og
Fredrik
Stang
d
.
y
.
og
Konow
fram
som
sannsynlege
kandidatar
.
Dei
Frisinna
trong
ein
førar
med
appell
,
og
Konow
hadde
både
politisk
røynsle
og
oratoriske
eigenskapar
.
Sentralt
for
at
Konow
til
slutt
vart
statsminister
er
den
støtta
han
fekk
frå
Michelsen
,
som
meinte
ein
frisinna
statsminister
ville
meistre
den
parlamentariske
situasjonen
betre
enn
ein
høgremann
.
Mange
venstreorienterte
hjå
Frisinna
Venstre
kunne
dessutan
ikkje
godta
Bratlie
sitt
kandidatur
,
fordi
dei
tykte
han
låg
for
langt
til
høgre
,
medan
Konow
hadde
eit
godt
rykte
i
båe
parti
.
Høgre
sleit
vidare
med
å
slutte
seg
til
ein
kandidat
,
og
partiet
var
kløyvd
mellom
ein
liberal
Stang
-
fløy
og
ein
konservativ
Bratlie
-
fløy
.
Dei
neste
få
åra
vart
fleire
av
songane
frå
dette
albumet
gjeven
ut
på
andre
album
:
«
Pardon
My
Heart
»
på
Zuma
,
«
Star
of
Bethlehem
»
på
American
Stars
'
N
Bars
,
«
Love
Is
a
Rose
»
og
«
Deep
Forbidden
Lake
»
på
Decade
og
«
Little
Wing
»
og
«
The
Old
Homestead
»
på
Hawks
&
Doves
.
Songen
«
Homegrown
»
vart
spelt
inn
på
nytt
med
Crazy
Horse
på
American
Stars
'
N
Bars
,
og
det
same
vart
«
White
Line
»
for
Ragged
Glory
.
Teksten
til
«
Florida
»
låg
over
teksten
på
plateomslaget
til
On
the
Beach
.
Songen
«
Barefoot
Floors
»
vart
spelt
inn
av
Nicolette
Larson
på
albumet
hennar
Sleep
,
Baby
,
Sleep
.
Asselium
(
Krumaium
/
Uskalikium
/
Surenium
/
Wolfcamp
)
,
er
den
første
alderen
i
perm
,
som
varte
frå
299
±
0
,
8
millionar
år
sidan
til
294
,
6
±
0
,
8
millionar
år
sidan
.
Beatlesmusikken
var
i
starten
med
ei
slags
blanding
av
amerikansk
rock
and
roll
,
britisk
folkemusikkbasert
skiffle
,
moderne
jazz
og
blues
,
men
utkrystalliserte
seg
til
noko
som
fekk
namnet
merseybeat
,
etter
distriktet
der
Liverpool
ligg
.
Det
som
likevel
kjennerteiknar
gruppa
si
karriere
er
at
musikken
heile
tida
endra
seg
drastisk
frå
album
til
album
og
var
heile
tida
i
front
og
viste
veg
for
andre
.
Dei
var
opne
for
impuls
både
frå
visesongaren
Bob
Dylan
og
folkrockarane
The
Byrds
,
men
var
òg
sjølv
eksperimentelle
og
nyskapande
.
Paul
McCartney
sin
«
Helter
Skelter
»
frå
det
kvite
dobbeltabumet
The
Beatles
,
vert
gjerne
omtalt
som
den
aller
første
heavy
metal
-
songen
.
Dessverre
fikk
den
òg
ei
trist
slagside
i
det
den
amerikanske
massemordaren
og
satanist
Charles
Manson
og
tilhengjarane
hans
tolka
innhaldet
og
meinte
teksten
bar
bodskap
om
rasekrig
og
religiøs
stid
og
oppfordra
til
bestialske
drap
.
Ei
rystande
nyhende
for
Paul
McCartney
sjølv
,
som
bedyra
at
noe
slikt
ikkje
hadde
den
fjernaste
samanheng
med
innhaldet
i
låten
.
Både
barotrope
og
barokline
rossbybølgjer
i
havet
skapar
variasjonar
i
høgda
på
havoverflata
,
men
bølgjelengda
til
bølgjene
har
vore
svært
vanskelig
å
måle
før
ein
fekk
satellittar
som
kunne
måle
denne
høgda
.
Barokline
bølgjer
fører
til
store
endringar
i
termoklinen
i
havet
,
ofte
fleire
titals
meter
.
Satellittobservasjonar
har
vist
at
Rossbybølgjer
,
særleg
på
lågare
og
midlare
breiddegrader
,
kan
bruke
månadar
og
til
og
med
år
på
å
krysse
store
hav
som
Stillehavet
.
Krim
,
som
strekk
seg
ut
i
Svartehavet
i
sør
,
er
om
lag
5
 
°
C
varmare
om
vinteren
,
men
òg
her
kan
ein
ha
lange
periodar
med
snø
.
Sommaren
er
òg
litt
varmare
her
enn
i
Kiev
,
og
kysten
heilt
sør
,
inkludert
Jalta
,
har
eit
tilnærma
middelhavsklima
.
Her
er
det
meir
kjølig
enn
kaldt
om
vinteren
,
men
med
litt
meir
nedbør
enn
resten
av
Krimhalvøya
.
Snø
er
derimot
sjeldan
.
Om
sommaren
kan
vêret
vere
nokså
trykkande
,
og
temperaturane
held
seg
stort
sett
mellom
20
 
°
C
og
27
 
°
C
gjennom
døgeret
.
Krypdyr
eller
reptil
er
ein
klasse
virveldyr
med
ca
8000
artar
i
4
ordenar
.
Dei
var
dei
første
virveldyra
som
utvikla
egg
som
klarte
seg
utan
vatn
,
og
utvikla
seg
for
omkring
300
millionar
år
sidan
.
I
april
1864
vann
han
stipend
av
staten
,
og
med
denne
stønaden
og
noko
finansiell
hjelp
frå
Bjørnstjerne
Bjørnson
forlét
Ibsen
Noreg
og
reiste
til
Italia
.
Dei
neste
27
åra
heldt
han
til
i
utlandet
,
berre
med
sjeldne
og
korte
vitjingar
til
Noreg
.
I
denne
tida
då
han
budde
i
Roma
,
München
og
Dresden
,
skreiv
Ibsen
sine
mest
kjende
verk
.
Først
ut
var
Brand
(
1866
)
,
deretter
det
dramatiske
diktet
Peer
Gynt
(
1867
)
,
og
i
1873
skreiv
Ibsen
det
han
sjølv
heldt
for
sitt
hovudverk
:
Kejser
og
Galilæer
.
Et
dukkehjem
,
som
kom
ut
i
1878
,
er
det
mest
vidkjente
stykket
hans
.
I
krigssamanheng
er
krigsbrotverk
ei
straffbar
handling
under
internasjonal
lov
.
Folkerettslege
brot
av
krigsreglar
mot
einkvar
person
,
anten
han
eller
ho
er
militær
eller
sivil
,
skal
kunne
verta
straffa
.
Krigsbrotsverk
kan
skje
som
ein
følgje
av
både
internasjonale
og
intern
konflikt
.
Formelt
sett
var
tidlegare
krigsbrotsverk
avgrensa
til
internasjonale
konfliktar
,
men
dette
har
forandra
seg
etter
som
ulike
menneskerettsorganisasjonar
har
fått
meir
makt
og
vorte
meir
synlege
.
Døme
er
Oxfam
International
,
Amnesty
International
og
UNWRA
.
Mot
slutten
av
tiåret
hadde
punkrockrørsla
delt
seg
i
fleire
kulturelle
og
musikalske
retningar
.
På
den
eine
sida
fekk
ein
New
Wave
og
post
-
punk
-
artistar
.
Somme
av
desse
vart
meir
tilgjengelege
og
fekk
stor
popularitet
,
medan
andre
vart
verande
meir
eksperimentelle
og
mindre
kommersielle
.
På
den
andre
sida
fekk
ein
hardcore
punk
,
Oi
!
og
anarcho
-
punk
som
vart
nært
knytt
til
undergrunnskulturane
og
utvikla
fleire
undersjangrar
.
[
121
]
Ein
stad
midt
i
mellom
låg
poppunk
-
gruppene
.
Ein
rekkje
andre
stilar
oppstod
,
mange
av
dei
blandingar
av
stilar
som
alt
eksisterte
.
Eit
døme
på
dette
er
The
Clash
-
album
London
Calling
som
kom
i
desember
1979
.
Her
vart
det
kombinert
punkrock
med
reggae
,
ska
,
R
&
B
og
rockabilly
,
og
har
seinare
vorte
rekna
som
eit
av
dei
beste
rockealbuma
nokonsinne
.
[
122
]
Tobokstavsforkortingane
for
sveitsiske
kantonar
er
mykje
brukt
,
til
dømes
på
bilskilt
og
i
ISO
3166
-
2
-
kodar
med
prefikset
«
CH
-
»
–
til
dømes
CH
-
SZ
for
kantonen
Schwyz
.
Han
kom
ut
på
singel
i
USA
i
juni
1971
,
der
han
nådde
28
.
plass
på
singellista
.
Sjølv
om
songen
har
vore
spelt
mykje
på
konsertar
,
har
han
ikkje
vorte
gjeven
ut
på
noko
konsertalbum
.
Ei
nyinnspeling
av
songen
kom
ut
på
det
albumet
Stripped
i
1995
.
I
arbeidet
med
konkurslova
viste
Nelson
stort
sjølvstende
,
men
vedkomande
den
spansk
-
amerikanske
krigen
fylgde
han
den
republikanske
partilinja
fot
i
fet
.
Han
gjekk
med
entusiasme
inn
for
USA
si
krigføring
,
og
han
stod
steilt
på
at
USA
måtte
kunne
annektere
Filippinane
og
Hawaii
utan
å
gje
innbyggjarane
der
fulle
borgarrettar
.
Sjølv
om
det
ikkje
klårt
har
vore
påvist
samanhengar
mellom
magnetfelt
og
sjukdommar
og
plager
,
har
styresmaktene
i
Noreg
lagt
inn
krav
om
at
nye
høgspentanlegg
skal
plasserast
slik
at
det
vert
minst
mogleg
stråling
på
bustader
,
og
at
anlegg
som
kan
utsetja
folk
for
meir
enn
4μT
skal
greiast
ut
og
kartleggjast
nøye
.
Då
Moltke
Moe
heldt
sine
namngjetne
førelesningar
om
Draumkvedet
i
1901
og
1902
,
slutta
han
seg
til
Sophus
Bugges
oppfatning
.
Han
meinte
at
Draumkvedet
måtte
vere
dikta
av
ein
nordmann
i
England
på
grunnlag
av
Tundals
visjon
,
og
at
det
skreiv
seg
frå
ei
brytingstid
mellom
kristendom
og
heiden
tankegang
.
Andikýthira
 
•
Andípaxi
 
•
Arkoudi
 
•
Atokos
 
•
Drakonera
 
•
Elafonisos
 
•
Erikoússa
 
•
Itháki
 
•
Kalamos
 
•
Kastos
 
•
Kefallinía
 
•
Kérkyra
 
•
Kravia
 
•
Kýthira
 
•
Kythros
 
•
Lazaréto
 
•
Levkáda
 
•
Makri
 
•
Makropoula
 
•
Mathraki
 
•
Meganisi
 
•
Modiaøyane
 
•
Othoní
 
•
Oxía
 
•
Paxí
 
•
Petalas
 
•
Pistros
 
•
Pontikos
 
•
Provati
 
•
Skorpios
 
•
Sparti
Levkados
 
•
Strofades
 
•
Vído
 
•
Vromonas
 
•
Zákynthos
Det
finst
mange
ulike
typar
spesialhengarar
.
Tilhengarar
som
vert
nytta
for
å
transportera
tunge
anleggsmaskinar
,
stridsvogner
,
transformatorar
og
liknande
.
Desse
er
utstyrte
med
mange
akslar
for
å
spreia
vekta
over
eit
stort
areal
.
Nokre
av
desse
er
svært
lågbyde
-
til
dømes
«
brønnhengar
»
(
ein
type
semitrailer
)
.
Mange
spesialhengar
for
tung
last
er
breiare
og
lengre
enn
førskriftene
tillet
,
så
det
er
naudsynt
med
dispensasjon
.
I
moderate
tilfelle
kan
ein
nytte
ein
«
generell
dispensasjon
»
som
det
ikkje
er
naudsynt
å
søkje
spesielt
om
.
Elles
må
ein
søkje
om
dispensasjon
før
transporten
skal
ta
til
og
det
kan
verte
kravd
politieskorte
.
Nokre
gongar
vert
vengen
stengt
for
vanleg
trafikk
under
transporten
.
Somme
sentraleuropeiske
startar
var
kommunistiske
under
den
kalde
krigen
og
er
i
dag
medlemsland
i
EU
.
Dei
kan
reknast
som
ein
del
av
Aust
-
Europa
(
ut
i
frå
den
tidlegare
politiske
definisjonen
som
kommunistland
)
og
Sentral
-
Europa
(
av
økonomiske
,
historiske
,
religiøse
og
kulturelle
årsaker
)
.
[
15
]
[
16
]
[
17
]
Conan
Doyle
fortel
i
sine
memoarar
at
da
han
fekk
ideen
om
å
skrive
ei
forteljing
om
ein
detektiv
kom
minna
om
hans
gamle
lærar
Joseph
Bell
(
1837
–
1911
)
tilbake
.
Joseph
Bell
var
forelesar
på
Det
medisinske
fakultet
på
Edinburgh
University
og
var
også
personlag
kirurg
for
dronning
Victoria
når
ho
besøkte
Skottland
.
Bell
meinte
at
kunsten
å
oppklara
brotsverk
burde
vera
like
eksakt
som
vitskapen
.
Han
la
alltid
vekt
på
tett
observasjon
før
ein
kunne
trekkje
ein
konklusjon
eller
stille
ein
diagnose
.
For
å
illustrere
dette
bruka
han
under
forelesingane
sine
å
trekkje
fram
ein
ukjend
person
og
ved
å
observere
han
dedusere
yrke
hans
og
dei
siste
aktivitetane
hans
.
Ein
rekner
med
at
det
finst
om
lag
150
 
000
–
200
 
000
brunbjørnar
i
verda
—
90
 
000
–
120
 
000
av
dei
i
Russland
.
I
Skandinavia
finst
det
i
dag
mellom
1
 
200
og
1
 
500
individ
av
brunbjørnen
.
Medan
somme
fugleartar
hovudsakleg
er
territorieale
eller
bur
i
små
familiegrupper
,
dannar
andre
artar
store
flokkar
.
Dei
mest
opplagte
føremonene
med
flokkdanning
er
auka
tryggleik
og
økt
effektivitet
i
søk
etter
fôr
.
[
31
]
Vern
mot
rovdyr
er
spesielt
vektig
i
lukka
leveområde
som
skogar
,
kor
bakhaldsåtak
er
vanleg
,
og
fleire
auge
kan
gje
eit
verdfullt
tidleg
varslingssystem
.
Dette
har
ført
til
utviklinga
av
mange
blandingsflokkar
,
det
vil
seie
at
få
individ
frå
ulike
artar
dannar
flokkar
for
matauke
;
desse
flokkane
gjev
intern
tryggleik
,
men
reduserer
potensiell
konkurranse
om
ressursane
.
[
86
]
Kostnader
av
flokkdanning
inkluderer
at
dominerande
fuglar
mobbar
sosialt
underordna
fuglar
og
reduksjon
av
fôringseffektivitet
i
visse
høve
.
[
87
]
Som
ei
følgje
av
dette
vert
ho
òg
kalla
Mor
til
Kyrkja
,
fordi
kyrkja
reknast
som
Kristi
mystiske
lekam
på
jorda
.
Honningsvåg
kyrkje
er
ei
kyrkje
frå
1885
i
Nordkapp
kommune
i
Finnmark
fylke
.
Pluralendinga
-
ân
har
oppstått
frå
genitiv
pluralis
-
ân
og
-
âm
for
animatar
og
-
hâ
for
inanimatar
(
men
i
noverande
daglegtale
alltid
-
hâ
)
,
for
eksempel
mardân
مردان
(
'
menn
'
)
,
gol
-
hâ
گلها
(
'
roser
'
)
.
Dualis
har
forsvunne
.
Castilla
y
León
grenser
til
Asturias
og
Cantabria
i
nord
,
Aragon
,
Baskarland
og
La
Rioja
i
aust
,
regionen
Madrid
og
Castilla
-
La
Mancha
i
søraust
,
Extremadura
i
sør
,
og
Portugal
og
Galicia
i
vest
.
Hovudkvarteret
til
NATO
ligg
i
Brussel
.
Etter
faren
sin
død
og
Virginia
sin
andre
depresjon
kjøpte
søskena
Adrian
og
Vanessa
huset
46
Gordon
Square
i
Bloomsbury
.
Her
kom
dei
med
i
Bloomsbury
-
gruppa
,
ei
fritenkjande
samling
kunstnarar
og
intellektuelle
med
moderne
syn
på
feminisme
,
pasifisme
og
seksualitet
.
Gruppa
blei
kjend
då
ei
gruppe
leia
av
Horace
de
Vere
Cole
i
1910
framstilte
seg
som
abyssinske
fyrstar
og
fekk
ei
omvising
på
marineskipet
HMS
«
Dreadnought
»
.
I
følge
Aristoteles
inneheldt
Trapezium
av
Xenophanes
ei
framifrå
samling
av
gapstrekar
,
men
berre
små
delar
av
dette
verket
har
overlevd
til
notida
.
Nasjonal
Samling
sitt
program
av
1934
gjekk
inn
for
samansmelting
av
dei
to
norske
målformene
bokmål
og
nynorsk
.
I
og
med
rettskrivinga
av
1938
var
det
gjort
endringer
i
skriftnormalane
som
peika
i
retning
av
eit
framtidig
samnorsk
,
men
både
Riksmålsrørsla
og
NS
gjekk
imot
dette
,
som
dei
kalla
«
det
kohtske
knot
»
.
I
1962
overraska
Ray
Charles
popverda
med
å
vise
interesse
for
country
&
western
og
toppa
listene
og
enda
på
tredjeplass
på
BillBoard
si
popliste
for
dette
året
[
33
]
med
«
I
Can
'
t
Stop
Loving
You
»
og
det
særs
populære
albumet
Modern
Sounds
in
Country
and
Western
Music
.
Barcelona
vert
rekna
som
ein
verdsby
på
grunn
av
finans
,
handel
,
media
,
underhaldning
,
kunst
og
internasjonal
handel
.
[
5
]
[
6
]
Barcelona
er
eit
størt
økonomisk
senter
og
ein
av
dei
viktigaste
hamnene
ved
Middelhavet
i
Europa
.
Barcelona
lufthamn
er
den
nest
største
i
Spania
etter
Madrid
-
Barajas
lufthamn
(
handsamar
om
lag
30
millionar
passasjerar
årleg
)
.
Han
vart
grunnlagd
som
ein
romarby
og
vart
sete
for
grevane
av
Barcelona
.
Etter
at
grevskapet
vart
slått
saman
med
Kongedømet
Aragón
var
han
ein
av
dei
viktigaste
byane
i
kongemakta
Aragón
.
Byen
har
fleire
gonger
vore
omleira
gjennom
historia
og
Barcelona
er
i
dag
eit
viktig
kultursenter
og
ein
stor
turistdestiasjon
med
ei
rik
kulturarv
.
Her
finst
kjende
byggverk
av
Antoni
Gaudí
og
Lluís
Domènech
i
Montaner
som
er
innskrive
på
verdsarvlista
til
UNESCO
.
Byen
var
òg
vertsby
for
sommar
-
OL
1992
Mariner
6
vart
skote
opp
den
24
.
februar
1969
,
medan
Mariner
7
vart
skoten
opp
27
.
mars
1969
.
Namnet
Kviteseid
er
samansett
av
to
ord
som
stammar
frå
norrønt
,
hvítr
,
kvitt
objekt
,
og
eid
.
Ein
person
frå
Kviteseid
vert
kalla
kvitseiding
.
Når
dei
fleste
omsetjingane
i
dag
vel
å
bytta
ut
namnet
JHVH
i
Den
hebraiske
bibelen
med
Herren
eller
Gud
,
kjem
dette
av
at
dei
ikkje
ser
namnet
som
viktig
,
eller
passande
,
for
den
kristne
kyrkja
.
Dessutan
følgjer
dei
eksemplet
til
to
grupper
:
jødane
,
som
i
hundreåra
før
og
etter
Kristus
la
restriksjonar
i
bruken
av
namnet
;
og
greske
og
latinske
omsetjarar
,
som
fylgde
den
praksis
å
erstatta
JHVH
med
ky
’
rios
(
gresk
)
og
Dominus
(
latin
)
–
Herre
.
(
Namnet
er
utelate
i
kopier
av
Septuaginta
frå
4
-
og
500
-
talet
e
.
Kr
.
,
men
finst
i
dei
eldste
fragmenta
,
datert
tilbake
til
det
første
hundreåret
f
.
Kr
.
og
det
første
hundreåret
e
.
Kr
.
)
I
sine
omsetjingar
oppgjeb
ikkje
Det
Norske
Bibelselskap
noka
utfyllande
forklaring
på
kvifor
JHVH
er
gjengitt
med
«
Herren
»
.
Formen
Jehovah
blei
likevel
brukt
konsekvent
i
Ny
Baiboly
,
deira
madagassiske
omsetjing
.
Arabisk
språk
blir
snakka
som
daglegspråk
i
heile
den
arabiske
verda
og
som
liturgisk
språk
i
alle
muslimske
land
.
Johannes
XXIII
vart
saligkåra
av
Johannes
Paul
II
den
3
.
september
2000
.
ca
.
7
041
000
(
2005
)
New
South
Wales
er
ein
delstat
i
Australia
.
Hovudstaden
er
Sydney
,
arealet
er
809
444
km
²
og
folketalet
6
817
100
(
2006
)
.
New
South
Wales
er
den
meste
folkerike
av
dei
australske
delstatane
.
Det
var
her
den
europeiske
koloniseringa
av
Australia
tok
til
,
på
slutten
av
1700
-
talet
.
Harry
er
ei
engelsk
form
av
Henry
(
norsk
Henrik
)
.
Det
kan
òg
nyttast
som
kortnamn
for
andre
namn
.
Harry
har
norsk
namnedag
den
22
.
august
og
svensk
den
10
.
oktober
.
<
<
førre
månad
<
<
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
(
29
)
|
>
>
neste
månad
>
>
Før
tyrkarane
konverterte
til
islam
,
praktiserte
dei
ein
monoetistisk
religion
.
Etter
deira
første
kontakt
med
arabarane
aksepterte
ei
rekkje
tyrkiske
stammar
islam
og
forkynna
si
nye
tru
lengre
inn
i
Turkistan
.
Prosessen
med
konvertering
var
over
lenge
før
Det
osmanske
riket
oppstod
.
Så
tidleg
som
i
1453
,
etter
dei
hadde
erobra
Konstantinopel
,
gav
dei
spesielle
privilegiar
til
kristne
som
hadde
tilhøyrt
det
gamle
Austromarriket
.
Dei
kristne
vart
undersåttar
av
Det
osmanske
riket
,
men
ikkje
av
muslimsk
tru
og
reglar
.
Halloween
er
det
engelske
namnet
på
allehelgensaftan
,
natta
før
allehelgensdag
eller
helgemesse
,
som
er
den
katolske
minnefesten
for
helgenar
og
martyrar
.
Halloweenfeiringa
bygger
også
på
eldre
,
delvis
heidenske
skikkar
,
gjerne
knytta
til
den
keltiske
høgtida
samhain
.
Ho
er
blitt
ei
viktig
feiring
særleg
i
visse
engelskspråklege
land
,
som
Canada
,
USA
,
Storbritannia
,
Irland
og
New
Zealand
,
og
har
til
ei
viss
grad
også
spreidd
seg
til
andre
land
.
Ifølge
engelsk
tradisjon
feirer
ein
halloween
om
kvelden
den
31
.
oktober
,
dagen
før
1
.
november
,
som
helgemessa
er
lagt
fast
til
.
Helgemesse
,
og
dermed
kvelden
før
henne
,
er
derimot
ein
bevegeleg
heilagdag
i
den
norske
kyrkja
.
Spania
blei
okkupert
av
Napoleon
tidleg
på
1800
-
talet
,
men
spanjolane
reiste
seg
til
ein
blodig
geriljamotstand
.
Etter
frigjeringskrigen
(
1808
–
1814
)
gjekk
landet
igjennom
ei
rekkje
konfliktar
mellom
liberalarar
og
rojalistar
,
og
over
arvefølgja
.
Landet
var
republikk
frå
1871
til
1873
før
monarkiet
blei
gjeninnført
gjennom
ein
serie
statskupp
.
I
mellomalderen
vart
dei
einskilde
elementa
i
kyrkjebygninga
gjeve
ei
symbolsk
meining
.
For
stavkyrkjenes
vedkomande
går
dette
fram
av
ulike
,
nordiske
«
stavkyrkjepreiker
»
,
soleis
av
Stavkyrkjepreika
i
Gamalnorsk
homiliebok
.
[
7
]
Denne
bygningssymbolikken
kan
gje
nyttige
hint
om
korleis
nokre
av
motivane
i
treskurden
i
stavkyrkjene
skal
tolkast
.
[
8
]
Vest
-
Virginia
(
engelsk
West
Virginia
)
er
ein
delstat
i
USA
.
Hovudstaden
er
Charleston
.
Wikimedia
er
ein
frivillig
organisasjon
som
er
danna
etter
Floridas
lovar
.
Målet
til
stiftinga
er
å
utvikla
og
vedlikehalda
wikibaserte
prosjekt
med
ope
innhald
og
å
gjera
desse
gratis
for
brukarar
.
I
tillegg
til
wikipediaprosjekt
på
fleire
ulike
språk
styrer
organisasjonen
òg
med
ei
fleirspråkleg
ordbok
,
Wiktionary
,
ei
sitatordbok
,
Wikiquote
,
ei
samling
kjeldetekstar
på
fleire
språk
,
Wikisource
,
ei
samling
av
frie
bilete
,
lyd
og
anna
mediafiler
,
Wikimedia
Commons
,
nyhende
,
Wikinews
,
og
frie
elektroniske
bøker
særs
egna
for
studentar
,
Wikibooks
.
Det
tyske
nasjonsomgrepet
,
som
vart
lovfesta
i
Bürgerliches
Gesetzbuch
frå
1913
,
legg
vekt
på
fødsel
og
avstamming
(
jus
sanguinis
)
.
Denne
definisjonen
gjeld
framleis
i
Forbundsrepublikken
og
har
ført
til
at
dei
såkalla
avstammingstyskarane
(
«
Volksdeutche
»
)
frå
Austeuropa
og
Russland
utan
vidare
har
rett
til
statsborgarskap
,
sjølv
om
dei
ikkje
snakkar
eit
ord
tysk
.
Derimot
har
det
vore
mest
uråd
for
innvandrarar
av
fjerde
generasjon
frå
Tyrkia
å
bli
tyske
statsborgarar
,
sjølv
om
dei
har
levd
i
Tyskland
heile
sitt
liv
og
snakkar
flytande
tysk
.
Den
sosialdemokratisk
-
grøne
regjeringa
lova
likevel
i
1998
å
endra
på
dette
ved
å
opna
for
dobbel
statsborgarskap
.
[
8
]
Dei
ulike
mekanismane
medverka
samla
til
å
varme
opp
jorda
slik
at
ho
gradvis
vart
differensiert
.
Dei
tyngre
stoffa
søkkte
inn
mot
sentrum
og
skapte
kjernen
,
dei
lettare
fann
vegen
mot
overflata
og
danna
skorpa
.
Dei
eldste
skorpebergartane
ein
finn
på
jorda
har
ein
alder
på
om
lag
3
,
8
milliardar
år
.
Jordatmosfæren
er
òg
i
stor
grad
danna
ved
ein
stadig
«
lekkasje
»
av
flyktige
stoff
(
gassar
,
damp
)
frå
det
indre
av
jorda
.
Fritt
oksygen
,
som
no
er
ein
livsviktig
del
av
atmosfæren
,
vart
tilført
gradvis
,
først
og
fremst
gjennom
fotosyntesen
til
cyanobakteriane
og
seinare
plantene
.
Dei
tidlegaste
spora
av
liv
(
bakteriar
,
algar
)
kan
påvisast
3
,
5
–
3
,
0
milliardar
år
tilbake
.
Den
gradvise
auken
av
oksygeninnhaldet
i
atmosfæren
gjorde
det
etter
kvart
mogeleg
for
den
sterke
utviklinga
av
livsformer
,
først
i
havet
og
seinare
òg
på
land
.
Bokmålswikipediaen
[
1
]
Gurmukhi
er
oppbygd
på
liknande
vis
som
andre
brahmiskrifter
:
Alle
konsonantar
blir
i
utgangspunktet
rekna
som
stavingar
med
konsonant
+
ein
kort
a
-
lyd
.
I
praksis
blir
denne
lyden
apokopert
sist
i
ordet
og
ofte
òg
i
innlyd
.
Denne
«
ibuande
vokalen
»
blir
endra
ved
tilføying
av
ymse
diakritiske
teikn
til
grunnkonsonanten
.
I
stavingar
eller
ord
som
byrjar
med
vokal
tilføyer
ein
eitt
av
dei
tre
grunnteikna
for
vokalar
og
legg
det
diakritiske
teiknet
til
dette
teiknet
.
Æ
I
2008
vart
han
tildelt
storkrossen
av
St
.
Olavs
orden
.
Allereie
som
student
dro
Sophus
Bugge
til
Telemark
for
å
samle
norske
folkevisor
.
Han
vart
en
viktig
bidragsyter
til
Danmarks
gamle
Folkeviser
,
som
Svend
Grundtvig
hadde
teke
til
med
å
gje
ut
i
1853
.
Bokverket
,
som
er
det
viktigaste
referanseverket
i
Norden
for
mellomalderballadar
,
vart
først
avslutta
med
bind
XII
i
1976
.
Færøyane
ser
mulegheiter
for
store
førekomstar
av
olje
og
gass
,
sidan
både
Noreg
og
Storbritannia
har
store
funn
i
Nordsjøen
.
Oljeselskapa
har
sidan
1990
-
talet
vurdert
mulegheitene
for
å
finne
olje
på
færøysk
sokkel
og
i
2000
fikk
norske
Statoil
som
eit
av
tolv
oljeselskap
tildelt
tilsaman
sju
leiteløyve
.
Området
dekker
14
 
000
km
²
søraust
for
Færøyane
,
eit
område
som
ligg
100
km
nord
for
eit
britisk
felt
i
nærleiken
av
Shetland
,
der
det
blei
funne
drivverdige
olje
-
og
gassfelt
tidleg
på
1990
-
talet
.
Meir
enn
i
andre
byar
er
livet
i
Wellington
dominert
av
byen
sitt
sentrale
forretningsstrøk
.
Om
lag
62
 
000
menneske
arbeider
i
sentrum
,
berre
4000
færre
enn
i
forretningssentrum
av
Auckland
,
sjølv
om
innbyggjartalet
der
er
tre
gonger
det
til
Wellington
.
Wellington
sine
kulturelle
og
nattelivsopplevingar
er
konsentrerte
omkring
Courtenay
Place
i
den
sørlege
delen
av
sentrum
,
og
gjer
slik
den
indre
bydelen
Te
Aro
til
den
fremste
underhaldningsstaden
i
New
Zealand
.
På
vegen
nedover
går
det
av
store
og
små
blodkar
heile
vegen
.
Av
dei
store
kan
nemnast
dei
tre
bogekara
(
til
hovud
,
hals
og
armar
)
truncus
brachiocephalicus
,
a
.
carotis
communis
og
a
.
subclavia
.
Under
hjartet
kjem
truncus
coeliacus
(
til
magesekk
og
lever
)
,
øvre
og
nedre
a
.
mesenterica
(
til
tarmane
)
med
a
.
renalis
(
til
nyrane
)
innimellom
.
58
.
Mszczonów
(
6
 
231
)
Ain
er
eit
departement
i
dei
austlege
område
av
Frankrike
.
Ain
ligg
på
grensa
til
Sveits
,
og
er
kalla
opp
etter
elva
med
same
namn
som
renn
gjennom
departementet
.
Departementnummeret
til
Ain
er
01
.
Når
vi
protesterer
Ólavsøkan
(
eller
på
norsk
:
Olavsvaka
,
Olavsfesten
)
er
Færøyane
sin
nasjonaldag
den
28
.
og
29
.
juli
.
Á
Ólavsøku
feirar
færingane
den
norske
kongen
Olav
den
heilage
(
†
29
.
juli
1030
på
Stiklestad
)
.
Det
er
fem
naturlege
område
i
Ardèche
.
ca
.
207
100
(
2008
)
Konow
si
regjeringsfråsegn
var
svært
generelt
utforma
,
og
han
valde
å
ikkje
nemne
omstridde
saker
som
til
dømes
målsaka
og
alkoholpolitikken
med
eit
einaste
ord
.
Konow
ønskte
med
dette
å
avpolitisere
desse
spørsmåla
,
men
allereie
på
dette
tidspunktet
var
det
jamvel
usemje
om
kva
stilling
ein
skulle
ta
til
mellom
anna
målspørsmålet
.
Når
spørsmålet
om
den
niande
statsrådsposten
var
teke
opp
i
Stortinget
,
og
Konow
måtte
til
slutt
stille
kabinettspørsmålet
for
å
vere
sikker
på
at
kravet
hans
vann
fram
.
1910
var
i
høve
til
det
komande
året
politisk
roleg
,
jamvel
om
regjeringa
opplevde
å
verte
svekka
etter
at
Sofus
Arctander
trakk
seg
frå
stillinga
som
handelsminister
etter
at
Stortinget
vedtok
at
kvinner
hadde
ålmenn
røysterett
ved
kommuneval
.
Dylan
hadde
tidlegare
skrive
balladar
som
«
The
Lonesome
Death
of
Hattie
Carroll
»
og
«
The
Death
of
Emmett
Till
»
,
men
i
følgje
Jacques
Levy
var
han
usikker
på
om
han
kunne
skrive
ein
slik
song
.
Etter
møtet
starta
Dylan
å
skrive
«
Hurricane
»
i
ein
«
cinematisk
»
stil
.
Songen
var
ein
av
Dylan
sine
få
protestsongar
på
70
-
talet
go
var
den
fjerde
mest
suksessrike
singelen
hans
dette
tiåret
.
Songen
nådde
33
.
plass
på
Billboard
-
lista
i
USA
[
2
]
og
43
.
plass
i
Storbritannia
.
Ungdomsfylkinga
til
partiet
heiter
Unge
Venstre
.
Knytta
til
partiet
er
òg
ei
kvinnefylking
,
Venstrekvinnelaget
,
og
eit
studentlag
,
Liberale
Studenter
.
Topikalisering
blir
uttrykt
med
at
setningsledded
blir
sett
først
:
I
fylgje
tradisjonen
var
steinen
Olav
Digre
stødde
seg
til
då
han
døydde
,
innmurd
i
altaret
til
etter
reformasjonen
då
steinen
skal
ha
vorte
teken
ut
.
Djainismen
har
to
viktige
hovedretninger
,
svetambara
og
digambara
.
Dei
skil
seg
mellom
anna
i
klesvegen
,
der
svetambaraer
ber
kvit
silke
og
digambaraer
går
nakne
der
dette
er
mogleg
,
og
i
kven
som
kan
vera
asketar
og
oppnå
moksja
–
innan
digambara
er
det
som
regel
berre
tillete
for
menn
,
medan
begge
kjønn
kan
vera
asketar
innan
svetambara
.
Reformasjonen
var
ei
religiøs
omvelting
frå
katolisisme
til
protestantisme
i
delar
av
Europa
på
1500
-
talet
.
Reformasjonen
vart
utløyst
av
Martin
Luther
,
som
skal
ha
slege
opp
sine
95
tesar
på
kyrkjedøra
i
Wittenberg
den
31
.
oktober
1517
.
Luther
understreka
kor
viktig
den
individuelle
trua
er
i
høve
til
sakramenta
og
vekt
på
gode
gjerningar
.
Han
plasserte
menneska
meir
direkte
i
høve
til
Gud
enn
kva
ein
gjorde
i
den
katolske
kyrkja
.
Reformasjonen
spreidde
seg
etter
kvart
frå
Nord
-
Tyskland
til
Skandinavia
,
Sveits
og
Frankrike
.
I
England
oppstod
det
parallelt
ein
reformasjon
grunna
i
politiske
omsyn
,
som
etter
kvart
tok
mykje
av
den
same
leia
som
reformasjonen
på
kontinentet
.
Sommar
-
OL
1916
,
dei
6
.
olympiske
sommarleikar
,
skulle
ha
vore
i
Berlin
i
Tyskland
,
men
leikane
måtte
avlysast
på
grunn
av
fyrste
verdskrig
.
Þorgeirr
blundr
,
systursonr
Egils
,
var
þar
á
þinginu
ok
hafði
gengit
hart
at
liðveizlu
við
Þorstein
.
Hann
bað
Egil
ok
þá
Þorstein
koma
sér
til
staðfestu
út
þangat
á
Mýrar
;
hann
bjó
áðr
fyrir
sunnan
Hvítá
,
fyrir
neðan
Blundsvatn
.
Egill
tók
vel
á
því
ok
fýsti
Þorstein
,
at
þeir
léti
hann
þangat
fara
.
Egill
setti
Þorgeir
blund
niðr
at
Ánabrekku
,
en
Steinarr
fœrði
bústað
sinn
út
yfir
Langá
ok
settisk
niðr
at
Leirulæk
.
En
Egill
reið
heim
suðr
á
Nes
eptir
þingit
með
flokk
sinn
,
ok
skildusk
þeir
feðgar
með
kærleik
.
Etterpå
frå
11
.
mars
1810
(
sjølve
bryllupet
ved
stedfortredar
)
med
erkehertuginne
Marie
Louise
av
Austerrike
,
som
vart
den
andre
keisarinna
hans
.
Dei
fekk
eitt
barn
;
Napoléon
Francis
Joseph
Charles
Bonaparte
(
20
.
mars
1811
-
[
22
.
juli
1832
)
,
konge
av
Roma
.
Han
er
òg
kjend
som
Napoleon
II
av
Frankrike
,
men
han
regjerte
aldri
i
røynda
.
Arbeidet
med
Kapitalen
(
Das
Kapital
)
tok
lang
tid
.
Det
var
ikkje
før
i
1867
at
fyrste
bind
av
det
som
skulle
bli
eit
sett
på
tre
bind
blei
publisert
.
Forleggjaren
var
Otto
Meissner
i
Hamburg
,
som
også
skulle
gi
ut
dei
følgjande
(
posthume
)
binda
i
1885
og
1894
.
Bokstaven
U
er
den
21
.
bokstaven
i
det
latinske
alfabetet
.
Oligocen
er
delt
inn
i
følgjande
aldrar
frå
yngst
til
eldst
:
 
-
7
.
februar
1992
Bortsett
frå
italiensk
vert
det
tala
friulisk
i
regionen
,
og
det
finns
òg
ein
større
slovensk
og
tysk
minoritet
.
slovensk
vert
tala
i
provinsen
Trieste
og
dei
austlege
områda
av
provinsane
Gorizia
og
Udine
,
i
området
kalla
Venetiansk
Slovenia
,
som
består
av
Resiadalen
og
dei
øvre
dalane
til
elvane
Torre
og
Natisone
,
der
mange
av
landsbyane
har
både
italienske
og
slovenske
namn
.
I
1950
-
åra
vart
den
elektriske
gitaren
meir
populær
og
det
vart
utvikla
nye
særeigne
rock
’
n
’
roll
-
stilar
av
artistar
som
Chuck
Berry
,
Link
Wray
og
Scotty
Moore
.
Det
vart
òg
utvikla
nye
innspelingsteknikkar
,
som
fleirsporsinnspeling
utvikla
av
Les
Paul
,
og
elektronisk
handsaming
av
lyd
av
innovatørar
som
Joe
Meek
.
Alt
dette
var
med
på
utviklinga
som
skulle
føre
til
rock
.
I
2004
kom
den
fyrste
offisielle
samleplata
hans
,
Greatest
Hits
,
ut
.
Før
utgjevinga
av
albumet
kom
singelen
Radio
.
Den
nye
medkomponisten
heitte
Stephan
Duffy
.
Radio
vart
kritikerrost
,
men
vart
blant
folkesetnaden
ikkje
så
populær
som
mange
av
dei
tidlegare
hits
.
Det
betydde
likevel
ikkje
noko
for
hitliste
-
plasseringane
.
Radio
vart
nr
.
1
på
UK
Singles
Chart
.
I
inkatida
hadde
riket
dobbelt
so
lang
kyst
som
no
,
men
landet
har
framleis
over
2
 
000
 
km
open
kystline
mot
Stillehavet
.
Med
heile
eller
delar
av
bibelen
omsett
til
2355
språk
,
eller
til
om
lag
4
/
6
av
språka
i
verda
,
dvs
.
til
bortimot
alle
språka
med
meir
enn
ca
.
1000
talarar
.
Mange
ser
på
dette
arbeidet
som
kulturimperialisme
,
men
samtidig
utgjer
dette
arbeidet
både
eit
steg
på
vegen
mot
å
utvikle
skriftspråk
og
lesekunne
,
og
det
er
også
den
kanskje
viktigaste
kjelda
til
kunnskap
om
ulike
språk
.
Verdas
største
bibelomsetjar
institusjon
er
Summer
Institue
of
Linguistics
(
SIL
)
,
ein
institusjon
som
også
står
bak
www
.
ethnologue
.
com
,
den
viktigaste
nettstaden
til
kjennskap
om
den
sosiolingvistiske
stoda
til
fleirtalet
av
verdas
språk
.
Gardbrukar
er
ei
nemning
på
ein
person
som
driv
eitt
eller
fleire
gardsbruk
—
anten
som
sjølveigande
bonde
eller
som
leiglending
.
Ein
gardbrukar
som
eig
garden
sin
,
såvel
som
næraste
slekta
til
gardbrukaren
,
har
i
Noreg
gjerne
odelsrett
og
åsetesrett
til
bruket
sitt
.
Med
sine
små
fjellrekkjer
,
præriar
og
austlege
skogar
,
ligg
mesteparten
av
Oklahoma
i
regionane
Great
Plains
og
Ozark
Highlands
.
Sistnemnde
er
spesielt
utsett
for
torever
.
[
6
]
Det
er
folk
med
tysk
,
irsk
og
innfødd
amerikansk
avstamming
som
dominerar
det
etniske
biletet
i
staten
,
og
det
blir
snakka
meir
enn
25
innfødde
språk
i
staten
,
eit
tal
som
overgår
alle
andre
statar
.
[
7
]
I
dag
fins
det
meir
hovudkvarter
for
indianarstammer
i
denne
staten
enn
i
nokon
annan
.
Oklahoma
er
lokalisert
i
eit
område
kor
tre
kulturelle
regionar
møtast
,
og
historisk
sett
har
staten
vore
ein
destinasjon
for
kvegfarmarar
,
ein
destinasjon
for
sørlege
nybyggjarar
og
eit
stadfesta
territorium
for
innfødde
amerikanarar
.
Religiøst
sett
er
staten
ein
del
av
bibelbeltet
,
eit
område
kor
konservativ
evangelisk
kristendom
har
ein
dominerende
posisjon
.
Staten
er
altså
kjend
for
å
vere
konservativ
,
men
på
tross
av
det
har
det
meir
liberale
demokratiske
partiet
meir
registrerte
stemmar
enn
det
konservative
republikanske
.
I
Skottland
vart
ordninga
fjerna
i
1975
og
erstatta
med
regionar
.
Støylen
tok
del
i
målreisinga
,
fyrst
og
fremst
gjennom
si
forfattarverksemd
.
Han
var
og
aktiv
i
fråhaldsarbeidet
,
formann
i
Det
Norske
Totalavholdsselskap
.
Også
misjonsarbeidet
hadde
ein
støttespelar
i
Støylen
.
Arkhangelsk
er
ein
viktig
region
på
grunn
av
eit
tungt
industrielt
miljø
.
Det
finst
òg
ein
maritim
skule
,
eit
teknisk
universitet
,
eit
epidemologisk
institutt
og
eit
regionalt
museum
i
Arkhangelsk
.
Byen
er
Russland
si
største
hamn
for
utskipning
av
tømmer
,
og
har
stor
verksemd
innan
treforedlings
-
og
papirindustri
.
Byen
har
òg
ei
fiskerihamn
.
Etter
at
isbrytarar
vart
tekne
i
bruk
om
vinteren
,
har
byen
hatt
heilårshamn
.
Det
finst
i
tillegg
rike
førekomster
av
mineralar
i
Arkhangelskregionen
,
av
kol
,
bauxitt
,
fluor
og
verdfulle
førekomster
av
diamantar
.
Men
mestedelen
av
ressursane
i
regionen
er
framleis
ikkje
utnytta
.
Evangelisk
-
christelig
Psalmebog
til
Brug
ved
Kirke
-
og
Huus
-
Andagt
er
ei
dansk
salmebok
som
vart
autorisert
for
bruk
gudstenester
i
1798
og
brukt
i
Noreg
fram
til
ho
vart
avløyst
av
Landstads
kirkesalmebog
i
1870
.
Haiti
,
offisielt
Republikken
Haiti
,
er
eit
land
som
utgjer
den
vestlege
tredjedelen
av
øya
Hispaniola
i
Det
karibiske
havet
,
aust
for
Cuba
;
Den
dominikanske
republikken
utgjer
resten
.
Øya
er
ein
del
av
Dei
store
Antillane
.
I
Noreg
er
universitet
eit
lovbeskytta
namn
.
Ettersom
det
islamske
året
følger
månen
,
fell
feiringa
på
to
ulike
datoar
i
den
gregorianske
kalenderen
ut
frå
kvar
på
jorda
ein
er
og
ser
.
MalaboMalabo
Han
vart
offer
for
ein
konspirasjon
der
både
Henri
Christophe
og
Alexandre
Pétion
,
som
skulle
kome
til
å
etterfølge
han
,
medverka
.
Hans
Seland
(
5
.
mars
 
1867
–
30
.
juni
 
1949
)
var
forfattar
og
bonde
frå
Seland
i
Nes
ved
Flekkefjord
.
Han
debuterte
som
forfatttar
i
1890
med
Ungdom
 
:
Espen
sine
songar
.
Frå
vinteren
1893
arbeidde
han
som
bladmann
i
Nordmannen
i
Oslo
,
og
slo
då
gjennom
som
forteljar
.
Dei
neste
åra
arbeidde
han
heime
på
garden
vår
og
sommar
.
Ofte
reiste
han
på
forteljar
-
og
foredragsferder
om
hausten
og
var
heime
og
skreiv
på
vinterstid
.
Det
vart
både
barnebøker
,
bygdelivsskildringar
,
«
skjemtesoger
»
,
artiklar
og
brosjyrer
,
songar
og
salmar
-
32
bøker
i
alt
.
Til
tider
har
det
vore
meir
enn
éin
pave
.
I
ettertid
har
éin
av
dei
fått
status
som
den
ekte
paven
,
medan
dei
andre
blir
rekna
som
motpavar
.
Desse
står
i
lista
i
kursiv
.
Kolibriar
er
spesialiserte
nektaretarar
(
Stiles
,
1981
)
og
er
knytt
til
blomstrar
som
treng
fuglepollinering
.
Somme
kolibriartar
,
spesielt
dei
med
uvanleg
nebbutformingar
som
sverdkolibri
og
sigdnebba
,
har
samevolusjon
med
eit
lite
tal
blomsterartar
.
Zhejiang
,
og
særleg
Longquan
-
distriktet
,
vart
kjent
under
Song
-
og
Yuan
-
tida
for
den
særeigne
grøne
keramikken
(
celadon
)
.
Celadon
frå
Sør
-
Song
-
tida
vert
karakterisert
ved
den
tjukke
salveaktige
glaseringa
med
ein
eigen
blågrøn
farge
over
ein
elles
udekorert
lett
grå
delikat
utforma
porselensform
.
Longquan
-
celadon
frå
Yuan
-
tida
har
ein
tynnare
grøn
glasering
over
stadig
større
porselenskar
i
mønster
og
former
inspirert
frå
keramikk
og
metallarbeid
frå
Midtausten
.
Dei
vart
produsert
i
store
kvanta
og
vart
ei
av
de
viktigare
kinesiske
eksportartiklane
i
handelen
ned
Søraust
-
Asia
og
Midtausten
,
og
seinare
(
under
Ming
-
tida
)
nådde
han
òg
Europa
.
I
Ming
-
tida
sokk
elles
kvaliteten
og
keramikkindustrien
i
Longquan
sokk
hen
.
Etter
kvart
vart
dei
forbigått
i
kvalitet
og
popularitet
av
keramikk
frå
Jingdezhen
i
den
tilgrensande
Jiangxiprovinsen
.
[
3
]
Departementet
er
delt
nord
-
sør
av
elva
Ain
.
Dei
vestlege
områda
består
av
sletter
og
låge
platå
,
medan
dei
austlege
områda
er
meir
fjellkledde
og
består
av
dei
sørlege
områda
av
Jurafjella
.
Det
høgaste
punktet
i
departementet
(
og
i
Jurafjella
)
er
the
Crêt
de
la
Neige
(
1
 
720
m
)
.
Færøysund
,
Bekkjarvik
,
Engesund
og
Brandasund
låg
alle
lagleg
til
ved
seglingsleier
med
mykje
trafikk
og
hadde
trygge
og
lune
hamner
og
ankringsplassar
.
Dei
eldste
av
desse
er
Bekkjarvik
på
Selbjørn
og
Engesund
på
Engesundsøya
som
ligg
på
kvar
si
side
av
den
vêrharde
Selbjørnsfjorden
.
Skipsfarten
har
truleg
fare
forbi
desse
to
stadene
så
lenge
han
har
eksistert
i
området
.
Derfor
var
det
naturleg
å
skipe
gjestgjeveri
og
handelsstader
her
.
I
Bekkjarvik
har
det
truleg
vore
handelsstad
sidan
mellomalderen
,
og
han
vart
truleg
brend
av
hanseatane
i
1338
.
Bekkjarvik
er
òg
fleire
gonger
nemnd
i
sogene
.
Brandasund
,
som
ligg
på
Gisøya
lenger
ute
i
Fitjarøyane
,
kom
til
noko
seinare
og
høyrer
i
dag
til
Bømlo
kommune
.
Færøysund
ligg
på
austsida
av
Stord
,
like
i
nærleiken
av
Sandvikvåg
.
ca
.
39
,
7
/
km
²
Vebjørn
er
eit
mannsnamn
avleidd
av
norrønt
Vébjǫrn
.
Det
er
sett
saman
av
ve
-
,
som
tyder
'
heim
'
eller
'
heilag
stad
'
,
eller
vér
,
'
kamp
'
,
og
'
bjørn
'
.
Koordinatar
:
62
°
43
′
14
″
N
7
°
56
′
9
″
E

Stavnsbåndet
var
ei
ordning
innan
landbruket
i
Danmark
på
1700
-
talet
.
Ordninga
vart
innførd
i
1733
av
kong
Kristian
VI
av
Danmark
-
Noreg
.
Innføringa
kom
etter
ynskje
frå
godseigarar
og
militære
.
Stavnsbåndet
batt
mannlege
bønder
mellom
14
og
36
år
til
å
verta
buande
på
det
godset
eller
herregarden
der
dei
hadde
vorte
fødd
.
Seinare
vart
ordninga
utvida
til
å
gjelda
bønder
mellom
4
og
40
år
.
Stavnsbåndet
vart
berre
gjort
gjeldande
for
Danmark
,
og
ikkje
i
andre
delar
av
Danmark
-
Noreg
.
Museet
dekker
4000
års
skihistorie
.
Det
inneheld
helleristingar
av
skiløparar
frå
steinalderen
,
ski
frå
vikingtida
,
ski
og
skiutstyr
frå
ulike
landsdelar
.
I
tillegg
kan
ein
sjå
utstyr
frå
ekspedisjonane
til
Fridtjof
Nansen
og
Roald
Amundsen
.
Det
har
ei
eiga
avdeling
for
Kongehuset
si
skisamling
.
Jacobsen
si
utdanning
omfatta
studiar
ved
Universitetet
i
Oslo
i
teologi
,
historie
,
filosofi
og
norsk
språk
.
Formelt
tok
han
ikkje
eksamen
på
universitetsnivå
utover
førebuande
prøvar
(
examen
philosophicum
)
.
Svært
viktig
i
mange
av
dei
greske
legendene
var
skjebnen
.
Dersom
eit
orakel
spådde
at
noko
ville
skje
,
måtte
det
gå
slik
,
same
kva
menneska
prøvde
å
gjera
for
å
stoppa
det
.
Ødipus
er
ein
kjend
tragisk
figur
dette
hende
med
,
ein
annan
er
Tessevs
.
Attåt
daglegtala
fanst
òg
høgtidsmålet
,
dvs
.
nordmenns
leseuttale
av
Dansk
,
såkalla
klokkardansk
.
På
byrjinga
av
1800
-
talet
vann
høgtidsmålet
fram
på
kostnad
av
daglegtala
,
medan
i
siste
helvta
av
1800
-
talet
vann
daglegtala
fram
.
Til
gjengjeld
vart
daglegtala
stadig
meir
«
danna
»
,
til
dømes
auka
bruken
av
dei
mjuke
konsonantane
b
,
d
og
g
på
kostnad
av
p
,
t
og
k
.
[
1
]
Den
amerikanske
utgåva
av
albumet
vart
gjeve
ut
26
.
juni
194
av
United
Artists
Records
og
inneheld
sju
songar
frå
filmen
,
«
A
Hard
Day
’
s
Night
»
,
«
Tell
Me
Why
»
,
«
I
’
m
Happy
Just
to
Dance
With
You
»
,
«
I
Should
Have
Known
Better
»
,
«
If
I
Fell
»
,
«
And
I
Love
Her
»
og
«
Can
’
t
Buy
Me
Love
»
.
Her
finst
òg
«
I
’
ll
Cry
Instead
»
,
som
vart
skrive
for
filmen
,
men
i
siste
liten
ikkje
nytta
likevel
.
Den
amerikanske
utgåva
inneheld
òg
fire
easy
listening
-
aktige
instrumentale
versjonar
av
Lennon
/
McCartney
-
songar
av
George
Martin
:
«
I
Should
Have
Known
Better
»
,
«
And
I
Love
Her
»
,
«
Ringo
’
s
Theme
(
This
Boy
)
»
og
«
A
Hard
Day
’
s
Night
»
.
Albumet
gjekk
til
topps
på
Billboard
si
albumliste
,
der
han
låg
i
heile
14
veker
,
det
lengste
dette
året
.
[
3
]
Glamrock
var
glitter
,
sprakande
kostymer
og
glamour
;
stilen
var
særleg
kjend
for
klesstilen
og
opptreden
til
utøvarane
.
Glamrockarane
brukte
ofte
sminke
og
glitter
.
Menneske
kan
også
vera
albinoar
,
noko
som
kan
føra
med
seg
krittkvitt
hår
.
Ein
del
lyshuda
menneske
,
særleg
born
,
kan
òg
ha
blondt
hår
som
ser
heilt
kvitt
ut
.
Elles
kan
ein
få
kvitt
hår
når
ein
blir
gammal
.
Den
2
.
desember
1931
vart
president
Arturo
Araujo
kasta
frå
makta
i
eit
militærkupp
leia
av
general
Maximiliano
Hernandez
Martinez
.
Podgorica
(
kyrillisk
Подгорица
)
er
hovudstaden
og
den
største
byen
i
Montenegro
.
Byen
vart
tidlegare
kalla
Titograd
.
Evolusjonsteorien
er
den
vitskaplege
forklaringa
på
korleis
evolusjon
–
danninga
og
endringa
av
artar
–
går
føre
seg
.
Sentral
 
·
Aust
 
·
Nord
 
·
Sør
 
·
Vest
Vulkanbogen
som
den
campanianske
vulkanbogen
er
ein
del
av
strekk
seg
sørover
til
til
dei
aktive
vulkanøyane
Ustica
,
Stromboli
og
Vulcano
utafor
nordkysten
av
Sicilia
og
den
største
aktive
vulkanen
i
Europa
,
Etna
,
på
sjølve
Sicilia
.
26
.
mars
1995
vart
det
heldt
ei
folkerøysting
,
der
Karimov
sin
presidentperiode
vart
utvida
med
fem
nye
år
.
9
.
januar
2000
vart
det
heldt
presidentval
,
der
Karimov
fekk
over
90
 
%
av
røystene
.
Motkandidaten
hans
sa
at
han
sjølv
hadde
røysta
på
Karimov
.
27
.
februar
2002
vart
det
heldt
ei
folkerøysting
,
der
Karimov
sin
presidentperiode
vart
utvida
frå
5
til
7
år
.
Det
neste
presidentvalet
er
planlagd
til
desember
2007
.
Vatn
i
fast
form
er
kjent
som
is
;
i
gassform
som
damp
.
Dei
vanlege
temperatureiningane
Celsius
og
Kelvin
er
definert
ut
frå
trippelpunktet
til
vatn
ved
273
,
16
K
(
0
.
01
 
°
C
)
og
611
,
2
Pa
(
0
,
006
atm
.
Under
desse
høva
er
fast
,
flytande
og
gassforma
vatn
i
jamvekt
.
Atlas
er
samlingar
av
kart
som
kan
visa
geografiske
trekk
,
stadnamn
og
politiske
grenser
,
og
gjerne
også
geopolitisk
,
sosial
,
religiøs
og
demografisk
statistikk
.
Dei
er
tradisjonelt
blitt
gjevne
ut
i
bokform
,
men
er
i
nyare
tid
også
blitt
laga
for
datamaskinbruk
på
CD
-
ROM
og
Internett
.
Tang
-
dynastiet
(
618
-
907
)
gav
heile
landet
ein
gullalder
.
Zhejiang
var
då
rekna
som
del
av
Jiangnandong
-
kretsen
,
og
tidskjelder
starta
å
omtale
området
for
velstand
som
var
der
.
Seinare
,
då
Tang
-
styret
smuldra
hen
,
utgjorde
Zhejiang
storparten
av
det
regionale
kongedømet
Wuyue
.
I
mars
1991
vart
demonstrasjonar
mot
regimet
til
president
Moussa
Traoré
slått
ned
med
store
tap
av
menneskeliv
.
Etter
dette
deltok
Touré
i
eit
statskupp
mot
Traoré
og
vart
president
i
Overgangskomitéen
for
folkets
redning
.
Som
sådan
fungerte
han
som
statsoverhovud
under
overgangen
til
demokrati
.
Han
organiserte
val
til
nasjonalforsamlinga
og
presidentval
i
1992
.
Etter
presidentvalet
overlet
han
makta
til
den
nyvalde
presidenten
,
Alpha
Oumar
Konaré
,
og
fekk
tilnavnet
demokratiets
soldat
.
02
.
02
.
1910
-
20
.
02
.
1912
Fløgstad
debuterte
som
lyrikar
med
diktsamlinga
Valfart
i
1968
.
Gjennombrotet
kom
med
romanen
Dalen
Portland
(
1977
)
,
som
han
fekk
Nordisk
Råds
litteraturpris
for
.
Fløgstad
skriv
på
nynorsk
.
Nasjonalistleiaren
Franjo
Tudjman
(
kroatisk
Franjo
Tuđman
)
var
landets
president
frå
1990
fram
til
sin
død
10
.
desember
1999
.
I
januar
2000
vann
ein
allianse
av
sosialdemokratar
og
sosialliberale
valet
på
nytt
parlament
,
og
i
februar
samme
år
vart
Stipe
Mesić
vald
til
president
.
Ivica
Račan
frå
Socijaldemokratska
Partija
Hrvatske
(
SPH
)
,
Kroatias
sosialdemokratiske
parti
var
statsminister
januar
2000
til
desember
2003
.
Etter
valet
2003
vart
han
etterfulgd
av
Ivo
Sanader
frå
det
nasjonalistiske
partiet
HDZ
(
Hrvatska
Demokratska
Zajednica
,
Kroatias
demokratiske
union
)
.
I
Storbritannia
brukte
ein
å
danse
til
tradjazz
og
skip
jive
,
ein
etterkomar
frå
jive
og
swingdans
i
1950
-
og
1960
-
åra
.
Banda
til
Chris
Barber
,
Ken
Colyer
,
Humphrey
Lyttleton
og
Alex
Welsh
var
dei
mest
kjende
.
Posten
garanterar
at
julkort
frankerte
med
julefrimerke
postlagt
den
dagen
som
posten
har
oppgitt
som
siste
dato
kjem
fram
før
julaftan
.
Er
julefrimerka
valørlause
kan
ein
nyttea
merke
frå
tidlegare
år
.
Julefrimerket
kan
nyttast
på
anna
post
og
blir
då
rekna
som
frimerke
for
B
-
post
opp
til
20
gram
.
Posten
brukar
å
sette
opp
raude
postkasser
for
julekort
samt
dele
ut
særskilte
konvoluttar
for
å
lette
sorteringsarbeidet
av
juleposten
.
Provinsen
Biella
(
italiensk
Provincia
di
Biella
)
er
ein
provins
i
regionen
Piemonte
i
Italia
.
Provinsen
vart
oppretta
i
1992
og
hovudstaden
er
byen
Biella
.
Han
har
eit
areal
på
913
km
²
og
totalt
186
 
960
innbyggjarar
(
2001
)
.
Det
er
82
kommunar
i
provinsen
og
dei
største
av
desse
er
:
Den
17
.
kartika
heiter
«
Jama
dvitiya
»
eller
bhaidudj
.
Legendane
seier
at
guden
Jama
vitjar
Jami
,
systra
si
,
denne
dagen
.
Det
er
difor
ein
dag
ein
skal
visa
kjærleik
mellom
brør
og
systrer
.
Det
er
vanleg
at
brør
vitjar
systrene
sine
med
gåver
denne
dagen
,
og
at
dei
talar
lenge
med
kvarandre
.
Landet
fekk
ein
sivil
grunnlov
i
1993
som
varte
i
ti
år
.
I
mars
2003
blei
president
Patasse
og
regjeringa
hans
avsette
gjennom
nok
eit
militærkupp
leia
av
general
François
Bozizé
.
I
mai
2005
vann
Bozizé
eit
demokratisk
val
og
er
i
dag
statsleiar
i
landet
.
Gå
inn
i
bataljonar
Internasjonalt
er
byen
kjend
for
Omleiringa
av
Pleven
i
1877
,
og
er
i
dag
eit
stort
økonomisk
senter
nordvest
i
Bulgaria
.
Han
ligg
170
km
frå
hovudstaden
Sofia
og
320
km
frå
kysten
av
Svartehavet
.
«
Kon
-
Tiki
»
vart
ein
av
dei
mest
kjente
flåtar
nokosinne
etter
at
Thor
Heyerdahl
fekk
stor
suksess
med
bok
og
film
om
ekspedisjonen
.
Heyerdahl
har
forklart
kva
føremonar
tømmerflåtar
har
framfor
båtar
med
skrog
.
Skrog
er
sårbare
for
skader
,
ein
lekkasje
kan
truge
oppdrifta
.
Flåtar
er
grunne
og
flyt
over
skjer
kor
båtar
med
kjøl
grunnstøytar
.
Ein
open
båt
kan
fyllast
med
vatn
og
miste
stabilitet
og
flyteevne
frå
brottsjøar
og
langvarig
regn
,
medan
vatn
frå
brottsjøar
renn
gjennom
flåtar
.
Ein
etter
måten
kort
flåte
taklar
dønningar
og
store
bølgjer
betre
enn
det
lange
skip
gjer
.
Låge
tømmerflåtar
får
lite
avdrift
av
vind
,
dei
er
tunge
og
retningsstabile
.
Samanlikna
med
slektspråka
sine
er
dei
samiske
språka
kanskje
dei
som
har
fjerna
seg
lengst
frå
den
prototypiske
uralske
modellen
,
men
dei
har
framleis
umiskjennelege
uralske
drag
.
Zhejiang
(
浙江
;
pinyin
Zhèjiāng
;
Wade
-
Giles
Che
-
chiang
;
EFEO
Tché
-
Kiang
,
lokal
uttale
Tzekkan
/
tsəʔkɑ
̃
/
)
er
ein
av
dei
minste
provinsane
i
Kina
og
samstundes
ein
dei
rikaste
.
Han
ligg
ut
mot
Austkinahavet
.
Namnet
kjem
frå
det
som
no
er
elva
Qiantang
,
som
tidlegare
heitte
Zhejiang
.
Provinshovudstaden
er
Hangzhou
.
Av
dei
særleg
velståande
byane
finn
ein
òg
Wenzhou
og
Ningbo
.
Det
færøyske
sjølvstendepartiet
Sjálvstýrisflokkurin
blei
stifta
i
1906
.
Partiet
blei
stifta
som
ei
motvekt
til
det
liberale
danskvenlege
partiet
Sambandsflokkurin
,
som
ville
oppretthalde
den
nuværende
statsretslige
stilling
.
Til
å
begynne
var
hovudstriden
mellom
dei
to
partia
den
færøyske
språkstriden
.
Striden
blei
tilspissa
då
den
danske
regjeringa
,
etter
samråd
med
Sambandspartiet
,
i
1912
vedtok
at
undervisningsspråket
i
den
færøyske
grunnskolen
skulle
vera
dansk
.
Det
vedtaket
blei
oppheva
i
1938
.
Den
fyrste
europeiske
gravemaskina
av
framskuffetypen
vart
bygd
av
Ruston
&
Proctor
i
Storbritannia
i
1874
.
Den
fyrste
rundtsvingande
maskina
vart
bygd
av
Whitaker
&
Sons
,
i
Leeds
i
1884
[
5
]
,
men
det
varte
heilt
til
1909
før
nord
-
amerikanske
produsentar
gjekk
over
til
denne
byggemåten
.
Graveaggregatet
på
moderne
framskuffemaskiner
,
som
framleis
er
i
drift
i
dagbrot
,
har
ei
utforming
som
liknar
på
desse
tidlege
maskinene
.
«
Guinnevere
»
er
ein
visesong
skriven
av
David
Crosby
i
1969
.
Songen
vart
spelt
inn
av
Crosby
,
Stills
&
Nash
og
gjeven
ut
på
Crosby
,
Stills
&
Nash
.
Songen
er
kjend
for
den
uforstyrra
,
men
likevel
kvasse
melodien
og
den
unike
teksten
som
samanliknar
dronning
Guinevere
med
kvinna
songaren
likar
.
I
følgje
eit
intervju
Crosby
gjorde
med
Rolling
Stone
:
«
Det
er
ein
veldig
uvanleg
song
,
det
vert
nytta
ei
uvanleg
stemming
med
rare
taktartar
.
Det
er
om
tre
kvinner
eg
elska
.
Den
eine
var
Christine
Hinton
,
jenta
som
vart
drepen
som
var
kjærasten
min
,
og
den
andre
var
Joni
Mitchell
og
den
siste
var
ei
eg
ikkje
kan
sei
kven
er
.
Det
er
kanskje
den
beste
songen
min
»
.
Songen
handlar
òg
om
kor
viktig
det
er
med
fridom
.
I
tillegg
har
ein
kolgruver
og
tungindustri
som
stål
,
maskineri
og
steintøy
.
Dei
største
industriområda
ligg
i
nærleiken
av
Dijon
.
Om
sommaren
er
temperaturen
høg
og
dei
tette
skogane
fører
ofte
til
skogbrannar
.
Skogbrannane
sommaren
2006
var
særleg
ille
og
fleire
titusen
hektar
brann
medan
himmelen
var
svart
av
røyk
.
Alle
songar
er
skriven
av
Tom
Waits
bortsett
frå
der
anna
er
notert
.
Kort
tid
etter
at
Damasus
døydde
forlet
Hieronymus
Roma
og
drog
først
til
Antiokia
,
så
til
Alexandria
og
Nitria
i
Egypt
,
og
til
slutt
til
Palestina
.
Han
slo
seg
ned
som
ein
eremitt
og
lærar
i
Betlehem
,
der
han
døydde
i
420
.
Mona
er
eit
kvinnenamn
som
kan
ha
fleire
ulike
opphav
.
Mona
har
namnedag
den
4
.
mai
i
Noreg
,
Sverige
og
på
Færøyane
.
Uttrykket
blei
først
definert
av
Tetsuya
Theodore
Fujita
(
kanskje
mest
kjend
for
å
ha
introdusert
Fujitaskalaen
for
gradering
av
tornadoar
)
,
som
ein
type
fallvind
som
skapar
kraftig
horisontal
vind
innafor
eit
område
på
4
km
i
diameter
.
Visst
vinden
dekka
eit
område
større
enn
4
km
i
diameter
kalla
Fujita
det
for
«
makroutbrot
»
.
Målsetjinga
til
ordprosjektet
er
fylgjande
:
«
Norsk
Ordbok
skal
gje
ei
uttømmande
vitskapleg
framstilling
av
ordtilfanget
i
dei
norske
dialektane
frå
1600
og
til
i
dag
og
av
det
nynorske
skriftmålet
.
Hovudvekta
skal
liggje
på
grundige
tydingsanalysar
med
klåre
definisjonar
,
kjeldefesta
døme
på
bruk
i
litteraturen
og
i
målføra
,
opplysningar
om
grammatiske
eigenskapar
og
om
dialektformer
med
heimfesting
.
»
Nikobarene
har
22
øyar
fordelt
på
tre
grupper
:
Christian
Homann
Schweigaard
(
14
.
oktober
 
1838
–
24
.
mars
 
1899
)
var
norsk
statsminister
i
«
aprilministeriet
»
i
1884
.
Schweigaard
var
Høgre
-
politikar
og
formann
i
partiet
sitt
sentralstyre
1889
-
91
og
1893
-
96
.
Anton
Martin
Schweigaard
var
far
hans
.
Tor
hadde
ei
vogn
som
dei
to
bukkane
Tanngnjost
og
Tanngrisne
drog
.
Ein
kunne
sjå
henne
på
stjernehimmelen
,
som
bildet
Karlsvogna
.
I
Noreg
vart
Norsk
jazzforbund
danna
i
1953
og
Buddyprisen
vat
oppretta
året
etter
.
Klassisk
arabisk
har
tre
vokalar
,
a
,
i
,
u
.
Kvar
av
desse
kan
vera
kort
eller
lang
.
I
moderne
arabiske
dialektar
finn
ein
òg
vokalane
e
(
oftast
som
variant
av
i
eller
a
)
og
o
(
oftast
som
variant
av
u
eller
a
)
.
Fundamentalisme
er
såleis
ei
rørsle
der
tilhengarane
prøver
å
redde
den
religiøse
identiteten
frå
å
bli
oppløyst
i
den
moderne
vestlege
kulturen
,
der
denne
oppløysinga
for
enklaven
synest
å
ha
vorte
irreversibel
i
det
større
religiøse
fellesskapet
,
noko
som
da
gjer
det
naudsynt
å
hevde
ein
separat
identitet
basert
på
dei
fundamentale
,
grunnleggjande
og
opphavlege
prinsippa
i
religionen
.
Etter
han
forlet
The
Squires
arbeidde
Neil
i
viseklubbar
i
Winnipeg
,
der
han
første
gong
møtte
Joni
Mitchell
.
[
28
]
Her
skreiv
han
nokre
av
dei
første
og
og
mest
minnerike
visesongane
sine
,
som
«
Sugar
Mountain
»
,
om
tapt
ungdom
.
Mitchell
skreiv
«
The
Circle
Game
»
som
svar
til
dette
.
[
29
]
Winnipeg
-
bandet
The
Guess
Who
(
med
Randy
Bachman
som
sologitarist
)
hadde
ein
hit
i
Canada
med
Young
sin
«
Flying
on
the
Ground
is
Wrong
»
,
som
var
den
første
store
hitten
Young
hadde
som
låtskrivar
.
Jorge
Mario
Pedro
Vargas
Llosa
(
f
.
28
.
mars
 
1936
)
er
ein
peruansk
forfattar
,
politikar
,
journalist
,
essayist
og
nobelprisvinnar
,
no
gjesteprofessor
ved
Princeton
University
.
Vargas
Llosa
er
ein
av
dei
mest
framståande
romanforfattarane
og
essayistane
i
Latin
-
Amerika
,
og
ein
av
dei
leiande
forfattarane
i
sin
generasjon
.
Nokre
kritikarar
reknar
han
for
å
ha
eit
større
internasjonalt
gjennomslag
og
globalt
publikum
enn
nokon
annan
forfattar
frå
den
latinamerikanske
oppblomstringa
på
1960
-
og
1970
-
talet
.
[
1
]
10
.
desember
2010
fekk
han
Nobelprisen
i
litteratur
«
för
hans
kartläggning
av
maktens
strukturer
och
knivskarpa
bilder
av
individens
motstånd
,
revolt
och
nederlag
»
.
[
2
]
Folket
i
Brasil
er
prega
av
tre
store
folkegrupper
;
brasilianske
urfolk
,
innvandra
europearara
og
importerte
afrikanarar
.
Det
har
vore
vanleg
for
desse
gruppene
å
gifta
seg
med
kvarandre
,
slik
at
innbyggjarane
er
blitt
blanda
til
«
brasilianarar
»
.
Samfunnet
er
likevel
prega
av
skjult
rasisme
,
der
dei
som
har
lysare
hudfarge
som
regel
òg
tilhøyrer
ein
betre
sosial
klasse
,
og
unngår
å
blanda
seg
med
mørkhuda
.
Som
ein
hovudregel
bur
folk
av
mest
europeisk
avstamming
sør
i
landet
og
folk
av
blanda
nedætting
i
nord
og
nordaust
.
Etter
Romarrikets
fall
gjekk
Europa
inn
i
ein
lang
periode
med
endringar
under
folkevandringstida
.
Denne
perioden
vart
kalla
den
mørke
mellomalderen
av
tenkjarar
i
renessansen
.
Isolerte
klostersamfunn
i
Irland
,
Skottland
og
andre
stader
verna
og
samla
nedskrivne
kjelder
frå
tidlegare
tider
.
Motherland
of
ancestors
and
heirs
of
mine
!
På
1300
-
talet
slo
khan
Tokhtamysh
saman
dei
blå
og
kvite
hordane
og
danna
den
gyldne
horden
.
Det
kan
sjå
ut
til
at
den
gyldne
horden
byrja
å
få
meir
makt
,
men
i
1389
gjorde
Tokhtamysh
ei
katastrofal
avgjerd
då
han
han
gjekk
til
krig
mot
den
tidlegare
meisteren
sin
,
den
store
Tamerlane
.
Tamerlane
sine
hordar
plyndra
omrking
det
sørlege
Russland
og
lamma
økonomien
til
den
gyldne
horden
og
viska
rett
og
slett
bort
forsvarsverka
deira
i
desse
landområda
.
Pasientar
med
akutt
bronkitt
bør
drikke
rikeleg
med
væske
(
særleg
vatn
)
.
Mange
lækjarar
ser
no
at
akutt
bronkitt
oftast
er
viral
,
så
antibiotika
vil
ikkje
hjelpe
.
I
staden
vil
dei
pasientane
som
ikkje
elles
hører
med
til
risikogrupper
rett
og
slett
få
råd
om
å
sørge
for
å
få
rikeleg
med
kvile
,
mykje
væskeinntak
og
aspirin
eller
paracetamol
for
feberen
.
I
nokre
fall
vil
lækjaren
gjeva
pasienten
eit
kortisonpreparat
for
å
hjelpe
til
med
å
halde
bronkierøra
opne
så
hosten
kan
vera
meir
produktiv
.
I
1994
blei
Snæfjallahreppur
lagt
til
kommunen
og
året
etter
Sléttuhreppur
etter
at
denne
hadde
vore
fråflytta
i
meir
enn
fire
tiår
.
Trass
i
alle
problema
i
Somalia
held
det
økonomiske
livet
fram
,
delvis
fordi
mykje
av
aktiviteten
på
det
økonomiske
området
er
lokal
.
Jordbruket
er
den
viktigaste
næringsgreina
og
kvegdrift
står
for
om
lag
40
 
%
av
BNP
og
65
 
%
av
eksporten
.
På
grunn
av
sjukdomen
Rift
Valley
-
feber
har
Saudi
-
Arabia
forbode
import
av
somalisk
krøter
,
noko
som
er
til
skade
for
jordbrukssektoren
.
Tidlegare
var
det
litt
industri
i
Somalia
,
men
denne
har
stort
sett
forsvunne
.
Om
lag
50
artar
sjøfugl
rugar
ved
Nordishavet
,
blant
dei
alker
,
stormfuglar
,
måsar
,
skarvar
,
terner
og
somme
rovfuglartar
.
I
månadene
juni
og
juli
hekkar
fuglar
i
store
koloniar
på
fuglefjell
ved
kysten
.
Fuglane
får
si
føde
frå
havet
.
Av
selar
er
det
åtte
artar
i
regionen
,
og
nokre
av
desse
føder
på
drivisen
.
Den
største
selarten
i
Nordishavet
er
kvalrossen
som
blir
opptil
fire
meter
lang
og
eitt
tonn
.
Selane
vert
jakta
på
av
isbjørnen
.
Han
jagar
først
og
fremst
mindre
selartar
.
I
havet
finst
m
.
a
.
kvalartane
grønlandskval
,
narkval
og
kvitkval
.
US
dollar
er
valutaen
i
USA
.
Valutakoden
er
USD
.
Utover
i
glamrock
-
perioden
tok
mange
tyggegummiartistar
som
Elton
John
,
Slade
,
Gary
Glitter
og
Alvin
Stardust
opp
ein
råare
og
meir
seksuell
glamstil
.
Andre
tidlegare
kjende
artistar
som
The
Rolling
Stones
og
Lou
Reed
kasta
seg
på
glamrockbølgja
og
spelte
inn
fleire
av
sine
mest
kjende
songar
(
som
Reed
sin
einaste
hitsingel
,
«
Walk
On
the
Wild
Side
»
)
.
Glamrocken
vart
ikkje
like
populær
i
Amerika
,
der
dei
store
massane
hadde
problem
med
å
forstå
den
hybride
og
kunsteriske
stilen
som
konkurrerte
med
mindre
krevande
artistar
som
Led
Zeppelin
og
Tony
Orlando
(
på
kvar
sin
ende
av
skalaen
)
,
og
artistar
som
T
.
Rex
og
Roxy
Music
fekk
berre
ein
brøkdel
av
suksessen
dei
hadde
i
Storbritannia
.
I
dag
har
skulen
kurs
i
helse
-
og
sosialfag
,
restaurant
-
og
matfag
og
design
-
og
handverksfag
,
samt
allmennfagleg
påbygg
.
Jordskorpa
består
av
to
hovuddelar
:
havbotn
-
og
kontinentalskorpa
.
Kontinentalskorpa
er
om
lag
35
km
tjukk
i
gjennomsnitt
,
men
kan
vere
opp
til
60
-
70
km
tjukk
under
unge
fjellkjeder
.
Havbotnskorpa
er
langt
tynnare
og
i
snitt
berre
8
-
10
km
tjukk
.
Havbotnskorpa
består
hovudsakleg
av
basaltisk
lava
og
mørke
gabbrobergartar
med
eit
tynt
topplag
av
djuphavssediment
.
Åbo
er
ein
av
Finlands
seks
mellomalderbyar
.
Åbo
vart
grunnlagt
på
1200
-
talet
,
og
bygginga
av
Åbo
domkyrka
og
Åbo
slott
vart
innleidd
på
1280
-
talet
.
Fram
til
år
1812
var
Åbo
hovudstad
i
Finland
,
som
fram
til
år
1809
var
ein
del
av
Sverige
.
År
1812
-
1819
vart
hovudstaden
flytta
nærare
Russland
,
til
Helsingfors
.
Tre
fjerdedelar
av
Åbo
vart
øydelagt
ved
Åbo
brann
år
1827
.
Kartago
vart
grunnlagd
rundt
814
fvt
.
av
fønikiske
busetjarar
frå
byen
Tyrus
som
tok
med
seg
byguden
Melkart
.
I
følgje
tradisjonen
vart
byen
grunnlagd
av
Dido
og
eit
tal
myter
om
grunnlegginga
har
overlevd
gjennom
gresk
og
romersk
litteratur
.
Øvingsoppptaka
frå
Harvest
utgjer
spor
seks
til
ni
og
er
alle
frå
26
.
og
27
.
september
1971
på
ranchen
til
Young
i
La
Honda
.
Mellom
desse
finn
ein
samtalar
med
Young
,
David
Crosby
og
Stephen
Stills
frå
ei
innspeling
seinare
i
New
York
.
Familieunionen
mellom
Petronila
,
dronning
av
Aragon
og
Ramon
Berenguer
IV
,
greve
av
Barcelona
,
førte
til
ein
son
,
Alfonso
II
av
Aragon
som
arva
landområda
til
foreldra
og
slik
skapte
kongemakta
Aragón
som
inkluderte
alle
landområda
,
titlane
og
statane
som
til
då
hadde
vore
utafor
kongedømet
Aragón
.
Denne
kongemakta
endra
brått
etter
familieunionen
med
Castilla
(
sjå
under
)
men
tittelen
var
i
bruk
fram
til
1714
.
Kongefamilien
Aragon
(
av
somme
historikarar
i
dag
kalla
«
kongar
av
Aragón
og
grevar
av
Barcelona
»
)
styrte
dei
administrative
regionane
Aragon
,
Catalonia
og
seinare
Balearane
,
Valencia
,
Sicilia
,
Napoli
og
Sardinia
(
sjå
Det
aragonesiske
riket
)
.
I
1836
gifte
Charles
Dickens
seg
med
Catherine
Hogarth
som
han
fekk
ni
born
med
.
Han
skilde
seg
frå
henne
på
slutten
av
1850
-
talet
.
Han
hadde
treft
ei
ung
skodespelarinne
og
vorte
forelska
i
henne
.
I
1870
fekk
han
slag
og
døydde
,
berre
58
år
gammal
.
Antarktisslirenebb
Chionis
albus
"
Foto
:
Samuel
Blanc
Dei
nådde
Laodikea
tidleg
i
januar
1148
,
om
lag
same
tid
som
armeen
til
Otto
av
Freising
vart
øydelagd
i
same
området
.
[
26
]
Franskmennene
marsjerte
vidare
og
baktroppen
leia
av
Amadeus
av
Savoie
kom
bort
frå
resten
av
armeen
og
troppane
til
Ludvig
vart
avskorne
av
tyrkarane
.
I
følgje
Odo
av
Deuil
klatra
Ludvig
sjølv
opp
ein
stein
der
han
fekk
vere
i
fred
fordi
tyrkarane
ikkje
kjende
han
att
.
Tyrkarane
gav
opp
åtaket
og
franskmennene
marsjerte
til
Adelia
gjennom
område
som
tyrkarane
hadde
sett
i
brann
for
å
hindre
at
franskmennene
fekk
forsyningar
til
både
seg
sjølv
og
hestane
sine
.
Under
marsjen
gjekk
tyrkarane
stadig
til
små
åtak
og
Ludvig
ønskte
ikkje
lenger
å
halde
fram
på
land
.
I
staden
ville
han
samle
ein
flåte
ved
Adalia
og
segle
til
Antiokia
.
[
20
]
Dei
fleste
skipa
nådde
ikkje
fram
i
det
heile
,
og
dei
som
kom
fram
hadde
vorte
forseinka
ein
månad
av
uvêr
.
Ludvig
og
hans
næraste
gjekk
om
bord
på
skipa
,
medan
resten
av
armeen
måtte
halde
fram
den
lange
marsjen
til
Antiokia
.
Store
delar
av
armeen
hadde
vorte
øydelagd
,
anten
av
tyrkarane
eller
av
sjukdom
.
[
27
]
Songen
vart
nytta
i
filmen
Caddyshack
(
1980
)
.
I
mars
2005
plasserte
musikkmagasinet
Q
songen
på
77
.
plass
over
dei
100
største
gitarsongane
gjennom
tidene
.
Musikkmagasinet
Rolling
Stone
plasserte
songen
på
73
.
plass
på
lista
deira
over
dei
500
største
songane
gjennom
tidene
.
Clarence
White
var
medverkande
til
å
popularisere
akustisk
gitar
som
soloinstrument
i
bluegrass
.
Før
han
hadde
gitaren
hovudsakleg
vore
eit
rytmeinstrument
.
Dette
er
ei
enkel
-
om
seigliva
-
mistyding
,
som
forsvinn
når
ein
ikkje
blandar
fagspråka
frå
1800
-
og
2000
-
talet
.
Det
romerske
angrepet
på
dei
kartagiske
styrkane
i
Messana
utløyste
den
fyrste
av
punarkrigane
.
I
løpet
av
det
neste
århundret
,
avgjorde
desse
tre
vesentlege
konfliktane
mellom
Roma
og
Kartago
kursen
til
den
vestlege
sivilisasjonen
.
Sjølvstenderørsla
hadde
stor
framgang
ved
valet
i
1943
,
men
britane
tillot
inga
endring
i
øyanes
forhold
til
Danmark
,
før
Danmark
var
eit
fritt
land
.
Designaren
Georg
Jensen
(
1866
-
1935
)
laga
både
smykke
og
anna
kunsthandverk
.
I
2002
-
3
studerte
ho
bistands
-
og
utviklingsspørsmål
ved
School
of
Oriental
and
African
Studies
ved
University
of
London
.
Ho
vart
òg
teken
opp
som
hospitant
i
NORAD
.
Thorbjørn
Jagland
(
f
.
5
.
november
 
1950
)
i
Drammen
som
Thorbjørn
Johansen
er
ein
norsk
politikar
og
medlem
av
Det
norske
Arbeidarpartiet
.
Han
var
leiar
for
Arbeiderpartiet
frå
1992
til
2002
,
statsminister
frå
1996
til
1997
og
utanriksminister
frå
2000
til
2001
.
Frå
2005
til
2009
har
han
vore
stortingspresident
.
Jagland
blei
den
29
.
september
2009
vald
til
ny
generalsekretær
for
Europarådet
,
med
verknad
frå
1
.
oktober
2009
.
Etter
at
Tyskland
formelt
var
samla
i
1871
brukte
Bismarck
mykje
tid
på
å
på
å
skape
ei
eins
nasjonalkjensle
basert
på
den
prøyssiske
ideologien
.
Konservativ
katolsk
aktivisme
og
frigjering
,
med
bakgrunn
i
den
konservative
vendinga
til
Vatikanet
under
pave
Pius
IX
og
dogmet
om
paveleg
ufeilbarlegheit
,
og
radikalisme
i
arbeidarklassen
,
representert
ved
det
nye
Sozialdemokratische
Partei
Deutschlands
,
førte
begge
på
mange
måtar
til
uro
for
endringar
av
dei
svært
forskjellige
delane
av
det
tyske
samfunnet
på
grunn
av
den
raske
endringa
frå
jordbruksbasert
økonomi
til
moderne
industriell
kapitalisme
under
nasjonalistisk
formyndarskap
.
Mussolini
vart
avretta
av
italienske
anti
-
fascistiske
partisanar
i
april
1945
.
I
tysk
uniform
hadde
han
prøvt
å
røma
til
Bayern
over
Sveits
.
Han
vart
fanga
,
skoten
og
hengd
opp
ned
i
ein
garasje
saman
med
elskarinna
si
.
Kvar
kommune
ligg
i
eit
av
landet
sine
tjue
landskap
,
og
kvart
landskap
har
sitt
landskapsforbund
(
sv
.
landskapsförbund
,
fi
.
maakuntaliitto
)
som
fungerer
som
ein
samkommune
.
Kvart
landskap
er
vidare
delt
inn
i
økonomiske
regionar
der
kommunane
samarbeider
i
ulik
grad
.
I
august
2005
fann
ein
det
første
måneparet
rundt
ein
asteroide
,
Remus
og
Romulus
som
gjekk
rundt
87
Sylvia
.
Seinare
same
året
oppdaga
ein
òg
to
månar
rundt
2003
EL61
.
Utrekningar
har
estimert
av
halvparten
av
folket
lever
under
det
internasjonale
fattigdomsnivået
,
særleg
i
dei
krigsherja
kurdiske
områda
i
søraust
.
Den
alvorlegaste
forma
for
undernæring
skuldast
svolt
,
som
kjem
av
for
lite
mat
,
og
mangel
på
både
energi
og
fleire
næringsstoff
,
t
.
d
.
protein
og
vitamin
,
som
er
essensielle
for
at
born
skal
kunne
veksa
,
og
for
å
halde
helsa
hjå
vaksne
ved
like
.
Alvorleg
skort
på
både
energi
og
protein
gjev
sjukdommen
marasme
,
som
gjev
ekstrem
avmagring
.
Små
born
som
treng
protein
i
høve
kroppsvekta
og
mengd
mat
dei
kan
eta
,
kan
bli
råka
av
kwashiorkor
,
ein
sjukdom
som
kjem
av
alvorleg
proteinmangel
trass
i
nok
energitilførsle
.
Ei
salmebok
er
ei
samling
kristne
salmar
som
kan
inneheld
tekst
,
og
ofte
òg
melodi
.
Samlinga
blir
hyppig
brukt
i
kyrkja
,
som
gjerne
har
ei
fastsett
salmesamling
.
Men
om
lag
samtidig
braut
også
triumviratet
saman
:
Kamenev
og
Zinovjev
kom
i
opposisjon
til
Stalin
,
som
fann
nye
støttespelarar
i
Nikolaj
Bukharin
,
Jan
Rudzutak
,
Mikhail
Frunze
og
Feliks
Dzierżyński
.
Kamenev
og
Zinovjev
vart
fjerna
frå
maktposisjonane
sine
i
1926
.
Under
Moskva
-
prosessane
rundt
ti
år
seinare
vart
desse
dødsdømde
og
avretta
.
Montomal
=
Montemale
di
Cuneo
,
På
1200
-
talet
førte
ikkje
Krosstoga
til
den
same
gløden
i
ålmenta
og
etter
Akko
fall
for
siste
gong
i
1291
og
dei
oksitanske
katarane
vart
uttrydda
under
albigenesarkrosstoget
,
var
ikkje
krossfararidealet
lenger
like
stort
på
grunn
av
pavedømet
sine
politiske
og
territoriale
åtak
i
det
katolske
Europa
.
EP
-
ar
Neset
Monte
Gargano
i
aust
er
totalt
isolert
og
det
same
er
Den
campanianske
vulkanbogen
nær
Napoli
.
Ei
jernbanelinje
går
frå
nordvest
til
søraust
frå
Sulmona
til
Benevento
og
vidare
til
Avellino
,
og
ei
anna
frå
sørvest
til
nordaust
frå
Caianello
via
Isernia
til
Campobasso
og
Termoli
,
frå
Caserta
til
Benevento
og
Foggia
,
og
frå
Nocera
og
Avellino
til
Rocchetta
San
Antonio
,
knutepunktet
for
Foggia
,
Spinazzola
(
til
Barletta
,
Bari
,
og
Taranto
)
og
Potenza
.
Dei
romerske
vegane
følgde
same
vegen
som
jernbanane
.
Via
Appia
gjekk
frå
Capua
til
Benevento
,
medan
den
eldre
vegen
gjekk
til
Venosa
og
Taranto
og
så
til
Brindisi
,
medan
Via
Traiana
nesten
gjekk
til
Foggia
og
så
til
Bari
.
(
norsk
:
Togo
,
togolesisk
)
Parallelt
med
aukande
serbisk
nasjonalisme
i
Beograd
frå
slutten
av
1980
-
tallet
,
auka
òg
den
kroatiske
nasjonalismen
.
Etter
å
ha
halde
folkeavrøysting
19
.
mai
1991
,
erklærte
Kroatia
seg
som
uavhengig
stat
den
25
.
juni
1991
.
Serbia
og
den
jugoslaviske
hæren
JNA
svarte
med
militær
intervensjon
for
å
sikra
kontrollen
over
serbisk
-
befolka
område
i
landet
.
Det
vart
ført
harde
kampar
mellom
serbiske
separatistar
;
militsstyrker
støtta
av
den
føderale
hæren
,
og
kroatiske
styrkar
.
Særleg
gjaldt
dette
i
Slavonia
i
nordaust
,
der
byen
Vukovar
etter
å
ha
blitt
omlægra
,
bombardert
og
skoten
på
i
87
døgn
nærast
vart
heilt
øydelagd
og
i
Krajina
-
regionen
,
område
der
folket
delvis
var
etniske
serbarar
.
I
1991
var
59
.
7
 
%
av
befolkninga
i
Krajina
og
Slavonia
etniske
serbarar
(
331
619
personer
etter
folketeljinga
1991
)
,
30
.
2
 
%
kroater
(
168
026
)
og
10
.
1
 
%
andre
(
55
895
)
Elling
og
Erling
har
namnedag
i
Noreg
den
19
.
juni
.
Ingen
rockabillyartistar
har
hatt
same
suksess
som
Stray
Cats
hadde
i
1980
-
åra
,
men
framleis
finst
det
fleire
rockabillymiljø
.
I
Noreg
har
Vidar
Busk
gjeve
ut
rockabilly
-
musikk
på
1990
-
og
2000
-
talet
.
Namnet
Bømlo
kjem
av
norrønt
Bymbil
,
som
skal
vera
skyldt
ordet
«
bembel
»
,
navle
eller
mage
.
I
denne
samanhengen
er
det
venteleg
meint
i
tyding
tjukk
,
oppsvollen
,
som
spelar
på
fjellformasjonen
til
Siggjo
.
(
norsk
:
Den
sentralafrikanske
republikken
,
sentralafrikansk
)
Den
latinske
forstavinga
areo
-
viser
til
Mars
.
Planetsymbolet
frå
gammal
tid
er
det
same
som
jern
,
(
Unicode
:
♂
)
,
ei
stilisert
utgåve
av
guden
Mars
med
skjold
og
spjut
.
Forureining
av
kystområda
på
grunn
av
kloakkutslepp
,
særleg
i
turistområda
som
Kotorbukta
.
Koordinatar
:
70
°
56
′
39
″
N
27
°
21
′
31
″
E

Yngre
steinalder
viser
til
siste
delen
av
steinalderen
,
då
dei
fleste
menneske
blei
bufaste
jordbruksfolk
.
Tida
er
også
kjend
som
bondesteinalderen
,
neolittisk
tid
eller
neolitikum
.
Den
yngre
steinalderen
var
prega
av
«
den
neolittiske
»
eller
«
jordbruksrevolusjonen
»
,
ei
gradvis
endring
frå
jakt
og
sanking
til
dyrehald
og
dyrking
av
jorda
som
hovudnæringar
.
Slike
«
revolusjonar
»
fann
stad
fleire
stader
på
jorda
,
uavhengig
av
kvarandre
,
og
spreidde
seg
så
ofte
gjennom
kontakt
.
Ein
rekner
med
at
yngre
steinalder
tok
til
rundt
8500
f
.
Kr
.
i
den
fruktbare
halvmånen
i
Midt
-
Austen
,
der
ho
frå
rundt
3500
f
.
Kr
.
blei
avløyst
av
bronsealderen
.
I
Norden
rekner
ein
tida
4000
–
1800
f
.
Kr
.
til
yngre
steinalder
.
Den
Evangelisk
-
christelige
salmeboka
har
560
nr
.
Salmane
er
ordna
teamtiski
i
tre
hovudbolkar
:
«
Lov
-
og
Takke
-
Psalmer
»
(
om
Gud
og
Jesus
)
,
«
Bede
-
Psalmer
»
(
om
kritenlivet
)
og
«
Tids
-
Psalmer
»
(
om
menneskelivet
)
.
Sjølv
om
mange
av
biskopane
arbeidde
for
denne
boka
,
var
ho
var
prega
av
rasjonalistisk
kristendom
og
dårleg
likt
av
lekfolket
,
spesielt
på
bygdene
.
Nøytrum
eller
inkjekjønn
er
eit
grammatisk
trekk
i
kategorien
genus
.
Mange
ord
for
stoff
,
mengder
og
livlause
ting
er
inkjekjønnsord
.
Dagens
stortingsbygg
på
Karl
Johans
gate
er
teikna
av
arkitekt
Emil
Victor
Langlet
og
blei
innvigd
5
.
mars
1866
.
Konstruksjonen
hadde
teke
nærare
fem
og
eit
halvt
år
.
Stortingsbygget
gjekk
gjennom
omfattande
ombygging
i
åra
1951
–
1959
under
arkitekt
Nils
Holter
.
Det
fekk
då
eit
tilbygg
på
fire
etasjar
,
og
stortingssalen
blei
utvida
.
Hate
was
just
a
legend
http
:
/
/
www
.
blizzard
.
com
/
Den
første
kyrkja
på
Fitjar
var
frå
1100
-
talet
,
og
truleg
bygd
i
tilknyting
til
kongsgarden
.
Kyrkja
skal
ha
vore
mykje
lik
Moster
gamle
kyrkje
på
Moster
på
Bømlo
,
den
eldste
kyrkja
i
Noreg
,
men
kyrkja
på
Fitjar
skal
ha
vore
større
.
Ho
var
av
stein
med
kyrkjehus
,
kor
av
mur
og
våpenhus
i
tre
.
Den
gamle
steinkyrkja
vart
riven
i
1860
-
åra
,
og
den
noverande
trekyrkja
vart
bygd
på
same
staden
i
1867
.
Stein
frå
den
gamle
kyrkja
vart
nytta
som
steingard
rundt
kyrkjegarden
.
[
16
]
Dei
tidlegaste
spora
etter
busetnadar
i
området
går
tilbake
til
800
fvt
.
Her
var
lett
tilgong
til
jernmalm
og
ein
vadestad
i
elva
Meurthe
,
noko
som
sannsynlegvis
var
årsaka
til
at
folk
busette
seg
her
.
Ein
liten
festningsby
kalla
Nanciacum
(
Nancy
)
vart
bygd
av
hertug
Gérard
rundt
1050
.
Japansk
blir
skrive
med
tre
ulike
skriftspråk
,
hiragana
,
katakana
og
kanji
.
Dei
to
første
er
stavingsalfabet
som
minnar
om
kvarandre
.
Begge
har
46
symbol
(
71
symbol
avhengig
av
korleis
dei
blir
analysert
)
.
Hiragana
og
katakana
blir
brukt
til
ulike
formål
.
Opptakta
til
Falklandskrigen
var
ei
hending
i
Leith
Harbour
19
.
mars
1982
.
Christian
Salvesen
Ltd
hadde
gjeve
den
argentinske
skraphandlaren
Constantino
Davidoff
i
oppdrag
å
rydde
opp
skrapmetall
frå
Husvik
,
Strømnes
og
Leith
Harbour
for
115
 
000
britiske
pund
.
Til
oppdraget
hadde
Davidoff
med
seg
41
arbeidarar
som
vart
frakta
til
Leith
Harbour
av
det
argentinske
marineskipet
ARA
«
Bahía
Buen
Suceso
»
.
Skipet
rapporterte
ikkje
sin
at
det
var
kome
fram
til
den
britiske
garnisonen
i
Grytviken
.
Argentinske
soldatar
vart
sette
i
land
og
det
argentinske
flagget
heisa
.
Deretter
starta
Davidoff
og
mennene
hans
oppdraget
med
oppryddinga
.
[
24
]
Krossfestinga
av
Jesus
er
ei
særs
viktig
hending
i
kristendommen
.
Innan
kristen
teologi
er
Jesu
Kristi
liding
og
død
sett
på
som
naudsynte
for
at
menneskja
skal
få
syndforlating
og
frelse
.
Hendinga
er
skildra
i
alle
dei
fire
evangelia
i
Nytestamentet
.
Krossen
brukt
i
krossfestinga
er
blitt
eit
symbol
på
kristendommen
,
og
ein
finn
avbildingar
eller
skulpturar
av
Jesus
på
krossen
i
og
ved
mange
kyrkjer
.
Stjerner
er
store
,
lysande
kuler
av
plasma
i
verdsrommet
.
På
hovudserien
fusjonerer
stjerner
hovudsakleg
hydrogen
og
dannar
helium
.
Denne
kjernereaksjonen
frigjer
energi
og
får
stjerna
til
å
senda
ut
elektromagnetisk
stråling
.
For
sola
ligg
mesteparten
av
denne
stålinga
innanfor
den
synlege
delen
av
det
elektromagnetiske
spektrum
og
blir
oppfatta
som
lys
.
Vilhelm
II
la
ned
striden
mot
den
romersk
-
katolske
kyrkja
og
brukte
all
energien
til
regjeringa
på
å
kjempe
mot
sosialismen
.
[
17
]
Denne
politikken
svikta
då
sosialdemokratane
fekk
ein
tredjedel
av
stemmene
i
valet
for
Reichstag
i
1912
og
vart
det
største
politiske
partiet
i
Tyskland
.
Regjeringa
vart
verande
hos
forskjellige
koalisjonar
av
høgrevridde
liberale
eller
katolske
geistlege
og
var
sterkt
avhengig
av
støtte
frå
keisaren
.
Den
aukande
militarismen
som
Vilhelm
II
innførte
førte
til
at
mange
flykta
frå
Tyskland
for
å
unngå
militærteneste
.
Dei
fleste
flykta
til
USA
.
Etniske
russarar
utgjorde
majoriteten
av
innbyggjarane
i
Sovjetunionen
.
Dei
utgjorde
likevel
ein
stadig
mindre
del
av
det
totale
innbyggjartalet
i
landet
,
og
i
1989
var
parten
nede
i
50
,
8
 
%
.
Den
samla
delen
slavarar
(
hovudsakleg
ukrainarar
,
kviterussarar
og
russarar
)
var
på
same
tid
på
69
,
74
 
%
.
Dei
sentralasiatiske
muslimane
utgjorde
saman
med
aserbajdsjanarane
14
,
30
 
%
,
armenarar
og
georgiarar
til
saman
4
 
%
,
moldovarar
1
,
9
 
%
og
dei
baltiske
folkegruppene
til
saman
1
,
94
 
%
av
det
totale
sovjetiske
folketalet
(
alle
tal
frå
1989
)
.
[
2
]
Ein
del
av
Toráen
,
ein
parasjá
,
blir
lesen
kvar
veke
.
Det
er
54
ulike
parasjijót
(
eintal
:
parasjá
)
,
éin
for
kvar
av
dei
54
vekene
i
jødiske
skotår
.
I
kortare
år
,
som
berre
har
50
veker
,
slår
ein
saman
nokre
av
dei
kortare
parasjijót
.
Dei
tre
største
ragtimekomponistane
var
Joseph
Lamb
,
James
Scott
og
Scott
Joplin
.
På
vidaregåande
skule
-
nivå
(
dansk
:
gymnasiale
uddannelser
)
finst
det
fire
liner
.
Tre
av
desse
(
stx
,
hhx
og
htx
)
er
treårige
,
mens
det
fjerde
(
hf
)
er
toårig
og
tenkt
for
dei
som
har
det
ekstra
,
friviljuge
året
i
grunnskulen
.
Alle
dei
fire
linene
fokuserer
på
førebuingar
til
høgare
utdanning
,
men
med
noko
ulikt
fagleg
fokus
.
Kvar
skole
tilbyr
også
ei
rekkje
studieretning
-
og
valfag
innanfor
kvar
line
.
[
59
]
Attmed
vanleg
vidaregåande
skule
finst
det
også
yrkesfagleg
utdanning
(
dansk
:
erhvervsuddannelse
)
,
som
er
svært
praktisk
retta
og
individuelt
tilpassa
interessene
og
ferdigheitene
til
den
einskilde
eleven
.
[
60
]
I
eit
intervju
med
fire
utanlandske
korrespondentar
1
.
november
1965
fortalde
Castro
at
han
visste
kor
Guevara
var
.
Han
bortviste
også
rykta
om
at
Guevara
var
død
og
sa
at
han
var
ved
god
helse
.
Trass
i
Castro
sine
forsikringar
var
Che
Guevara
sin
lagnad
framleis
eit
mysterium
.
Kva
han
gjorde
og
kor
han
var
å
treffe
heldt
fram
med
å
vere
ein
løyndom
i
store
delar
av
åra
1966
og
1967
.
Le
Noise
er
eit
album
av
Neil
Young
som
kom
ut
den
28
.
september
2010
.
Albumet
vart
spelt
inn
i
Los
Angeles
og
produsert
av
Daniel
Lanois
(
tittelen
er
eit
ordspel
på
etternamnet
hans
)
.
[
8
]
Lanois
sa
i
eit
intervju
med
Rolling
Stone
at
«
Vi
gjorde
eit
par
akustiske
songar
,
men
resten
er
veldig
elektrisk
.
Det
er
ikkje
noko
band
med
,
men
eg
fekk
laga
noko
lydar
her
og
der
.
»
[
9
]
Den
20
.
august
skreiv
Young
på
Facebook
at
utgjevinga
skulle
kome
i
forskjellige
format
,
som
BD
og
ein
app
for
iPhone
og
iPad
)
og
skreiv
òg
at
det
var
berre
han
som
spelte
på
albumet
.
[
10
]
Det
vart
laga
ein
musikkvideo
til
«
Angry
World
»
som
hadde
premiere
14
.
september
2010
.
[
11
]
Ein
annan
musikkvideo
for
«
Hitchhiker
»
hadde
premiere
17
.
september
2010
.
[
12
]
Nokre
dagar
seinare
kom
det
òg
videoar
for
«
Love
and
War
»
og
«
Walk
With
Me
»
.
[
13
]
[
14
]
Seint
i
2001
gav
Mick
Jagger
ut
det
fjerde
soloalbumet
sitt
,
Goddess
in
the
Doorway
,
som
vart
møtt
med
blanda
kritikk
.
[
65
]
Jagger
og
Richards
tok
del
i
The
Concert
for
New
York
City
,
støttekonserte
etter
terriåtaket
i
New
York
11
.
september
2001
,
og
spelte
«
Salt
of
the
Earth
»
og
«
Miss
You
»
med
eit
støtteband
.
Kalz
bara
a
zebran
.
(
„
Eg
et
MYKJE
BRØD
.
“
<
histor
.
„
Mykje
brød
,
som
eg
et
.
“
)
Audhumbla
(
òg
Audhumla
eller
Ødhumbla
)
er
ei
ku
som
etter
skapingsforteljinga
i
norrøn
mytologi
det
fyrste
vesenet
som
vert
til
.
Ho
vert
nokre
gonger
kalla
«
urkua
»
.
Gud
signe
Tanzania
og
hennar
folk
.
Humlebol
med
nok
individ
og
god
nok
isolasjon
held
ein
ganske
konstant
temperatur
på
om
lag
30
 
°
C
.
Fell
temperaturen
under
30
grader
byrjar
humlene
å
ruge
på
egg
,
larver
og
pupper
for
å
få
opp
temperaturen
.
Dei
forbrenner
då
mykje
nektar
.
Populært
sagt
kan
ein
seie
at
nektaren
eller
honningen
er
humla
si
fyringsolje
.
Stig
temperaturen
for
mykje
over
30
grader
vil
arbeidarane
byrje
å
vifte
med
vengene
for
å
få
luftsirkulering
.
Blir
temperaturen
faretrugande
høg
vil
alle
arbeidarane
og
dronninga
ta
del
i
å
vifte
i
og
rundt
bolet
for
å
få
mest
mogleg
kjøling
.
Etter
første
verdskrigen
kom
ei
ny
fase
i
utviklinga
i
byen
.
I
dei
ytre
bydelane
tok
ein
til
å
byggje
store
bustadområde
.
Dette
blei
gjort
særleg
for
å
fjerne
slumområda
på
Londons
austkant
.
Enkelte
bustadområde
blei
også
bygga
spesifikt
for
å
gi
heim
til
veteranar
frå
krigen
.
Folk
blei
også
trekte
inn
til
byen
frå
andre
område
,
og
London
voks
med
det
både
i
areal
og
i
folketal
.
Denne
utviklinga
blei
fornya
og
forsterka
etter
andre
verdskriget
,
då
behovet
for
oppbygging
var
stort
etter
bomberaida
.
Det
er
i
det
21
.
hundreåret
få
område
innanfor
grensene
til
Stor
-
London
som
kan
minne
om
landsbygd
;
inntil
1930
-
talet
hadde
ein
hatt
fleire
gardsbruk
der
det
nå
er
moderne
bustadområde
og
handlegater
.
Svensk
riksforstandar
:
1438
-
1440
Planta
har
gjennom
lange
tider
har
vore
nytta
til
tau
,
klede
og
andre
føremål
.
Slekta
Cannabis
truleg
berre
ein
art
,
med
fleire
identifiserte
varietetar
.
Dybvad
fekk
i
1944
i
gang
teikneserien
Tuss
og
Troll
.
Også
her
var
det
Jens
R
.
Nilssen
som
teikna
.
Han
var
medredaktør
i
Norsk
Barneblad
frå
1949
saman
med
Andreas
Haavoll
,
men
dei
to
vart
i
1954
usamde
om
opphavsretten
til
teikneseriane
,
og
Dybvad
gjekk
over
til
Noregs
Boklag
.
Her
starta
han
saman
med
Jens
R
.
Nilssen
teikneserien
Peik
.
Øyvind
Dybvad
var
attende
som
tekstforfattar
i
Smørbukk
i
åra
1980
–
1983
.
Den
første
kommersielle
innspelinga
av
det
som
kan
reknast
som
country
var
«
Sallie
Gooden
»
av
spelemannen
A
.
C
.
(
Eck
)
Robertson
i
1922
for
Victor
Records
.
Columbia
Records
byrja
å
spele
inn
«
hillbilly
»
-
musikk
(
serien
15000D
«
Old
Familiar
Tunes
»
)
så
tidleg
som
i
1924
.
[
8
]
Eit
år
tidlegare
,
14
.
juni
1923
,
spelte
Fiddlin
'
John
Carson
inn
«
Little
Log
Cabin
in
the
Lane
»
for
Okeh
Records
.
[
9
]
Vernon
Dalhart
var
den
første
countrysongaren
som
hadde
ein
nasjonal
hitt
i
mai
1924
med
«
Wreck
of
the
Old
'
97
»
.
[
10
]
[
11
]
På
andre
sida
av
plata
var
«
Lonesome
Road
Blues
»
,
som
òg
vart
veldig
populær
.
[
12
]
Andre
viktige
artistar
med
tidlege
innspelingar
av
Riley
Puckett
,
Don
Richardson
,
Fiddlin
'
John
Carson
,
Al
Hopkins
,
Charlie
Poole
and
the
North
Carolina
Ramblers
og
The
Skillet
Lickers
.
[
13
]
Steelgitaren
kom
inn
i
countrymusikken
så
tidleg
som
i
1922
,
då
Jimmie
Tarlton
møtte
den
kjende
hawaiiske
gitaristen
Frank
Ferera
på
vestkysten
.
[
14
]
Industrialiseringa
var
til
ein
stor
grad
vellukka
.
Sovjetunionen
bygde
ut
store
industriverksemder
og
kraftverk
som
forsynte
både
verksemdene
og
hushalda
med
straum
.
Frå
1925
til
1940
auka
industriproduksjonen
i
Sovjetunionen
kraftig
,
sjølv
om
den
offisielle
statistikken
truleg
overdreiv
veksten
mykje
.
I
starten
av
1980
-
åra
hadde
meir
aggressive
former
som
hardcore
og
Oi
!
vorte
dominerande
former
for
punkrock
.
Artistar
som
starta
som
,
eller
var
inspirert
av
,
pønkband
,
utvikla
post
-
punk
og
alternativ
rock
.
Mot
slutten
av
hundreåret
klarte
nye
poppunkband
som
Green
Day
å
gjere
pønkmusikken
populær
,
fleire
tiår
etter
han
først
starta
.
Tamil
har
12
vokalar
og
18
konsonantar
.
Namnet
New
Zealand
stammar
frå
nederlandske
kartografar
som
kalla
øyene
Nova
Zeelandia
,
etter
den
nederlandske
provinsen
Zeeland
[
4
]
.
Ingen
veit
sikkert
kven
som
først
brukte
dette
namnet
,
men
det
kom
i
bruk
første
gongen
i
1645
,
og
kan
ha
vorte
valt
av
kartografen
Johan
Blaeu
[
5
]
.
Den
britiske
oppdagaren
James
Cook
anglifiserte
seinare
namnet
til
New
Zealand
.
Dei
sju
,
som
alle
blei
avretta
for
landssvik
,
var
:
I
Nord
-
Irland
vart
ordninga
aldri
formelt
avskaffa
,
men
har
likevel
vorte
erstatta
av
eit
system
med
26
distrikt
.
Helge
er
eit
vanleg
namn
i
Noreg
og
Sverige
,
og
Helgi
er
vanleg
på
Island
.
Albania
(
albansk
:
Republika
e
Shqipërisë
)
er
eit
middelhavsland
i
Søraust
-
Europa
.
Landet
grensar
til
Montenegro
i
nord
,
Serbia
(
Kosovo
)
i
nordaust
,
Republikken
Makedonia
i
aust
,
Hellas
i
sør
,
Adriaterhavet
i
vest
og
Det
joniske
hav
i
sørvest
.
Landet
er
eit
ganske
nytt
demokrati
,
med
det
fulle
namnet
Republikken
Albania
.
Den
vanlegaste
tydinga
er
ein
kjemisk
prosess
der
oksidasjonstalet
til
eit
atom
aukar
.
Det
vil
seia
at
atomet
gjev
frå
seg
eit
elektronpar
.
For
at
oksidasjonen
skal
skje
må
òg
den
motsette
prosessen
finna
stad
.
Denne
vert
kalla
reduksjon
,
og
samla
blir
desse
reaksjonane
kalla
redoksreaksjonar
.
Høgda
som
den
gamle
byen
ligg
på
var
tidlegare
åtskild
frå
fastlandet
av
ei
djup
vollgrav
,
som
seinare
har
vorte
ein
fyllplass
.
Hamna
,
nordaust
for
byen
,
er
trygg
og
vid
.
20
.
juni
2001
–
Eldfell
(
utt
.
eld
-
fedl
,
tyder
'
eldfjell
'
)
er
ein
om
lag
200
meter
høg
sinderkjeglevulkan
på
den
islandske
øya
Heimaey
,
som
vart
danna
då
eit
vulkanutbrot
overraskande
byrja
23
.
januar
1973
,
like
utanfor
byen
Heimaey
.
Sambandet
mellom
desse
tydingane
er
truleg
«
å
tøma
ein
skjenk
»
.
Ei
anna
mogleg
tyding
av
*
ǵhutóm
er
«
påkalling
»
,
beslekta
med
sanskrit
hūta
.
Med
Goodbye
Yellow
Brick
Road
(
1973
)
,
trong
Elton
John
pop
på
1970
-
talet
.
Dette
doble
albumet
går
på
treffet
titlar
 
:
Candle
In
The
Wind
,
Bennie
and
the
Jets
eller
Goodbye
Yellow
Brick
Road
.
Albumet
er
framleis
regnt
som
den
største
prestasjonen
hans
.
Av
alle
albuma
utgjeve
i
1970
-
talet
,
17
album
i
9
år
,
Elton
John
og
gruppa
hans
òg
ut
to
andre
mesterverk
,
Captain
Fantastic
and
the
Brown
Dirt
Cowboy
(
1975
)
og
Blue
Moves
(
1976
)
,
ofte
sett
med
Goodbye
Yellow
Brick
Road
kjem
det
bestet
av
karrieren
sin
.
Tysdag
(
eller
tirsdag
)
blir
gjerne
rekna
som
den
andre
dagen
i
veka
.
Han
er
oppkalla
etter
den
norrøne
krigsguden
Ty
i
dei
fleste
germansk
-
språklege
land
,
medan
den
romerske
guden
Mars
har
namngjeve
han
i
dei
romanske
.
Dagen
heiter
Martis
dies
på
latin
,
martedí
på
italiensk
og
mardi
på
fransk
.
Den
viktigaste
subjunksjonen
på
hindi
er
कि
ki
‘
at
’
,
som
står
foran
setninga
eller
predikatet
det
modifiserer
:
Etter
oppdagingstida
fekk
dei
demokratiske
ideane
feste
i
Europa
.
Det
oppstod
kampar
for
sjølvstende
,
særleg
i
Frankrike
under
perioden
kalla
Den
franske
revolusjonen
.
Dette
førte
til
aukande
uro
i
resten
av
Eurpa
då
dei
revolusjonære
ideane
spreidde
seg
over
kontinentet
.
Framgongen
til
demokratiet
førte
til
auka
uro
i
Europa
,
i
tillegg
til
den
uroa
som
allereie
eksisterte
som
følgje
av
konkurranse
i
Den
nye
verda
.
Den
mest
kjende
av
desse
konfliktande
oppstod
då
Napoleon
Bonaparte
kom
til
makta
i
Frankrike
og
la
ut
på
ei
erobringsreise
der
han
danna
det
nye
franske
riket
,
som
raskt
braut
saman
.
Etter
desse
erobringane
vart
Europa
stabilisert
,
men
dei
gamle
fundamenta
hadde
allereie
byrja
å
falle
saman
.
Sultanen
vart
beverta
av
en
hærskare
av
tenarar
.
Han
hadde
kokkar
,
tenestemenn
til
å
vedlikehalde
skattane
og
våpena
sine
,
tenarar
som
fulgte
han
på
kampanje
,
og
dei
beste
av
tenarane
vart
vald
til
å
tene
sultanen
personleg
.
Ein
som
var
ansvarleg
for
garderoben
hans
,
ein
til
å
servere
han
drikkevarer
,
ein
til
å
bere
våpena
hans
,
ein
til
å
hjelpe
han
på
hesten
,
ein
var
ansvarleg
for
turbanen
hans
og
ein
barberar
som
barberte
sultanen
kvar
dag
.
Men
mange
av
sultanane
er
óg
kjende
for
å
ha
gjeve
avkall
på
luksus
sjølv
om
dei
levde
i
palasset
.
Ingen
kan
sikkert
seie
kvifor
den
store
ekspansjonen
,
og
dermed
eigentleg
skipinga
av
Tawantinsuyu
,
starta
i
1438
.
Ein
teori
går
kort
ut
på
at
riket
ekspanderte
fordi
det
måtte
.
Sjølve
inkaen
,
sapa
inka
stod
på
eit
vis
utanfor
det
vanlege
ættesamfunnet
.
Han
var
sakralkonge
og
universalherskar
.
Han
var
udøydeleg
,
det
vil
seie
han
blei
mumifisert
.
Konsekvensane
av
denne
statusen
vart
monumentale
:
ettersom
inkaen
var
udøydeleg
kunne
ikkje
neste
generasjon
inka
arve
forgjengaren
.
Ein
ny
inka
måtte
med
andre
ord
skaffe
seg
alt
som
skulle
stadfeste
statusen
,
nemlig
ætt
og
krongods
.
Dette
kunne
han
berre
få
til
ved
å
erobre
nye
territorium
.
Då
kunne
han
konfiskere
jord
og
gods
og
trekkje
åt
seg
menneske
til
sin
eigen
klan
.
Ekspansjonen
vart
med
andre
ord
ei
tvangstrøye
som
statsordninga
ikkje
klarte
å
komme
ut
av
.
Men
for
at
teorien
over
skal
ha
truverd
,
må
ein
kople
den
til
at
noko
skjedde
med
samfunnstruktur
og
religiøse
tilhøve
i
inkasamfunnet
då
chancafolket
frå
Apurímac
-
regionen
feila
i
forsøket
på
å
erobre
Cuzco
i
1438
.
Det
hadde
ikkje
vore
ein
slik
trong
til
ekspansjon
før
1438
.
SV
stilte
til
val
første
gongen
i
1973
som
Sosialistisk
Valforbund
.
Det
nyoppretta
valforbundet
var
i
stor
grad
ein
protestorganisasjon
mot
høgredreiinga
av
Arbeidarpartiet
,
og
eit
forsøk
på
å
snu
norsk
politikk
mot
venstre
.
Mellom
kjernesakane
til
det
nye
valforbundet
var
utanrikspolitikken
,
og
det
gjekk
,
i
motsetnad
til
Ap
,
mot
norsk
NATO
-
medlemskap
og
mot
innmelding
i
EF
.
Då
valforbundet
viste
seg
å
vere
ein
suksess
vart
det
oppretta
ein
eigen
partiorganisasjon
(
Sosialistisk
Venstreparti
)
i
1975
der
fleirtalet
av
medlemsorganisasjonane
vart
integrerte
(
Norges
Kommunistiske
Parti
gjekk
ut
av
samarbeidet
)
.
Magnus
Brostrup
Landstad
hadde
alt
i
1861
på
"
offentlig
foranstaltning
"
gjeve
ut
eit
utkast
.
Boka
var
etla
for
kyrkjeleg
bruk
:
Nr
1
-
101
er
til
gudstenesta
,
nr
102
-
584
til
kyrkjeåret
,
585
-
640
til
ymse
kyrkjelege
handlingar
.
Salmeboka
tok
opp
salmar
av
Luther
,
Kingo
,
Brorson
,
Grundtvig
m
.
fl
.
Dei
gamle
salmane
vart
redigerte
og
ofte
nedkorta
.
I
denne
redaksjonen
la
han
meir
vekt
på
omsynet
til
diktverket
enn
til
teologisk
dogmatikk
.
I
dei
gamle
tyske
salmane
reinska
han
ut
mange
danske
ord
,
og
sette
istaden
inn
ord
frå
norske
målføre
.
Dette
fekk
til
dels
kraftig
kritikk
for
det
som
vart
oppfatta
som
radikale
språkformer
.
Landstad
retta
seg
litt
etter
kritikken
,
men
store
endringar
gjorde
han
ikkje
.
Utkastet
vart
sidan
lagt
fram
for
ei
salmeboknemnd
leia
av
biskop
Andreas
Grimelund
.
I
denne
prosessen
vart
om
lag
30
nyare
salmar
tekne
ut
,
medan
20
eldre
salmar
vart
tekne
inn
.
Byen
har
ein
internasjonal
flyplass
,
Canberra
International
Airport
.
Det
arabiske
namnet
på
landet
tyder
'
det
vestlege
kongedømet
'
,
og
blir
ofte
forkorta
til
Al
Maghrib
,
'
Vesten
'
.
Namnet
Marokko
,
som
blir
brukt
på
dei
fleste
andre
språk
,
er
avleia
av
namnet
på
den
tidlegare
hovudstaden
Marrakech
.
Mens
han
hadde
fast
arbeid
i
Paris
begynte
Dumas
å
skrive
artiklar
for
magasin
og
skodespel
for
teatera
.
I
1829
blei
det
fyrste
teaterstykket
hans
produsert
,
«
Henri
III
et
sa
cour
»
(
Henrik
III
og
hoffet
hans
)
og
mottok
gode
kritikkar
.
Det
følgjande
året
fekk
hans
andre
stykke
,
«
Christine
»
,
tilsvarande
popularitet
.
Som
eit
resultat
av
suksessen
kunne
han
no
eigne
seg
til
skriving
på
fulltid
.
Dumas
har
skildra
mange
interessante
hendingar
frå
sine
fyrste
år
som
forfattar
i
boka
«
Mes
Mémoires
»
(
Mine
memoarar
)
,
skrivne
i
åra
1852
-
1855
.
Det
er
eit
mektig
verk
,
opphavleg
utgitt
i
tjue
bind
.
Øen
Nólsoy
Av
dei
300
 
000
innbyggjarane
på
Maldivane
bur
80
 
000
i
hovudstaden
Male
.
Flagget
har
tre
like
breie
,
horisontale
striper
i
raudt
,
kvitt
og
svart
(
rekna
ovanfrå
)
;
det
kvite
feltet
er
pryda
med
statsvåpenet
.
Flagget
vart
opphavleg
brukt
av
den
arabiske
frigjeringsrørsla
i
Egypt
under
kongedømet
,
vart
offisielt
teke
i
bruk
i
1972
og
fekk
si
noverande
utforming
i
1984
.
I
perioden
1958
–
71
(
Den
sameinte
arabiske
republikken
)
hadde
flagget
to
grøne
stjerner
i
staden
for
det
egyptiske
statsvåpenet
i
det
kvite
feltet
;
dette
har
sidan
1980
vore
flagget
til
Syria
.
Det
arabiske
frigjeringsflagget
har
i
tillegg
danna
basisen
for
flagga
til
Irak
,
Jemen
og
Sudan
flagg
,
samt
det
tidlegare
flagget
til
Libya
.
Newton
sine
lover
kan
formulerast
ved
hjelp
av
omgrepa
kraft
og
rørslemengd
.
Når
ein
snakkar
om
«
evolusjonsteorien
»
i
eintal
,
særleg
i
bunden
form
,
siktar
ein
som
sagt
til
dei
nydarwinistiske
forklaringane
som
ein
har
sannsynleggjort
i
dag
.
Det
har
likevel
eksistert
andre
evolusjonsteoriar
før
,
som
har
freista
forklara
evolusjonen
ut
frå
andre
mekanismar
enn
det
naturlege
utvalet
.
Ingen
av
desse
har
vitskapleg
truverdige
tilhengarar
i
dag
.
Trafalgar
Square
er
ein
stor
plass
i
City
of
Westminster
i
London
,
bygga
til
minne
om
slaget
ved
Trafalgar
i
1805
.
Den
skulle
eigentleg
ha
heitt
King
William
the
Fourth
'
s
Square
,
men
George
Ledwell
Taylor
føreslo
Trafalgar
Square
.
Venezuela
vart
den
første
permanente
spanske
kolonien
i
Sør
-
Amerika
i
1522
.
Mesteparten
av
noverande
Venezuela
kom
seinare
inn
under
visekongedømmet
Ny
Granada
.
Etter
fleire
mislukka
opprørsforsøk
og
ein
blodig
frigjeringskrig
vart
landet
til
slutt
sjølvstendig
frå
Spania
i
1821
under
leiing
av
Simón
Bolívar
.
Rett
etter
gjekk
Colombia
,
Panama
og
Ecuador
saman
med
Venezuela
inn
i
føderasjonen
Gran
Colombia
.
Dei
heldt
saman
til
1830
då
Venezuela
braut
ut
og
danna
ein
sjølvstendig
republikk
.
I
ingeniørkunst
vert
som
regel
masse
-
spesifikk
og
volum
-
spesifikk
varmekapasitet
brukt
,
og
desse
vert
som
oftast
skrive
cm
og
cv
for
å
ikkje
forveksle
dei
.
Ein
bør
derimot
passe
seg
òg
ikkje
forveksle
cv
med
varmekapasiteten
for
gass
med
konstant
volum
(
som
nemnt
under
)
,
og
heller
ikkje
indeksen
m
som
òg
stundom
vert
brukt
for
molar
varmekapasitet
.
Av
og
til
må
ein
bruke
to
indeksar
for
å
indikere
intensive
storleikar
,
slik
som
CV
,
m
for
molar
varmekapasitet
for
gass
med
konstant
volum
.
Ein
vulkan
er
ein
opning
eller
sprekk
i
jordoverflata
eller
jordskorpa
,
som
gjer
at
varm
,
smelta
stein
,
oske
og
gassar
slepp
ut
frå
under
overflata
.
Vulkansk
aktivitet
der
stein
vert
kasta
ut
formar
ofte
fjell
eller
fjelliknande
trekk
over
ein
lengre
periode
.
I
2
.
Mosebok
20
.
kapitlet
les
vi
:
Kimmeridgeleire
er
kjelda
for
om
lag
95
 
%
av
petroleumen
i
Nordsjøen
.
Død
eller
daude
er
fråver
av
liv
og
viser
vanlegvis
til
opphøyret
av
liv
i
eit
vesen
eller
ein
organisme
som
har
vore
levande
.
Kroppen
til
ein
som
har
dødd
blir
kalla
eit
lik
.
Etterkomaren
Urban
II
såg
derimot
på
krosstoget
som
ein
måte
å
sameine
kristendomen
igjen
,
støtte
opp
om
pavedømet
og
kanskje
bringe
dei
austlege
områda
under
sin
kontroll
.
Dei
fiendtleg
innstilge
tyskarane
og
normannarane
kunne
ikkje
reknast
med
,
men
hjarte
og
ryggraden
i
eit
krosstog
kunne
finnast
i
Urban
sitt
eige
heimland
i
Nord
-
Frankrike
.
I
bratte
fjellsider
er
det
ofte
fare
for
ras
på
grunn
av
stein
som
losnar
når
frosten
arbeider
med
han
eller
på
grunn
av
at
rennande
vatn
grev
bort
lausmasse
som
held
han
fast
.
Det
er
difor
ofte
naudsynt
å
sprenga
bort
stein
i
fjellsider
over
vegen
.
Mindre
stein
kan
òg
fangast
opp
med
kraftige
stålnett
.
I
sivile
saker
deltar
som
regel
berre
tre
juridiske
dommarar
,
men
i
visse
saker
skal
det
vere
meddommarar
med
,
i
andre
saker
kan
det
,
viss
partane
ønsker
det
,
vere
med
anten
to
eller
fire
meddommarar
.
Bergartane
som
desse
materiala
kjem
frå
,
er
oftast
kalkstein
eller
kritt
,
og
er
først
og
fremst
bygd
opp
av
kalsiumkarbonat
.
Bergartane
kan
bli
skore
i
blokker
,
pulveriserast
eller
knusast
,
og
dei
kan
også
bli
endra
kjemisk
til
brukbare
stoff
.
Innan
landbruk
blir
det
kalla
landbrukskalk
.
Laos
er
eit
land
i
søraustasia
med
grense
til
Thailand
i
vest
,
Kambodsja
i
sør
,
Vietnam
i
aust
og
Kina
og
Burma
(
Myanmar
)
i
nordvest
.
Landet
har
røter
i
Lan
Xang
-
riket
,
Landet
med
ein
million
elefantar
,
og
moderne
Laos
blir
òg
somme
tider
kalla
med
dette
namnet
.
Krypdyr
finst
i
heile
verda
,
men
er
mest
utbreidd
i
tropiske
og
subtropiske
strok
.
Ein
kan
finna
dei
i
dei
aller
fleste
biotopar
,
frå
tørre
ørkenar
til
ope
hav
.
I
Noreg
finst
fem
artar
:
Hoggorm
,
buorm
,
firfisle
,
stålorm
og
slettsnok
.
I
tillegg
førekjem
det
ein
sjeldan
gong
at
havskjelpaddar
som
uekte
karett
og
havlærskjelpadde
driv
i
land
i
norske
farvatn
.
Frode
har
i
Noreg
namnedag
18
.
februar
.
Dei
liguriske
Appenninane
strekk
seg
frå
fjellovergangen
ved
La
Cisa
i
den
øvre
dalen
til
Magra
ovanfor
Spezia
.
Ført
følgjer
dei
kurva
rundt
Genovabukta
,
og
så
går
dei
aust
-
søraustover
parallelt
til
kysten
.
I
nord
og
nordaust
ligg
den
vide
sletta
i
Piemonte
og
Lombardia
,
der
elva
Po
renn
over
.
Dei
største
sideelvane
hennar
frå
Dei
liguriske
Appenninane
er
Scrivia
,
Trebbia
og
Taro
.
Elva
Tanaro
(
Tanarus
)
,
som
stort
sett
får
sideelvane
sine
frå
Dei
liguriske
Appenninane
,
har
utspringet
sitt
i
Dei
maritime
Alpane
,
medan
elvane
på
sørsida
er
korte
og
uviktige
.
Sørsida
av
fjellkjeda
stig
bratt
opp
frå
sjøen
og
etterlater
seg
nesten
ingen
kyststripe
.
Sidene
er
skjerma
og
derfor
frodige
og
mykje
oppdyrka
,
og
kystbyane
her
er
populære
feriestader
om
vinteren
langs
Den
italienske
rivieraen
.
Linear
B
er
ei
stavingsskrift
som
det
mykenske
målet
,
tidleg
græsk
,
vart
skrive
med
.
Det
bygde
på
ei
tidlegare
stavingsskrift
(
linear
A
)
for
det
minoiske
målet
og
svara
soleis
ikkje
noggrant
til
ljodverdi
i
mykensk
.
Redaktørrolla
har
endra
seg
gjennom
tidene
.
Mange
redaktørar
i
dag
arbeider
etter
Redaktørplakaten
,
som
er
ei
felles
erklæring
frå
Norsk
Redaktørforening
og
Mediebedriftenes
Landsforbund
.
Sinderkjegler
og
slaggkjegler
er
småskala
formasjonar
som
vert
danna
av
at
lava
samlar
seg
kring
ein
liten
ventil
på
vulkanen
.
Sinderkjegler
består
av
tefra
eller
vulkansk
oske
og
tuff
,
som
vert
kasta
ut
frå
ein
eksplosiv
ventil
.
Slaggkjelger
vert
danna
ved
at
smelta
vulkansk
slagg
og
sinder
i
meir
flytande
form
hopar
seg
opp
.
Meditasjon
er
ein
teknikk
for
å
konsentrera
sinnet
,
som
regel
brukt
for
å
utvikla
seg
andeleg
eller
roa
seg
ned
.
Han
blir
særleg
brukt
i
samband
med
austlege
religionar
som
hinduisme
,
buddhisme
og
djainisme
,
der
han
har
ein
svært
lang
tradisjon
.
Français
,
en
guerriers
magnanimes
Den
katolske
kyrkja
reknar
pavestillinga
for
å
ha
blitt
stifta
av
sjølvaste
Jesus
Kristus
,
som
utnemnde
apostelen
Peter
til
overhovud
for
dei
som
skulle
følgja
han
.
Paven
blir
då
òg
ofte
omtala
som
«
Peter
sin
etterfølgjar
»
.
Andre
titlar
som
blir
brukte
er
den
opphavleg
heidenske
«
Pontifex
Maximus
»
(
øvste
brubyggjar
)
og
«
Servus
Servorum
Dei
»
(
Tenar
av
Guds
tenarar
)
.
Ørkenar
inneheld
stundom
verdifulle
mineralar
som
anten
har
vorte
danna
i
dei
tørre
omgjevnadane
eller
som
har
kome
til
overflata
på
grunn
av
erosjon
.
På
grunn
av
dei
særs
tørre
tilhøva
er
somme
ørkenar
ideelle
stader
for
å
bevare
lekamar
eller
fossil
.
Llandover
-
epoken
varte
frå
443
,
7
±
1
,
5
millionar
år
sidan
til
428
,
2
±
2
,
3
millionar
år
sidan
og
er
delt
inn
i
tre
aldrar
:
Rhuddanium
som
varte
fram
til
439
millionar
år
sidan
,
aernoium
som
varte
fram
til
436
millionar
år
sidan
og
telychium
.
laurdag
1
.
 
januar
 
2011
Montsjegorsk
er
vennskapsby
til
Sortland
.
Ein
storm
den
26
.
desember
1999
tok
livet
av
fem
menneske
i
Seine
-
et
-
Marne
og
reiv
ned
mange
tre
.
Orddanning
i
hindi
skjer
ved
avleiiing
(
med
suffiks
eller
prefiks
)
,
eller
med
samansetjing
.
Suffiksa
er
vanlegare
enn
prefiks
.
Prefiksa
er
stort
sett
lånt
frå
sanskrit
,
arabisk
eller
persisk
.
Verneplikt
gjorde
det
mogeleg
for
den
Franske
republikk
å
opprette
den
Grande
Armee
,
som
Napoleon
Bonaparte
kalte
nation
in
arms
,
og
denne
hadde
stor
suksess
mot
dei
profesjonelle
hærane
i
Europa
.
Bylgjelengda
heng
saman
med
frekvensen
f
,
talet
på
bylgjer
som
passerer
eit
gjeve
punkt
per
tidseining
.
λ
står
i
eit
inverst
forhold
til
frekvensen
ved
at
bylgjelengda
er
lik
farten
til
bylgja
delt
på
frekvensen
.
For
elektromagnetiske
bylgjer
(
t
.
d
.
lys
)
i
vakuum
er
farten
til
bylgja
lik
lysfarten
.
Lydbylgjer
i
luft
luft
held
lydfarten
.
Samanhengen
mellom
bylgjelengd
og
frekvens
vert
skriven
:
I
Noreg
har
det
vore
to
folkeavstemmingar
om
landet
skulle
gå
inn
i
EU
.
Både
i
1972
og
i
1994
vart
det
eit
knapt
fleirtall
mot
medlemskap
.
I
1993
vart
demokratiet
gjeninnført
,
men
René
hadde
makta
heilt
fram
til
2004
,
då
den
noverande
presidenten
James
Michel
tok
over
.
Verdsmusikk
(
engelsk
World
Music
)
er
ei
nemning
som
i
regelen
dekkjer
all
musikk
som
ikkje
fell
inn
under
kategoriane
vestleg
popmusikk
,
vestleg
klassisk
musikk
,
eller
musikkformer
av
amerikansk
opphav
,
slik
som
jazz
,
hip
-
hop
,
country
og
rock
.
Det
andre
albumet
til
Dylan
,
The
Freewheelin
'
Bob
Dylan
,
kom
ut
i
mai
1963
,
og
han
hadde
då
starta
å
gjere
seg
kjend
som
både
songar
og
låtskrivar
.
Mange
av
songane
på
albumet
vart
merka
som
protestsongar
,
inspirert
delvis
av
Guthrie
og
påverka
av
lidenskapen
Pete
Seeger
hadde
for
høvessongar
.
[
34
]
«
Oxford
Town
»
var
til
dømes
ei
spotsk
forteljing
om
James
Meredith
som
var
den
første
svarte
studenten
som
prøvde
å
melde
seg
inn
på
University
of
Mississippi
.
[
35
]
Ein
glasiolog
er
en
som
forskar
på
isbrear
.
Drammen
er
ein
bykommune
i
Buskerud
fylke
,
der
han
òg
er
administrasjonssenter
.
Byen
ligg
på
begge
sider
av
Drammenselva
der
ho
munnar
ut
i
Drammensfjorden
.
Drammen
hamn
er
ei
naturleg
hamn
som
har
vorte
brukt
sidan
vikingtida
.
Storleiken
på
denne
store
bukta
heldt
seg
stort
sett
uendra
frå
1400
-
talet
og
fram
til
det
vart
bygd
dike
i
moderne
tider
.
Årsaka
til
at
desse
vart
bygd
var
at
det
i
stormsituasjonar
vart
pressa
mykje
vatn
inn
i
bukta
og
det
vart
flaum
over
store
område
langs
breidda
.
18
.
november
1421
braut
eit
dike
saman
og
72
landsbyar
vart
oversvømd
medan
om
lag
ti
tusen
menneske
mista
livet
.
Dette
vart
kalla
den
andre
St
.
Elizabeth
-
flaumen
eller
Sint
-
Elisabethsvloed
i
1421
.
Ein
enno
større
flaum
oppstod
i
14
.
desember
1287
,
då
femti
-
til
åttitusen
menneske
mista
livet
i
det
som
var
den
femte
største
flaumen
som
er
registrert
i
historia
.
Denne
flaumen
fekk
namnet
St
.
Lucia
-
flaumen
.
Viss
ein
er
fødd
29
.
februar
kan
ein
eigentleg
ha
fødselsdag
berre
når
det
er
skotår
,
dvs
.
kvart
fjerde
år
.
I
praksis
feirar
ein
likevel
dagen
anten
28
.
februar
eller
1
.
mars
.
Den
nervøse
stemninga
i
bandet
førte
til
gnistrande
framføringar
av
«
Mannish
Boy
»
og
«
Around
and
Around
»
på
El
Mocambo
,
men
det
vart
lagt
oppå
fleire
gitarspor
i
studio
i
ettertid
.
April
Wine
var
oppvarming
for
bandet
,
og
The
Rolling
Stones
stod
oppført
med
eit
anna
namn
på
plakaten
,
slik
at
dei
fleste
i
publikum
trudde
dei
kom
til
ein
April
Wine
-
konsert
.
April
Wine
spelte
òg
inn
konsertalbumet
Live
at
the
El
Mocambo
på
desse
konsertane
.
I
2006
fann
amerikanske
forskarar
frå
Ohio
State
University
spor
etter
eit
mogeleg
stort
meteorittkrater
med
ein
diameter
på
rundt
500
km
i
Antarktis
.
Krateret
ligg
1
,
6
km
under
isen
på
Wilkes
Land
aust
i
Antarktis
.
Forskarar
spekulerer
i
om
dette
nedslaget
kan
ha
vore
årsaka
til
perm
-
trias
-
utryddinga
,
sjølv
om
tidspuntket
er
så
usikkeret
at
ein
berre
veit
det
skjedde
mellom
100
millionar
og
500
millionar
år
sidan
.
Dei
spekulerer
òg
i
om
det
på
noko
måte
kan
ha
medverka
til
at
Australia
vart
skild
frå
Antarktis
,
som
begge
var
ein
del
av
superkontinetet
Gondwana
.
Iridium
-
og
kvartsnivåa
i
perm
-
trias
-
laget
nærmar
seg
ikkje
dei
i
Kritt
-
tertiær
-
laget
.
Sidan
så
mange
artar
og
individuelle
organismar
døydde
ut
er
det
kasta
tvil
om
meteornedslaget
verkeleg
kan
ha
vore
årsaka
.
I
tillegg
sår
fossil
på
Grønland
tvil
om
teorien
fordi
dei
viser
at
utryddinga
skjedde
gradvis
og
varte
minst
åtti
tusen
år
med
tre
særskilde
fasar
.
Mot
slutten
av
den
andre
verdskrigen
dukka
det
opp
ein
stil
kalla
bluegrass
då
Bill
Monroe
slo
seg
saman
med
Lester
Flatt
og
Earl
Scruggs
,
leia
av
Roy
Acuff
ved
Grand
Ole
Opry
i
Nashville
i
Tennessee
.
Gospelmusikk
var
framleis
ein
populær
del
av
countrymusikken
.
-
total
Under
Karlstadforhandlingene
arbeidde
han
for
at
stormaktene
skulle
vere
klare
til
å
gripe
inn
dersom
det
skulle
kome
til
brot
i
forhandlingane
.
Seinare
var
han
Noreg
sin
forhandlingsleiar
i
København
i
samband
med
valet
av
prins
Carl
til
Noregs
konge
.
Vassdampen
styrer
permittiviteten
i
lufta
.
Når
lufta
har
låg
fukt
,
oppstår
det
raskt
ei
utlading
av
statisk
elektrisitet
.
Når
fukta
aukar
skjer
det
færre
utladingar
,
men
permittiviteten
og
kapasitansen
fører
til
at
lufta
kan
produsere
større
elektriske
ladningar
før
dei
vert
utlada
som
lyn
.
Depresjon
er
ei
psykisk
liding
som
gjer
ein
nedstemt
og
makteslaus
i
ei
så
stor
grad
at
det
går
ut
over
evna
til
å
fungera
normalt
.
Ein
deprimert
person
kan
kjenna
seg
trist
,
irritabel
,
trøytt
,
umotivert
og
apatisk
—
vanlege
skildringar
av
sjukdommen
er
at
ein
«
ikkje
har
motivasjon
for
å
gjera
noko
som
helst
»
eller
«
føler
seg
trist
utan
grunn
»
.
Klinisk
depresjon
kan
føra
til
uavbrotne
negative
tankar
og
i
nokre
tilfelle
misbruk
av
alkohol
eller
andre
stoff
,
sjølvskading
eller
sjølvmord
.
Byen
heiter
no
Mexico
by
,
og
er
Mexico
sin
hovudstad
.
I
Rennesøy
har
dei
to
(
av
tre
)
skulane
med
nynorsk
ein
aukande
andel
bokmålselevar
:
Rennesøy
(
48
 
%
bokmål
)
og
Vikevåg
(
42
 
%
)
,
og
det
er
mogleg
at
dei
er
bokmålsskular
innan
5
-
10
år
.
I
Tysvær
har
nynorsken
kraftig
tilbakegang
,
medan
tre
av
fire
elevar
hadde
nynorsk
på
byrjinga
av
1990
-
talet
,
er
det
no
eit
fleirtal
av
bokmålselevar
.
Årstidene
oppstår
fordi
Jorda
sin
rotasjonsakse
heller
i
forhold
til
banen
Jorda
følgjer
rundt
Sola
.
Rotasjonsaksen
heller
med
om
lag
23
,
5
grader
.
Derfor
vil
ein
del
av
planeten
få
meir
direkte
solstråling
ei
viss
tid
på
året
enn
andre
stader
(
sjå
Fig
.
2
)
.
Staden
med
mest
solstråling
vil
derimot
variere
når
Jorda
krinsar
rundt
Sola
.
Den
nordlege
og
den
sørlege
halvkula
har
alltid
motsette
årstider
,
kortid
som
helst
på
året
(
sjå
Fig
.
3
og
Solvinkelen
sin
effekt
på
klima
)
.
Av
og
til
kan
underkjølte
vassdropar
falle
frå
skyer
som
underkjølt
regn
.
Når
desse
dropane
,
som
har
temperatur
under
fryspunktet
,
treff
bakken
vil
dei
momentant
fryse
til
is
.
Nord
-
Amerika
låg
på
denne
tida
på
begge
sider
av
ekvator
,
medan
superkontinentet
Gondwana
nærma
seg
Sørpolen
.
Gondwana
inkluderte
Sør
-
Amerika
,
Afrika
,
India
,
Antarktis
,
Australia
og
Sør
-
Europa
.
Kambodsja
|
Laos
|
Malaysia
|
Myanmar
tilgjev
oss
vår
skuld
,
slik
vi
òg
tilgjev
våre
skuldnarar
.
Atmosfæren
på
Mars
er
svært
tynn
,
trykket
på
overflata
er
bare
om
lag
750
Pa
,
ca
.
0
,
75
 
%
av
jordas
.
Atmosfæresamansettinga
er
95
 
%
karbondioksid
,
3
 
%
nitrogen
,
1
,
6
 
%
argon
og
med
berre
småe
spor
av
oksygen
og
vatn
.
I
2003
blei
også
metan
oppdaga
frå
jordbaserte
teleskop
,
stadfest
i
mars
2004
av
ESA
sin
romsonde
Mars
Express
.
At
det
er
metan
til
stades
er
eit
interessant
problem
,
sidan
dette
er
ein
ustabil
gass
.
Det
kan
derfor
tyde
på
det
må
vera
(
eller
ha
vori
i
løpet
av
dei
siste
hundreåra
)
ei
gasskjelde
på
planeten
.
Vulkansk
aktivitet
,
kometnedslag
og
liv
i
form
av
mikroorganismar
kan
vera
blant
moglege
(
men
uprova
)
kjelder
.
Tungtvatn
har
liknande
kjemiske
eigenskapar
som
naturleg
vatn
,
men
er
noko
mindre
reaktivt
.
Tabellen
til
høgre
samanliknar
nokre
eigenskapar
for
tungtvatn
og
naturleg
vatn
.
Gustav
Indrebø
har
sett
opp
fire
prinsipp
som
Aasen
følgde
innanfor
denne
grunntanken
i
rekonstruksjonsarbeidet
.
Arne
Torp
og
Lars
S
.
Vikør
har
nemnt
eit
femte
:
Det
var
tidlegare
tre
handelsstader
på
Fitjar
(
fire
inkludert
Bekkjarvik
i
Austevoll
,
som
fram
til
1964
var
ein
del
av
Fitjar
)
.
Mange
av
bygningane
her
er
bevarte
og
gjev
eit
flott
bilete
frå
den
gamle
kystkulturen
.
På
handelsstadene
var
det
òg
gjestgjeveri
.
Det
var
først
seinare
at
Fitjarsjøen
vart
handelsstad
.
Den
tonen
som
til
vanleg
vert
brukt
på
denne
songen
er
laga
av
Lars
Søraas
d
.
y
.
Han
vart
første
gong
framførd
på
julegudstenesta
i
Johanneskirken
i
Bergen
jula
1944
.
Songarane
var
ei
jenteklasse
frå
Sydneshaugen
skole
som
hadde
Søraas
til
songlærar
.
[
4
]
I
nynorskutgåva
av
Songboka
for
skule
og
heim
som
Søraas
gav
ut
i
1948
,
finn
vi
teksta
og
denne
melodien
saman
for
første
gong
.
I
bokmålsutgåva
Sangboka
kom
han
inn
i
1958
.
Mange
reknar
denne
versjonen
frå
1948
som
den
klassiske
utgåva
av
«
Det
lyser
i
stille
grender
»
.
[
5
]
Mange
andre
har
skrive
tone
til
dette
diktet
.
I
Salmer
1973
og
i
salmebokutkastet
1981
er
det
brukt
ein
tone
av
Rolf
Karlsen
.
Humler
som
åkerhumla
Bombus
pascuorum
kan
byggje
opp
bolet
heilt
frå
grunnen
av
.
Ho
drar
då
tørt
gras
og
anna
passande
isolerande
materiale
saman
til
eit
bol
.
Trehumla
kan
nytte
treflis
eller
isolasjon
til
hus
i
form
av
glasswatt
eller
steinull
til
sine
bol
.
Aller
helst
fortrekker
dei
likevel
musebol
eller
meisereir
.
Bol
kan
difor
liggje
under
steinar
,
under
ei
rot
,
i
jorda
eller
i
eit
morke
tre
,
i
fuglekassar
eller
i
isolasjonen
i
hus
.
Trygve
er
òg
namnet
på
ein
fiktiv
planet
og
månane
hans
i
romanen
A
Deepness
In
the
Sky
av
Vernor
Vinge
.
Salmane
(
gresk
Ψαλμοί
[
psal
'
moj
]
)
eller
Tehillím
(
hebraisk
ת
ְ
ּ
ה
ִ
ל
ִ
ּ
ים
[
təhil
'
līm
]
)
,
òg
ofte
kalla
Davidssalmane
,
er
ei
av
visdomsbøkene
i
Bibelen
.
Boka
inneheld
poetiske
tekstar
og
er
den
lengste
boka
i
Bibelen
.
Mange
av
tekstane
er
retta
til
Gud
.
Det
var
personen
Muhammad
Ali
som
var
årsaka
til
at
industriprosjektet
blei
sett
i
gong
.
Utan
hans
interesse
for
maskinar
og
makt
,
hans
mangel
på
menneskelege
omsyn
og
hans
innsikt
i
europeiske
tilhøve
hadde
aldri
prosjektet
komen
i
gong
.
Egypt
sin
industri
var
avhengig
av
ein
opplyst
tyrann
,
og
då
han
døydde
i
1849
,
døydde
industrien
med
han
.
På
mange
måtar
var
det
og
Muhammad
Ali
som
var
hovudårsaka
til
at
industrieventyret
stoppa
opp
,
sidan
hans
militære
eventyr
både
gav
britane
grunn
til
aksjon
og
batt
opp
store
ressursar
som
kunne
blitt
investert
i
industrien
.
Resultatet
var
ein
egyptisk
industri
som
døydde
ut
,
og
ein
langvarig
status
som
råvareleverandør
,
samt
både
politisk
og
økonomisk
avhengig
av
Vesten
.
for
V
får
vi
:
Den
første
filmversjonen
av
Pantaleón
y
las
visitadoras
vart
filma
i
Den
dominikanske
republikken
i
1975
,
etter
at
den
peruanske
regjeringa
sette
restriksjonar
på
filming
i
Peru
.
Filmen
vart
regissert
av
José
María
Gutiérrez
Santos
og
Mario
Vargas
Llosa
sjølv
,
han
hadde
sjølv
ein
liten
ubetydelig
rolle
som
militær
.
Den
noverande
leiaren
av
partiet
er
Jens
Stoltenberg
,
på
landsmøtet
i
2007
tok
Helga
Pedersen
over
som
nestleiar
etter
Hill
-
Marta
Solberg
.
Raymond
Johansen
er
partisekretær
.
Partiet
hadde
ei
stund
to
partileiarar
,
men
gjekk
tilbake
til
éin
på
landsmøtet
i
2002
.
Som
i
mange
byar
strekkjer
Wellington
sine
tettbygde
strøk
seg
godt
utom
grensene
til
eit
einskild
administrasjonsområde
.
Stor
-
Wellington
eller
Wellington
Region
tyder
heile
den
bymessige
delen
,
pluss
deler
av
områda
kjende
som
Kapiti
Coast
,
og
over
Rimutaka
Range
til
Wairarapa
.
Kroatia
vart
,
etter
å
ha
blitt
internasjonalt
anerkjent
,
medlem
av
FN
1992
og
av
Europarådet
i
1996
.
Landet
søkte
i
2003
om
medlemskap
i
Den
europeiske
union
(
EU
)
.
«
Hellige
Olga
menighet
»
i
Oslo
har
Vår
Frelsers
ortodokse
kirke
.
Presten
i
Oslo
forrettar
òg
gudstenester
i
kapellet
som
er
vigd
til
Heilage
Nikolai
i
Tromsø
bymisjon
sine
lokaler
.
Francisco
José
de
Goya
y
Lucientes
(
30
.
mars
 
1746
–
16
.
april
 
1828
)
var
ein
spansk
kunstmalar
og
grafikar
.
Han
var
knytta
til
hoffet
i
Madrid
,
og
arbeida
for
kongane
Karl
IV
og
Ferdinand
VII
.
Han
er
kalla
far
til
den
moderne
kunsten
.
(
norsk
:
Vanuatu
,
vanuatisk
)
Historia
handlar
om
ei
gruppe
prostituerte
,
kalla
«
vitjande
»
,
som
er
spesielt
utvalde
for
å
tene
den
peruanske
hæren
i
brakker
i
jungelen
.
Han
er
basert
på
verkelege
hendingar
som
forfattaren
,
ifølgje
han
sjølv
,
kunne
observere
på
reisene
sine
i
Amazonas
-
regnskogen
i
tida
frå
1958
til
1962
.
Albumet
fekk
blanda
kritikk
,
men
både
NME
og
Rolling
Stone
gav
albumet
gode
kritikk
.
Ruinane
av
borgene
Blatnický
og
Sklabinský
ligg
i
området
.
Her
finn
ein
òg
den
tradisjonelle
arkitekturen
i
Vlkolínec
(
ein
verdsarvstad
)
og
kurstadane
Ľubochňa
og
Turčianske
Teplice
.
AlbertvilleAlbertville
Hønseegg
får
ein
frå
burhøns
(
høner
innesperra
i
tronge
bur
)
,
frittgåande
høner
(
høner
som
får
gå
fritt
rundt
inne
i
store
hønsehus
)
og
«
økologiske
»
høner
(
høner
som
får
gå
fritt
rundt
både
inne
og
ute
,
og
som
får
økologisk
mat
)
.
Det
er
tre
katolske
bispedøme
i
Noreg
;
Oslo
,
Trondheim
og
Tromsø
.
Desse
har
til
saman
32
kyrkjelydar
.
I
2000
gav
Den
katolske
kyrkja
ut
salmeboka
LOV
HERREN
.
Katedralbyen
Worcester
er
den
største
byen
og
det
administrative
setet
i
grevskapet
.
Andre
viktige
byar
er
Bromsgrove
,
Droitwich
,
Evesham
,
Kidderminster
,
Malvern
og
Redditch
,
og
fleire
mindre
byar
som
Pershore
,
Tenbury
Wells
og
Upton
upon
Severn
.
Den
nordlege
delen
av
grevskapet
omfattar
dei
ytre
områda
av
dei
store
industriområda
i
Midlands
storbyområde
,
medan
dei
sørlege
delane
hovudsakleg
er
landlege
.
Den
osmanske
regjeringa
vart
sett
på
som
passiv
og
mista
respekt
hos
folk
.
Han
vart
kritisert
for
å
avgje
for
store
landområde
etter
krigen
.
Hellas
hadde
førestelnadar
om
eit
nytt
Stor
-
Hellas
og
forsøkte
med
base
i
det
okkuperte
İzmir
å
utvide
sitt
herredøme
langs
heile
kysten
mot
Egearhavet
i
den
gresk
-
tyrkiske
krigen
1919
-
1922
.
Frankrike
okkuperte
Hatay
og
Syria
og
ønska
i
tillegg
delar
av
Anatolia
.
Italienarane
ville
ha
den
sørlege
delen
av
Anatolia
,
som
dei
óg
var
lova
.
Britane
hadde
allereie
Arabia
,
Palestina
,
Libanon
,
Jordan
og
Irak
.
Den
tyrkiske
nasjonalismen
blussa
opp
,
spesielt
næra
av
frykten
for
gresk
ekspansjon
.
Ført
av
Mustafa
Kemal
,
ein
tidlegare
sigerrik
general
i
den
osmanske
hæren
,
slo
tyrkarane
tilbake
.
I
april
1920
oppretta
Kemal
Pasja
ei
revolusjonsregjering
med
hovudkvarter
i
Ankara
.
Han
avgjorde
å
slå
tilbake
med
militær
makt
mot
okkupasjonen
av
tyrkiske
område
.
Dei
allierte
var
krigstrøytte
og
trakk
seg
raskt
tilbake
.
Det
vart
halde
mange
kongressar
,
mellom
anna
ein
nasjonal
kongress
i
Sivas
.
Der
vart
det
avgjort
at
gresk
sjølvstende
i
Aydin
,
Manisa
og
Bahikesir
var
uakseptabelt
.
Meteorologane
i
Noreg
brukar
ikkje
uttrykket
snøstorm
,
fordi
det
er
vanskeleg
å
kome
fram
til
eintydig
definisjon
på
kva
snøstorm
er
.
Uttrykket
vert
ofte
misbrukt
av
media
for
å
skildre
store
vinteruvêr
med
både
svak
og
kraftig
vind
,
og
ofte
er
ikkje
desse
uvêra
innafor
kriteria
som
er
oppretta
av
lokale
vêrbyrå
eller
styreorgan
.
Truleg
kjem
omgrepet
«
snøstorm
»
av
det
engelsk
ordet
«
snow
storm
»
,
som
ikkje
har
noko
med
vindstyrken
å
gjere
.
På
engelsk
tyder
uttrykket
vedvarande
kraftig
snøfall
.
«
Storm
»
vert
oftare
brukt
på
engelsk
om
meir
alvorlege
vêrsituasjonar
(
til
dømes
er
torevêr
på
engelsk
«
thunder
storm
»
)
.
Det
me
på
norsk
omtalar
som
snøstorm
,
kallar
dei
«
blizzard
»
på
engelsk
.
Det
nokon
kallar
snøstorm
i
Oslo
,
er
ikkje
nødvendigvis
det
same
i
Nord
-
Noreg
.
Sigve
er
eit
mannsnamn
av
norrønt
opphav
.
Det
har
norsk
namnedag
den
19
.
august
.
Apache
vert
ofte
nytta
saman
med
operativsystemet
Linux
,
databasen
MySQL
og
skriptspråka
PHP
,
Perl
,
Python
,
i
ein
såkalla
LAMP
-
lonfigurasjon
.
Avignon
vert
ofte
råka
av
krafitg
vind
,
og
den
kraftigaste
av
desse
er
mistralvinden
.
Eit
noko
overdrive
ordtak
seier
:
Avenie
ventosa
,
sine
vento
venenosa
,
cum
vento
fastidiosa
(
«
Vindfulle
Avignon
,
plaga
av
pest
når
det
ikkje
er
vind
,
plaga
av
vind
når
det
er
»
)
«
Heart
of
Gold
»
er
ein
song
av
Neil
Young
,
gjeven
ut
på
albumet
hans
Harvest
i
1972
og
er
den
einaste
førsteplassen
Young
har
oppnådd
i
USA
.
Rolling
Stone
rangerte
songen
på
297
.
plass
på
lista
deira
over
dei
500
største
songane
gjennom
tidene
.
[
1
]
Med
på
songen
er
James
Taylor
og
Linda
Ronstadt
på
korvokal
.
Området
består
hovudsakleg
av
ei
omfattande
slette
i
ei
høgd
opp
til
300
meter
over
havet
,
med
fleire
senkingar
og
høgland
(
Sultanuizdag
,
Bukantau
)
.
Det
meste
av
området
er
dekka
av
sanddyner
.
I
nordvest
er
store
område
dekka
av
takirar
(
hol
dekka
av
leire
utan
vatn
,
og
det
er
òg
nokre
oasar
)
.
Langs
elvane
og
i
oasane
ligg
det
busetnader
som
baserer
seg
på
jordbruk
.
Gapstrekar
er
særleg
vanlege
ved
nokre
høve
,
som
1
.
april
,
halloween
eller
minnedagen
for
dei
uskuldige
borna
i
Betlehem
,
eller
ved
byrjinga
av
eit
skuleår
eller
ei
anna
form
for
samling
av
erfarne
og
nye
folk
.
Dei
er
særs
vanlege
i
samband
med
rekruttopptak
i
nokre
militærtradisjonar
og
ved
opptak
til
bror
-
og
søsterskap
ved
nordamerikanske
utdanningsstader
.
Salmeboka
var
redigert
slik
:
31
.
januar
1987
var
Aurora
-
ekspedisjonen
i
land
saman
med
radioamatørar
som
opererte
med
kallesignala
3Y1EE
og
3Y2GV
.
I
2004
er
det
lagt
føringar
frå
offentlig
norsk
side
om
å
bruke
mindre
midlar
på
forsking
på
Peter
I
Øy
til
fordel
for
Dronning
Maud
Land
og
Bouvetøya
.
Årsaka
er
dei
store
transportkostnadane
.
Dei
siste
El
Niño
-
hendingane
har
vore
i
1986
-
87
,
1991
-
92
,
1993
,
1994
,
1997
-
98
,
2002
-
03
og
2006
-
07
.
Alt
på
1200
-
tallet
var
Sola
delt
i
tre
sokn
med
kvar
si
kyrkje
,
ei
på
Håland
,
ei
på
Sola
og
ei
på
Tjora
.
Det
var
desse
tre
sokna
som
i
1840
vart
slegne
saman
til
eitt
.
I
1979
var
den
afghanske
hæren
ute
av
stand
til
å
møte
den
store
motstanden
,
og
sovjetiske
troppar
vart
sende
inn
for
å
knuse
oppstanden
og
samtidig
sette
inn
ei
meir
påliteleg
regjering
i
Kabul
,
der
det
var
store
motsetningar
i
leiinga
i
kommunistpartiet
.
Med
seg
på
albumet
har
Y
oung
bassist
Rick
Rosas
,
trommeslagar
Chad
Cromwell
og
trompetist
Tommy
Bray
.
Cromwell
og
Rosas
,
samt
medprodusenten
Niko
Bolas
,
danna
òg
kjernen
på
albumet
Freedom
i
1989
,
der
Young
var
sterkt
kritiske
til
Reagan
-
Bush
-
administrasjonen
.
Ortodoksi
er
òg
bruka
som
nemning
på
ei
strøyming
innan
den
evangelisk
-
lutherske
kyrkja
med
sterkt
fokus
på
rett
tru
og
lære
.
Denne
ortodoksien
var
dominerande
på
1600
-
talet
.
(
norsk
:
Mosambik
,
mosambikisk
)
Legetettleiken
var
høg
i
Sovjetunionen
.
På
slutten
av
1980
-
talet
hadde
landet
dobbelt
så
mange
legar
per
innbyggjar
som
USA
.
Dette
talet
lyg
likevel
litt
,
sidan
sovjetiske
legar
ofte
hadde
arbeidsoppgåver
som
i
andre
land
vart
gjorde
av
anna
helsepersonell
,
slik
som
fysioterapeutar
.
Legeyrket
vart
sett
på
som
eit
kvinneyrke
i
Sovjetunionen
,
allereie
frå
1930
-
talet
var
over
70
prosent
av
legane
kvinner
.
Dette
talet
heldt
seg
stabilt
heilt
til
1980
-
talet
.
Legar
hadde
langt
lågare
status
og
løn
enn
i
vestlege
land
.
På
1980
-
talet
var
ei
gjennomsnittleg
legeløn
på
183
rublar
i
månaden
,
noko
som
var
langt
lågare
enn
gjennomsnittleg
industriarbeidarløn
.
[
37
]
Historia
handlar
om
ei
gruppe
prostituerte
,
kalla
«
vitjande
»
,
som
er
spesielt
utvalde
for
å
tene
den
peruanske
hæren
i
brakker
i
jungelen
.
Han
er
basert
på
verkelege
hendingar
som
forfattaren
,
ifølgje
han
sjølv
,
kunne
observere
på
reisene
sine
i
Amazonas
-
regnskogen
i
tida
frå
1958
til
1962
.
I
dag
er
Kartago
ein
ruinby
utanfor
den
tunisiske
hovudstaden
Tunis
.
Kartago
blei
teke
med
på
UNESCO
si
liste
over
versarv
i
1979
.
Den
opphavlege
ideen
var
at
The
Beatles
skulle
framstå
som
eit
ukjent
«
Lonely
Hearts
Club
Band
»
som
gjennomførte
ein
kabaretaktig
konsert
i
ein
park
.
Ideen
kom
til
syne
i
plateomslaget
og
i
tittellåten
som
startar
side
ein
og
kjem
i
reprise
mot
slutten
av
side
to
;
dessutan
finn
ein
ein
introduksjonen
av
bandmedlemmet
«
Billy
Shears
»
(
Ringo
Starr
)
før
songen
«
A
Little
Help
from
my
Friends
»
.
Songane
er
likevel
stort
sett
frittståande
,
men
Sgt
.
Pepper
har
stundom
vorte
rekna
som
det
første
konseptalbumet
i
rockehistoria
.
Det
opphavlege
latinske
namnet
på
byen
var
Valentia
,
som
tyder
«
styrke
»
eller
«
mot
»
,
og
byen
vart
namngjeve
etter
den
romerske
tradisjonen
om
å
anerkjenne
motet
til
tidlegare
romerske
soldatar
etter
ein
krig
.
Den
romerske
historikaren
Titus
Livius
forklarer
at
Valentia
vart
grunnlagd
på
100
-
talet
fvt
.
då
romerske
soldatar
som
hadde
kjempa
mot
dei
iberiske
opprørarane
Viriatus
slo
seg
ned
her
.
Framstillinga
på
stavkyrkjeportalen
frå
Hemsedal
syner
at
den
krafta
og
styrken
som
Sankt
Olav
ble
tillagt
som
kristningshelgen
har
basis
i
den
framgangsmåten
som
dei
tre
heidne
krigarane
fylgde
då
dei
drap
kongen
under
slaget
på
Stiklestad
,
kombinert
med
måten
kongen
oppførte
seg
på
i
denne
samanhangen
.
Både
i
Snorres
skildring
og
i
mellomalderens
biletlege
framstillingar
,
er
drapet
av
kongen
gjeve
preg
av
eit
heident
kultdrap
innafor
ein
kristen
,
mytisk
ramme
.
Denne
framstillinga
av
drapet
av
kongen
som
ei
menneskeofring
etter
heidenske
kultiske
framgangsmåter
,
danna
i
sin
tid
grunnlaget
for
at
Sankt
Olav
(
altså
den
døde
og
heilaggjorte
,
himmelske
kongehelgenen
)
fekk
ei
mytologisk
basert
verknad
i
heidne
samfunn
,
slik
det
går
fram
av
at
det
heidne
Trøndelag
kunne
leggjast
under
kristen
kongemakt
utan
væpna
kamp
kort
tid
etter
Sankt
Olavs
død
og
heilagkåring
[
2
]
.
Etter
luthersk
lære
er
nattverden
eit
sakrament
der
Jesus
Kristus
er
til
stades
og
gjev
lekamen
og
blodet
sitt
i
brød
og
vin
.
Born
kan
motta
nattverden
frå
6
-
7
årsalderen
når
dei
kjem
saman
med
vaksne
.
Geostrofisk
straum
skildrar
rettlinja
straum
parallelt
til
dei
geopotensielle
høgdelinjene
.
Dette
skjer
ofte
i
den
øvre
troposfæren
og
meteorologar
nyttar
ofte
den
geostrofiske
og
kvasi
-
geostrofiske
teorien
.
Det
Hashimittiske
Kongeriket
Jordan
er
eit
land
i
Midtausten
.
Landet
grensar
til
Syria
,
Irak
,
Saudi
Arabia
,
Israel
,
og
Vestbreidda
av
Jordanelva
.
Kofi
Atta
Annan
(
f
.
8
.
april
 
1938
)
er
ein
diplomat
frå
Kumasi
,
i
Ghana
og
den
sjuandegeneralsekretæren
for
dei
sameinte
nasjonane
,
han
hadde
denne
jobben
frå
1
.
januar
1997
til
1
.
januar
2007
.
Saman
med
SN
fekk
han
Nobels
Fredspris
i
2001
.
Koordinatar
:
63
°
38
′
9
″
N
11
°
16
′
27
″
E

Leidang
(
norrønt
leiðangr
,
leidang
/
leding
,
leding
,
(
dansk
)
,
ledung
(
svensk
)
,
expeditio
(
latin
)
og
leidang
eller
lething
(
på
engelsk
)
,
var
ei
ordning
for
å
få
frie
bønder
til
å
utrusta
og
bemanna
skip
.
Seint
i
1960
-
åra
var
han
med
på
å
danne
countryrockbandet
Poco
med
Jim
Messina
og
Rusty
Young
.
Dette
bandet
var
ei
inspirasjonskjelde
for
mange
framtidige
countryrockband
,
men
hadde
ujamn
suksess
.
Nokre
av
dei
mest
kjende
songane
til
Furay
,
som
«
Pickin
'
Up
The
Pieces
»
og
«
Good
Feelin
'
To
Know
»
,
har
nådd
klassikarstatus
og
finst
på
mange
samleplater
.
Furay
forlet
Poco
i
1974
og
danna
Souther
Hillman
Furay
Band
.
Det
var
i
denne
tida
at
Al
Perkins
,
som
spelte
pedalsteelgitar
i
bandet
,
introduserte
Furay
for
kristendom
.
Den
nye
trua
hans
hjelpte
han
med
å
redde
ekteskapet
.
[
2
]
Diamantar
vert
brukt
teknisk
til
borkroner
og
liknande
.
Medan
rockeindustrien
i
Amerika
fokuserte
på
grunge
,
post
-
grunge
og
hip
hop
gav
mange
britiske
grupper
seg
ut
på
ein
ny
bølgje
av
60
-
talsinspirert
musikk
,
ofte
kalla
britpop
,
med
band
som
Suede
,
Oasis
,
Supergrass
,
Manic
Street
Preachers
,
Pulp
og
Blur
.
Desse
gruppene
baserte
seg
på
mange
stilartar
frå
undergrunnsrørsla
i
Storbritannia
på
80
-
talet
,
inkludert
twee
pop
,
shoegazing
og
space
rock
,
samt
tradisjonell
britiske
gitarbasert
rock
som
the
Beatles
og
glam
rock
.
Ein
periode
var
rivaliseringa
mellom
Oasis
og
Blur
på
same
nivå
som
the
Beatles
-
Rolling
Stones
-
striden
på
60
-
talet
eller
Nirvana
-
Pearl
Jam
-
rivaliseringa
i
Amerika
.
Medan
band
som
Blur
gjekk
i
fotefara
til
Small
Faces
og
The
Kinks
,
blanda
Oasis
haldningane
til
the
Rolling
Stones
med
melodiane
til
the
Beatles
.
The
Verve
og
Radiohead
,
som
ikkje
var
britpop
,
men
som
tok
del
i
den
nye
britiske
rockebølgja
,
fann
inspirasjon
i
artistar
som
Elvis
Costello
,
Pink
Floyd
og
R
.
E
.
M
.
,
noko
som
gav
utslag
på
det
mest
kritikarroste
albumet
til
Radiohead
,
OK
Computer
.
Mange
av
desse
banda
vart
særs
populære
(
men
berre
for
ein
kort
periode
i
USA
)
og
på
eit
tidspunkt
vart
Oasis
utropt
til
«
det
største
bandet
i
verda
»
på
grunn
av
albumet
(
What
'
s
the
Story
)
Morning
Glory
?
som
selde
19
millionar
eksemplar
verda
over
.
Fleire
av
banda
vart
derimot
oppløyst
etter
nokre
år
og
sjangeren
vart
gradvis
mindre
populær
.
Radiohead
har
i
ettertid
vore
meir
eksperimentelle
og
mindre
radiovenlege
,
noko
som
starta
med
det
kritikarroste
albumet
Kid
A
.
Nokre
britpopband
som
Manic
Street
Preachers
,
Oasis
og
Supergrass
er
framleis
aktive
.
Abdikasjon
(
latin
:
abdicatio
«
å
fråseie
»
,
frå
ab
«
frå
»
og
dicare
«
å
seie
»
)
er
handlinga
der
ein
regjerande
fyrste
gjev
avkall
på
verdigheita
si
.
(
Mindre
tettstader
er
utelatne
.
)
Dogg
oppstår
derfor
lettast
på
lekamar
som
har
dårleg
varmeleiingsevne
eller
som
er
isolert
frå
overflata
.
I
tillegg
må
ein
som
regel
ha
skyfrie
forhold
og
lite
vassdamp
i
dei
øvre
nivåa
av
troposfæren
slik
at
varmestråling
ikkje
vert
strålt
tilbake
til
overflata
,
og
nok
fukt
i
lufta
nær
overflata
.
Dogg
oppstår
ofte
på
klåre
netter
med
lite
vind
,
sidan
vind
ofte
blandar
varmare
luft
i
høgda
ned
mot
overflata
.
Om
atmosfæren
er
hovudkjelda
til
fukta
,
treng
ein
derimot
svak
vind
for
å
erstatte
vassdampen
som
har
kondensert
med
meir
fuktig
luft
.
Om
det
er
våt
jord
under
overflata
som
er
hovudkjelda
til
fukta
,
vil
vinden
motverke
danninga
av
dogg
.
For
å
få
danna
tåke
krevst
det
eit
tjukkare
luftlag
med
fuktig
luft
.
Eit
sakrament
(
latin
sacramentum
)
er
ei
heilag
handling
som
formidlar
guddommeleg
nåde
gjennom
eit
ytre
middel
,
i
kyrkja
eit
synleg
tegn
på
Guds
usynlege
nåde
.
Neil
Young
henta
inn
Danny
Whitten
(
gitar
)
,
Bill
Talbot
(
bass
)
og
Ralph
Molina
(
trommer
)
frå
gruppa
The
Rockets
til
det
andre
soloalbumet
hans
,
Everybody
Knows
This
is
Nowhere
(
1969
)
.
Dei
tre
braut
ut
av
The
Rockets
og
inngjekk
i
eit
meir
permanent
samarbeid
med
Neil
Young
under
namnet
Crazy
Horse
.
Bandet
deltok
òg
på
det
neste
albumet
til
Young
,
After
the
Gold
Rush
(
1970
)
.
Dei
nytta
høvet
til
å
spele
inn
det
første
albumet
sitt
,
òg
kalla
Crazy
Horse
,
medan
Neil
Young
var
oppteke
med
samarbeidet
sitt
i
Crosby
,
Stills
,
Nash
&
Young
.
Nils
Lofgren
og
Jack
Nitzsche
,
begge
med
sterke
band
til
Neil
Young
,
bidrog
på
albumet
.
Sjølv
om
albumet
aldri
vart
nokon
kommersiell
suksess
,
viste
det
at
bandet
hadde
meir
å
fare
med
enn
berre
å
opptre
som
backingband
for
andre
.
Danny
Whittens
«
I
Don
'
t
Want
to
Talk
About
It
»
frå
albumet
vart
i
1975
spelt
inn
og
gjort
til
ein
hit
med
Rod
Stewart
.
L
Benito
Amilcare
Andrea
Mussolini
(
29
.
juli
 
1883
–
28
.
april
 
1945
)
var
ein
italiensk
diktator
,
kalla
Il
Duce
,
leiar
i
landet
frå
1922
til
1943
.
Han
er
kjend
som
«
far
til
fascismen
»
og
styrde
landet
med
bruk
av
vald
,
propaganda
og
total
kontroll
av
media
.
Frå
og
med
i
1980
-
åra
har
kyrkja
igjen
fått
omfattande
innverknad
i
det
russiske
samfunnet
.
Marx
levde
i
fattigdom
i
dei
siste
åra
av
livet
sitt
,
heilt
avhengig
av
økonomisk
stønad
frå
vennene
og
særleg
den
spesielle
vennen
og
medforfattaren
Engels
som
hjelpte
familien
med
dei
daglege
utgiftene
og
gjelda
.
Sjukdomssvekkinga
hans
gjorde
at
framdrifta
med
økonomiske
arbeid
heilt
stoppa
opp
;
han
leid
blant
anna
av
kronisk
bronkitt
.
Trafalgar
Square
,
stor
plass
i
midten
av
byen
til
minne
om
slaget
ved
Trafalgar
i
1805
.
Tveittunet
i
Saudasjøen
.
Solsystemet
består
av
sola
og
dei
himmellekamane
som
er
bundne
av
gravitasjonen
hennar
.
(
norsk
:
Bahamassambandet
,
bahamansk
)
Openberring
er
ei
melding
menneske
får
frå
eit
høgare
vesen
,
ein
guddom
eller
ein
gud
.
Tyrkia
er
ein
stat
i
det
søraustlege
Europa
og
vest
i
Asia
.
Det
grenser
til
Bulgaria
og
Hellas
i
vest
,
Georgia
,
Armenia
og
Aserbajdsjan
i
nordaust
,
Iran
i
aust
,
og
Irak
og
Syria
i
sør
.
Gibraltar
tilhøyrer
det
britiske
samveldet
som
formelt
vert
representert
av
ein
guvernør
utpeika
av
den
engelske
krona
.
Statar
Den
danske
sentralbanken
kallast
for
Danmarks
Nationalbank
,
og
vart
grunnlagt
i
1818
for
å
bringe
orden
i
økonomien
etter
Statsbankerotten
i
1813
.
Sentralbanken
vart
fullt
ut
uavhengig
i
1936
,
og
utviklar
pengepolitikken
uavhengig
av
regjeringa
og
Folketinget
.
Hovudoppgåva
til
banken
er
å
oppretthalde
ein
stabil
valuta
og
dessutan
å
regulere
pengesirkulasjonen
og
kredittmarknaden
.
[
50
]
59
°
55
′
7
″
N
10
°
43
′
53
″
E

Koptarar
er
ein
minoritet
i
det
hovudsakleg
muslimske
Egypt
,
og
det
kjem
stadig
rapportar
om
forskjellsbehandling
,
trakassering
og
regelrett
forfølging
av
koptarar
.
Særleg
gjeld
dette
tidlegare
muslimar
som
har
konvertert
.
Moderne
ortodoks
jødedom
er
den
retninga
av
ortodoks
jødedom
som
held
på
at
ein
må
taka
omsyn
til
det
moderne
samfunnet
og
til
vitskap
.
Moderne
ortodoks
jødedom
inkluderer
retningane
sentristisk
ortodoks
jødedom
og
feministisk
ortodoks
jødedom
.
Strofeforma
i
Draumkvedet
er
,
som
nemnd
,
identisk
med
gamlestevet
.
Gamlestev
er
gjerne
visdomsstev
;
difor
er
det
naturleg
at
det
i
sume
oppskrifter
av
Draumkvedet
finst
strofer
som
også
kan
opptre
som
frittståande
gamlestev
.
Om
det
er
stev
som
har
gått
inn
i
visa
,
eller
stevliknande
strofer
som
har
slite
seg
laus
frå
visa
,
er
ikkje
godt
å
seia
.
Ein
må
heller
ikkje
gløyme
at
tonane
er
skylde
den
sokalla
«
gamle
stevtonen
»
.
Stev
med
sams
tema
finst
i
overleveringa
som
stevrekkjer
.
Eksempel
på
det
er
Norafjøllssteva
,
som
skildrar
ei
reise
,
og
Draugkvedet
som
inneheld
stev
som
er
lagde
i
munnen
på
ein
dauing
.
(
Draug
=
attergangar
etter
ein
død
person
.
Draugar
opptrer
til
dømes
i
segner
)
.
Sume
forskarar
,
som
Brynjulf
Alver
,
har
drøfta
om
Draumkvedet
beint
fram
kan
vera
ei
stevrekkje
,
og
inga
folkevise
.
Svale
Solheim
og
fleire
med
han
har
vore
og
er
rimeleg
overtydde
om
at
Draumvedet
er
ei
sjølvstendig
vise
,
noko
dei
beste
nedteikningane
ber
bod
om
.
Dei
har
ein
episk
tråd
,
og
dertil
stort
sett
ikkje
innslag
av
gamlestev
.
Det
sixtinske
kapellet
(
italiensk
:
Cappella
Sistina
)
er
eit
kapell
i
Vatikanpalasset
som
er
den
offisielle
residensen
til
den
romersk
-
katolske
Paven
i
Vatikanstaten
.
Det
var
bygd
mellom
1475
og
1483
i
tida
då
pave
Sixtus
IV
styrte
,
og
er
ein
av
dei
mest
kjende
kyrkjene
i
den
vestlege
verda
.
Namnet
har
kyrkja
fått
med
referanse
til
den
paven
som
fekk
bygd
henne
.
I
1943
flytte
han
og
mora
frå
North
Carolina
til
Philadelphia
der
han
heldt
fram
musikkstudia
sine
.
I
1945
spelte
han
i
eit
marineorkester
før
han
i
1947
som
21
-
åring
fekk
si
første
profesjonelle
utfordring
:
Han
vart
leigd
inn
på
tenorsaksofon
,
eit
instrument
han
aldri
før
hadde
spelt
,
av
altsaksofonisten
Eddie
Vinson
.
Fuglemora
legg
eitt
kvitt
,
blåleg
egg
dekka
av
eit
kalklag
som
delvis
flassar
av
.
Begge
foreldra
ruger
.
Ungfuglane
dreg
frå
reiret
når
dei
er
omtrent
3
månader
gamle
.
«
Naar
ein
fer
Sjovegen
sud
-
etter
so
langt
som
til
Sudsida
av
Spania
,
so
kjem
ein
til
ein
ovlege
stor
Fjord
,
som
gjeng
umkring
som
500
Mil
inn
i
Landet
og
som
er
kallad
Midelhavet
(
elder
Midlandshavet
)
.
Denne
Sjoen
er
som
eit
Skilmerke
fyre
tri
store
Deilder
av
Fastlandet
;
dei
Landi
,
som
liggja
nordanfyre
,
hava
fenget
Namnet
Europa
;
Landi
paa
Sudsida
heita
Afrika
,
og
den
store
Landmuga
austanfyre
desse
tvo
Deilderna
heiter
Asia
elder
Austerland
.
»
Sambuarar
som
har
budd
saman
i
fem
år
kan
gjennom
testament
gje
kvarandre
slik
rett
til
minstarv
,
som
går
framom
livsarvingane
sin
arverett
.
Vespasian
kom
til
makta
etter
etter
ein
kort
og
kaotisk
borgarkrig
.
Borgarkrigen
braut
ut
etter
at
keisar
Nero
av
Romarriket
tok
livet
av
seg
i
juni
68
.
Dei
andre
deltakarane
i
borgarkrigen
var
Sulpicius
Galba
(
68
-
69
)
,
Marcus
Salvius
Otho
(
69
)
og
Aulus
Vitellius
(
69
)
.
Alle
desse
utropte
seg
i
tur
og
orden
til
keisar
.
I
motsetnad
til
Vespasian
mangla
dei
militær
stønad
og
politisk
velvilje
i
det
romerske
senatet
.
Den
offisielle
definisjonen
som
FN
brukte
i
1980
var
«
diminution
or
destruction
of
the
biological
potential
of
the
land
[
which
]
can
lead
ultimately
to
desertlike
conditions
»
.
Det
vart
definert
som
menneskeskapt
og
klimaets
rolle
vart
heller
lagt
til
det
som
vart
påverka
.
(
Nicholson
2001
:
134
)
.
Det
som
i
dag
blir
brukt
som
definisjon
er
«
FNs
Convention
to
Combat
Desertification
»
sin
versjon
:
«
Desertification
means
land
degradation
in
arid
,
semi
-
arid
and
dry
sub
-
humid
areas
resulting
from
various
factors
,
including
climatic
variations
and
human
activities
»
.
Klosteret
St
.
Erkeengel
nær
elva
Bistrica
.
Kyrkjeleg
fellesråd
er
eit
organ
for
soknet
i
Den
norske
kyrkja
.
Det
er
eitt
kyrkjeleg
fellesråd
i
kvar
kommune
,
og
dette
fellesrådet
er
samansett
av
representantar
for
sokneråda
i
kommunen
,
ein
representant
for
kommunestyret
og
ein
prost
eller
ein
annan
prest
oppnmend
av
biskopen
.
Rundt
1860
sette
ein
franskmann
pedalar
rett
på
framhjulet
.
For
å
kunne
køyre
fortare
,
auka
ein
storleiken
på
framhjulet
,
og
dermed
vart
den
karakteristiske
«
veltepetteren
»
(
velosipeden
)
utvikla
.
Denne
sykkeltypen
vart
svært
utbreidd
.
Feriepengar
skal
bli
rekna
ut
med
10
,
2
 
%
av
arbeidsvederlag
som
er
utbetalt
i
året
før
ferien
blir
tatt
,
uansett
varighet
av
arbeidstilhøvet
.
For
arbeidstakarar
over
60
år
er
utgjør
feriepengane
12
,
5
 
%
av
lønna
.
Folkemusikkprogrammet
som
vart
kalla
'
folkemusikkhalvtimen
'
,
var
kontroversielt
i
1930
-
åra
.
Det
vekte
glede
på
bygdene
og
motstand
i
meir
urbane
strøk
.
Det
var
mykje
skriving
i
pressa
for
og
mot
programposten
.
Liv
er
avhengig
av
fleire
slike
reaksjonar
,
og
kan
trugast
av
andre
reaksjonar
som
oppstår
dersom
det
blir
for
varmt
eller
kaldt
.
Derfor
kan
ein
del
varmblodige
dyr
regulere
kroppstemperaturen
sin
.
Kaldblodige
dyr
er
avhengige
av
varmetilførsel
utanfrå
for
å
kunne
fungera
.
Medan
over
tusen
menn
ber
namnet
Asgeir
i
Noreg
,
er
det
under
femti
som
heiter
Åsgeir
.
Asgeir
har
namnedag
3
.
februar
.
Teksten
framkallar
den
turbulente
stemninga
av
skrekk
,
raseri
og
sjokk
etter
skytinga
,
særleg
linja
«
four
dead
in
Ohio
»
,
som
ein
kan
høyre
gjennom
songen
.
«
Tin
soldiers
and
Nixon
coming
»
referer
til
den
amerikanske
nasjonalgarden
som
drap
fire
protesterande
studentar
og
Young
la
skulda
på
den
amerikanske
presidenten
,
Richard
Nixon
.
Crosby
sa
ein
gong
at
det
at
Young
nemnte
Nixon
i
teksten
var
«
det
modigaste
eg
nokon
gong
har
høyrt
»
.
Etter
songen
kom
ut
vart
han
bannlyst
frå
mange
radiostasjonar
fordi
han
utfordra
Nixon
-
administrasjonen
i
teksten
.
Han
vart
mykje
spelt
på
undergrunns
FM
-
stasjonar
i
større
byar
og
universitetsbyar
.
Den
amerikanske
motkulturen
tok
gruppa
til
seg
som
sitt
eige
etter
denne
songen
,
og
dei
fire
medlemmane
fekk
status
som
leiarar
og
talsmenn
gjennom
resten
av
1970
-
åra
.
og
forlat
oss
vaar
skuld
,
som
me
og
forlet
vaare
skuldmenn
;
46
.
Bell
Tower
og
ringmuren
bort
til
Bloody
Tower
stammar
frå
den
første
utvidinga
av
Tower
of
London
i
1190
-
åra
.
Dei
stod
då
heilt
nede
ved
elva
.
Tårnet
blei
truleg
bygt
i
to
fasar
;
den
nedste
etasjen
er
polygonal
,
mens
den
øvste
er
rund
.
I
dei
siste
fem
hundreår
har
ei
klokke
ringt
kvar
dag
når
portforbodet
startar
i
Tower
;
den
noverande
klokka
er
frå
1651
.
Sjølv
om
åtte
av
sovjetrepublikkane
godtok
avtala
vart
ho
øydelagd
av
kuppforsøket
mot
Gorbatsjov
i
august
1991
.
Dei
konservative
kuppmakarane
ynskte
å
stoppe
reformprosessen
til
Gorbatsjov
,
og
var
budde
på
å
bruke
makt
til
å
halde
unionen
samla
.
Kuppet
feila
,
men
Gorbatsjov
var
likevel
den
store
taparen
grunna
Jeltsin
.
Maktbalansen
var
no
i
favør
til
delrepublikkane
,
og
i
1991
følgde
Estland
og
Latvia
dømet
til
Litauen
frå
året
før
og
erklærte
sjølvstende
.
Dei
12
attverande
sovjetrepublikkane
heldt
fram
forhandlingane
om
ein
ny
union
,
utan
å
verte
samde
.
Det
finns
òg
ei
direkte
klatrerute
frå
Pasterze
-
isbreen
til
Glocknerscharte
gjennom
Pallavicinidalen
.
Alfred
Markgraf
Pallavicini
var
den
første
til
å
klatre
denne
ruta
i
1876
med
tre
guidar
frå
Heiligenblut
.
Det
osmanske
riket
,
også
kalla
Det
ottomanske
riket
,
var
eit
enormt
,
tyrkisk
imperium
,
grunnlagd
av
Osman
I
ved
byrjinga
av
1300
-
talet
og
styrt
av
Det
osmanske
dynastiet
fram
til
Tyrkia
som
republikk
vart
skipa
av
Mustafa
Kemal
Atatürk
i
1923
etter
den
fyrste
verdskrigen
.
Etter
ei
ny
lovendring
vart
det
i
1983
halde
val
til
eit
utvida
byråd
på
163
medlemmar
med
utvida
styringssområde
.
M
.
a
.
vart
budsjettsakar
overlatt
byrådet
.
Kommuneval
føregår
i
arondissementa
,
og
det
vert
vald
til
saman
517
«
conseillers
d
'
arrondissement
»
.
Kvart
arondissement
har
sitt
bydelsråd
som
veljer
sin
borgarmeister
.
Polen
er
eit
forholdsvis
stort
land
,
men
ein
finn
ikkje
dei
store
klimatiske
variasjonane
i
landet
.
Vêret
i
seg
sjølv
varierer
derimot
ein
del
,
både
frå
dag
til
dag
og
frå
årstid
til
årstid
.
Sommaren
har
som
regel
varme
dagar
og
ikkje
altfor
kjølige
netter
med
temperaturar
over
30
 
°
C
eller
under
10
 
°
C
eit
par
gonger
i
løpet
sommaren
.
Torevêr
er
forholdsvis
vanleg
frå
mai
til
august
,
og
innmellom
kan
vedvarande
regn
føre
til
flaum
.
I
kystområda
av
Austersjøen
går
derimot
torebygene
over
i
regnbyger
,
og
temperaturen
er
noko
lågare
,
rundt
16
-
20
 
°
C
.
Fjellområda
Karpatane
og
Sudetane
kan
få
mykje
torevêr
og
store
temperatursvingingar
.
Kvadratkilometer
er
ei
SI
-
avleia
eining
for
måling
av
areal
.
Symbolet
for
kvadratkilometer
er
km
²
.
Krypdyra
sin
rolle
i
havet
er
ikkje
like
viktig
i
dag
som
for
65
millionar
år
sidan
,
men
det
finst
framleis
fleire
artar
som
lever
mesteparten
av
livet
i
det
våte
elementet
.
Mellom
desse
kan
ein
rekna
m
.
a
.
havskjelpadder
,
havslanger
,
haviguanane
på
Galapagos
og
saltvasskrokodiller
.
Alle
nolevande
havkrypdyr
er
ovipare
,
og
må
difor
opp
på
land
for
å
leggja
egg
.
Det
har
derimot
ikkje
alltid
vore
sånn
;
gode
fossilfunn
har
vist
at
ichthyosaurane
(
"
fiske
-
øglane
"
)
,
som
levde
frå
230
til
90
millionar
år
sidan
,
fødde
levande
ungar
.
Det
er
hovudsakleg
i
sørlege
delar
av
Europa
,
der
ein
ikkje
har
Middelhavsklima
,
at
ein
finn
denne
typen
klima
.
Det
er
område
frå
Podalen
i
Nord
-
Italia
og
søraustover
gjennom
Slovenia
og
Kroatia
.
Nedbør
om
sommaren
kjem
i
mykje
større
mengder
enn
i
Middelhavsklimaet
,
og
vintertemperaturane
er
berre
like
over
frysepunktet
.
Morrissey
nektar
å
gjenforeinast
med
dei
gamle
bandkameratane
sine
,
og
går
so
langt
at
han
har
uttala
at
han
”
heller
ville
eta
[
sine
]
eigne
testiklar
enn
å
vera
med
på
ei
gjenforeining
av
The
Smiths
-
og
det
seier
litt
når
det
kjem
frå
ein
vegetarianar
.
”
I
mars
2006
avslørte
Morrissey
at
The
Smiths
vart
tilbydd
fem
millionar
amerikanske
dollar
for
å
gjenforeinast
for
ein
konsert
ved
Coachella
Valley
Music
and
Arts
Festival
,
som
han
takka
nei
til
.
Han
sa
vidare
dette
:
”
Nei
,
fordi
pengar
ikkje
spelar
noka
rolle
i
denne
samanhengen
.
”
Han
forklårte
vidare
at
”
[
det
]
var
ei
fantastisk
reise
.
Og
so
enda
ho
.
Eg
ville
ikkje
at
ho
skulle
ta
slutt
.
Eg
ville
halda
fram
.
[
Marr
]
ville
enda
henne
.
Og
det
var
det
.
”
Då
han
vart
spurd
kvifor
han
ikkje
ville
at
The
Smiths
skulle
gjenforeinast
,
svara
Morrissey
at
”
[
eg
]
føler
at
eg
har
arbeidd
veldig
hardt
etter
The
Smiths
vart
oppløyst
og
at
dei
andre
ikkje
har
det
,
so
kvifor
gje
dei
merksemd
dei
ikkje
har
fortent
?
Me
er
ikkje
vener
;
me
treffer
ikkje
kvarandre
.
Kvifor
i
all
verda
skulle
me
vera
på
ei
scene
saman
?
”
Høgmellomalderen
er
rekna
som
samanfallande
med
gotikken
,
og
tek
då
til
i
1100
,
og
dekkjer
tidsrommet
frå
då
og
fram
til
1350
.
I
1793
krevde
den
prøyssiske
kongen
Fredrik
Vilhelm
II
øya
som
ein
del
av
Hohenzollern
-
dynastiet
og
bygde
eit
menasjeri
og
ein
dyrehage
her
,
der
ein
mellom
anna
hadde
påfugl
.
Mot
slutten
av
1700
-
talet
fekk
han
bygd
eit
slott
på
Pfaueninsel
for
grevinna
Wilhemine
von
Lichtenau
.
Samtidig
ble
den
skandinaviske
myntunionen
innført
,
og
fungerte
frem
til
første
verdskrigen
.
I
Noreg
og
internasjonalt
nyttar
ein
International
Classification
of
Diseases
(
ICD
)
som
kodeverktøy
for
å
klassifisere
sjukdom
.
Ein
nyttar
for
tida
(
2006
)
den
tiande
utgåva
,
ICD
-
10
.
Alle
har
same
rett
til
å
få
saka
si
rettferdig
og
offentleg
granska
av
ein
sjølvstendig
og
upartisk
domstol
,
både
når
det
er
pliktene
og
retten
til
den
einskilde
som
skal
fastsetjast
,
og
når
det
er
reist
klagemål
mot
han
.
Bybrannen
i
Roma
i
år
64
blei
skulda
på
dei
tidlege
kristne
,
som
blei
forfølgde
.
Etter
at
brannen
var
sløkt
blussa
han
opp
igjen
i
eit
område
eigd
av
Tigellinus
,
ein
rådgjevar
til
Nero
.
Tacitus
insinuerte
på
grunn
av
dette
at
den
andre
og
verre
fasen
av
brannen
var
blitt
starta
etter
ordre
frå
Nero
.
Seinare
er
det
òg
blitt
sagt
at
Nero
spelte
fiolin
under
brannen
.
Irrigert
land
:
2
 
870
km
²
(
1993
estimat
)
Avisa
Kragerø
Blad
Vestmar
er
lokalavis
i
Kragerø
.
Josef
frå
Nasaret
er
ein
skikkelse
frå
Det
nye
testamentet
som
var
gift
med
jomfru
Maria
og
tok
på
seg
farsrolla
for
Jesus
.
Han
er
rekna
som
ein
helgen
i
ortodoks
,
katolsk
og
anglikansk
kristendom
.
Stillinga
som
professor
II
er
ein
vitskapelig
bi
-
stilling
(
andrestilling
)
,
og
rekna
til
å
utgjere
20
 
%
stilling
.
Slike
stillingar
brukast
ofte
når
universitet
og
høgskular
vil
knytte
til
seg
spesialkompetanse
frå
personar
som
har
sin
hovedbeskjeftigelse
på
anna
hold
.
Ein
professor
i
andrestilling
kan
ha
hovedbeskjeftigelse
som
professor
,
forskar
e
.
l
.
ved
eit
anna
universitet
eller
institutt
,
som
museumskonservator
,
praktisere
som
advokat
,
utøvande
kunstnar
m
.
v
.
Ordninga
brukast
framfor
alt
innan
medisin
.
Dei
fleste
medisinprofessorar
er
professor
II
,
og
praktiserande
lege
som
har
sin
hovedbeskjeftigelse
som
overlege
e
.
l
.
ved
universitetssykehus
.
Jon
er
ei
nordisk
og
baskisk
kortform
av
mannsnamnet
Johannes
,
som
kjem
frå
det
greske
namnet
Ioannes
,
'
Gud
er
nådig
'
.
Namnet
har
den
islanske
stavemåten
Jón
og
rumensk
Ion
,
og
finst
også
som
skotsk
Ian
,
fransk
Jean
og
russisk
Ivan
.
I
engelsk
kultur
er
namnet
stava
John
,
medan
namn
med
stavemåten
Jon
er
kortformer
av
Jonathan
.
Roxy
Music
høyrde
til
den
meir
kunstneriske
og
progressive
sida
av
glamrock
,
men
dei
gav
likevel
ut
fire
album
som
nådde
Topp
10
på
albumlista
med
Roxy
Music
,
For
Your
Pleasure
,
Stranded
og
Country
Life
.
Slade
vart
særs
populære
og
hadde
fleire
hitsinglar
i
Storbritannia
tidleg
og
midt
på
1970
-
talet
.
Det
same
hadde
Sweet
.
Gary
Glitter
heldt
òg
ein
høg
progfil
tidleg
på
70
-
talet
med
26
hitsinglar
.
Bandet
hans
The
Glitter
Band
vart
etter
kvart
ein
rival
då
dei
byrja
å
gje
ut
sine
eigne
songar
i
1973
.
Suzi
Quatro
,
Mud
og
Wizzard
dukka
opp
i
denne
perioden
.
Sjølv
om
glamrock
hovudsakleg
var
ein
britisk
sjanger
påverka
han
populærkulturen
overalt
og
band
som
The
Osmonds
og
the
Rolling
Stones
nytta
både
glitter
og
sminke
.
Etter
kvart
vart
det
vanskeleg
å
skilje
mellom
glamrockband
,
tidlegare
band
som
hadde
tilpassa
stilen
sin
og
tyggegummipop
ettersom
sjangeren
i
aukande
grad
vart
utvatna
og
kommersialisert
.
Den
internasjonale
romstasjonen
fotografert
etter
at
romferja
Endeavour
kopla
frå
stasjonen
den
19
.
august
2007
.
Buffalo
Springfield
var
ei
amerikansk
rockegruppe
som
tente
som
springbrett
for
karrierane
til
Neil
Young
,
Stephen
Stills
,
Richie
Furay
og
Jim
Messina
.
Young
og
Stills
spelte
seinare
i
Crosby
,
Stills
,
Nash
&
Young
.
Buffalo
Springfield
er
mest
kjend
for
songen
«
For
What
It
'
s
Worth
»
.
Etter
bandet
vart
danna
i
april
1966
,
førte
ei
rekkje
forstyrringar
,
mellom
anna
intern
krangling
og
arbeidspress
frå
musikkindustrien
til
at
gruppemedlemmene
konstant
vart
skift
ut
,
og
det
heile
enda
med
at
gruppa
vart
oppløyst
etter
berre
25
månader
.
Buffalo
Springfield
gav
i
alt
ut
tre
album
,
men
etterlet
seg
mange
demoopptak
,
unytta
studioopptak
og
konsertopptak
.
[
1
]
Trass
i
den
korte
tida
bandet
varte
,
var
det
likevel
eit
av
dei
viktigaste
banda
i
1960
-
åra
og
nesten
alle
medlemmene
gjekk
vidare
til
suksessrike
karrierar
,
og
to
av
dei
,
Stills
og
Young
,
vart
store
rockestjerner
.
Havstraumane
har
og
stor
verd
for
vandringa
åt
fleire
livsformer
,
eit
døme
er
livssyklusen
for
ål
.
På
1970
-
talet
var
sameint
kornisk
kritisert
for
ikkje
å
vere
i
stand
til
å
uttrykke
ein
del
fonologiske
distinksjonar
som
må
ha
vore
til
stades
i
klassisk
kornisk
.
Tidleg
på
1980
-
talet
publiserte
Richard
Gendall
eit
nytt
system
som
var
basert
på
1700
-
tals
-
tekstar
,
t
.
d
.
Nicholas
og
John
Boson
,
William
Rowe
og
Thomas
Tonkin
.
Dette
systemet
vart
av
tilhengarane
kalla
moderne
kornisk
,
eller
revidert
moderne
kornisk
,
for
å
skilje
den
moderne
versjonen
frå
1700
-
talskornisk
.
Motstandarane
kalla
det
seinkornisk
,
for
å
la
ordet
"
moderne
"
stå
for
all
revitalisert
kornisk
.
Det
er
registrert
562
edderkoppartar
i
Noreg
.
Dei
fleste
lever
i
skog
og
mark
,
men
mange
finst
nær
folk
.
Fujimori
hevda
sjølv
at
kuppet
var
naudsynt
for
å
bryte
den
fastlåste
situasjonen
som
Peru
var
i
etter
Garcia
sin
presidentperiode
[
2
]
,
kritikarar
meinte
at
han
ikkje
kunne
gjennomføre
den
drastiske
liberaliseringa
av
økonomien
med
den
oppløyste
kongressen
.
I
tillegg
til
ein
fordelaktig
geografisk
plassering
etablerte
General
Motors
ein
Opel
-
fabrikk
i
ein
landsby
i
nærleiken
av
Zaragoza
i
1982
.
Med
ein
stadig
nedgang
i
jordbruksinntekter
har
denne
fabrikken
blitt
ein
av
grunnsteinane
i
økonomien
i
regionen
,
saman
med
eit
par
andre
større
fabrikkar
.
I
2008
nøyt
Zaragoza
òg
godt
av
prosjekta
knytte
til
Expo
2008
.
Zaragoza
har
alltid
vore
eit
knutepunkt
i
Spania
,
noko
som
vart
forsterka
ved
grunnlegginga
av
høgsnøggleikssjernbanenettverket
i
2003
.
Så
ureint
blod
Solur
er
blitt
brukte
sidan
oldtida
,
og
er
den
enkleste
måten
å
avbilde
tiden
som
skuggen
frå
ei
stang
i
midten
av
ei
solskive
som
er
delt
inn
i
tidsintervallar
.
Andre
ikkje
-
mekaniske
måtar
å
markerar
tid
på
er
ved
hjelp
av
timeglas
,
der
sand
renn
frå
eit
rom
til
eit
anna
i
løpet
av
eit
visst
tidsrom
,
eller
lys
eller
røykjelse
som
brenn
opp
på
ei
rimeleg
fast
tid
.
Den
første
grunnlova
vart
skriven
i
1905
og
28
.
august
1910
vart
den
yngste
monarken
i
Europa
,
Nikola
I
av
Montenegro
krona
til
konge
.
Landet
vart
hardt
råka
av
den
første
verdskrigen
då
dei
støtta
serbarane
mot
Austerrike
-
Ungarn
.
Etter
at
den
serbiske
hæren
dreiv
ut
austerrikarane
mot
slutten
av
krigen
okkuperte
dei
Montenegro
den
29
.
november
1918
,
og
landet
vart
ein
del
av
Kongedømet
av
serbarar
,
kroatar
og
slovenarar
,
som
seinare
endra
namn
til
Jugoslavia
.
Noregsveldet
er
ei
nemning
på
det
landområdet
kongen
av
Noreg
rådde
over
då
riket
var
på
det
største
i
høgmellomalderen
.
Delane
utanom
Noreg
kunne
verta
kalla
skattland
.
Noregsveldet
var
eit
nokså
laust
samband
mellom
heimlandet
og
dei
områda
der
folk
frå
Noreg
hadde
slege
seg
ned
i
løpet
av
vikingtida
.
Det
som
batt
veldet
saman
var
skipsfart
og
handel
.
Veldet
er
rekna
for
å
ha
vore
på
sitt
største
og
sterkaste
på
slutten
av
kong
Håkon
IV
Håkonsson
si
regjeringstid
.
Etter
kvart
overtok
hanseatane
mykje
av
norsk
utanrikshandel
,
og
sambandet
med
skattlanda
i
vest
minka
.
Etter
Svartedauden
i
1349
vart
sambandet
minska
endå
meir
,
og
Noreg
kom
inn
i
den
danskdominerte
Kalmarunionen
i
1397
.
Noregsveldet
hadde
erkebiskopen
av
Nidaros
som
kyrkjeleg
overherre
innan
den
katolske
kyrkja
.
Då
erkebiskop
Olav
Engelbrektsson
reiste
frå
landet
i
samband
med
reformasjonen
i
1537
,
vart
Noreg
ein
del
av
Danmark
-
Noreg
.
Sevat
vart
fødd
på
Sataøyne
i
Satagrenda
sunna
sjølve
Ål
.
Han
fekk
spel
av
Ola
Dekko
og
Tor
Grimsgard
,
Myreguten
,
og
Ola
A
.
Strand
.
Sevat
kom
då
til
å
føre
vidare
strandaspelet
,
den
berande
tradisjonslina
i
nordre
Ål
.
Å
vera
statsborgar
i
ein
stat
fører
med
seg
visse
rettar
,
som
retten
til
å
ha
eit
pass
,
røysta
og
stilla
til
val
,
og
til
å
nytta
utdannings
-
,
helse
-
og
trygdesystemet
til
staten
dersom
han
har
dette
.
For
å
ha
visse
stillingar
,
som
regel
for
staten
,
må
ein
ha
statsborgarskap
.
Samstundes
fører
det
med
seg
visse
plikter
,
til
dømes
å
røysta
eller
å
utføra
verneplikt
.
I
1998
vart
Den
internasjonale
kommisjonen
for
vern
av
Donau
(
International
Commission
for
the
Protection
of
the
Danube
River
)
(
ICPDR
)
oppretta
.
ICPDR
består
av
13
medlemsland
(
Tyskland
,
Austerrike
,
Tsjekkia
,
Slovakia
,
Slovenia
,
Ungarn
,
Kroatia
,
Bosnia
-
Hercegovina
,
Serbia
,
Bulgaria
,
Romaina
,
Moldva
og
Ukrain
)
og
EU
.
ICPDR
vernar
ikkje
berre
sjølv
elva
,
men
heile
nedslagsfeltet
,
som
inkluderar
sideelvane
hennar
og
grunnvasskjelder
.
Målet
til
ICPDR
er
å
sørge
for
berekraftig
bruk
av
vatnet
,
inkludert
konservering
,
betring
,
og
rasjonell
utnytting
av
vatnet
til
fordel
for
landa
og
folka
i
Donauområdet
.
Zhejiang
er
delt
i
11
administrative
einingar
på
prefekturnivå
,
der
to
er
subprovinsielle
byar
og
ni
er
byprefektur
:
al
-
Jamāhīrīyah
al
-
cArabīya
al
-
Lībīyah
ash
-
Shacbīyah
al
-
Ishtirākīyah
'
(
norsk
:
Den
store
sosialistiske
arabiske
folkerepublikken
Libya
,
libysk
)
I
Ørsta
er
industri
,
handel
,
jordbruk
,
fiske
og
havbruk
viktige
næringsvegar
.
Av
bedrifter
er
Saferoad
AS
,
Vik
Ørsta
AS
,
Vartdal
Plast
,
Tine
Meieri
Vest
avd
.
Ørsta
og
Fora
Form
AS
dei
største
.
Fiskebåtane
er
særleg
lokalisert
til
Vartdal
.
Der
har
fiske
tradisjonelt
vore
viktig
.
No
er
det
havgåande
farty
i
kommunen
.
I
Vartdalsfjorden
og
Storfjorden
er
det
oppdrett
av
laks
og
torsk
.
I
tillegg
har
kommunen
landbaset
settefiskproduksjon
.
Jordbruket
finn
ein
mest
i
dei
største
dalane
:
Bondalen
,
Follestaddalen
og
Åmdalen
.
Av
kulturelle
attraksjonar
må
særleg
nemnast
Ivar
Aasen
-
tunet
,
som
vart
opna
i
2000
.
N
'
Djamena
.
Medan
Guevaras
var
i
Mexico
by
levde
også
Fidel
Castro
i
eksil
der
.
Det
var
deira
felles
venn
Antonio
Ñico
López
frå
Guateamala
som
førde
dei
saman
.
Like
etter
slutta
Che
Guevara
seg
til
Castro
si
26
.
juli
-
rørsle
som
tok
sikte
på
å
styrte
den
cubanske
diktatoren
Fulgencio
Batista
.
Sjølv
om
meininga
var
at
Guevara
skulle
vere
lege
for
dei
revolusjonære
,
deltok
han
i
den
militære
treninga
i
Mexico
saman
med
dei
andre
i
26
.
juli
-
rørsla
.
Oberst
Alberto
Bayo
,
ein
cubanar
som
hadde
kjempa
i
frigjøringskrigen
mot
Spania
og
som
var
dei
revolusjonære
sin
instruktør
,
omtalte
gjerne
Guevara
som
den
beste
i
gruppa
trass
i
astmalidinga
hans
.
I
mellomtida
var
Hilda
Gadea
frigjeven
i
Guatemala
og
møtte
Guevara
i
Mexico
.
Sommaren
1955
blei
hun
gravid
og
Guevara
foreslo
at
dei
burde
gifte
seg
.
Bryllaupet
fann
stad
18
.
august
1955
og
dottera
fekk
namnet
Hilda
Beatríz
.
No
var
Rhinlandet
,
som
Trier
ligg
i
,
eit
katolskdominert
område
.
Men
lutherdomen
(
som
tok
opp
i
seg
den
reformerte
kalvinismen
)
var
statskyrkje
i
Preussen
og
såleis
den
trusretninga
i
den
prøyssiske
forvaltinga
som
var
å
føretrekke
,
og
det
innebar
klåre
fordelar
for
han
å
tilhøyra
denne
statsberande
konfesjonen
.
Katolikkar
blei
diskriminerte
i
Preussen
og
hadde
ingen
utsikter
til
tilsetjingar
i
embetsverket
eller
i
ei
rekkje
andre
stillingar
avhengige
av
det
offentlege
.
I
1977
kom
gamle
NSFare
og
unge
arbeidarar
saman
og
reorganiserte
NSF
.
Bakgrunnen
var
eit
kontaktnett
innan
ei
lita
gruppe
arbeidarar
.
Fram
mot
LO
-
kongressen
dette
året
forsøkte
desse
,
med
eit
visst
hell
,
å
samordne
forslag
til
kongressen
gjennom
fagsamskipnadane
.
16
.
april
vart
stiftinga
av
Norsk
Syndikalistisk
Forbund
formalisert
,
som
ein
samordningsorganisasjon
for
syndikalistiske
arbeidarar
.
Dette
var
arvtakarane
etter
Norsk
Syndikalistisk
Føderasjon
.
Kyrkjemøtet
i
Kalkedon
markerer
eit
vegskille
i
den
ortodokse
tradisjonen
.
Dei
orientalske
ortodokse
kyrkjene
aksepterer
ikkje
konsilet
som
autoritativt
,
då
dei
anerkjende
monofysittismen
.
Den
austlege
ortodokse
kyrkjA
,
som
då
var
del
av
same
kyrkje
som
den
katolske
,
fordømer
monofysittismen
som
kjettersk
.
Kongen
er
øvste
leiaren
for
Den
norske
kyrkja
og
øvstkommanderande
for
den
norske
hæren
.
Mange
personar
og
grupper
,
t
.
d
Debianprosjektet
(
basert
på
deira
retningsliner
)
,
ser
på
GFDL
som
ein
ikkje
-
fri
lisens
.
Grunnane
til
dette
er
at
GFDL
tillet
«
invariant
»
tekst
som
ikkje
kan
endrast
eller
fjernast
og
at
forbodet
mot
DRMsystem
hindrar
gyldig
bruk
også
.
Personene
i
listen
er
ordnet
kronologisk
etter
fødselsår
.
Tibetplatået
er
omgjeve
av
høge
fjellkjeder
.
I
nordvest
grenser
det
til
Kunlunfjella
,
som
grenser
til
Tarimbekkenet
på
andre
sida
,
og
i
nordaust
til
Qilian
Shan
som
grenser
til
Gobiørkenen
på
andre
sida
.
I
sør
går
platået
langs
elva
Yarlung
Tsangpo
som
renn
langs
foten
av
Himalaya
og
av
den
store
Indus
-
Gangessletta
.
I
aust
og
søraust
går
platået
over
i
skogkledde
,
djupe
dalar
og
ryggar
ved
kjeldene
til
elvane
Salween
,
Mekong
og
Chang
Jiang
vest
i
Sichuan
.
I
vest
ligg
dei
store
Karakoram
-
fjella
nord
i
Kashmir
.
Ein
juletrefot
er
ei
innretning
som
held
eit
juletre
ståande
.
Ein
slik
haldar
kan
vera
laga
av
tre
,
metall
eller
plast
.
Juletrefoten
skal
halda
treet
stødig
,
samstundes
som
han
skal
vera
liten
nok
til
at
ein
kan
gå
rundt
treet
.
Pavia
har
ei
historie
som
går
tilbake
til
førhistorisk
tid
(
då
kjend
som
Ticinum
)
og
var
ein
kommune
og
viktig
militærstasjon
under
Romarriket
.
Elbrus
kan
forvekslast
med
Alborz
(
som
òg
vert
kalla
Elburz
)
,
som
er
eit
fjell
i
Iran
.
Dette
fjellet
har
same
namneopphav
som
Elbrus
.
Skuggespel
er
kanskje
den
første
forløparen
til
film
,
i
og
med
at
dei
viser
ei
handling
ved
hjelp
av
lys
,
eit
lerret
og
ting
som
ikkje
er
det
dei
ser
ut
som
.
Meir
kompliserte
framvisarar
,
som
laterna
magica
og
zoetropet
,
projiserte
glasbilete
ved
hjelp
av
ein
oljelampe
.
Slike
framvisarar
vart
brukte
til
å
visa
fleire
bilete
som
var
stort
sett
like
,
men
så
mykje
endra
at
det
verka
som
om
dei
rørte
seg
.
Dette
visuelle
«
lureriet
»
har
vorte
grunnlaget
også
for
moderne
film
.
For
rundt
200
 
000
år
sidan
kom
neandertalarar
til
Den
iberiske
halvøya
.
For
rundt
70
 
000
år
sidan
starta
den
siste
istida
og
moustérienkulturen
til
neandartalarane
vart
oppretta
.
For
rundt
35
 
000
år
sidan
starta
den
neandertalske
Châtelperronienkulturen
.
Hunden
var
truleg
den
første
dyrearten
som
blei
domestisert
,
og
spreidde
seg
til
nesten
alle
menneskesamfunn
.
Ein
rekner
med
at
tamhunden
skilde
lag
frå
ulven
for
minst
15
 
000
år
sidan
,
kanskje
mange
tusen
år
før
.
Ein
ser
for
seg
at
han
kan
ha
blitt
domestisert
gjennom
at
ulvevalpar
blei
oppfostra
av
menneske
og
dermed
sosialiserte
,
eller
ved
at
flokkar
av
ulvar
blei
gradvis
meir
vane
til
menneske
og
tok
til
å
halda
seg
nær
dei
for
å
få
matrestar
.
Dei
kan
deretter
ha
blitt
nærare
knytta
til
menneske
ved
å
delta
i
jakt
,
som
vakthund
,
trekkhund
,
kanskje
også
som
kjøt
-
og
pelsprodusent
.
Carl
Joachim
Hambro
,
ofte
berre
C
.
J
.
Hambro
(
5
.
januar
 
1885
–
15
.
desember
 
1964
)
var
ein
norsk
politikar
frå
Høgre
,
journalist
,
forfattar
og
omsetjar
frå
Bergen
,
død
i
Oslo
.
Ein
har
tradisjonelt
brukt
galle
frå
slakta
dyr
som
eit
tillegg
til
såpe
.
Dersom
ein
set
denne
blandinga
til
skittentøyet
nokre
timar
før
klesvaskinga
vil
ho
verka
godt
mot
fleire
typar
vanskelege
flekkar
.
Bakgrunnen
for
krigen
var
samansett
.
Den
sionistiske
ideen
om
eit
Stor
-
Israel
frå
det
gamle
testamentet
var
for
mange
israelarar
ei
legitimering
av
vidare
ekspansjonisme
og
utviding
av
Israels
grenser
.
Dei
arabiske
landa
såg
på
staten
Israel
som
illegitim
sidan
den
er
ein
vestleg
kolonialistisk
stat
som
vart
oppretta
gjennom
etnisk
reinsing
og
fordriving
av
dei
opphavlege
innbyggjarane
,
palestinarane
.
Den
uløyste
statusen
byggja
seg
gradvis
opp
til
militær
konfrontasjon
.
Sidan
Egypts
president
Nasser
hadde
nasjonalist
Suez
-
kanalen
i
1956
,
hadde
Israel
,
som
alliert
med
Vesten
eit
ønskje
om
å
gjenopne
den
for
vestleg
ferdsel
og
varetransport
.
Dei
fleste
artane
holder
seg
bortgjemt
i
sprekker
,
grotter
og
små
hulrom
på
dagtid
,
noko
som
gjer
at
dei
er
vanskelege
å
studere
.
Flygehundane
er
derimot
ofte
aktive
på
dagtid
óg
.
Denne
nemninga
hadde
vorte
nytta
under
den
andre
verdskrigen
av
den
tyske
propagandaminsteren
Joseph
Goebbels
og
seinare
grev
Lutz
Schwerin
von
Krosigk
dei
siste
dagane
av
krigen
og
vart
popularisert
av
Winston
Churchill
,
som
nytta
i
den
kjende
«
Sinews
of
Peace
»
-
talen
den
5
.
mars
1946
ved
Westminster
College
i
Fulton
i
Missouri
:
Kystlinje
:
531
km
Skimuseet
i
Holmenkollen
Storbritannia
er
eit
monarki
med
parlamentarisk
styresett
.
Grunnlova
er
delvis
uskriven
.
Statsoverhovud
,
og
i
teorien
den
endelege
kjelda
for
statsmakt
,
er
den
britiske
monarken
.
I
røynda
er
monarken
i
hovudsak
ein
seremoniell
institusjon
.
Formelt
er
det
monarken
gjennom
parlamentet
(
Crown
-
in
-
Parliament
)
som
er
den
suverene
makta
i
staten
.
I
siste
instans
ligg
den
lovgjevande
,
utøvande
og
dømande
makta
her
.
I
1964
var
Tokyo
vert
for
dei
Olympiske
Sommarleikene
.
Me
kan
dela
klauvdyra
i
tre
underordenar
:
Ruminantia
,
som
omfattar
m
.
a
.
kveg
,
hjortedyr
,
sauar
,
geiter
,
antiloper
,
moskusfe
og
sjiraffar
,
Suina
,
som
omfattar
svin
,
navlesvin
og
flodhestar
,
og
Tylopoda
som
omfattar
kameldyra
.
Ein
hadith
av
tvilsam
autensitet
[
1
]
,
gjenfortalt
av
Ibn
Asakir
i
Târîkh
Dimashq
og
tillagt
av
sin
forteljar
Salmân
b
.
`
Abd
Allah
til
islams
profet
Muhammed
,
uttrykkjer
ei
vanleg
kjensle
i
å
erklære
at
:
Mange
hinduar
påfører
seg
farga
merke
på
kroppen
,
særleg
i
pannen
,
anten
dagleg
eller
ved
særskilde
høve
.
Alle
hinduar
(
og
andre
folk
,
om
dei
blir
æra
av
hinduar
)
kan
bera
ein
tilaka
,
eit
merke
laga
av
eit
klebande
stoff
som
oske
,
leire
,
gurkemeie
eller
kumkum
.
Materialet
varierer
mellom
gudar
og
kulturar
,
og
forma
på
merket
kan
til
tider
seia
noko
om
kva
guddom
ein
tilber
.
Ei
U
-
eller
V
-
form
viser
til
dømes
til
Visjnu
eller
ein
gud
som
har
med
han
å
gjera
,
medan
tre
vassrette
strekar
viser
til
Sjiva
eller
ein
nærskyld
guddom
.
Kalk
finst
i
naturen
særleg
som
plankton
med
kalkskal
som
lever
i
havet
;
til
dømes
foraminiferar
.
Også
muslingar
har
kalkskal
.
Ulike
rituelle
gjenstandar
kan
hjelpa
ein
til
å
utføra
bøner
.
Rosenkransar
blir
brukt
i
fleire
religionar
for
å
hjelpa
til
med
å
konsentrera
seg
eller
telja
bøner
.
Som
ein
del
av
ei
bøn
kan
ein
tenna
røykjelse
eller
arrangera
blomar
for
å
koma
nærare
guddommen
.
Innan
buddhismen
bruker
ein
å
snurra
bønehjul
der
bøner
er
nedskrivne
som
ei
form
for
å
uttrykka
bøner
eller
mantra
.
Ein
særeigen
folkedans
frå
Voss
er
vossarull
(
på
dialekt
«
vossarodl
»
)
dansa
til
musikk
av
hardingfele
.
Medlemer
av
motstandsrørsla
starta
avisa
kort
tid
etter
frigjøringa
i
1945
.
Første
nummer
av
avisa
kom
ut
23
.
juni
1945
.
Avisa
er
partipolitisk
uavhengig
.
VG
er
i
dag
eigd
av
mediekonsernet
Schibsted
,
som
óg
eig
Aftenposten
i
tillegg
til
postar
i
dei
fleste
større
norske
regionaviser
.
Tidvatn
er
ei
nemning
på
at
nivået
på
havet
stig
og
senker
seg
i
høve
til
land
.
Det
er
mest
månen
,
men
og
sola
,
si
tiltrekningskraft
som
skaper
fenomenet
.
Gzhelium
er
den
siste
alderen
i
epoken
pennsylvania
og
karbon
.
Han
varte
frå
303
,
9
±
0
,
9
millionar
år
sidan
til
299
,
0
±
0
,
8
millionar
år
sidan
.
Alderen
før
er
kasimovium
og
alderen
etter
er
asselium
i
epoken
cisuralium
.
Namnet
på
alderen
er
kalla
opp
etter
Gzjel
i
Russland
.
Evolusjonsutviklinga
til
krypdyra
under
gzhelium
indikerer
at
klimaet
på
jorda
vart
tørrare
i
løpet
av
dette
tidsrommet
.
[
1
]
Koordinatar
:
68
°
52
′
38
″
N
14
°
58
′
20
″
E

I
sunni
-
islam
er
hadith
-
samlingane
Sahih
Bukhari
og
Sahih
Muslim
dei
mest
kjende
.
Andre
viktige
samlingar
er
dei
etter
Abu
Da
'
ud
,
al
-
Tirmidhi
,
al
-
Nasa
'
i
og
Ibn
Maja
.
Sjia
-
islam
godtek
mange
av
hadithane
i
sunni
-
islam
,
men
er
skeptiske
til
skriftlærde
og
kjelder
som
ikkje
godtok
den
sjiamuslimske
forståinga
av
Ali
og
etterkomarane
hans
.
Hjå
ibadiane
er
Musnad
al
-
Rabi
ibn
Habib
ei
viktig
samling
.
Korfiotane
har
ei
lang
historie
som
fiendtlege
mot
utanlandske
innbyggjarar
og
vitjande
.
Noko
italiensk
kultur
og
matvanar
er
adoptert
,
noko
ein
særleg
kan
sjå
i
august
då
italienske
ferierande
kjem
i
store
mengder
.
Nordaustkysten
er
hovudsakleg
utvikla
av
eit
par
britiske
ferieselskap
.
Nord
-
og
austkysten
har
dei
fleste
feriestadande
for
pakketuristar
,
medan
dei
indre
områda
har
relativt
lite
turisme
.
Stenderkampane
førte
til
ei
rekke
endringar
,
men
pressa
aldri
fram
noko
grunnleggande
systemskifte
i
staten
,
slik
det
er
lett
å
tru
at
nokre
ønskte
.
Opprøra
og
militærstreikane
enda
i
at
plebeiarar
vart
meir
«
rettsleg
»
likestilte
med
patrisiarane
.
Forbodet
mot
ekteskap
mellom
stendene
vart
oppheva
og
plebeiarar
fekk
t
.
d
.
tilgong
til
å
verte
velde
inn
i
embetsmannspostar
.
Den
fjerde
delen
av
juleoratoriet
byrjar
med
eit
kor
som
oppmuntrar
til
å
takke
Gud
,
fordi
sonen
hans
vil
bli
til
«
Heiland
und
Erlöser
»
.
Evangelisten
fortel
om
omskjeringa
,
og
at
den
nyfødde
får
namnet
Jesus
.
Undergjæra
øl
vert
ofte
servert
med
ein
temperatur
kring
8
og
10
°
C
.
El
Oriente
India
heldt
fram
bort
frå
Afrika
og
kolliderte
med
Asia
,
og
dette
skapte
Himalaya
.
Med
grunnlovsendringa
i
1972
vart
delar
av
områda
i
nordvest
ein
del
av
dei
metropoitanske
grevskapa
Stor
-
Manchester
og
Merseyside
.
[
9
]
Stockport
(
tidlegare
county
borough
)
,
Hyde
,
Dukinfield
og
Stalybridge
i
nordaust
vart
ein
del
av
Stor
-
Manchester
.
Mykje
av
Wirralhalvøya
i
nordvest
,
inkludert
kommunane
Birkenhead
og
Wallasey
,
gjekk
til
Merseyside
.
Samstundes
vart
Tintwistle
Rural
District
overført
til
Derbyshire
.
Områda
i
Lancashire
sør
for
Merseyside
/
Stor
-
Manchester
,
inkludert
Widnes
og
Warrington
,
vart
ein
del
av
det
ikkje
-
metropolitanske
grevskapet
Cheshire
.
[
10
]
Etter
at
«
Mixed
-
Up
Confusion
»
var
ferdig
innspelt
,
vart
dei
fleste
musikarane
sendt
heim
,
medan
gitaristen
Langhorne
vart
verande
att
.
Han
spelte
på
tre
originale
Dylan
-
songar
(
«
Ballad
of
Hollis
Brown
»
,
«
Kingsport
Town
»
og
«
Whatcha
Gonna
Do
»
)
,
men
ingen
av
desse
vart
nytta
.
«
Kingsport
Town
»
vart
seinare
gjeven
ut
på
The
Bootleg
Series
Volumes
1
-
3
(
Rare
&
Unreleased
)
1961
-
1991
[
14
]
.
Carter
vart
i
2002
tildelt
Nobels
fredspris
for
arbeidet
sitt
med
å
finna
fredelege
løysingar
på
internasjonale
konfliktar
.
Den
lågaste
temperaturen
som
er
målt
i
Spania
er
-
32
 
°
C
i
Lago
Estangento
i
Pyreneane
(
Lerida
)
og
den
høgaste
målte
temperaturen
er
50
,
0
 
°
C
i
Sevilla
.
[
2
]
Det
kan
haldast
mindre
feiringar
,
som
luciadagen
,
julebord
,
juleselskap
eller
juleverkstad
,
samlingar
der
ein
kjem
saman
for
å
førebu
gåver
,
pynt
eller
søtmat
til
jul
.
Det
blir
også
arrangert
julekonsertar
med
julemusikk
og
teaterførestillingar
med
julespel
.
Noko
ueinigheit
er
det
på
feltet
,
då
skattlegging
har
vert
framsatt
som
eit
kriterium
.
For
dei
fleste
løyser
dette
seg
lett
,
då
ein
som
Tilly
definerar
staten
som
eit
monopol
på
skattlegging
og
valdsbruk
.
Utover
dei
gyldige
finst
det
som
samleobjekt
for
myntsamlarar
myntar
i
fylgjande
valørar
:
1
øre
,
2
øre
,
5
øre
og
10
øre
og
setler
i
fylgjande
valørar
:
1
kr
.
,
5
kr
.
,
10
kr
.
,
20
kr
.
Magnhild
er
særleg
brukt
i
Noreg
.
Bruken
av
namnet
steig
kraftig
frå
1880
fram
til
rundt
1930
,
då
nær
1
,
0
 
%
av
nyfødde
jenter
blei
kalla
det
.
Deretter
gjekk
bruken
ned
,
med
eit
lågpunkt
sist
på
1960
-
talet
.
I
2009
var
det
3
 
835
norske
kvinner
som
heitte
Magnhild
.
Bruken
av
omgrepet
Alpeland
for
land
som
strekk
seg
til
Austersjøen
og
Nordsjøen
er
noko
omstridt
.
Tyskland
har
utan
tvil
vert
rekna
som
eit
land
i
Sentral
-
Europa
,
både
av
tyskarar
og
andre
,
og
både
på
1800
-
og
1900
-
talet
har
det
vore
rekna
som
eit
land
Nord
for
Alpane
,
og
ikkje
eit
land
i
Alpane
.
Dette
gjeld
sjølv
for
Bayern
,
den
mest
alpine
delstaten
i
Tyskland
,
der
flest
folk
bur
nord
for
Alpane
og
ikkje
i
dei
.
Trass
i
dette
kan
cyanobakteriar
òg
vera
skadelege
for
eit
økosystem
.
Mange
artar
kan
produsera
særs
effektive
giftstoff
som
kan
vera
dødelege
for
menneske
så
vel
som
for
andre
dyr
.
Når
cyanobakteriebestandar
vert
tilført
uvanleg
store
mengder
næring
kan
dei
formeira
seg
eksponentielt
og
føra
til
valdsame
algeoppblømingar
som
kan
ha
fryktelege
konsekvensar
for
den
økologiske
balansen
i
eit
område
.
I
1970
-
og
1980
-
åra
var
regionen
kjend
for
at
britiske
gangsterar
flytta
hit
for
å
unngå
å
verte
dømd
i
heimlandet
.
Her
kunne
dei
leve
i
luksus
og
på
grunn
av
det
anstrengte
forholdet
mellom
Spania
og
Storbritannia
angåande
Gibraltar
,
vart
det
ikkje
utført
utlevering
mellom
dei
to
landa
.
Dette
fenomenet
har
vore
opphav
til
fleire
filmar
.
[
1
]
[
2
]
Milli
Surood
(
pasjto
,
دا
وطن
افغانستان
دى
)
eller
Soroud
-
e
melli
(
dari
)
,
'
Nasjonalsongen
'
,
er
nasjonalsongen
til
Afghanistan
.
Songen
blei
teken
i
bruk
i
2006
.
Han
har
tekst
av
Abdul
Bari
Jahani
og
musikk
av
Babrak
Wassa
.
I
tråd
med
den
afghanske
grunnloven
frå
2004
er
teksten
på
pasjto
,
nemner
alle
dei
afghanske
folkegruppene
,
og
inneheld
utsegna
Allahu
akbar
(
'
Gud
er
stor
'
)
.
På
byrjinga
av
1900
-
talet
var
Trieste
ein
travel
verdsby
som
ofte
vart
vitja
av
kunstnarar
og
forfattarar
som
James
Joyce
,
Italo
Svevo
og
Umberto
Saba
.
Byen
vart
ein
del
av
den
såkalla
austerrikske
rivieraen
og
ein
svært
sentral
del
av
Mitteleuropa
.
Den
særeigne
friuliske
dialekten
kalla
Tergestino
vart
nytta
fram
til
byrjinga
av
1800
-
talet
og
har
etter
dette
gradvis
vorte
erstatta
av
triestinsk
(
ein
venetiansk
dialekt
)
og
andre
språk
,
inkludert
italiensk
,
tysk
og
slovensk
.
Medan
triestinsk
vart
nytta
av
store
delar
av
innbyggjarane
,
var
tysk
språket
til
dei
austerrikske
byråkratane
og
slovensk
språket
til
dei
omliggande
landsbyane
.
Wienerarkitektur
og
kaféar
dominerar
framleis
gatebiltet
i
Trieste
i
dag
.
Sundag
10
.
mars
1867
–
sundag
28
.
juli
1867
(
21
nummer
)
,
1
.
september
1867
–
29
.
september
1867
(
5
nummer
)
.
I
alt
26
nummer
.
Når
lydteknikarar
arbeider
med
opptak
,
redigering
og
kontrollytting
nyttar
dei
sokalla
studiomonitorar
,
som
har
stort
frekvensområde
,
rett
amplituderespons
over
heile
frekvansområdet
og
kan
gerere
store
lydtrykk
utan
at
den
ulineære
forvrengninga
vert
alt
for
stor
.
Studiomonitorar
er
ofte
aktive
.
På
grunn
av
denne
historiske
utviklinga
er
språkspørsmålet
for
mange
ukrainarar
enno
eit
brennbart
politisk
tema
,
som
blir
heftig
diskutert
.
Silkeborg
er
ein
by
i
Midt
-
Jylland
i
Danmark
.
Han
har
41
 
979
innbuarar
(
2009
)
,
er
administrasjonsby
(
hovudby
)
i
Silkeborg
kommune
i
Region
Midtjylland
.
Byen
ligg
blant
skogkledde
bakkar
,
og
Danmarks
lengste
elv
,
den
176
km
lange
Gudenåen
,
renn
tett
ved
sentrumsområdet
.
Åndsverklova
inneheld
reglar
for
kva
som
skal
gjelde
dersom
det
er
fleire
opphavsmenn
til
same
verk
.
Ein
av
situasjonane
er
skildra
ovanfor
,
nemleg
der
det
gjeld
ei
omarbeiding
.
Som
nemnt
kan
opphavsretten
i
slike
tilfelle
berre
utnyttast
av
begge
/
alle
opphavsmennene
i
fellesskap
.
Det
finst
i
tillegg
tre
andre
praktiske
formar
der
der
fleire
kan
ha
opphavsretten
;
fellesverk
,
samansette
verk
og
samleverk
.
For
dei
særlege
reglane
som
gjeld
om
vernetida
for
slike
verk
,
sjå
avsnittet
om
vernetid
nedanfor
.
Elva
Orkla
renn
gjennom
kommunen
og
ut
i
Orkdalsfjorden
ved
kommunesenteret
Orkanger
.
Orkdalsfjorden
er
ein
sidefjord
til
Trondheimsfjorden
.
Sonen
med
dialekten
roiasc
/
brigasc
(
ei
blanding
av
oksitansk
og
ligurisk
vender
oppover
mot
den
øvre
Royadalen
og
kryssar
grensa
mellom
Italia
og
Frankrike
:
ซ
.
.
.
.
.
s
-
t
Albumet
er
det
første
til
The
Beatles
der
alle
songane
er
originale
,
og
det
einaste
albumet
der
alle
songane
er
skrivne
av
Lennon
/
McCartney
.
Albumet
inneheld
nokre
av
dei
mest
kjende
songane
deira
,
som
tittelsongen
(
med
den
særeigne
opningsakkorden
ein
umiddelbart
kjenner
att
)
og
«
Can
’
t
Buy
Me
Love
»
som
begge
vart
store
hittar
på
begge
sider
av
Atlanteren
.
Albumet
og
filmen
viser
det
klassiske
bilete
av
The
Beatles
sidan
det
vart
gjeve
ut
på
høgda
av
Beatlemania
.
Eit
påskelys
er
eit
stort
vokslys
,
eller
i
moderne
tid
eit
stearinlys
,
som
vert
bruka
i
kyrkjer
.
Det
er
vanleg
både
i
katolske
og
protestantiske
kyrkjer
.
Lyset
symboliserer
Jesus
Kristus
,
som
kalte
seg
«
verdas
lys
»
.
Det
osmanske
riket
tilhøyrde
taparane
etter
første
verdskrigen
,
og
stod
i
fare
for
å
bli
stykka
opp
av
sigerherrane
,
da
Mustafa
Kemal
Atatürk
reiste
ei
nasjonal
rørsle
og
fekk
oppretta
den
moderne
republikken
Tyrkia
i
1923
.
Under
krigen
skjedde
det
eit
omfattande
massedrap
på
den
armenske
delen
av
befolkninga
i
området
.
Eit
mikroutbrot
(
«
microburst
»
)
er
ei
lokal
luftsøyle
med
synkande
luft
som
fører
til
eit
kraftig
vindkast
som
bles
ut
til
alle
kantar
frå
eit
sentralt
punkt
på
bakken
.
Som
regel
oppstår
fenomenet
i
samband
med
cumulus
congestus
eller
cumulonimbusskyer
.
Den
framtidige
Edvard
I
av
England
la
ut
på
ein
annan
ekspedisjon
i
1271
etter
å
ha
reist
saman
med
Ludvig
i
det
åttande
krosstoget
.
Han
oppnådde
ikkje
stort
i
Syria
og
etter
ein
våkenkvileavtale
trakk
han
seg
tilbake
året
etter
.
Det
frodige
jordsmonnet
i
Jemen
har
gjort
at
det
meste
av
landet
er
busett
frå
sjøen
og
opp
til
dei
3000
meter
høge
fjella
.
I
dei
høgareliggande
områda
er
det
bygd
terrassar
for
å
kunne
drive
jordbruk
.
Merk
:
Provinsane
har
det
same
namnet
som
dei
administrative
sentera
(
bortsett
frå
der
dei
er
nemnd
i
parantes
)
.
I
1995
inngjekk
styresmaktene
i
Kasakhstan
og
Russland
ein
avtale
der
Russland
i
ein
periode
på
tjue
år
kunne
leige
eit
område
på
6
 
000
km
²
rundt
Kosmodrome
Bajkonur
og
byen
Bajkonur
.
Nyleg
vart
denne
leigeavtalen
forlenga
til
2050
.
[
2
]
Namnet
har
truleg
oppstått
i
Noreg
like
før
1900
.
I
folketeljinga
frå
1900
var
det
registrert
18
brukarar
av
namna
Noralf
eller
Noralv
,
dei
fleste
under
fem
år
.
I
2009
var
det
201
norske
menn
som
heitte
Noralf
og
45
som
heitte
Noralv
.
Q
er
eit
britisk
musikkmagasin
som
kjem
ut
ein
gong
i
månaden
.
Det
blei
starta
av
Mark
Ellen
og
David
Hepworth
i
1986
med
inspirasjon
frå
Rolling
Stone
og
med
undertittelen
«
The
modern
guide
to
music
and
more
»
,
'
Den
moderne
vegvisaren
til
musikk
og
meir
'
.
Magasinet
inneheld
ein
stor
meldingsdel
der
det
vurderer
nye
musikkutgjevingar
,
gjenutgjevingar
,
samleplater
og
konsertar
.
Det
melder
også
film
,
radio
og
fjernsyn
.
Samstundes
med
det
andre
krosstoget
kjempa
saksarar
og
danskar
mot
polabiske
slavarar
i
det
vendiske
krosstoget
i
1147
.
På
1200
-
talet
kjempa
den
tyske
riddarordenen
,
leia
av
tyskarar
,
polakkar
og
pommeranarar
mot
gamalprøysarane
under
det
prøyssiske
krosstoget
.
Ved
det
russiske
presidentvalet
i
2008
var
Smolensk
oblast
den
regionen
der
Dmitrij
Medvedev
fekk
sitt
dårlegaste
resultat
-
"
berre
"
59
,
3
 
%
av
veljarane
i
provinsen
røysta
på
Medvedev
.
Plata
A
Love
Supreme
vart
spelt
inn
mot
slutten
av
1964
og
er
rekna
for
å
vere
John
Coltrane
si
mest
kjende
.
Flaggermus
har
truleg
utvikla
seg
frå
dyr
med
liknande
rørslesmønster
.
Allereie
for
meir
enn
50
millioner
år
sidan
levde
flaggermus
som
nolevende
artar
.
Dei
utvikla
seg
frå
insektetande
dyr
.
Den
eldste
evolusjonsteorien
kan
sporast
attende
til
den
greske
filosofen
Anaximander
,
som
levde
på
500
-
talet
før
vår
tidsrekning
.
Allereie
han
såg
for
seg
at
artar
kunne
endra
seg
over
tid
,
men
meinte
at
dette
måtte
skje
i
form
av
store
«
sprang
»
,
noko
det
ikkje
finst
dekning
for
i
moderne
vitskap
.
I
lag
med
Polen
deler
Kviterussland
Białowieżaskogen
(
Belaveskaja
pusjtsja
på
kviterussisk
)
,
som
er
restane
av
urskogen
som
ein
gong
dekte
heile
Det
nordeuropeiske
låglandet
Science
fiction
-
tema
var
vanlege
i
glamrock
.
Tema
som
turar
i
verdsrommet
og
møte
med
romvesen
var
vanlege
i
musikken
,
og
mange
hadde
sølvfarga
,
astronautliknande
scenekostyme
og
fleirfarga
hår
.
Under
krigen
vart
Danzig
annektert
av
Tyskland
,
og
fungerte
som
hovudstad
i
provinsen
Danzig
-
Westpreussen
.
Raudt
er
fargen
til
blod
,
og
han
blir
derfor
rekna
som
livsens
farge
,
men
òg
til
ulukker
,
som
i
symbola
til
Raudekrossen
.
Sambandet
mellom
krigsguden
Mars
og
den
raude
planeten
Mars
har
gjort
raud
til
ein
farge
for
krig
og
vald
.
Romarane
brukte
eit
raudt
flagg
som
krigsflagg
.
Sjølve
rivingsarbeidet
kan
ta
mange
former
.
Til
mindre
bygningar
blir
det
brukt
gravemaskinar
eller
liknande
som
slår
bygningen
ned
med
skuffen
eller
slår
ei
tung
kule
.
I
seinare
tid
har
ein
òg
nytta
store
hydrauliske
sakser
på
gravemaskiner
som
«
tygg
opp
»
betongen
.
Slik
kan
både
armeringsjern
og
betongmasse
gjenvinnast
.
Spesielle
gravemaskiner
med
ekstra
lang
arm
for
riving
ovanfrå
kan
òg
vere
aktuelt
.
Tropisk
syklogenese
er
mellom
anna
avhengig
av
virvling
i
låge
nivå
,
og
ITCZ
og
monsunen
medverkar
til
dette
som
område
med
endringar
i
vindretning
og
vindstyrke
,
vanlegvis
kalla
vindskjer
.
Når
ITCZ
flyttar
seg
meir
enn
500
km
frå
ekvator
om
sommaren
aukar
corioliskrafta
,
slik
at
tropiske
syklonar
lettare
kan
oppstå
.
I
Nord
-
Atlanteren
og
det
nordaustlege
Stillehavet
flyttar
tropiske
bølgjer
seg
langs
aksen
til
ITCZ
og
fører
til
auka
toreaktivitet
.
Når
ein
då
har
svake
vertikale
vindskjer
,
kan
desse
torebyene
samle
seg
saman
i
organiserte
system
som
kan
verte
tropiske
syklonar
.
På
songen
«
Roll
'
em
Pete
»
av
Pete
Johnson
og
Big
Joe
Turner
frå
1938
kan
ein
høyre
klapping
på
etterslaget
.
Eit
tydleg
etterslag
kan
ein
òg
høyre
på
«
Back
Beat
Boogie
»
av
Harry
James
and
His
Orchestra
,
spelt
inn
seint
i
1939
.
[
6
]
Andre
tidlege
døme
på
etterslag
er
siste
verset
i
«
Grand
Slam
»
av
Benny
Goodman
i
1942
.
Verket
er
planlagt
i
12
band
,
og
vil
verta
den
største
og
mest
omfattande
dokumentasjonen
som
ligg
føre
av
norsk
skrift
og
tale
.
Verket
skal
,
saman
med
Norsk
riksmålsordbok
,
vera
ferdig
til
grunnlovsjubileet
i
2014
.
Fram
til
og
med
2008
har
det
kome
ut
sju
band
.
Det
fyrste
heftet
kom
ut
i
1950
,
etter
at
arbeidet
vart
starta
i
1930
.
Gresk
har
vorte
skrive
med
det
greske
alfabetet
,
som
var
det
fyrste
til
å
innføre
vokalar
,
sidan
1000
f
.
v
.
t
.
i
Hellas
og
sidan
400
f
.
v
.
t
.
på
Kypros
.
Før
dette
vart
det
skrive
med
linear
B
i
Hellas
og
kypriotisk
stavingsskrift
på
Kypros
.
Gresk
litteratur
har
ei
historie
på
nærare
3000
år
.
Den
mest
kjende
melodien
,
med
repetisjonar
i
refrenget
,
er
skriven
av
Weyse
.
Denne
melodien
vert
òg
bruka
i
bryllupssalmen
«
Det
er
så
yndig
å
følges
ad
»
Ei
anna
nyheit
var
det
at
sluttrilla
(
run
-
out
groove
)
var
fylt
med
lyd
.
Den
kakofonien
som
er
lagt
på
sluttrilla
kom
fram
ved
at
alle
fire
brølte
morosame
lydar
inn
i
ein
mikrofon
.
Deretter
blei
lydbandet
klipt
i
bitar
,
limt
saman
og
spelt
baklengs
.
Tilfeldig
samanklipping
av
bandbitar
og
baklengs
avspeling
blir
også
brukt
på
andre
spor
på
plata
.
I
pausen
mellom
siste
låt
og
sluttrilla
er
lagt
inn
den
15
kHz
høge
tonen
av
ei
hundefløyte
-
foreslått
av
John
Lennon
«
i
den
hensikta
å
irritere
hunden
din
»
.
Etter
reformasjonen
i
1537
vart
kyrkja
krongods
.
Ho
kom
i
privat
eige
i
1725
.
I
1803
vart
kyrkja
kjøpt
av
bøndene
på
Byneset
og
i
Buvika
.
Gudenå
vart
danna
for
15
 
000
år
sidan
under
den
siste
istid
,
då
is
og
brestraumar
gravde
ut
elveleiet
hennar
.
Ho
inneheld
mange
dyreartar
og
er
ein
viktig
del
av
dansk
kultur
.
Han
vart
først
kjend
som
Vinnie
Barbarino
i
TV
-
serien
Welcome
Back
,
Kotter
på
1970
-
tallet
,
men
slo
først
skikkeleg
gjennom
med
hovedrolla
i
filmen
Saturday
Night
Fever
.
Etter
dette
medverka
han
i
fleire
mislukka
filmar
,
før
han
fikk
sitt
andre
gjennombrot
med
filmen
Pulp
Fiction
,
som
gav
han
ein
Oscar
-
nominasjon
.
Morgenbladet
fekk
i
1831
med
Adolf
Bredo
Stabell
,
som
første
norske
avis
,
ein
redaktør
som
førte
ei
langsiktig
politisk
line
.
Med
inspirasjon
fra
utlandet
innførte
Stabell
leiarartikelen
.
Gjennom
sitt
politiske
ståsted
og
uahenighetsideal
i
Morgenbladet
vart
Stabell
ein
av
dei
fremste
bidragsytarane
til
utforminga
av
den
norske
redaktørrollen
.
Nokre
kjelder
hevdar
at
Las
Casas
var
etterkommar
av
ein
converso
altså
ein
spansk
jøde
som
vart
tvungen
til
å
konvertera
til
kristendommen
.
Jon
Grepstad
er
bror
av
Ottar
Grepstad
.
Pretoria
er
regelmessig
laga
til
med
breie
vegar
,
opne
plassar
og
mange
små
hus
med
hagar
rundt
.
Dei
offisielle
regjeringsbygga
ligg
i
bydelen
Bryntirion
.
Halelause
padder
er
kjenneteikna
av
ein
kort
kropp
utan
hale
.
Dei
har
eit
høvesvis
stort
og
breitt
hovud
med
brei
munn
og
utståande
auge
.
Paddene
har
lange
,
kraftige
bakføter
og
svømmehud
mellom
fem
tær
.
Framføtene
er
derimot
korte
og
har
fire
tær
.
Dei
har
ti
ryggvirvlar
,
der
den
siste
,
kalla
urostyl
,
er
forlenga
og
omforma
.
Dei
har
få
eller
ingen
ribbein
.
Våren
1933
,
etter
riksdagsbrannen
og
arrestasjonen
av
dei
kommunistiske
riksdagsrepresentantane
,
var
SPD
sin
riksdagsfraksjon
den
einaste
som
stemte
mot
å
gi
Hitler
diktatoriske
fullmakter
.
Alle
borgarlege
stemte
for
.
SPD
-
gruppeleiar
Otto
Wels
sin
tale
i
denne
debatten
er
blitt
eit
lysande
døme
på
politisk
ryggrad
.
Kort
tid
etterpå
blei
også
sosialdemokratane
arresterte
,
og
partiet
forbode
.
Fagorganisasjonane
likeins
.
Dei
borgarlege
partia
oppløyste
seg
sjølve
.
I
dei
seinare
åra
av
Columbus
sitt
liv
,
kravde
han
at
den
spanske
krona
gav
ham
10
 
%
av
all
forteneste
frå
dei
nye
områda
,
i
tråd
med
tidlegare
semjer
.
Men
sidan
han
var
løyst
frå
pliktene
sine
som
guvernør
,
følte
ikkje
den
spanske
krona
seg
bunden
av
desse
kontraktane
,
og
krava
hans
blei
avviste
.
Familien
hans
saksøkte
seinare
krona
for
ein
part
av
profitten
frå
Amerika
,
men
tapte
saken
til
slutt
–
50
år
seinare
.
Kirkens
Bymisjon
er
leia
av
generalsekretær
Sturla
Stålsett
.
Nordmannen
Einar
Abrahamsen
var
einaste
styrar
i
Prince
Olav
Harbour
frå
oppstarten
i
1920
til
nedlegginga
i
1934
.
Bergeronprosessen
er
ein
prosess
der
underkjølte
vassdropar
frys
på
iskrystallar
.
Når
desse
iskrystallane
veks
og
blir
tunge
nok
,
vil
dei
byrje
å
falle
og
få
auka
masse
ved
koalesens
med
andre
iskrystallar
og
vassdropar
.
Denne
prosessen
er
avhengig
av
temperatur
,
sidan
underkjølte
dropar
berre
eksisterer
i
skyer
som
er
under
frysepunktet
.
På
grunn
av
den
store
temperaturskilnaden
mellom
sky
og
jordoverflate
,
kan
iskrystallane
smelte
og
bli
regn
på
vegen
mot
bakken
.
Guadalupium
,
òg
kalla
zechstein
eller
mellomperm
,
er
ein
epoke
der
korallreva
blømde
i
dei
grunne
hava
og
pattedyrliknande
krypdyr
på
land
vart
erstatta
av
tidlege
therapsidar
.
Han
består
av
tre
aldrar
:
Roadium
,
wordium
og
captianium
.
.
NRK
vart
statleg
aksjeselskap
i
1996
.
Internettsatsinga
starta
i
1994
.
Demografisk
sett
har
Stjørdal
også
ein
yngre
snittalder
på
sine
innbyggjarar
og
det
er
venta
at
Stjørdal
derfor
vil
klart
bli
ein
større
by
enn
Steinkjer
,
om
same
utvikling
held
fram
.
25
,
5
 
%
av
innbyggarane
er
under
18
år
,
og
4
,
1
 
%
er
80
år
eller
eldre
.
Gruppa
vestlige
innvandrarar
var
0
,
8
 
%
,
og
ikke
-
vestlig
2
,
8
 
%
.
Dei
fleste
innbyggarane
bur
i
einebustadar
i
tettstader
,
byggefelt
,
meir
landlige
strok
eller
på
gardsbruk
.
I
2001
var
1
,
9
 
%
av
innbyggarane
busett
i
blokker
eller
bygardar
,
medan
73
,
1
 
%
var
busett
i
bustader
bygd
etter
1961
.
I
2008
var
68
 
%
busett
i
tettbygde
strok
31
.
Józefów
(
18
 
353
)
Om
vinteren
kan
dei
spreie
seg
nordover
til
pakkisen
,
til
isflak
,
men
sjeldan
på
ope
hav
.
Berre
unntaksvis
er
dei
observert
nord
for
pakkisen
.
Typisk
er
dei
samla
på
isfjell
.
Poteta
er
mest
brukt
til
mat
for
menneske
,
men
kan
og
bli
til
dyrefôr
,
potetmjøl
,
stivelse
,
dextrin
eller
alkohol
.
Operaen
på
Holmen
,
innvigd
2005
,
er
operabygningen
ved
Det
Kongelige
Teaters
.
Han
har
plass
til
mellom
1
 
492
og
1
 
703
tilskodarar
,
noko
avhengig
av
storleiken
på
orkestergrava
.
Kunstnerisk
leiar
for
operaen
er
Kasper
Holten
.
Buffalo
Springfield
er
debutalbumet
til
folkrockbandet
Buffalo
Springfield
og
det
kom
ut
seint
i
1966
.
Det
vart
opphavleg
gjeven
ut
i
både
mono
og
stereo
,
men
då
singelen
«
For
What
It
'
s
Worth
»
vart
ein
hit
,
vart
albumet
gjeven
ut
på
nytt
og
«
For
What
It
'
s
Worth
»
erstatta
«
Baby
Don
'
t
Scold
Me
»
.
«
Baby
Don
'
t
Scold
Me
»
er
aldri
gjeven
ut
på
ny
i
stereo
.
Alle
CD
-
utgåve
har
berre
med
monoversjonen
.
Bandet
var
generelt
misnøgd
med
lyde
på
albumet
og
følte
at
det
ikkje
gjenspegla
intensiteten
i
konsertane
deira
.
Opprøret
vart
offisielt
da
ein
«
kongress
»
av
representantar
valde
av
kvite
mannlege
kolonistar
den
4
.
juli
1776
erklærte
sjølvstende
.
Denne
sjølvstende
-
erklæringa
er
blitt
berømt
fordi
ho
er
det
tidlegaste
dømet
på
eit
slags
offisielt
dokument
som
uttrykkjer
delar
av
menneskeretts
-
og
demokrati
-
tenkinga
som
breidde
seg
blant
radikale
menneske
i
Europa
og
Nord
-
Amerika
på
denne
tida
.
Ho
seier
at
det
er
ei
sjølvinnlysande
sanning
at
alle
menneske
er
fødde
likeverdige
(
retta
mot
adelen
og
monarkiet
)
,
at
dei
er
gitt
umistelege
rettar
av
Skaparen
,
og
blant
desse
er
retten
til
liv
,
fridom
og
å
søkje
lykka
.
Ho
seier
vidare
at
når
styresmakter
bryt
med
desse
rettane
,
har
folket
rett
til
å
gjere
opprør
mot
dei
.
Det
er
altså
det
som
er
grunngivinga
for
kravet
om
sjølvstende
,
derfor
er
det
rett
å
tale
om
dette
som
ein
revolusjon
.
Dei
fleste
av
opprørarane
var
jo
engelsk
-
talande
britisk
-
ætta
kvite
protestantiske
menn
(
"
WASPs
"
)
,
så
dette
var
ikkje
ei
lausriving
på
etnisk
eller
religiøst
grunnlag
.
Oscar
Torp
hadde
ei
lang
politisk
karriere
,
og
svært
mange
viktige
politiske
verv
.
Frå
1923
til
1945
var
han
leiar
for
Arbeidarpartiet
.
Han
hadde
frå
1935
ei
rekkje
statsrådverv
,
først
i
Regjeringa
Nygaardsvold
:
Ykbalym
,
namysym
,
togabym
,
Watan
!
Camilla
eller
Kamilla
er
kvinnenamn
danna
av
det
latinske
slektsnamnet
Camillus
,
som
kan
bety
'
altertenar
'
.
Camilla
har
svensk
namnedag
den
7
.
mars
og
norsk
den
12
.
august
.
Etter
kannien
byrjar
dei
religiøse
handlingane
.
Hindutamilar
reiser
til
eit
tempel
eller
bed
heime
.
Dei
som
bed
heime
bryt
ei
kokosnøtt
,
kveikjer
kutthuvilakku
(
ei
nedarva
oljelampe
)
og
førebur
niraikudum
,
ei
massinggryte
fylt
med
vatn
og
med
ei
brun
kokosnøtt
oppå
og
mangolauv
rundt
seg
.
Så
skvettar
den
eldste
mannen
i
familien
litt
maruthunír
—
vatn
kokt
med
spesielle
urter
,
blomar
,
lauv
,
og
litt
mjølk
og
safran
-
på
alle
i
familien
for
å
velsigna
dei
.
Kristne
tamilar
og
muslimske
tamilar
,
som
òg
feira
varudapirappu
,
plar
drar
til
kyrkja
eller
moskéen
.
Mange
kristne
kyrkjer
har
spesielle
høgtidelege
gudstenester
for
varudapirappu
.
Mange
stader
har
folk
krossvandringar
der
dei
minnest
Jesu
vandring
til
Golgata
,
samtidig
som
dei
bed
for
dagsaktuelle
emne
.
Men
i
luthersk
tradisjon
er
all
langfredagsmarkering
avdempa
-
noko
som
står
i
sterk
motsetning
til
den
meir
dramatiske
langfredagsmarkeringa
i
sydlege
,
katolske
stròk
.
Planteetarar
(
latin
herbivor
)
er
predatorar
som
lever
av
autotrofe
organismar
,
hovudsakeleg
plantar
,
alger
og
bakterier
med
fotosyntese
.
Ut
frå
denne
definisjonen
kan
både
dyr
,
sopp
,
protistar
og
somme
parasittiske
plantar
reknast
som
planteetarar
.
Vanlegvis
vert
ordet
mest
brukt
om
dyr
som
lever
av
plantemateriale
,
medan
sopp
og
protistar
vert
omtalt
som
plante
-
patogenar
.
Kanji
-
symbola
er
kinesiske
skriftteikn
,
som
uttrykkjer
meining
,
og
ikkje
lyd
.
Desse
merka
er
det
tusenvis
av
.
Det
japanske
utdanningsdepartementet
har
definert
eit
sett
på
1945
teikn
som
uunnværlege
for
å
kunne
skriftspråket
godt
nok
til
dagleg
bruk
.
Kanji
-
teikna
kan
alltid
bli
skrive
med
hiragana
,
men
dette
tar
mykje
meir
plass
og
tid
,
og
på
grunn
av
den
store
mengda
av
homonym
i
japansk
,
og
det
faktum
at
japansk
blir
skrive
utan
typografisk
mellomrom
mellom
orda
,
er
det
vanskelegare
å
lese
tekst
skrive
med
berre
hiragana
.
I
visse
publikasjonar
blir
det
over
kanji
-
merka
skrive
inn
uttalerettleiing
med
små
hiragana
-
symbol
(
såkalla
furigana
)
,
særleg
viss
kanji
-
teiknet
er
uvanleg
.
Tamilar
har
ei
rekkje
ulike
dansetradisjonar
.
Bharatanatyam
står
i
ei
særstilling
som
ei
av
seks
hovudformer
for
klassisk
indisk
dans
.
Dansen
inneheld
ei
rekkje
innvikla
stillingar
,
gester
og
ansiktsuttrykk
og
går
ofte
ut
på
å
fortelja
ei
hinduisk
soge
.
Han
blir
framført
til
karnatisk
akkompagnement
i
stiliserte
klede
,
typisk
av
kvinnelege
dansarar
,
i
seinare
tid
også
av
mannlege
.
[
21
]
Gapstrekar
,
fantestrekar
eller
peik
er
nemningar
brukte
om
handlingar
som
er
meinte
å
irritera
,
plaga
eller
dumma
ut
nokon
og
samstundes
underhalda
dei
som
står
bak
.
Som
regel
viser
omgrepet
til
ugagn
gjort
av
born
eller
ungdom
.
Nokre
velkjende
strekar
er
ringa
på
ei
dørklokke
for
deretter
å
gøyma
seg
,
ha
tannkrem
i
fjeset
på
nokon
som
søv
eller
lima
fast
ei
mynt
eller
festa
ei
lommebok
i
ei
snor
ein
kan
dra
i
og
sjå
på
at
folk
prøver
å
plukka
dei
opp
utan
å
lukkast
.
Dei
mest
kjende
forhistoriske
krypdyra
var
dinosaurane
,
som
høyrde
til
diapsidane
og
døydde
ut
for
65
millionar
år
sidan
.
Det
er
brei
semje
om
at
fuglane
utvikla
seg
frå
denne
gruppa
for
om
lag
150
millionar
år
sidan
.
Kyrkja
er
bygd
i
tre
og
har
216
sitjeplasser
.
Dassjera
eller
vidjayadasjami
er
ei
hinduhøgtid
feira
over
heile
India
,
og
i
Nepal
,
der
han
er
ei
av
dei
største
høgtidene
.
Vidjayadasjami
blir
feira
på
den
tiande
dagen
i
den
lyse
halvdelen
av
månadeen
asjvin
,
som
stort
sett
finn
stad
i
oktober
,
og
er
siste
dagen
i
navaratrihøgtida
.
Feiringa
har
ulike
forklaringar
avhengig
av
region
og
kultur
,
men
har
ofte
med
det
gode
sin
siger
over
det
vonde
.
Ei
rekkje
innskrifter
på
fjellveggar
og
søyler
skriv
seg
frå
Asjoka
,
og
er
kjende
under
fellesnamnet
asjokaedikta
.
Det
er
funne
33
slike
edikt
.
Dei
er
skrivne
med
brahmi
-
og
kharosthiskrift
,
og
er
dei
eldste
indiske
tekstane
me
kan
lesa
(
indusdalteikna
er
eldre
)
.
Asjokaedikta
er
dermed
viktige
primærkjelder
til
indisk
historie
.
I
ein
transkonduktansforsterkarar
er
inngangssignalet
ein
elektrisk
straum
ii
og
utgangssignalet
ei
elektrisk
spenning
vo
.
Forsterkninga
(
transkonduktansen
)
Av
dei
ti
høgaste
fjella
i
Skandinavia
ligg
sju
i
Oppland
i
Noreg
.
Dei
siste
tre
ligg
i
Sogn
og
Fjordane
.
Det
er
83
fjelltoppar
som
er
like
høg
eller
høgare
enn
2
 
200
meter
i
Noreg
.
Sandhøns
er
selskaplege
,
dei
et
i
flokkar
på
opptil
100
fuglar
.
Det
er
lite
væske
i
kosten
,
derfor
må
dei
jamleg
søke
vatn
for
å
drikke
.
Dei
kan
samle
seg
i
grupper
på
mange
hundre
til
tusenvis
av
individ
ved
drikkekjelda
.
Ikkje
alle
treng
drikke
kvar
dag
,
og
ein
art
,
tibetsteppehøne
,
har
ikkje
denne
vanen
med
å
flokke
seg
ved
drikkevatn
,
truleg
fordi
dei
har
relativt
meir
vatn
innanfor
habitatet
.
Dei
fleste
artane
er
standfuglar
,
men
steppehøna
kan
migrere
ikkje
-
regelbunden
.
John
Alec
Entwistle
(
9
.
oktober
 
1944
–
27
.
juni
 
2002
)
var
ein
engelsk
bassgitarist
,
låtskrivar
og
songar
,
som
òg
spelte
valthorn
.
Han
vart
mest
kjend
som
bassist
i
rockebandet
The
Who
.
Den
aggressive
spelemåten
hans
inspirerte
mange
rockebassistar
[
1
]
[
2
]
som
Steve
Harris
,
Geddy
Lee
,
Phil
Lesh
,
Cliff
Burton
,
Billy
Sheehan
,
Lemmy
Kilmister
og
Chris
Squire
.
Mobilkraner
er
sjølvkjøyrande
kraner
,
som
er
lette
å
flytta
mellom
ulike
arbeidsplassar
.
Dei
er
oppbyggde
med
ein
teleskopisk
bom
,
som
han
hevast
/
sekast
og
skuvast
ut
og
trekkast
saman
hydraulisk
.
Krana
er
montert
på
ei
svingskive
på
chassiet
og
kan
svingast
heilt
rundt
.
Unionen
mellom
Sverige
og
Norge
var
ei
sameining
av
dei
to
kongerika
Noreg
og
Sverige
som
varte
frå
1814
til
1905
.
Dei
to
landa
bestod
som
to
sjølvstendige
statar
,
men
var
i
personalunion
med
éin
sams
monark
.
I
Noreg
vart
det
omsett
alkoholhaldig
drykk
med
til
saman
4
,
9
 
millionar
liter
rein
alkohol
i
første
kvartal
i
2006
.
I
løpet
av
same
periode
drakk
kvar
innbyggjar
over
15
år
i
snitt
1
,
32
liter
rein
alkohol
,
ei
auke
på
0
,
8
 
prosent
i
høve
til
fjoråret
.
Desse
tala
inkluderer
ikkje
heimeprodusert
alkohol
,
turistimport
eller
smuglarvarer
.
Republikken
Litauen
(
litauisk
Lietuvos
Respublika
,
kortnamn
Lietuva
)
er
ein
stat
som
ligg
ved
Austersjøen
nordaust
i
Europa
.
Sommarfuglane
sitt
stamtre
er
litt
spesielt
i
at
det
består
av
mange
små
greiner
«
nedst
»
i
treet
(
som
stort
sett
ikkje
har
fått
norske
,
men
berre
vitskaplege
namn
)
,
mens
dei
mest
artsrike
gruppene
er
konsentrerte
lenger
«
oppe
»
i
stamtreet
.
Den
følgjande
oversikta
framstiller
slektskapstilhøva
mellom
delgruppene
i
hierarkisk
skrivemåte
:
Tyske
mark
blei
innført
då
det
gjekk
inflasjon
i
riksmarken
på
slutten
av
1940
-
talet
.
Då
landet
blei
delt
i
Vest
-
Tyskland
og
Aust
-
Tyskland
fortsette
kvart
av
landa
å
trykke
mark
,
som
rett
nok
hadde
noko
ulike
verdiar
.
Urnordisk
er
eit
så
arkaisk
språkform
at
ein
frå
tysk
side
har
hevda
at
gullhorninnskrifta
like
gjerne
kunne
vera
gammal
tysk
.
Men
om
gullhorna
er
frå
400
-
talet
evt
.
og
urnordisk
då
hadde
vore
skilt
frå
urgermansk
i
over
to
hundre
år
,
vert
den
tyske
påstanden
lite
truverdig
.
Gamalhøgtysk
reknar
ein
frå
700
-
talet
—
altså
etter
synkopetida
.
I
hovudstaden
Port
-
au
-
Prince
og
tre
av
dei
andre
departementshovudstadene
finn
ein
appellrettar
og
sivile
domstolar
.
I
tillegg
skal
kvar
kommune
ha
ein
magistratrett
.
Sogn
utgjer
den
sørlege
delen
av
fylket
,
kring
Sognefjorden
og
armane
derfrå
.
Den
austre
delen
av
Vest
-
Jotunheimen
ligg
i
området
og
i
nordaust
størstedelen
av
Breheimen
.
Utanfor
dei
ytste
delane
av
Sognefjorden
,
nord
for
Utvær
fyrstasjon
,
ligg
Holmebåen
som
er
Noregs
vestlegaste
punkt
.
Landskapet
i
Sogn
er
berglendt
og
frå
Sognefjorden
går
tronge
fjordarmar
til
begge
sidene
.
Frå
botnen
av
fjordarmane
fører
djupe
,
tronge
og
nokså
bratte
dalar
inn
mellom
fjella
som
er
samansett
av
harde
og
gabbroide
bergartar
.
I
dei
ytre
stroka
når
fjella
på
øyane
sjeldan
over
500
moh
og
ytst
på
fastlandet
ligg
dei
på
700
-
800
moh
.
I
indre
strok
når
Hurrungane
2405
moh
.
Dei
ytre
stroka
er
nesten
berre
for
skog
medan
dei
indre
har
frodig
vegetasjon
langs
fjordsidene
og
i
dei
lågareliggjande
dalane
.
Enkelte
progressive
rockeband
endra
musikalsk
retning
og
gjorde
musikken
sin
enklare
og
meir
kommersielt
levedyktig
.
I
1981
gjorde
King
Crimson
eit
overraskande
comeback
med
andre
musikarar
(
berre
Robert
Fripp
og
Bill
Bruford
hadde
vore
med
tidlegare
)
,
og
nytta
ein
meir
techno
-
rytmisk
stil
som
hella
mot
New
Wave
,
på
liknande
måte
som
Talking
Heads
,
ein
stil
som
den
nye
vokalisten
Adrian
Belew
kom
frå
.
I
1981
gav
Rush
ut
Moving
Pictures
der
songen
«
Tom
Sawyer
»
vart
ein
av
dei
mest
populære
for
bandet
.
I
1981
oppstod
supergruppa
Asia
,
som
bestod
av
Steve
Howe
(
Yes
)
,
Carl
Palmer
(
ELP
)
,
John
Wetton
(
King
Crimson
)
og
Geoff
Downes
(
Buggles
/
Yes
)
,
men
dei
overraska
mange
progrocktilhengjarar
med
å
gje
ut
eit
popinspirert
debutalbum
.
Singelen
deira
«
Heat
of
the
Moment
»
vart
spelt
mykje
på
MTV
i
årevis
.
Asia
sette
ny
salsrekord
for
album
i
1982
.
Utover
ettermiddagen
og
kvelden
den
13
.
oktober
sette
nedbøren
i
gang
for
fullt
og
skapte
problem
mange
stader
.
Mange
vegar
vart
stengd
på
grunn
av
så
mykje
vatn
i
vegen
at
bilane
risikerte
å
få
vatnet
inn
.
[
4
]
Alle
stader
voks
små
bekkar
til
elvar
og
mange
stader
rann
vatnet
inn
i
kjellarane
til
folk
.
Galicia
har
ingen
omfattande
naturområde
og
har
hatt
fleire
miljøproblem
i
moderne
tider
.
Avskoging
har
vore
problem
i
mange
område
,
i
lag
med
spreiinga
av
euklaptustre
,
som
vart
importert
av
papirindustrien
.
Dyrelivet
,
hovudsakleg
ulven
,
har
lidd
på
grunn
av
bønder
og
kvegbøndene
.
Den
naturlege
hjorten
er
i
tilbakegang
på
grunn
av
jakt
og
utvikling
.
I
nyare
tid
har
oljesøl
vorte
eit
stort
miljøproblem
,
særleg
med
Mar
Egeo
-
ulukka
i
La
Coruña
og
oljeutsleppet
til
«
Prestige
»
i
2002
,
Andre
miljøsaker
er
forureining
frå
fiskeoppdrettsanlegg
på
kysten
,
overfiske
og
mange
skogbrannar
,
trass
i
det
våte
klimaet
her
.
[
2
]
Elton
John
var
fødd
i
Middlesex
i
England
,
hans
foreldre
var
Stanley
og
Sheila
.
John
vart
oppkalt
etter
onkelen
sin
og
fekk
namnet
Reginald
Kenneth
Dwight
.
Foreldra
vart
skilt
i
1961
,
og
mora
gifta
seg
med
Fred
Farebrother
i
1971
.
Faren
var
mykje
borte
,
og
John
budde
det
meste
av
oppveksten
saman
med
mora
si
,
bestemor
og
tana
.
Etter
at
mora
og
faren
vart
skilt
,
flytta
Sheila
og
Fred
Farebrother
inn
i
ei
leilegheit
i
Northwood
Hills
i
England
.
Seinare
delte
John
og
Bernie
Taupin
rom
i
leilegheita
.
Robert
Allen
Zimmerman
(
hebraisk
namn
Shabtai
Zisel
ben
Avraham
)
[
8
]
[
9
]
vart
fødd
i
St
.
Mary
'
s
Hospital
den
24
.
mai
1941
i
Duluth
i
Minnesota
,
[
10
]
og
voks
opp
her
og
i
Hibbing
i
Minnesota
vest
for
Lake
Superior
.
Besteforeldra
hans
på
farssida
,
Zigman
og
Anna
Zimmerman
,
emigrerte
frå
Odessa
i
Det
russiske
imperiet
(
i
dag
Ukraina
)
til
USA
etter
pogromen
i
1905
.
[
11
]
Besteforeldra
på
morssida
,
Benjamin
og
Lybba
Edelstein
,
var
litauiske
jødar
som
kom
til
USA
i
1902
.
[
11
]
Allereie
på
1800
-
talet
hadde
byen
ei
afro
-
amerikansk
befolkning
,
men
det
var
først
på
andre
halvdelen
av
1900
-
talet
at
den
svarte
befolkninga
starta
å
auke
,
på
grunn
av
innvandring
frå
andre
delstatar
i
Brasil
,
for
det
meste
kystområdet
i
Bahia
.
Høgskolen
er
delt
i
fleire
fagseksjonar
:
I
den
geologiske
lagfølgja
er
kalkstein
eit
teikn
på
at
området
der
bergarten
er
danna
har
låge
under
eit
grunt
hav
.
Som
følge
av
landheving
som
lyfter
kalksteinsavsetningar
opp
i
dagen
og
erosjon
av
overliggande
bergartar
kan
ein
derfor
finne
kalkstein
på
land
i
dag
.
Nord
for
Podalen
finn
ein
Alpane
som
har
kjøligare
og
fuktigare
vêr
,
og
i
høgda
her
har
ein
alpint
klima
.
Om
vinteren
kan
det
likevel
vere
sol
og
klårvêr
i
høgda
,
medan
Podalen
ligg
dekka
av
tåke
.
I
høgder
på
rundt
1500
m
kjem
det
om
vinteren
rundt
50
cm
snø
kvar
måned
.
Aostadalen
er
den
tørraste
delen
av
Alpane
,
men
vinternettene
kan
bli
svært
kalde
.
Om
hausten
kan
det
innimellom
regne
svært
kraftig
i
dei
sørlege
fjellsidene
av
Alpane
,
noko
som
kan
føre
til
flaum
.
Det
kjem
stort
sett
meir
nedbør
i
den
italinske
delen
av
Alpane
enn
resten
av
fjellområdet
.
På
same
måten
kan
relativ
perfektum
eller
imperfektum
bli
brukt
som
adjektiv
med
å
prefiksere
yä
:
Teksten
som
i
dag
vert
bruka
på
bokmål
og
nynorsk
byggjer
på
Martin
Luthers
tyske
gjendikting
frå
1533
.
Landstad
si
gjendikting
vart
første
gongen
trykt
som
nr
.
30
i
hans
Jule
-
Salmer
i
1856
som
«
Jeg
synger
Frydekvad
»
.
I
Landstads
kirkesalmebog
fekk
salmen
den
forma
vi
kjenner
på
bokmål
i
dag
,
om
lag
slik
han
er
trykt
i
Norsk
salmebok
.
Bernt
Støylen
omsette
salmen
til
nynorsk
i
1905
på
grunnlag
av
M
.
B
.
Landstads
gjendikting
.
Fleire
sitat
frå
kjende
litterære
verk
har
gått
inn
i
språket
som
ordtak
.
I
den
engelskspråklege
kulturen
blir
særleg
verselinjer
av
William
Shakespeare
(
1564
-
1616
)
ofte
sitert
.
I
Noreg
er
Henrik
Ibsen
(
1828
-
1906
)
den
forfattaren
som
blir
oftast
sitert
.
Skodespela
hans
har
gjeve
oss
munnhell
som
«
Evig
eies
kun
det
tapte
»
,
«
Om
jeg
hamrer
eller
hamres
,
-
likefullt
så
skal
der
jamres
»
og
«
Tar
De
livsløgnen
frå
et
gjennemsnittsmenneske
,
så
tar
De
lykken
fra
ham
med
det
samme
»
.
Aleksandra
og
Alexandra
er
kvinnenamn
danna
av
mannsnamna
Aleksander
/
Alexander
.
Desse
er
latinske
former
av
det
greske
namnet
Alexandros
,
som
er
danna
av
aléxein
,
'
forsvare
'
,
og
andrós
,
'
mann
'
.
Hainan
var
eit
av
dei
siste
områda
av
Kina
som
vart
styrt
av
Kuomintang
.
Landgangen
på
Hainane
tok
til
i
mars
1950
og
føregjekk
til
mai
månad
.
Denne
erobra
øya
for
kommunistpartiet
.
Feng
Baiju
og
geriljastyrken
hans
spela
ei
avgjerande
rolle
gjennom
speiding
i
forkant
av
landingsoperasjonen
,
og
koordinerte
sin
eigen
offensiv
på
øya
frå
jungelbasane
sine
.
Erobringa
var
gjennomførleg
takk
vere
den
lokale
geriljastyrken
,
ein
slik
mangla
på
Jinmen
,
Dengbu
og
Taiwan
.
World
of
Warcraft
er
det
siste
spelet
i
Warcraft
universet
frå
Blizzard
Entertainment
.
Dette
er
eit
«
MMORPG
»
(
Massive
Multiplayer
Online
Role
-
Playing
Game
)
,
der
ein
skapar
ein
eigen
figur
for
å
leggje
ut
på
eventyrreise
i
den
oppdikta
verda
Azeroth
.
Dette
er
det
første
utgjeve
spelet
i
serien
som
braut
med
strategisjangeren
.
Blizzard
har
1200
fast
tilsette
som
jobbar
med
å
utvikle
spelet
.
New
York
City
,
New
York
by
,
ofte
korta
til
New
York
eller
NYC
,
er
ein
metropol
i
delstaten
New
York
i
USA
.
Han
er
òg
kjend
under
tilnamnet
«
The
Big
Apple
»
,
det
store
eplet
.
Dylan
møtte
òg
Jerry
Wexler
for
å
produsere
dei
komande
innspelingane
.
Studioinnspelingane
hadde
vorte
langt
meir
kompliserte
gjennom
1970
-
åra
,
og
Dylan
ønskte
seg
ein
erfaren
produsent
han
kunne
stole
på
.
Wexler
hadde
produsert
artistar
som
Aretha
Franklin
,
Wilson
Pickett
,
Percy
Sledge
,
Dusty
Springfield
og
andre
soulartistar
.
Som
Knopfler
visste
ikkje
Wexler
om
den
kristne
stilen
musikken
kom
til
å
ha
.
Jødar
er
medlemmer
av
religionen
jødedom
og
/
eller
medlemmer
av
ei
folkegruppe
,
eller
ei
gruppe
nærskylde
folkegrupper
,
som
hovudsakleg
praktiserer
jødisk
religion
.
Dei
moglege
røtene
i
åsatrua
heng
saman
med
at
sola
på
denne
tida
av
våren
varmar
meir
enn
om
vinteren
.
Sjølv
om
vi
ikkje
veit
heilt
sikkert
om
det
var
nokon
slik
skikk
,
så
er
ein
fjelltur
for
å
sjå
sola
stå
opp
ein
rimeleg
konsekvens
av
dette
.
Ein
skikk
som
er
meir
direkte
knytt
til
soldyrking
og
ein
tidlegare
offerkult
,
er
den
gamle
norske
skikken
å
smøre
smør
på
ein
stein
og
sjå
at
sola
«
et
»
smøret
.
Nordøya
har
ei
flatevidd
på
113
,
729
km2
,
dette
gjer
henne
til
den
14
.
største
øya
på
jorda
.
[
1
]
Ingen
pave
frå
1852
til
1854
dei
rettferdige
stend
upp
att
.
For
eit
system
,
der
entropi
S
kan
vere
funksjonen
S
(
E
)
av
energien
E
til
systemet
,
er
temperaturen
gjeve
ved
:
Sjørøvarførestellingane
våre
har
rot
i
litteratur
og
film
,
særleg
skrifter
og
seinare
filmatiseringar
av
Daniel
Defoe
.
Defoe
stod
bak
ei
rekke
halvsanne
brev
og
historier
,
førte
i
pennen
av
påståtte
sjørøvarar
,
der
han
la
fram
det
frie
og
rettferdige
livet
sjørøvarar
imellom
som
ein
kontrast
mot
den
engelske
samfunnsordninga
.
Mange
av
desse
tok
utgangspunkt
i
fengsla
sjørøvarar
Defoe
hadde
treft
som
reporter
for
Applebee
'
s
Journal
på
1720
-
talet
.
Dylan
sa
at
sjølv
om
han
var
jødisk
,
følte
han
seg
aldri
utafor
i
jula
i
barndommen
i
Minnesota
.
Albumet
nådde
23
.
plass
på
albumlista
i
USA
og
5
.
plass
i
Noreg
.
Meldinga
om
at
Dylan
hadde
planar
om
å
spele
inn
eit
julealbum
kom
uventa
og
var
uvanleg
for
Dylan
.
[
2
]
I
Trøndelag
finn
ein
devonfelt
ved
kysten
,
som
på
Edøy
og
Ørlandet
,
samt
eit
lite
felt
ved
Røragen
aust
for
Røros
.
Det
finst
mykje
bergartar
frå
devontida
på
Svalbard
og
på
Bjørnøya
inneheld
devonavleiringane
steinkol
.
Antistoff
er
kroppseigne
eggekviteemne
(
protein
)
.
Dei
skal
klassifiserast
som
globulin
og
finst
i
blod
og
andre
kroppsvæsker
hjå
ryggbeinsdyr
(
vertebrata
)
.
Antistoffsproduksjon
inngår
i
det
humorale
immunsvaret
og
er
ein
reaksjon
på
ulike
immunogen
.
Antistoff
skal
oppdaga
og
reagera
med
antigen
og
på
det
vis
nøytralisera
og
gjera
ulike
kroppsframande
emne
som
til
dømes
virus
og
bakteriar
uskadelege
.
På
grunn
av
dei
viktige
funksjonane
i
framfor
alt
det
humorale
immunsystemet
nyttar
ein
òg
omgrepet
immunglobulin
(
Ig
)
.
Sidan
sist
på
1980
-
talet
er
traktaten
vorte
mykje
meir
juridisk
viktig
,
men
fordi
der
enno
er
uvisse
og
usemje
om
meining
og
omsetjing
,
har
han
ikkje
fått
nokon
fast
plass
i
newzealandsk
lovverk
eller
rettsvitskap
.
Det
høgaste
fjellet
er
Ojos
del
Salado
(
6
 
879
 
m
.
o
.
h
.
)
.
For
å
roe
arbeidarklassen
og
svekke
påverknaden
til
sosialistgruppene
sette
Bismarck
motvillig
i
stand
ein
usedvanleg
avansert
velferdsstat
.
Sosialtrygdsystema
som
Bismarck
innførte
(
helseomsorg
i
1883
,
ulukkesforsikring
i
1884
,
uføre
-
og
alderspensjon
i
1889
)
var
på
denne
tida
dei
største
i
verda
,
og
eksisterer
til
ein
viss
grad
framleis
i
Tyskland
i
dag
.
Hayek
hevda
at
desse
institusjonane
starta
prosessen
mot
som
gjorde
at
nasjonalsosialistane
kom
til
makta
.
[
6
]
I
følgje
det
amerikanske
magasinet
Forbes
er
Obiang
Nguema
det
rikaste
statsoverhovudet
i
verda
,
med
ein
formue
på
600
millionar
dollar
.
[
4
]
 
 
Indoarisk
Frå
1
.
januar
2002
blei
avdelingane
i
det
opphavlege
gamle
departementet
flytta
til
Utdannings
-
og
forskingsdepartementet
då
kyrkjesaker
frå
same
dato
blei
flytta
til
det
nyoppretta
Kultur
-
og
kyrkjedepartementet
.
Ved
inngangen
til
1980
var
folkemengda
i
kommunen
12
323
.
Bankar
i
Valencia
lånte
pengar
til
Dronning
Isabella
som
ho
finansierte
reisa
til
Columbus
med
i
1492
.
I
sin
Confessiones
skriv
Augustin
:
«
I
dei
åra
hadde
eg
ei
kvinne
som
eg
levde
saman
med
,
men
ikkje
i
det
ein
kallar
lovleg
ekteskap
.
Ho
var
vorten
byte
for
min
ustadige
og
uoverlagte
lidenskap
.
Men
eg
hadde
då
berre
denne
eine
,
og
mot
henne
var
eg
trufast
som
mot
ein
ektefelle
.
I
samlivet
med
henne
skulle
eg
så
menn
få
lære
ved
eiga
røynsle
kva
det
er
for
ein
skilnad
på
eit
ekteskap
som
er
stifta
med
tanke
på
å
få
born
,
og
ein
kjærleiksforbindelse
som
berre
skal
tilfredsstille
eins
eigen
lyst
,
slik
at
dei
borna
som
vert
ikkje
er
fødde
etter
eige
ønske
,
sjølv
om
ein
er
nøydde
til
å
elske
dei
når
dei
først
er
komne
.
»
Stang
gifta
seg
7
.
desember
1894
med
Caroline
Schweigaard
,
og
var
far
til
språkforskaren
Christian
Schweigaard
Stang
.
Vengene
er
normalt
gjennomsynleg
,
kanskje
med
eit
svakt
brunskjær
.
Nokre
humler
har
likevel
mørke
venger
,
som
taigahumla
(
Bombus
sporadicus
)
.
Steingaukhumla
(
Psithyrus
rupestris
)
har
brunsvarte
,
mesta
heilt
ugjennomsynlege
venger
.
Den
tyske
gjenforeininga
i
1990
gjorde
Berlin
til
pålydande
hovudstad
av
Tyskland
igjen
.
Dette
valet
førte
derimot
ikkje
til
at
alle
republikken
sine
politiske
institusjonar
òg
flytta
.
Berre
regjeringa
og
parlamentet
vart
flytta
til
Berlin
,
medan
dei
fleste
departementa
vart
verande
i
Bonn
.
Det
var
ingen
planar
om
å
flytte
desse
departementa
,
så
Bonn
vart
ein
uoffisiell
hovudstad
nummer
to
med
den
nye
tittelen
Bundesstadt
.
På
grunn
av
dei
nye
bygningane
ein
trong
,
var
ikkje
flyttinga
ferdig
før
i
1999
.
I
åsatru
er
geita
knytt
til
Tor
,
som
har
to
geitebukkar
,
Tanngrisnir
og
Tanngnjóstr
.
Geita
er
også
viktig
som
julebukk
i
ulike
skandinaviske
juleskikkar
.
I
2003
vart
albumet
rangert
på
188
.
plass
på
Rolling
Stone
si
liste
over
dei
500
største
albuma
gjennom
tidene
.
[
2
]
Eirik
Blodøks
regjerte
personleg
direkte
over
resten
av
det
seinare
Gulatingslag
så
lenge
han
levde
.
Han
styrte
også
Vika
og
Vestfold
som
len
under
den
danske
kongen
og
som
undersått
under
han
,
tilsynelatande
fritt
og
kvitt
og
utan
leidangsplikt
,
som
Gunhilds
medgift
.
Albumet
fekk
stor
innverknad
på
mange
nivå
i
popmiljøet
i
Amerika
utover
i
1970
-
åra
.
Suksessen
til
albumet
gjorde
at
plateselskapa
ønskte
å
signere
avtalar
med
liknande
artistar
,
og
mange
av
desse
kom
inn
under
dei
same
managerane
som
CSN
,
Elliot
Roberts
og
David
Geffen
.
Dei
høge
salstala
og
dei
personlege
tekstane
til
bandet
bana
veg
for
mange
låtskrivarar
tidleg
på
70
-
talet
.
Måten
dei
nytta
personlege
tekstar
på
utan
å
nytte
det
som
påskot
,
dei
gode
vokalharmoniane
,
det
omhyggelige
arbeidet
deira
i
studio
,
samt
kulturen
kring
Laurel
Canyon
som
låg
kring
gruppa
,
grunnla
ein
estetikk
for
mange
grupper
og
artistar
seinare
som
kom
til
å
definere
«
California
»
-
stilen
på
70
-
talet
,
som
The
Eagles
,
Jackson
Browne
,
Fleetwood
Mac
etter
1974
og
andre
.
Motiveringa
for
å
ha
krav
om
visum
er
at
styresmaktene
i
eit
land
vil
ha
kontroll
over
kven
som
kjem
til
landet
.
Særskilt
uroar
ein
seg
for
at
utlendingar
skal
begå
lovbrot
eller
søke
asyl
.
For
statsborgarar
frå
ein
del
land
med
låg
status
er
det
nesten
umogleg
å
få
visum
til
dei
fleste
europeiske
land
,
inkludert
Norge
,
med
mindre
ein
velrenommert
organisasjon
går
god
for
deira
ærlege
hensikter
og
garanterar
for
oppholdskostnader
.
For
eksempel
kan
idrettsmenn
få
kome
om
eit
norsk
idrettsforbund
garanterar
for
dei
.
Teofilus
eller
Theophilos
er
eit
gresk
mannsnamn
sett
saman
av
theos
,
'
gud
'
,
og
philos
,
'
kjærleik
'
.
Namnet
tyder
ein
som
elskar
Gud
.
Sentral
-
Europa
eller
Mellom
-
Europa
er
regionen
som
ligg
mellom
dei
svakt
definert
områda
Aust
-
Europa
og
Vest
-
Europa
.
I
tillegg
kan
Nord
-
Europa
,
Sør
-
Europa
og
Søraust
-
Europa
delvis
avgrense
og
overlappe
Sentral
-
Europa
.
Uttrykket
vart
igjen
brukt
etter
slutten
på
Den
kalde
krigen
,
som
hadde
delt
Europa
politisk
inn
i
Aust
og
Vest
,
der
Jernteppet
delte
«
Sentral
-
Europa
»
i
to
.
Definisjonen
av
Sentral
-
Europa
varierer
frå
nasjon
til
nasjon
,
og
har
òg
endra
seg
med
tida
.
Under
Kulturrevolusjonen
(
1966
–
76
)
råda
det
kaotiske
tilstandar
i
Zhejiang
;
økonomien
i
provinsen
stagnerte
.
Særleg
utprega
var
dette
i
åra
1966
–
69
.
Desse
problema
vart
intensifisert
av
ein
jordbrukspolitikk
som
satsa
på
kornproduksjon
framfor
meir
innbringande
alternativ
.
Sjølvbergingspolitikken
til
Mao
og
den
kraftige
reduksjonen
av
utanrikshandelen
råka
hamnebyane
Ningbo
og
Wenzhou
.
Sjølv
om
Mao
investerte
stort
i
utviklinga
av
jernbanenettet
i
det
indre
av
landet
,
vart
det
ikkje
bygt
nokre
større
jernbanelinjer
for
å
bøte
på
dei
vanskelige
kommunikasjonstilhøva
i
det
sørlege
Zhejiang
.
[
5
]
Seinare
var
Dylan
interessert
i
å
bidra
med
meir
enn
berre
«
Billy
»
(
skildra
av
Clinton
Heylin
som
«
ein
fin
veg
attende
til
balladeforma
han
hadde
forsaka
etter
John
Wesley
Harding
»
)
.
Dylan
spurte
Wurlitzer
om
det
var
mogeleg
med
ei
rolle
i
filmen
,
ein
ide
Wurlitzer
var
motvillig
til
.
Tony
Blair
vart
fødd
i
Edinburgh
i
Skottland
,
men
voks
opp
i
Durham
i
Nord
-
England
.
Faren
Leo
var
ein
advokat
og
jussprofessor
med
politiske
ambisjonar
som
blei
stoppa
av
eit
slag
han
fekk
då
Tony
var
elleve
.
Også
sonen
studerte
juss
,
ved
St
.
John
'
s
College
i
Oxford
.
Ein
marknad
(
norrønt
marknaðr
av
lat
.
mercatus
som
tyder
handel
)
er
eit
møte
mellom
dei
som
kjøper
og
dei
som
sel
.
Det
kan
vere
på
ein
bestemt
stad
,
til
ei
viss
tid
eller
om
ei
viss
vare
.
Marknad
vert
også
nytta
om
den
samla
etterspurnad
etter
noko
som
t
.
d
.
kaffimarknaden
og
felt
for
økonomisk
verksemd
som
arbeidsmarknaden
eller
pengemarknaden
.
Svarte
trøflar
er
meir
vanlege
og
mindre
aromatiske
og
finns
òg
i
Umbria
-
regionen
.
Dei
er
ikkje
så
dyre
som
dei
kvite
.
Tyskland
kjøpte
øygruppa
i
1899
og
han
vart
då
ein
del
av
Tysk
Ny
-
Guinea
.
Under
første
verdskrigen
vart
området
okkupert
av
Japan
i
oktober
1914
.
Japan
heldt
forvaltningsmandatet
over
området
ved
Versaillesfreden
i
1919
.
Benedikt
XIV
(
31
.
mars
 
1675
–
3
.
mai
 
1758
)
,
fødd
Prospero
Lorenzo
Lambertini
i
Bologna
,
var
pave
frå
1740
til
han
døydde
.
Dei
fleste
rovfuglane
har
utvikla
skarpe
nebb
som
kan
skjere
gjennom
kjøt
,
medan
kolibrien
har
eit
spisst
langt
nebb
som
han
stikk
inn
i
visse
blomar
for
å
drikka
nektaren
deira
.
Hakkespettar
bruker
nebbet
til
å
hakka
seg
gjennom
bark
og
tre
,
medan
papegøyefuglar
har
vridde
nebb
som
dei
kan
bruka
til
å
riva
i
frukter
.
Flamingoar
har
lange
nebb
som
dei
grip
fisk
med
,
medan
ender
har
flate
nebb
som
gjer
at
dei
kan
halda
igjen
fisk
og
plantar
medan
dei
siler
ut
vatnet
.
Tradisjonen
med
Cantos
a
Chiterra
(
gitarsongar
)
har
opphavet
sitt
frå
byplassane
,
der
artistane
konkurrerte
mot
kvarandre
.
Den
sardiske
kulturen
lever
framleis
og
unge
menneske
tar
aktivt
del
i
musikken
og
dansen
deira
.
Fram
til
1755
var
Gaular
del
av
Holmedal
prestegjeld
.
Då
vart
prestegjeldet
deld
i
Ytre
og
Indre
Holmedal
.
Indre
Holmedal
prestegjeld
skifta
namn
til
Gaular
i
1911
.
[
3
]
Det
finst
fleire
konkurrerande
hypotesar
om
når
og
kor
urindoeuropeisk
vart
snakka
.
Det
einaste
vi
veit
med
tryggleik
er
at
språket
må
ha
forgreina
seg
til
innbyrdes
ulike
dotterspråk
ved
midten
av
2000
-
talet
f
.
Kr
.
Dei
vanlegaste
estimate
for
tidsrommet
mellom
urindoeuropeisk
og
dei
første
daterte
tekstane
(
omkr
.
1800
-
talet
f
.
Kr
,
sjå
Kültepe
-
tekstene
)
varierer
frå
omkring
1
500
til
2
500
år
,
med
ytterleggåande
forslag
som
divergerer
opptil
100
%
på
kvar
side
.
Food
for
the
Poor
,
Inc
.
(
FFP
)
er
ein
økumenisk
-
kristen
ideell
organisasjon
med
hovudkvarter
i
Coconut
Creek
i
Florida
i
USA
som
mellom
anna
gjev
mat
,
medisinar
og
ein
stad
å
bu
til
fattige
i
Sør
-
Amerika
og
Karibia
I
2007
er
det
3
 
700
som
har
Birger
til
første
fornamn
,
og
nokre
få
hundre
brukar
dei
andre
variantane
av
namnet
.
I
det
fyrste
i
rekkja
av
ganske
dårleg
rapporterte
rådsmøte
i
Kartago
nokre
få
år
seinare
,
deltok
ikkje
mindre
enn
sytti
biskopar
.
Tertullian
braut
seinare
med
hovudstraumen
som
meir
og
meir
vart
representert
av
biskopen
i
Roma
.
Ei
mer
alvorlig
usemje
mellom
dei
kristne
var
donatist
-
kontroversen
som
trakk
inn
den
unge
Augustin
av
Hippo
medan
han
fullførte
utdanninga
si
i
Kartago
før
han
flytta
til
Roma
.
I
397
vart
den
bibelske
kanonen
for
den
vestlege
kyrkja
fastlått
i
rådsmøtet
i
Kartago
.
Menneskeleg
aktivitet
som
jakt
og
nyrydding
har
ført
til
utryddingar
og
trugsmål
mot
fleire
artar
.
172
,
eller
2
,
9
 
%
,
av
artane
på
IUCN
si
raudliste
held
til
i
India
,
mellom
anna
asiatisk
løve
,
bengalgribb
og
nasjonaldyret
bengaltiger
.
I
dag
er
det
oppretta
fleire
naturreservat
for
å
verna
truga
plante
-
og
dyreliv
.
og
Severin
har
namnedag
den
23
.
oktober
.
Tuvalu
er
ein
øystat
i
Stillehavet
,
plassert
midtvegs
mellom
Hawaii
og
Australia
.
Landet
er
den
sjølvstendige
staten
med
minst
folketal
i
verda
,
om
ein
ser
bort
frå
Vatikanstaten
.
Namnet
tuvalu
tyder
åtte
som
står
saman
,
og
viser
til
dei
åtte
(
no
ni
)
atolla
som
saman
utgjer
staten
.
Bortsett
frå
«
Goin
'
Home
»
(
Neil
Young
&
Crazy
Horse
)
:
Stridsvogner
fungerer
mest
effektivt
med
godt
trena
mannskap
.
Eit
eksempel
på
dette
er
ved
Golanhøyden
under
Jom
kippúrkrigen
i
1973
.
Hundrevis
av
syriske
kampkjøretøy
angreip
eit
mindre
tal
israelske
stridsvogner
.
Israelittane
hadde
betre
trening
og
gjorde
difor
få
feil
.
Syrarane
rykka
fram
i
formasjon
og
utnytta
ikkje
terrenget
og
reagerte
heller
ikkje
på
israelske
manøvrar
.
Dei
israelske
stridsvognene
kunne
dermed
trekkje
seg
bakover
til
betre
posisjoner
ein
rekkje
gonger
,
og
kvar
gong
slo
dei
ut
eit
par
syriske
kjøretøy
kvar
.
Då
slaget
var
slutt
hadde
israelittane
slegne
ut
ti
kjøretøy
for
kvar
israelske
stridsvogn
som
gjekk
tapt
.
Syrarane
forbetra
seinare
opplæringa
si
,
og
i
krigen
i
Sør
-
Libanon
i
1982
var
ikkje
forskjellen
på
langt
nær
så
stor
.
Indra
skal
vera
stor
og
kraftig
med
lange
armar
og
raudleg
hår
og
skjegg
—
men
mange
statuar
av
han
er
skjegglause
.
Han
rir
elefanten
Airavata
og
held
våpenet
vadjra
,
ein
tordenkile
.
I
bastionsystemet
er
festninga
ein
kvadrat
,
femkant
eller
åttekant
.
Uregelmessige
femkantar
stikk
ut
frå
hovudomrisset
.
Desse
heiter
bastionar
,
og
er
plassert
der
det
er
hensiktsmessig
,
ofte
i
brytningspunkta
.
Mellom
bastionane
går
forbindelsesmurar
kalla
kurtiner
.
Frå
bastionane
kunne
kanoner
bestryke
(
skyte
)
langsetter
kurtinene
.
Seksortklumpen
på
490
m
.
o
.
h
.
er
høgaste
fjellet
,
men
det
noko
lågare
Kopparn
483
m
.
o
.
h
.
er
eit
meir
imponerande
og
velkjent
landemerke
.
SSP
blei
danna
i
1998
,
med
utgangspunkt
i
Scottish
Socialist
Alliance
,
som
namnet
seier
ein
allianse
av
skotske
venstregrupper
,
mellom
dei
«
trotskistiske
»
Scottish
Militant
Labour
(
Militant
Tendency
)
,
Scottish
Republican
Socialist
Party
,
og
Communist
Party
of
Scotland
.
Dei
viktigaste
personane
ved
danninga
av
SSP
var
Tommy
Sheridan
og
Alan
McCombes
.
Mekka
er
sidan
denne
tida
blitt
den
viktigaste
byen
i
islam
.
Sidan
hendingane
i
Mekka
stammar
frå
tida
før
skiljet
mellom
sjia
-
og
sunniislam
er
han
heilag
for
begge
retningane
.
Al
-
haram
-
moskeen
blir
rekna
som
den
heilagaste
staden
i
verda
.
Fitjar
var
i
lange
tider
ein
kongsgard
og
truleg
eit
høvdingsete
sidan
bronsealderen
,
og
i
dag
er
staden
kanskje
mest
kjend
for
slaget
på
Fitjar
.
Sogespelet
Kongen
med
Gullhjelmen
eller
Håkonarspelet
er
eit
spel
til
minne
om
kong
Håkon
I
den
gode
og
slaget
.
Kva
år
slaget
stod
,
er
ein
ikkje
viss
på
,
men
ein
reknar
at
det
var
anten
i
år
959
,
960
eller
961
.
Håkonarparken
ligg
i
Fitjar
med
ein
statue
av
Håkon
den
gode
.
Statuen
er
laga
av
bilethoggaren
Anne
Grimdalen
og
vart
avduka
av
kong
Olav
V
i
1961
under
1000
-
årsjubileet
for
slaget
på
Fitjar
.
Rifred
=
Rifreddo
,
Glas
er
eit
fast
stoff
ved
normale
temperaturar
på
jordyta
.
Det
er
ein
utbreidd
myte
at
glas
er
ei
(
uhyre
)
treigtflytande
væske
,
men
årsaka
til
at
glas
i
svært
gamle
vindauge
ofte
er
tjukkare
i
den
nedre
delen
av
rutene
enn
i
den
øvre
,
er
truleg
at
glasplatene
ikkje
var
perfekte
,
og
at
glasmeistrane
då
naturleg
nok
valde
å
setja
rutene
inn
med
den
tjukke
kanten
nedst
.
Komponistar
har
brukt
julesongar
til
å
laga
julemusikk
sidan
barokken
.
Dei
har
arrangert
eldre
songar
etter
sin
musikkstil
,
laga
nye
verk
basert
på
dei
,
og
tidvis
skrive
nye
songar
.
Før
teleskopfotografering
blei
teken
i
bruk
,
vart
åtte
saturnmånar
oppdaga
ved
direkte
observasjonar
gjennom
optiske
teleskop
:
I
gresk
mytologi
er
Ersa
gudinna
for
dogg
.
Kyrkja
kom
uskadd
frå
krigen
,
men
vart
ei
tid
brukt
som
sjukehus
til
erstatting
for
Vadsø
sjukehus
.
[
1
]
The
Byrds
spelte
inn
songen
,
kalla
«
Hey
Joe
(
Where
You
Gonna
Go
)
»
på
albumet
Fifth
Dimension
i
1966
.
[
10
]
Crosby
hadde
ønska
å
spele
inn
songen
sidan
dei
starta
i
1964
,
men
bandet
ville
ikkje
.
Dette
irriterte
seinare
Crosby
når
andre
band
fekk
små
hittar
med
songen
.
Bandet
let
Crosby
synge
solovokal
på
songen
,
sidan
det
var
han
som
hadde
funne
songen
.
[
9
]
Den
tørre
årstida
er
ein
del
kjøligare
og
meir
behagleg
i
indre
område
og
særleg
i
dei
høgareliggande
områda
i
nord
.
Perioden
frå
november
til
april
er
mykje
tørrare
over
heile
landet
,
og
ein
har
i
tillegg
ein
god
del
sol
.
Martin
&
Davis
'
krepsdyrklassifikasjon
Ein
reknar
med
at
det
er
4000
år
sidan
bygdene
kring
Oslofjorden
vart
busette
av
folk
som
dyrka
jorda
og
held
seg
med
husdyr
,
og
soleis
tok
til
å
forme
landet
ved
skogrydding
,
oppdyrking
og
ved
å
ha
dyr
på
beite
.
Dei
minna
om
fast
busetnad
i
forhistorisk
tid
som
er
lettast
å
leggje
merke
til
,
er
gravrøyser
og
gravhaugar
,
som
det
framleis
er
nokre
att
av
i
kommunen
.
Den
største
gravrøysa
,
tjue
meter
i
tverrmål
,
ligg
på
Århustoppen
på
den
gamle
garden
Gui
aust
for
Gjellumvatnet
i
Heggedal
.
Røysa
er
ikkje
nærare
granska
,
men
skriv
seg
etter
alt
å
døme
frå
bronsealderen
.
Ein
«
oldtidsveg
»
,
eit
særs
gamalt
vegfar
,
går
frå
Oslofjorden
ved
Vollen
og
opp
forbi
denne
og
to
andre
gravrøyser
,
fire
steinleggingar
,
og
vidare
innover
og
gjennom
aust
-
vestdalføret
som
ligg
sør
for
Vardåsen
,
Askerbørskogen
,
der
det
er
fleire
særs
gamle
buplassar
.
På
Vinnulstad
på
Askerbørskogen
er
det
tolv
gravrøyser
.
Peru
er
eit
tropeland
.
Frå
naturen
si
side
har
det
store
variasjonar
i
landskapet
,
med
tørr
ørken
ved
kysten
,
tropisk
regnskog
i
innlandet
og
snø
-
og
isbredekte
Andesfjell
imellom
.
Det
er
ein
umerkeleg
overgang
mellom
den
peruanske
regnskogen
og
den
brasilianske
jungelen
.
Krosstoga
hadde
ein
forbigåande
,
men
ikkje
ugløymande
innverknad
på
den
islamske
verda
.
Historiografien
om
krosstoga
i
Midtausten
er
mindre
utvikla
samanlikna
med
den
i
Vesten
.
Dei
viktigaste
muslimske
kjeldene
om
denne
tidsepoken
er
krønikene
til
Ibn
al
-
Athir
og
Ibn
al
-
Qalanasi
,
som
fortel
om
krigane
med
krossfararane
.
Det
arabiske
ordet
for
krosstog
,
al
-
hurub
a
-
salibiyya
(
krosskrigane
)
er
eit
moderne
uttrykk
.
Krønikarane
refererer
rett
og
slett
til
konfliktane
som
krigane
med
fienden
,
t
.
d
.
frankarane
(
'
al
-
ifranj
'
)
.
Stockholms
län
er
eit
len
i
Sverige
.
Det
ligg
aust
i
Svealand
og
grenser
til
Uppsala
län
og
Södermanlands
län
.
I
dette
lenet
bur
rundt
ein
femtedel
av
innbyggjarane
i
landet
,
og
det
er
det
tettst
folkesette
i
Sverige
.
1Binære
objekt
er
svært
vanleg
blant
transneptunske
-
objekt
.
Meir
enn
10
 
%
av
alle
TNOar
er
binære
,
og
Pluto
og
Charon
dei
mest
kjende
av
desse
.
Ikkje
like
mange
hovubelteasteroidar
er
binære
(
t
.
d
.
243
Ida
og
Dactyl
)
.
Til
Fadervåret
:
Allereie
ved
byrjinga
av
400
-
talet
fvt
.
var
Kartago
det
kommersielle
senteret
i
regionen
,
ein
posisjon
han
hadde
til
han
vart
kasta
av
den
romerske
republikken
.
Byen
hadde
erobra
dei
gamle
fønikiske
territoria
som
Hadrumetum
,
Utica
og
Kerkouane
og
dei
libyske
stammene
.
Dei
hadde
dermed
kontroll
langs
heile
kysten
av
Nord
-
Afrika
,
frå
det
som
i
dag
er
Marokko
til
grensene
til
Egypt
.
Innflytnaden
til
byen
hadde
òg
spreidd
seg
inn
i
Middelhavet
med
kontroll
over
Sardinia
,
Malta
,
Balearane
og
den
vestlege
halvdelen
av
Sicilia
.
Koloniar
hadde
òg
vorte
etablerte
i
Iberia
.
for
dei
hev
ingen
ting
aa
gjeva
deg
att
,
På
latin
,
som
blir
mykje
brukt
i
den
katolske
kyrkja
,
kallar
ein
festdagen
Praesentatio
Domini
;
'
Framberinga
av
Herren
'
,
Missa
Candelarum
,
'
lys
-
messa
'
eller
Purificatio
Mariæ
,
'
Maria
reinsing
'
.
Turneen
i
1974
var
òg
prega
av
konstant
krangling
,
men
dei
klarte
å
kome
seg
gjennom
han
.
I
1974
vart
det
gjeve
ut
eit
samlealbum
kalla
So
Far
.
Det
har
blitt
gjort
søk
etter
fleire
satellittar
.
Nyleg
søkte
Scott
S
.
Sheppard
og
David
C
.
Jewitt
gjennom
nesten
heile
hill
-
sfæren
til
Mars
for
småmånar
.
Spreidd
lys
frå
Mars
ekskluderte
dei
inste
få
bogeminutta
der
Phobos
og
Deimos
held
til
.
Inge
nye
satellittar
blei
funne
.
Søket
kunne
finna
objekt
ned
til
0
,
09
km
ved
ein
albedo
på
0
,
07
.
[
1
]
Marseille
er
den
viktigaste
byen
i
departementet
med
ei
stor
hamn
.
Seinare
fekk
byen
namnet
Papia
på
latin
(
truleg
forbunde
til
paven
)
,
som
utvikla
seg
til
det
italienske
Pavia
.
Stundom
vert
han
kalla
Ticinum
Papia
på
latin
,
ein
kombinasjon
av
begge
namna
.
Når
toppnivådomene
fyrst
vart
implementert
,
i
Januar
1985
,
fanst
det
7
gTLD
-
ar
:
Fram
til
seint
i
karrieren
vart
«
hovudutgåva
»
av
Beatles
sine
album
alltid
i
mono
,
medan
stereomiksen
vart
brukt
mindre
tid
på
.
Monomiksane
hadde
vokalen
i
eine
kanalen
og
instrumenta
i
den
andre
.
Slik
var
det
òg
med
Rubber
Soul
.
Dei
første
albuma
vart
spelt
inn
på
tosporsopptakarar
,
medan
dei
her
nytta
fire
spor
.
I
stereomiksen
kunne
derfor
ha
hatt
vokalen
i
midten
og
instrument
på
begge
sidene
,
men
George
Martin
ønskte
at
albumet
skulle
høyres
bra
ut
på
ein
platespelar
i
mono
.
Derfor
eksperimenterte
han
med
å
la
vokalen
ligge
til
høgre
,
instrumenta
til
venstre
og
ikkje
ha
noko
i
midten
.
Galileo
Galilei
la
grunnlaget
for
den
eksperimentelle
vitskapen
.
Han
var
overbevist
om
at
naturlovene
ikkje
var
så
kompliserte
som
kyrkja
og
andre
samtidige
vitskapsmenn
påstod
.
Han
meinte
at
det
var
mogleg
å
bevise
hypoteser
om
naturen
gjennom
eksperiment
og
testar
i
verkelegheita
.
Dessutan
hevda
han
at
om
ein
kunne
bevise
at
ein
teori
stemte
i
verkelegheita
så
var
alle
andre
teoriar
feil
.
Dette
var
spesielt
kyrkja
misfornøgde
med
.
Ein
del
av
dei
seinare
oppdagingane
til
Galilei
var
i
strid
med
standpunkta
til
kyrkja
i
samtida
hans
.
Garmisch
-
Partenkirchen
er
ein
by
i
den
tyske
delstaten
Bayern
,
og
ligg
i
dei
tyske
alpane
,
like
ved
grensa
til
Austerrike
og
ved
foten
av
det
høgste
fjellet
i
Tyskland
,
Zugspitze
.
Byen
har
29875
innbyggjarar
(
2004
)
.
Chuck
Berry
er
ein
av
pionerane
innan
rock
and
roll
og
hadde
stor
innverknad
på
rockemusikken
.
Rock
and
Roll
Hall
of
Fame
si
nettside
seier
om
Chuck
Berry
at
«
sjølv
om
ingen
kan
seiast
å
ha
funne
opp
rock
and
roll
,
så
er
Chuck
Berrey
den
artisten
som
kjem
nærast
ved
at
han
klarte
å
setje
alle
dei
viktige
bitane
saman
»
[
1
]
Cub
Koda
,
ein
musikkritikar
,
skriv
at
«
av
alle
dei
tidlege
artistane
i
rock
and
roll
,
er
ingen
viktigare
for
utviklinga
av
musikken
enn
Chuck
Berry
.
Han
den
første
og
ein
av
dei
største
av
dei
tidlege
låtskrivarane
og
gitaristane
,
ein
av
dei
viktigaste
bidragsytarane
til
korleis
rock
and
roll
skulle
høyrast
ut
og
ein
av
dei
største
artistane
.
»
[
2
]
John
Lennon
var
meir
kortfatta
:
«
Om
du
skulle
gje
rock
and
roll
eit
anna
namn
,
kan
du
kalle
det
'
Chuck
Berry
'
»
[
3
]
Det
tidlegaste
kjende
namn
på
byen
er
det
puniske
namnet
Salduba
.
Då
romarane
okkuperte
området
fekk
byen
namnet
Caesaraugusta
.
The
spirit
of
ancestors
descendants
are
famous
for
Georg
Johannesen
(
22
.
februar
 
1931
–
24
.
desember
 
2005
)
var
ein
norsk
forfattar
og
professor
i
retorikk
fødd
i
Bergen
.
Han
tok
magistergrad
med
ei
avhandling
om
vårmotivet
hjå
Olaf
Bull
.
Jehovas
vitne
meiner
at
Jesus
Kristus
var
guddommeleg
,
og
son
til
Gud
,
men
at
Jesus
er
underordna
Gud
.
Dette
er
ulikt
andre
kristne
gruppers
kristologi
,
som
seier
at
Faderen
og
Sonen
er
same
Gud
.
Jehovas
vitne
lærer
at
Jesus
er
den
same
som
erkeengelen
Mikael
;
han
var
Mikael
før
han
kom
til
jorda
,
og
han
blei
Mikael
att
etter
at
han
steig
opp
til
himmelen
.
Jehovas
vitne
meiner
at
Gud
øydela
Jesu
jordlege
lekam
og
at
Jesus
stod
opp
att
med
ein
andeleg
lekam
.
Dei
meiner
og
at
Jesus
vart
avretta
på
ein
staur
og
ikkje
på
ein
kross
.
Ordet
«
kross
»
er
difor
byta
ut
med
«
pæl
»
i
deira
bibelomsetjing
.
Brunkol
,
jernmalm
,
bly
,
sink
,
mangan
og
bauxitt
er
vanlige
ressursar
.
Soldatar
av
arten
Reticulitermes
flavipes
Den
noverande
istida
byrja
for
40
millionar
år
sidan
.
Ho
byrja
med
at
isdekket
i
Antarktis
voks
.
Istida
vart
forsterka
for
om
lag
3
millionar
år
sidan
då
isdekket
breidde
seg
over
den
nordlege
hemisfæren
.
I
tida
etter
har
det
vore
syklar
med
glasiale
periodar
der
isdekket
har
drege
seg
att
og
fram
med
ein
frekvens
på
mellom
40
000
og
100
000
år
.
Den
siste
glasiale
perioden
enda
for
om
lag
10
000
år
sidan
.
Dei
mange
historiske
invasjonane
og
folkevandringa
ved
opprettinga
har
gjeve
Pakistan
eit
samansett
innbyggjarbilde
.
Over
halvparten
av
pakistanarar
er
pandjabarar
,
dei
fleste
lever
av
landbruk
i
Panjab
.
Andre
hovudgrupper
er
sindhitalande
i
sør
,
urdutalande
,
fleire
av
dei
av
indisk
opphav
,
ofte
busette
i
byar
og
med
i
den
politiske
eliten
,
og
pasjtunar
(
pathanar
)
som
i
stor
grad
er
organiserte
i
stammar
og
held
til
i
stammeområda
nordvest
i
landet
og
sørvest
i
Balutsjistan
.
Her
finn
ein
også
balutsjarar
og
brahuifolk
.
Fleire
afghanske
flyktningar
bur
også
i
landet
,
dei
fleste
i
Khyber
Pakhtunkhwa
.
Med
den
nye
tydinga
og
den
gamle
bakgrunnen
fletta
saman
har
namnet
Titan
blitt
brukt
om
den
største
månen
til
Saturn
,
skipet
Titanic
og
grunnstoffet
titan
.
Europearane
kom
til
desse
regionane
seint
på
1400
-
talet
og
tidleg
på
1500
-
talet
,
ført
an
av
portugisiske
utforskarar
.
Regionane
vart
viktige
kjelder
for
handelsvarer
,
særleg
bomull
,
indigofargestoff
og
krydder
etter
at
det
vart
oppretta
europeiske
handelsselskap
,
som
Det
britiske
og
Det
nederlandske
austindiske
kompaniet
på
1600
-
talet
.
Til
liks
med
norsk
,
blir
tyske
verb
dela
inn
i
svake
og
sterke
verb
.
Størsteparten
av
innbyggjarane
bur
på
São
Tomé
;
rundt
137
 
500
,
mot
6
 
000
på
Príncipe
.
Folka
tilhøyrer
hovudsakleg
den
katolske
(
70
 
%
)
eller
protestantiske
kyrkjer
.
Dei
identifiserer
seg
meir
eller
mindre
i
seks
grupper
:
I
løpet
av
dei
første
åra
av
The
Beatles
vart
McCartney
generelt
sett
på
som
den
i
gruppa
med
den
beste
utsjånaden
og
fekk
størst
merksemd
frå
det
kvinnelege
publikumet
.
Ironisk
nok
(
eller
kanskje
ikkje
)
var
han
den
siste
til
å
gifte
seg
og
samstundes
den
einaste
som
aldri
vart
skild
i
løpet
av
Beatles
-
karrieren
.
Albumet
er
plassert
på
22
.
plass
for
album
frå
1970
-
åra
på
Rate
Your
Music
,
det
er
òg
på
77
.
plass
på
tilsvarande
liste
for
all
tid
.
Pitchfork
Media
plasserte
albumet
på
65
.
plass
på
lista
si
over
dei
100
beste
albuma
frå
1970
-
åra
.
I
2007
vart
On
the
Beach
kåra
til
det
40
.
beste
kanadiske
albumet
gjennom
tidene
i
boka
til
Bob
Mersereau
over
dei
100
beste
kanadiske
albuma
.
Denne
spireartikkelen
kan
utvidast
ved
hjelp
av
den
utfyllande
artikkelen
«
Mosambik
»
på
Wikipedia
på
bokmål
/
riksmål
.
Av
dei
fire
evangelistane
er
det
berre
Matteus
som
nemner
Betlehemsstjerna
.
Dette
er
eit
argument
for
at
forteljinga
om
stjerna
er
brukt
som
eit
litterært
verkemiddel
.
Sjur
Bygd
debuterte
med
"
Fjellfolk
"
i
1915
,
ei
samling
forteljingar
frå
ei
avstengd
vestlandsbygd
.
I
romanen
"
Holmgang
"
(
1917
)
skildra
Bygd
dei
psykologiske
føresetnadane
for
ein
bygdestrid
.
Det
same
gjer
den
store
romanen
"
Valplassen
"
(
1921
)
.
Eit
av
Bygd
sine
fremste
verk
,
"
Luftspeglingar
"
(
1925
)
er
ei
samling
noveller
med
same
miljø
.
Andre
betydlege
romanar
er
"
I
hamskifte
"
(
1949
)
og
"
Mot
blå
berg
"
(
1957
)
.
Bygd
var
ein
skarp
psykolog
,
og
kjende
dei
løynde
tildriva
i
menneska
,
krokvegane
deira
,
hyklarskapen
,
naturangsten
og
religiøsiteten
.
Med
sin
knappe
stil
og
friske
synsbilete
skreiv
han
levande
situasjonar
om
norsk
folk
og
kultur
.
So
er
gullet
som
glir
i
augo
,
veslast
av
alle
vener
.
Sveitsarar
står
bak
fleire
moderne
oppfinningar
,
som
rayon
,
cellofan
,
borrelåsen
,
lommekniven
og
mjølkesjokolade
.
Men
trass
i
det
kjende
sitatet
av
Orson
Welles
i
filmen
Den
tredje
mann
frå
1949
,
er
ikkje
gaukuret
ei
sveitsisk
oppfinning
–
det
er
tysk
.
Dagný
er
sett
saman
av
dagr
,
'
dag
'
,
dagen
eller
guden
for
han
,
og
nýr
,
'
ny
'
.
Det
har
vore
brukt
som
førenamn
frå
rundt
1600
.
Den
polske
utanriksministeren
Józef
Beck
avviste
Hitler
sitt
krav
om
«
ein
korridor
gjennom
korridoren
»
,
og
dette
vart
eit
av
utgangspunkta
for
krigsutbrotet
i
1939
.
I
Den
hebraiske
bibelen
ver
JHVH
mange
gonger
brukt
som
det
eksplisitte
namnet
på
den
høgste
Guden
,
den
allmektige
.
[
15
]
I
bibelsk
tid
brukte
jødane
det
både
når
dei
song
salmar
,
når
dei
konverserte
,
når
dei
bad
og
når
dei
helste
på
kvarandre
.
[
16
]
Forkorta
formar
av
namnet
finst
og
i
ein
rekke
bibelske
personnamn
og
i
den
vanlege
hyllinga
halleluja
–
'
lovpris
Jah
'
.
Også
ikkje
-
bibelske
tekstkilde
,
som
Moabitt
-
steinen
frå
det
9
.
hundreåret
f
.
Kr
.
,
inneheld
JHVH
og
viser
at
jødane
brukte
namnet
såpass
hyppig
at
dei
omkringliggjande
folkeslaga
beit
seg
merke
i
det
.
Koordinatar
:
57
°
37
′
N
23
°
35
′
E

Islendingar
og
færøyingar
kan
til
ein
viss
grad
forstå
kvarandre
,
med
litt
trening
.
Opphavsmannen
hevder
altså
ikkje
sjølv
å
vere
augnevitne
,
men
å
vere
ein
formidlar
av
eksisterande
overleveringar
.
I
følgje
tradisjonen
er
opphavsmannen
lækjaren
Lukas
,
som
m
.
a
.
er
nemnd
i
Kol
4
.
14
.
Tradisjonen
vert
styrkt
av
det
lærde
språket
i
evangeliet
,
og
at
dedikasjonen
i
innleiingsversa
har
fellestrekk
med
medisinske
læreboker
frå
oldtida
.
Men
desse
trekka
har
evangeliet
òg
til
felles
med
historiebøker
frå
oldtida
,
og
mange
vil
karakterisere
forfattaren
som
ein
historikar
-
ein
som
gjer
greie
for
hendingane
slik
dei
har
skjedd
.
Jondal
er
ein
kommune
i
Hordaland
fylke
,
i
Hardanger
.
Jondal
kommune
ligg
på
Folgefonnhalvøya
på
sørsida
av
Hardangerfjorden
.
Kommunen
grensar
mot
Odda
og
Kvinnherad
kommunar
i
sør
,
mot
Ullensvang
herad
i
aust
og
nordaust
og
mot
Kvam
herad
i
vest
og
nordvest
.
Samla
innbyggartal
for
dei
fem
bydelane
i
New
York
City
:
Til
dømes
nyttar
lang
-
og
mellombølgjekringkasting
AM
-
modulasjon
,
medan
FM
-
kringkasting
,
naturleg
nok
,
nyttar
FM
-
modulasjon
.
Å
klassifisere
dei
individuelle
tamazightiske
språka
er
ikkje
lett
,
noko
som
har
gjeve
seg
utslag
i
at
klassifiseringa
har
variert
ein
god
det
siste
hundreåret
.
For
tida
verkar
det
som
det
er
rimeleg
semje
om
følgjande
klassifisering
:
Mange
kulturar
har
utvikla
metodar
for
å
halde
seg
tørre
i
regnvêr
,
til
dømes
paraplyar
og
regnklede
i
tillegg
til
rennesteinar
,
kummelok
og
avløp
som
fører
regnet
bort
frå
overflata
.
Mange
vel
òg
å
halde
seg
innadørs
når
det
regnar
,
særleg
i
tropiske
områder
der
regn
vanlegvis
kjem
i
lag
med
kraftig
torevêr
eller
under
monsunen
der
det
kan
regne
svært
,
svært
kraftig
.
Det
går
ferje
over
Themsen
ved
Woolwich
,
og
det
er
òg
ein
fotgjengarundergang
som
gir
samband
til
nordsida
.
For
å
forklare
dagens
situasjon
i
Colombia
,
Må
man
gå
heilt
tilbake
til
koloniseringa
.
På
1600
-
og
1700
-
talet
var
det
meste
av
Sør
-
Amerika
spanske
koloniar
.
Men
det
tok
slutt
då
fridomskjemparen
Simon
Bolivar
starta
ein
frigjeringskamp
i
fyrste
halvdel
av
1800
-
tallet
.
Han
frigjorde
Colombia
,
Venezuela
,
Panama
,
Ecuador
og
Peru
frå
spansk
kontroll
,
og
fekk
det
spanske
overherredømmet
til
å
nesten
få
dødsstøytet
på
kontinentet
.
I
1992
kom
han
tilbake
og
sat
som
partileiar
til
1996
,
og
var
soleis
partileiar
då
Venstre
kom
attende
på
Stortinget
i
1993
.
I
1996
vart
han
utfordra
til
partileiarvervet
av
Lars
Sponheim
,
og
valde
å
trekkja
seg
.
I
1997
vart
Dørum
vald
inn
på
Stortinget
frå
Oslo
,
og
vart
gjenvald
i
2001
og
2005
.
I
perioden
2005
-
2009
sat
han
i
Kyrkje
-
utdannings
-
og
forskningskomiteen
på
Stortinget
.
Brunbjørn
,
ofte
berre
kalla
bjørn
,
er
den
mest
utbreidde
bjørnearten
i
verda
.
Ein
finn
han
i
Afrika
,
Europa
,
Nord
-
Asia
og
Nord
-
Amerika
,
med
dei
mest
stabile
populasjonane
i
Alaska
,
Canada
og
Russland
.
I
det
tidlegare
Kina
stod
vest
for
heimlandet
til
Buddha
(
som
kom
frå
dagens
Nepal
)
,
og
staden
dei
heilage
buddhistiske
skriftene
kom
frå
(
sjå
Reisa
mot
vest
)
.
I
1981
mista
avisa
posisjonen
som
landets
største
avis
til
VG
som
Aftenposten
overtok
i
1966
som
betaling
for
uteståande
trykkerirrekningar
.
Innsjøen
var
seinare
åstad
for
to
kjende
slag
,
under
den
britiske
offiseren
Geoffrey
Spicer
-
Simson
sin
kommando
.
Denne
soga
vart
fortalt
i
boka
av
Giles
Foden
kalla
Mimi
and
Toutou
Go
Forth
.
The
Bizarre
Battle
for
Lake
Tanganyika
.
Honduras
var
ein
del
av
Spania
sitt
store
rike
i
den
nye
verda
.
Landet
vart
sjølvstendig
i
1823
som
del
av
den
Sentral
-
Amerikanske
føderasjonen
,
denne
vart
oppløyst
i
1838
.
Areal
:
totalt
:
14
 
026
km
²
land
:
13
 
812
km
²
vatn
:
214
km
²
I
over
2
500
år
var
det
oldtida
sin
egyptiske
ankh
eller
hankekross
det
viktigaste
symbolet
på
andeleg
liv
.
I
kontrast
til
dei
fleste
heilage
bilete
var
ankh
-
krossen
eit
reint
abstrakt
symbol
på
heilagdom
.
Ankh
-
symbolet
er
kanskje
er
avleia
frå
ei
sandalreim
.
Det
hadde
mange
ulike
tydingar
;
liv
,
død
og
evig
liv
,
det
kvinnelege
og
mannlege
,
og
balanse
.
På
latin
heiter
det
crux
ansata
(
kross
-
med
-
eit
-
handtak
)
.
Ankh
-
symbolet
blei
halde
som
eit
septer
av
mange
egyptiske
guddommar
,
spesielt
Atum
,
solguden
i
Heliopolis
og
av
den
sitjande
Sekhmet
,
som
var
Memfis
si
krigsgudinne
med
hovud
som
ei
løve
.
På
veggane
i
templa
gav
ankh
-
symbolet
heilag
skydd
for
dei
daude
.
(
norsk
:
Albania
,
albansk
)
Queich
er
ei
elv
i
Rheinland
-
Pfalz
i
Tyskland
,
og
ei
av
sideelvane
til
Rhinen
frå
venstre
med
ei
lengd
på
52
km
.
Ho
har
sitt
utspring
i
Wasgau
i
dei
sørlege
delane
av
Pfälzer
Wald
ved
Hauenstein
og
munnar
ut
i
Rhinen
ved
Germersheim
.
I
lag
med
elvane
Speyerbach
,
Lauter
og
Schwarzbach
dannar
ho
nedslagsfeltet
i
Pfälzer
Wald
.
Elva
renn
gjennom
byane
Landau
,
Germersheim
og
Annweiler
.
Geografisk
utgjer
Danmark
ei
stor
halvøy
,
Jylland
,
og
ei
rekkje
øyar
,
der
Sjælland
,
Fyn
,
Lolland
,
Falster
og
Bornholm
er
dei
mest
kjende
.
Kongeriket
Danmark
femner
saman
med
sjølve
Danmark
bilanda
Grønland
og
Færøyane
.
Towers
torturkammer
er
berykta
,
men
var
langt
sjeldnare
i
bruk
enn
mytene
seier
.
Bruken
av
tortur
blei
tidleg
innskrenka
i
England
,
og
det
var
først
og
fremst
fangar
som
hamna
i
Tower
av
religiøse
grunnar
som
blei
utsett
for
det
.
Det
var
faktisk
ikkje
noko
permanent
innreidd
torturkammer
;
ein
brukte
kjellaren
i
White
Tower
eller
torturerte
fanga
i
cellene
deira
.
Høgaste
astronomiske
tidvatn
(
HAT
)
er
den
høgaste
vasstanden
ein
kan
rekne
seg
fram
til
under
middels
meteorologiske
tilhøve
og
ved
alle
moglege
konstellasjonar
mellom
jord
,
måne
og
sol
.
I
praksis
reknar
ein
ut
HAT
ved
å
lage
tidvasstabellar
for
19
år
,
og
plukke
ut
det
høgaste
tidvatnet
.
Høgaste
astronomiske
tidvatn
er
på
sjøkarta
referansenivået
for
høgder
på
bruer
,
luftspenn
o
.
a
.
Palau
har
eit
tropisk
klima
året
rundt
,
med
ein
gjennomsnittstemparatur
på
27
 
°
C
.
Det
kan
regne
når
som
helst
på
året
;
den
årlege
gjennomsnittsnedbøren
er
på
3800
 
mm
.
Det
er
i
gjennomsnitt
82
 
%
luftfuktigheit
,
og
sjølv
om
det
regnar
mest
mellom
juli
og
oktober
,
er
det
likevel
mykje
solskin
.
Tyfonar
er
sjeldne
,
sidan
Palau
ligg
utanfor
tyfonsonen
.
Hadíth
-
skriftene
er
skrifter
som
viser
til
Muhammed
og
hans
følgjessveiner
sine
orde
og
gjerningar
.
Samlingar
av
hadíthskrifter
er
rekna
å
vera
eit
viktig
verktøy
i
tolkinga
av
sjaria
(
islamsk
lov
)
.
Det
er
fleire
ulike
samlingar
av
hadíthar
og
samlingane
til
Bukhari
og
Muslim
er
dei
to
mest
annarkjende
.
Innhaldet
i
samlingane
(
og
for
øvrig
også
Koranen
)
er
ikkje
samanhengande
,
slik
at
den
litterære
kontekst
ikkje
blir
vektlagd
noko
særleg
.
Ein
tolkar
heller
hadíth
og
Koranen
ut
frå
heilskapen
.
Karimov
har
usbekisk
far
og
tadsjikisk
mor
.
Han
voks
opp
på
ein
barneheim
.
Han
studerte
ingeniørfag
og
økonomi
i
Tasjkent
.
I
1966
begynte
han
å
jobba
for
Gosplan
,
det
statlege
planleggingsorganet
,
i
Usbekistan
.
Han
steig
så
gradene
i
det
sovjetiske
kommunistpartiet
.
I
1983
vart
han
finansminister
i
den
usbekiske
sovjetrepublikken
,
i
1986
viseformann
i
ministerrådet
(
visestatsminister
)
.
Men
under
velstanden
låg
det
au
spenningar
som
snart
skulle
ta
overhand
;
italienarane
hadde
fått
fritt
leide
til
å
handle
i
Konstantinopel
av
Alexius
,
og
dei
blei
no
sedde
på
som
dei
mest
synlege
eksempla
på
vestlege
menneske
(
som
gjerne
blei
kalla
«
frankarane
»
med
eit
samlenamn
)
.
Kløfta
mellom
den
austlege
og
vestlege
kyrkja
hadde
no
blitt
så
stor
at
det
var
vanskeleg
for
desse
«
frankarane
»
å
handle
i
Konstantinopel
utan
å
bli
trakasserte
,
sjølv
om
dei
italienske
bystatane
sine
skip
utgjorde
ein
stor
del
av
den
austromerske
hæren
.
I
tillegg
til
dette
var
seldsjukkane
framleis
på
krigsstigen
,
og
ein
storslegen
romersk
ekspedisjon
,
leidd
av
keisar
Manuel
,
som
nådde
heilt
til
deira
hovudstad
Konya
blei
teken
i
eit
bakhaldsangrep
ved
Myriokephalon
i
1176
og
tvinga
til
å
trekkje
seg
tilbake
.
Koordinatar
:
42
°
26
′
N
18
°
38
′
E

Ein
ny
,
302
km
lang
,
jarnbane
mellom
Haikou
og
Sanya
har
vore
under
utbyggjing
sidan
2007
.
Jarnbanen
vart
kostnadsrekna
til
18
milliardar
yuan
og
skal
vere
ferdig
i
2010
.
Forventa
reisetid
mellom
dei
to
byane
er
80
minuttar
.
Slaveri
eller
trældom
er
ei
samfunnsordning
der
nokre
menneske
blir
eigde
av
andre
,
dei
blir
haldne
som
slavar
.
Dette
medfører
at
eigarane
styrer
over
arbeidskrafta
og
fridomen
til
slavane
.
Ofte
har
dei
òg
rett
til
å
straffa
og
mishandla
slavane
sine
utan
å
ha
straffeansvar
.
Koordinatar
:
59
°
50
′
5
.
5
″
N
9
°
08
′
7
.
0
″
E

Gaupa
vert
gjerne
80
-
130
cm
lang
,
målt
frå
nasetipp
til
halerot
,
med
tillegg
av
ein
ca
.
11
-
25
cm
hale
.
Mankehøyden
hos
voksne
dyr
varierer
frå
50
-
70
cm
og
vekta
ligga
normalt
på
ca
.
13
-
35
kg
hos
vaksne
individ
.
I
Noreg
,
Sverige
og
Finland
vert
gjerne
hanngaupa
ca
.
18
-
26
kg
,
mens
hogaupa
vert
ca
.
13
-
18
kg
(
Gaupe
og
rådyrprosjektet
i
Noreg
)
.
Gaupa
har
eit
ganske
rundt
hovud
,
spisse
små
øyrer
,
og
ein
forholdsvis
kvadratisk
kropp
til
katt
å
vere
,
der
bakkroppen
er
steil
.
Pelsen
varierer
frå
gul
til
gråbrun
med
mørke
flekkar
eller
striper
.
Flekkane
varierer
frå
område
til
område
.
Halen
er
kort
og
har
svart
haletipp
.
Gaupe
har
eit
utprega
skjegg
.
Dei
har
lange
bein
og
mykje
hår
rundt
potene
,
noko
som
er
eit
resultat
av
gaupas
tilpasning
til
eit
kaldt
klima
.
Munch
etterlét
seg
ei
omfattande
samling
skriftleg
material
i
spennet
frå
lingvistikk
til
kartografi
og
populærvitskapleg
formidling
.
Dårleg
økonomi
gjorde
at
han
ofte
måtte
ta
på
seg
ekstraarbeid
og
skriveverksemd
for
å
spe
på
løna
frå
universitetet
.
Lenge
var
han
redaktør
og
viktigaste
bidragsytar
til
Norsk
Maanedsskrift
.
Han
teikna
dei
beste
karta
over
Noreg
i
si
samtid
,
og
han
var
ein
røynd
språkforskar
.
Med
inngåande
kjennskap
til
norrøn
skriftkultur
vart
han
ein
talsmann
for
å
rekonstruera
eit
eige
norsk
skriftspråk
basert
på
overleverte
gamalnorske
element
i
folkemåla
.
Mellom
anna
stødde
han
opp
om
Ivar
Aasen
sitt
prosjekt
om
å
granska
målføre
.
Samstundes
var
Munch
oppteken
av
å
halda
på
det
dansknære
skriftspråket
,
og
var
mot
å
ta
inn
norske
ord
i
dansken
.
Wilson
gjorde
viktige
bidrag
til
rock
-
stilen
til
Dylan
på
og
produserte
dei
første
rockesongane
hans
på
Bringing
It
All
Back
Home
.
[
6
]
Etter
dagens
målestokk
var
Haeckel
ofte
særs
uvitskapleg
.
For
å
ta
eit
illustrerande
døme
,
var
det
enno
ikkje
funne
fossil
av
nokon
menneskeleg
stamfar
på
tida
Darwin
ga
ut
The
Origin
of
Species
i
1859
.
Ernst
Haeckel
argumenterte
då
ivrig
for
at
desse
restane
ville
vera
å
finna
i
det
noverande
Indonesia
,
og
beskreiv
dei
hypotetiske
urmenneska
i
detalj
.
Denne
skapnaden
ingen
hadde
sett
(
og
som
i
ettertid
har
vist
seg
å
vera
feil
både
geografisk
og
til
dels
anatomisk
)
kalla
han
Pithecanthropus
alahus
,
og
han
ga
studentane
sine
i
oppdrag
å
finna
han
.
Løvland
gjekk
inn
i
rikspolitikken
var
stortingsrepresentant
frå
1886
til
1888
,
frå
1892
til
1897
og
frå
1913
til
1915
.
Han
var
odelstingspresident
frå
1892
til
1897
.
I
1893
leia
han
dei
radikale
som
ville
ta
opp
konsulatsaka
.
Trass
i
at
Det
osmanske
riket
oppsto
før
Osman
I
,
vert
han
sett
på
som
grunnleggaren
av
riket
og
han
var
den
første
høvdingen
(
Bey
på
tyrkisk
)
.
Han
erklærte
sjølvstende
frå
Austromarriket
og
skapte
ein
front
mot
det
,
og
hans
eige
rike
fekk
namn
etter
han
.
Tidlegare
tyrkiske
leiarar
sliet
med
interne
konfliktar
.
Osman
I
flytta
hovudstaden
til
Bursa
,
der
han
prega
mynt
i
sitt
namn
.
Som
bevis
på
hans
gode
ettermæle
var
uttrykket
«
måtte
han
bli
like
god
som
Osman
»
mykje
brukt
hos
tyrkarar
,
og
det
vert
til
dels
framleis
nytta
i
dag
.
Mehmet
II
var
berre
tolv
år
då
han
vart
sultan
,
og
han
vart
omtalt
som
ein
«
lærd
krigar
»
.
Hans
militære
dugleik
vart
demonstrert
ved
slaget
om
Konstantinopel
.
Han
naut
full
støtte
frå
heile
riket
.
Den
nytta
han
til
å
reorganisere
staten
sin
struktur
og
militærvesen
.
Variasjonar
over
namnet
blir
brukt
til
å
namngje
kyrkjer
,
skular
og
anna
.
I
Danmark
finst
ein
liten
by
kalla
Vor
Frue
på
Sjælland
i
tillegg
til
ei
rekke
kyrkjer
.
Dalane
til
elvane
Basjkaus
,
Tsjulysjman
og
Tsjultsja
før
alle
til
fjellsjøen
Teletskoje
(
520
moh
,
230
,
8
km
²
)
og
er
busett
av
telengitfolket
.
Breidda
av
innsjøen
stig
nesten
rett
opp
til
1
 
800
meter
over
havet
.
Frå
her
renn
elva
Bija
vidare
og
munnar
ut
i
Katun
ved
Bijsk
,
som
så
svingar
seg
over
steppene
nordvest
for
Altaj
.
Mot
slutten
av
1900
-
talet
blei
sjølvmordsførebygging
ei
politisk
sak
som
førte
til
oppretting
av
forskings
-
og
førebyggingsprogram
i
fleire
land
.
Det
norske
Stortinget
vedtok
Handlingsplan
mot
selvmord
1994
-
1998
i
1994
.
Sidan
2003
har
Verdsdagen
for
sjølvmordsførebygging
blitt
markert
10
.
september
kvart
år
.
[
4
]
Dei
fleste
bygningane
i
sentrum
er
moderne
,
sidan
Swansea
vart
bomba
fleire
gonger
under
den
andre
verdskrigen
.
Utafor
byen
er
det
fine
strender
og
vakkert
kystlandskap
og
den
tidlegare
fiskelandsbyen
Mumbles
(
òg
kjent
som
Oystermouth
)
har
vorte
ein
turiststad
med
fleire
gode
restaurantar
.
5
.
Færøyane
er
ikkje
medlem
av
EU
,
og
ein
egen
tilleggsartikkjel
i
Roma
-
traktaten
slår
fast
at
danske
statsborgarar
busett
på
Færøyane
ikkje
skal
sjåast
som
danske
statsborgarar
.
Det
vil
seie
at
danske
statsborgarar
busett
på
Færøyane
ikkje
er
EU
-
statsborgarar
,
mens
andre
EU
-
nasjoners
statsborgarar
som
bur
på
øyane
må
sjåast
på
som
EU
-
statsborgarar
.
Færøyane
er
ein
del
av
Schengenområdet
.
Dei
største
byane
er
Tradisjonelt
byrjer
den
norske
førjulstida
den
1
.
desember
eller
første
søndagen
i
advent
,
men
handelsstanden
kan
finna
fram
pynt
og
julevarer
mange
veker
i
førevegen
.
Blondie
Chaplin
forlet
bandet
seint
i
1973
etter
ein
krangel
med
Steve
Love
,
manageren
til
bandet
og
bror
til
Mike
.
Ricky
Fataar
vart
verande
til
hausten
1974
,
då
han
fekk
tilbodet
om
å
starte
ei
ny
gruppe
med
Joe
Walsh
.
Erstattaren
til
Chaplin
vart
James
William
Guercio
gav
bandet
råd
om
den
vidare
karrieren
deira
som
skulle
vise
seg
å
vere
så
smarte
at
han
til
slutt
vart
den
nye
manageren
til
bandet
.
Ei
typisk
moderne
gravemaskin
har
ei
undervogn
med
belte
eller
hjul
og
ei
vendbar
overvogn
der
graveaggregatet
er
montert
.
Gravemaskiner
har
som
regel
dieselmotor
,
men
store
frontskuffmaskiner
brukt
i
overflategruver
nyttar
ofte
elektrisk
drift
.
Liechtenstein
avskaffa
militæret
i
1868
,
men
har
likevel
ein
allmenn
verneplikt
i
grunnlova
si
(
§
44
)
.
I
katastrofar
er
militæret
av
Aust
-
Sveits
(
Territorialregion
4
)
ansvarleg
.
Produktet
av
forvitring
,
forflytting
og
deposisjon
.
Den
varme
sonen
spreidde
seg
på
den
nordlege
halvkula
der
det
dukka
opp
omfattande
ørkenar
.
Bergartane
som
danna
seg
her
frå
denne
tida
er
farga
raude
av
jernoksid
,
som
følgje
av
den
intense
oppvarminga
frå
sola
på
ei
slik
vegetasjonslaus
overflate
.
Eldre
plante
-
og
dyreartar
døydde
ut
.
Sidan
kondensasjon
av
vassdamp
fører
til
at
latent
varme
vert
frigjeve
,
hindrar
dette
lufta
nær
overflata
å
bli
vidare
avkjølt
.
Derfor
er
ein
tommelfingelregel
at
på
klåre
og
rolege
netter
,
så
vil
doggpunkttemperaturen
som
er
målt
ettermiddagen
før
ofte
vere
nær
minimumstemperaturen
i
løpet
av
natta
.
Nærøy
er
ein
kommune
i
Nord
-
Trøndelag
fylke
.
Blant
Yeoman
Warders
har
det
gått
sport
i
å
presentere
den
typisk
britiske
knusktørre
humoren
for
turistane
.
Dette
gjeld
særleg
når
dei
skal
svare
på
spørsmål
som
dei
har
fått
tusen
gonger
før
.
Eit
par
typiske
eksempel
:
Då
ein
turist
spurde
kvar
dei
halshogde
folk
,
svarte
vaktaren
:
«
Normalt
rett
over
skuldrane
»
,
og
då
ei
kvinne
spurte
om
alle
ramnane
blei
gravlagde
på
same
stad
svarte
ein
vaktar
:
«
Nei
,
frue
,
berre
dei
døde
»
.
S
/
2002
 
N
 
2S
/
2002
 
N
 
3S
/
2003
 
N
 
1
Skilnaden
mellom
rik
og
fattig
er
stor
.
Vidare
økonomisk
utvikling
er
hindra
av
dårleg
infrastruktur
,
eit
lågt
utdanningsnivå
og
ein
mislukka
økonomisk
politikk
.
Landet
er
avhengig
av
hjelp
frå
ei
rekke
land
og
frivillige
organisasjonar
,
og
er
blitt
sagt
å
vera
«
sous
serum
»
,
som
får
intravenøs
næring
,
av
ein
representant
for
UNDP
.
Sylvesters
legendariske
band
til
Konstantin
hadde
betydning
i
mellomalderen
:
Pave
Sylvester
II
(
999
-
1003
)
som
sjølv
hadde
tette
band
til
keisar
Otto
3
.
,
valde
namnet
Sylvester
som
ei
etterlikning
av
Sylvester
1
.
Bandet
vart
danna
i
1981
av
James
Hetfield
(
gitar
/
vokal
)
og
Lars
Ulrich
(
slagverk
)
.
Dei
satte
ut
ei
annonse
og
fekk
med
seg
bassist
Ron
McGovney
.
Tidleg
i
1982
vart
også
Dave
Mustaine
(
sologitar
)
med
.
Den
høgste
dømande
makta
er
høgsterett
,
der
leiaren
og
dei
andre
domarane
vert
utpeika
av
presidenten
.
Helle
har
vore
mykje
brukt
som
kvinnenamn
i
Danmark
,
men
bruken
har
gått
ned
mot
slutten
av
1900
-
talet
.
I
Noreg
voks
det
i
popularitet
frå
rundt
1930
,
med
ein
topp
i
første
halvdel
av
1960
-
åra
,
då
rundt
0
,
25
 
%
av
jenter
fekk
namnet
.
Ved
byrjinga
av
2000
-
åra
var
det
også
ein
auke
i
bruken
,
og
opp
mot
0
,
20
 
%
av
nyfødde
blei
kalla
Helle
.
Den
utløysande
faktoren
for
det
første
krosstoget
var
Alexios
I
si
bøn
til
pave
Urban
II
om
leigesoldatar
til
å
hjelpe
han
mot
muslimane
som
erobra
fleire
av
landområda
til
Austromarriket
.
Austromarane
tapte
slaget
ved
Manzikert
i
1071
,
og
dette
førte
til
at
dei
tapte
heile
Litleasia
(
det
moderne
Tyrkia
)
,
bortsett
frå
kystområda
.
Sjølv
om
det
hadde
vore
mislykka
forsøk
på
forsoning
etter
det
store
skisma
mellom
den
katolske
kyrkja
i
vest
og
den
ortodokse
kyrkja
i
aust
,
håpte
Alexios
I
på
positivt
svar
frå
Urban
II
og
fekk
det
,
sjølv
om
det
vart
i
større
omfang
og
mindre
hjelpsamt
enn
han
hadde
venta
.
Det
er
rikt
på
vatn
og
tjørner
i
Fitjarfjella
.
Her
finn
ein
mellom
anna
Kyrkjevatnet
(
297
moh
.
)
,
Langavatnet
(
311
moh
.
)
,
Svartavatnet
(
388
moh
.
)
,
Midtvatnet
(
367
moh
.
)
,
Kinnavatnet
(
344
moh
.
)
,
Mosavatnet
(
461
moh
.
)
,
Botnavatnet
(
323
moh
.
)
,
Klovskardvatnet
(
292
moh
.
)
,
Kongskogvatnet
(
294
moh
.
)
og
Inste
og
Ytste
Sørlivatnet
(
283
moh
.
og
248
moh
.
)
.
Midt
i
Mosavatnet
,
som
ligg
midt
på
fjellet
nedanfor
Grønafjellet
,
ligg
det
ei
lita
øy
der
det
veks
molter
.
I
tillegg
til
desse
finst
det
svært
mange
mindre
tjørner
,
som
Rompetjødno
.
Flyttar
ein
seg
frå
område
med
middelhavsklima
og
mot
polane
går
ein
som
regel
gradvis
over
i
maritimt
klima
der
ein
har
meir
regn
om
sommaren
.
Går
ein
mot
ekvator
går
ein
over
i
steppeklima
.
Før
det
vert
gjort
vedtak
som
gjeld
stadnamn
,
skal
saka
gjerast
kjend
for
dei
som
har
rett
til
å
uttale
seg
:
Turismen
er
den
viktigaste
delen
i
økonomien
.
Kasinoverksemda
står
for
nesten
helvta
av
innkomene
.
Andre
næringar
er
tekstilindustri
og
fyrverkeriproduksjon
.
Det
er
fleire
offisielle
versjonar
av
«
Let
It
Be
»
.
Singelutgåva
vart
produsert
av
George
Martin
,
men
i
løpet
av
det
same
året
miksa
Phil
Spector
songen
på
nytt
for
albumet
med
eit
anna
arrangement
og
ein
ny
gitarsolo
.
McCartney
var
særs
misnøgd
med
handteringa
Spector
gav
songen
,
og
fekk
først
songen
gjort
på
nytt
i
2003
då
albumet
Let
It
Be
.
.
.
Naked
kom
ut
,
ikkje
berre
med
«
Let
It
Be
»
vaska
for
lydbiletet
til
Spector
,
men
samtlege
songar
på
albumet
.
Det
er
òg
ein
fjerde
versjon
av
songen
på
albumet
The
Beatles
Anthology
3
.
Før
1977
var
kommunane
inndelt
i
landkommuner
(
sv
.
landskommun
,
fi
.
maalaiskunta
)
,
köpinger
(
fi
.
kauppala
)
og
bykommuner
(
stad
)
.
En
köping
hadde
ein
liknande
status
som
eit
ladested
i
Noreg
.
Lovreguleringa
for
desse
einingane
hadde
utvikla
seg
nokså
ulikt
.
[
3
]
Sidan
1600
-
talet
har
den
katolske
kyrkja
byrja
kyrkjeåret
den
første
søndagen
i
advent
.
På
1920
-
talet
studerte
geologen
Walter
H
.
Bucher
eit
tal
nedslagkrater
i
USA
.
Han
konstaterte
at
desse
hola
var
danna
av
ein
type
omfattande
eksplosjonar
men
forklarte
dei
med
enorme
vulkanutbrot
.
I
1936
analyserte
derimot
geologane
John
D
.
Boon
og
Claude
C
.
Albritton
Jr
.
studia
til
Bucher
og
drog
i
staden
slutninga
at
dei
kratera
han
studerte
måtte
ha
blitt
danna
av
utanomjordiske
prosjektil
.
Vognkommandøren
(
VK
)
er
øvste
befal
på
vogna
.
Han
/
ho
koordinerer
mannskapet
i
strid
,
og
har
samband
med
resten
av
troppen
.
Vognkommandørenm
,
som
sit
i
tårnet
,
har
eit
dilemma
:
di
lengre
han
har
hovudet
ut
av
kjøretøyet
,
di
meir
oversikt
har
han
/
ho
over
det
som
skjer
i
omgjevingane
og
kan
lettare
oppdaga
det
om
stridsvogna
er
i
ferd
med
å
gå
inn
i
eit
bakhaldsangrep
.
På
den
andre
sida
er
han
/
ho
meir
utsett
for
å
verta
råka
av
fiendtleg
eld
.
Om
vognkommandøren
vert
såra
eller
drepen
resulterer
det
i
ei
mindre
effektiv
stridsvogn
,
som
igjen
er
meir
utsett
.
Rangordninga
i
flokken
avgjer
kva
rekkjefølge
individa
i
flokken
inntek
måltidet
.
Leiaren
et
først
,
etterfulgd
av
eldre
løvinner
,
før
born
og
unge
får
krangla
om
restane
.
Dette
viset
gjer
at
mange
døyr
før
dei
rekk
å
bli
kjønnsmogne
,
og
fører
til
at
berre
dei
sterkaste
og
mest
hardføre
løveungane
overlever
.
Kystklima
har
kjølige
,
men
ikkje
kalde
,
vintrar
og
milde
og
til
dels
varme
somrar
.
Somrane
er
generelt
òg
mykje
kjøligare
enn
område
med
fuktig
subtropisk
klima
.
Dei
fleste
maritime
klima
får
ein
god
del
nedbør
,
men
det
finns
visse
område
,
som
Patagonia
i
Argentina
,
med
tørt
kystklima
.
Spreiingsryggane
er
høgast
over
havbotnen
nær
den
aktive
delen
,
grunnen
til
dette
er
at
kalde
bergartar
har
høgare
tettleik
enn
varme
bergartar
.
Prosessen
ved
kjølina
fører
dermed
til
at
litosfæren
synk
djupare
ned
i
astenosfæren
.
Bergartane
blir
meir
og
meir
kjølege
jo
lengre
frå
sjølve
spreiingsryggen
ein
kjem
.
Eit
konsertspor
spelt
inn
i
Tokyo
Dome
den
6
.
mars
1995
i
Tokyo
i
Japan
.
Insekt
utgjer
storparten
av
dietten
for
denne
familien
.
Brakksvalene
beitar
i
hovudsak
i
lufta
,
men
kan
òg
ta
byttedyr
på
bakken
.
Dei
grip
sjansen
til
føde
og
har
vore
registrert
saman
med
flokkar
av
antilopar
for
å
snappe
insekt
som
vert
skremt
opp
rørslene
deira
,
eller
til
og
med
der
insekt
er
tiltrekt
av
gatelys
.
Dei
søkjer
spesielt
målretta
etter
svermarar
som
grashopper
og
termittar
.
Løparar
er
utelukkande
bakkenære
,
og
beitar
på
ein
måte
som
minnar
om
loer
,
dei
spring
,
så
stoppar
dei
brott
for
å
søkje
etter
byttedyr
før
dei
hastar
vidare
.
Nokre
artar
kan
grave
med
nebbet
etter
insekt
i
mjuk
jord
.
I
tillegg
til
insekt
kan
løparar
òg
ta
blautdyr
og
litt
frø
.
Klimaet
skifter
frå
tropisk
i
sør
-
India
til
temperert
eller
kaldt
i
nord
-
India
,
men
heile
landet
bortsett
frå
Himalaya
-
fjellområdet
har
òg
monsunklima
.
India
har
to
forskjellige
monsuntider
,
den
nordaustlege
monsunen
frå
desember
til
februar
,
og
den
sørvestlege
monsunen
frå
juni
til
september
.
Tida
mellom
dei
to
monsunane
er
tørr
og
svært
varm
,
med
temperaturar
over
45
grader
i
mange
område
.
Denne
perioden
heiter
«
brannstjernetida
»
i
sør
-
India
.
Så
kjem
Kristus
att
og
sigrar
,
og
vi
får
høyre
om
den
nye
himmelen
og
den
nye
jorda
[
3
]
.
ca
.
229
/
km
²
Dei
heldt
på
Taylor
og
ønskte
i
starten
å
tilsette
ein
keyboard
-
spelar
.
Stills
tok
ved
eit
høve
kontakt
med
Steve
Winwood
,
som
alt
var
oppteken
i
det
nye
bandet
sitt
Blind
Faith
.
[
8
]
Leiaren
for
Atlantic
,
Ahmet
Ertegün
,
foreslo
den
kanadiske
visesongaren
Neil
Young
,
som
Elliot
Roberts
òg
var
manager
for
,
som
eit
opplagt
val
.
[
9
]
Stills
og
Nash
var
i
starten
tilbakehalden
.
Stills
hadde
ei
historie
med
Young
i
Buffalo
Springfield
og
Nash
kjende
ikkje
Young
personleg
.
Men
etter
fleire
møte
vart
trioen
utvida
til
ein
kvartett
med
Young
som
fullt
medlem
.
Avtalen
gav
Young
full
fridom
til
å
pendle
mellom
si
eiga
solokarriere
med
det
nye
bandet
sitt
Crazy
Horse
og
CSNY
.
Pridoli
varte
frå
418
,
7
±
2
,
7
millionar
år
sidan
til
416
±
2
,
8
millionar
år
sidan
og
er
den
siste
og
kortaste
epoken
.
Både
rock
and
roll
og
boogie
-
woogie
har
åtte
slag
på
ein
takt
,
og
er
12
-
taktsblues
.
Rock
and
roll
har
derimot
ein
tydlegare
backbeat
enn
boogie
-
woogie
.
Little
Richard
kombinerte
boogie
-
woogie
-
piano
med
kraftig
backbeat
og
skrikande
gospelaktig
vokal
,
som
«
Rock
’
n
’
Roll
Hall
of
Fame
»
har
uttalt
«
blas
lokket
av
50
-
talet
»
.
Mellom
anna
Ray
Charles
har
sagt
at
Little
Richard
starta
eit
nytt
lydbilete
,
medan
James
Brown
har
sagt
at
Little
Richard
var
den
første
artisten
som
sette
funk
i
ein
rock
and
roll
-
rytme
.
Elvis
Presley
har
òg
sagt
at
han
var
inspirert
av
Little
Richard
.
Andre
artistar
,
som
Esquerita
,
Cecil
Gant
,
Amos
Milburn
,
Piano
Red
og
Harry
Gibson
,
blanda
derimot
desse
elementa
før
Little
Richard
.
Det
finst
26
artar
sosiale
humler
i
Noreg
.
Dei
sosiale
humlene
dannar
samfunn
med
fleire
kastar
,
dronningar
,
arbeidarar
og
hannar
som
har
forskjellige
oppgåver
.
Humlesamfunnet
er
som
regel
markert
mindre
enn
vepsen
og
bia
sitt
,
og
er
samansatt
ofte
berre
av
nokre
få
hundre
individ
.
Eit
slikt
samfunn
varer
berre
eitt
år
,
til
forskjell
frå
samfunna
honningbier
og
maur
dannar
,
som
varer
fleire
år
.
Men
det
finst
nokre
humlesamfunn
som
er
fleirårige
.
Desse
humlene
dannar
svermar
på
same
måte
som
biene
.
Ein
slik
humleart
er
til
dømes
den
brasilianske
arten
Bombus
atratus
.
Aksel
eller
Axel
er
eit
nordisk
mannsnamn
som
oppstod
som
ei
dansk
kortform
for
Absalon
.
I
følgje
forteljingane
i
det
gamle
testamentet
har
englane
større
krefter
og
sannsynlegvis
større
mental
kapasitet
enn
menneska
.
Éin
enkelt
engel
tok
livet
av
185
000
soldatar
i
den
assyriske
hæren
(
2
.
Kg
.
19
:
35
)
.
Dei
kan
flytte
seg
raskt
-
som
ein
gong
Daniel
bad
ei
bøn
,
sende
Gud
ein
engel
for
å
gje
han
svar
,
og
engelen
var
framme
før
Daniel
hadde
avslutta
bøna
(
Dan
.
9
:
20
-
23
)
.
ฝ
.
.
.
.
.
f
-
/
Jørgen
er
eit
mannsnamn
av
gresk
opphav
.
Songen
er
ein
av
songane
Rolling
Stones
har
spelt
flest
gongar
på
konsertar
,
mellom
anna
på
grunn
av
det
allsongvennlege
refrenget
.
Konsertutgåver
av
songen
finst
på
albuma
Love
You
Live
,
Flashpoint
,
Live
Licks
og
The
Rolling
Stones
Rock
and
Roll
Circus
.
Granaten
er
sjølve
prosjektilet
i
artilleriet
.
Den
kan
innehalde
alle
mulige
former
for
eksplosivar
,
som
høgeksplosiv
,
panserbrytande
holladningar
,
plastiske
eksplosivar
,
eller
det
kan
vere
cargoammunisjon
som
inneheld
brannstiftande
materiale
,
røyk
,
brennande
lys
,
delladningar
(
bomblets
)
,
miner
,
giftige
kjemiske
og
biologiske
stoff
(
forbode
etter
Geneve
-
konvensjonane
)
og
tilmed
atominnretningar
.
Arne
Nordheim
(
20
.
juni
 
1931
–
5
.
juni
 
2010
)
,
var
ein
norsk
komponist
og
musikkritikar
.
Binding
er
ein
grammatisk
kategori
som
fortel
kva
status
referenten
til
eit
ord
får
når
det
blir
brukt
i
ei
setning
.
Kategorien
har
to
alternativ
,
bunden
og
ubunden
.
I
norsk
er
bunden
form
uttrykt
med
eit
suffiks
,
mens
ubunden
er
uttrykt
ved
at
dette
suffikset
manglar
(
jf
.
skilnader
som
båt
~
båten
,
båtar
~
båtane
,
der
den
første
forma
i
kvart
par
uttrykkjer
ubunden
,
og
den
andre
uttrykkjer
bunden
)
.
Ordforrådet
kan
også
variere
.
Augestikkarar
var
det
dominerande
flygande
rovinsektet
og
dominerte
truleg
alle
rovinsekt
.
[
5
]
[
6
]
.
Forgjengarane
til
desse
er
dei
eldste
dyra
med
vengjer
ein
har
funne
fossil
av
,
[
7
]
,
tilbake
i
devontida
og
er
forskjellig
frå
andre
vengjer
på
alle
mogelege
måtar
.
[
8
]
Denne
prototypen
kan
ha
vore
opphav
til
mange
moderne
eigenskapar
hos
dyr
,
sjølv
seint
i
karbontida
,
og
det
er
mogeleg
at
dei
fanga
sjølv
små
virveldyr
fordi
enkelte
av
artane
hadde
vingespenn
på
over
70
cm
.
[
9
]
Fleire
nye
og
viktige
insektgrupper
dukka
opp
på
denne
tida
,
som
biller
og
tovengjer
.
Etter
dronning
Elizabeth
II
vil
trona
gå
over
til
fyrstehuset
Schleswig
-
Holstein
-
Sonderburg
-
Glücksburg
.
Tronarvingen
prins
Charles
av
Wales
er
medlem
av
fyrstehuset
til
faren
,
prins
Filip
av
Hellas
.
Menneske
kan
ofte
vera
til
stades
for
å
sjå
til
at
alt
er
i
orden
med
lemminga
,
og
gripa
inn
om
noko
ikkje
er
det
.
Om
lammet
ikkje
puster
kan
ein
til
dømes
kitla
naseboret
med
strå
,
svinga
lammet
forsiktig
i
lufta
etter
bakføtene
,
eller
prøva
kunstig
gjenoppliving
eller
medisin
.
Navlestrengen
kan
ein
klippa
av
eller
dra
forsiktig
sund
;
seinare
blir
såret
reinsa
med
jod
eller
liknande
.
Av
andre
inngrep
kan
ein
tidvis
ønska
å
varma
kalde
lam
.
Samstundes
bør
ein
ikkje
handtera
lamma
for
mykje
,
men
gje
sauen
høve
til
å
binda
seg
til
dei
så
snart
som
mogleg
.
Messe
(
av
latin
missa
,
opphaveleg
knytt
til
verbet
mittere
,
som
tyder
'
sending
'
,
jfr
.
missio
)
,
er
ei
nemning
som
er
nytta
om
den
sentrale
liturgiske
handlinga
i
den
kristne
gudstenesta
.
Messa
inneheld
nokre
faste
ledd
,
som
ikkje
har
vore
skift
på
sidan
mellomalderen
.
Sjølve
ordet
Missa
er
opphaveleg
knytt
til
utsendingsbodet
som
vert
teke
opp
att
ved
enden
:
Gå
i
fred
,
ten
Herren
med
glede
,
eller
Messa
er
til
endes
,
gå
i
fred
.
Haiti
var
opphavleg
ein
fransk
koloni
,
men
var
mellom
dei
fyrste
landa
som
erklærte
seg
sjølvstendig
–
etter
eit
slaveopprør
i
kjølvatnet
av
den
franske
revolusjonen
–
i
1804
.
Landet
vart
dermed
den
fyrste
sjølvstendige
republikken
som
var
styrd
av
ikkje
-
kvite
,
men
sidan
frigjeringa
har
det
vore
prega
av
ustabilt
styresett
og
fattigdom
.
I
løpet
av
200
år
har
det
vore
gjennom
fleire
titals
diktatorar
og
statskupp
.
[
1
]
Den
fyrste
demokratisk
valde
presidenten
,
Jean
-
Bertrand
Aristide
,
vart
avsett
i
1991
.
Sivilt
styre
vart
gjenoppretta
etter
at
USA
og
SN
gjekk
inn
i
1994
.
Stipendiat
er
ein
person
som
har
mottatt
eit
stipend
,
ein
pengesum
gitt
av
det
offentlege
eller
private
til
eit
bestemt
formål
.
Den
russiske
formen
av
navnet
,
som
òg
vert
brukt
,
er
Sjavkat
Mirzijajev
.
Det
er
funne
spor
etter
busetnader
her
tilbake
til
200
–
400
-
talet
e
.
Kr
.
Truleg
for
å
verne
denne
busetnaden
vart
det
reist
ei
trefestning
på
Vallimägi
.
Då
danskane
tok
over
området
i
1220
,
reiste
dei
bygningar
i
stein
.
Busetnaden
Tarvanpea
vart
første
gong
nemnd
i
soga
til
Henrik
av
Latvia
i
1226
.
Den
nye
danske
festninga
vart
kalla
Wesenbergh
på
middelnedertysk
for
første
gong
i
1252
.
Slaget
ved
Rakovor
mellom
danske
og
tyske
riddarar
,
samt
russarar
,
fann
stad
i
nærleiken
den
18
.
februar
1268
.
Fjellet
Kopaonik
ligg
i
nord
.
Den
sentrale
regionen
Drenica
,
Carraleva
og
den
austlege
delen
av
Kosovo
,
kalla
Golak
,
er
stort
sett
åslendte
.
Frankrike
var
på
den
sigrande
sida
i
begge
verdskrigane
på
1900
-
talet
.
Frankrike
leid
likevel
store
tap
både
økonomisk
og
menneskeleg
.
Særleg
den
første
verdskrigen
gjorde
stor
skade
i
Frankrike
.
Det
franske
verdsimperiet
mista
store
landområde
,
og
statusen
som
ein
dominerande
verdsmakt
forsvann
.
Etter
den
andre
verdenskrigen
vart
den
fjerde
republikken
danna
.
I
1958
vart
det
utarbeida
eit
semipresidensielt
demokrati
,
kjent
som
den
femte
republikken
.
Hiv
/
aids
har
lenge
vore
eit
stort
problem
i
Afrika
.
I
Finland
feirer
ein
pikkujoulu
eller
lillajul
laurdagen
før
advent
tek
til
.
Dette
er
ei
«
lita
»
julefeiring
med
eit
lite
juletre
og
enkle
gåver
til
dei
minste
,
som
ein
forsmak
på
julaftan
.
Den
16
.
dagen
av
kartika
er
også
nyttårsdagen
i
mange
delar
av
India
.
Legendane
fortel
at
kongen
Vikramaditja
si
regjeringstid
byrja
denne
dagen
,
og
dagen
er
brukt
som
nyttårsdagen
for
æra
hans
.
Ein
gong
var
han
feira
som
nyttårsdagen
over
heile
India
,
men
no
er
det
berre
nokre
få
regionar
som
feirar
nyttår
på
denne
dagen
.
Mange
av
dei
som
feirar
dagen
er
forretningsfolk
,
og
feiringa
av
dagen
er
ofte
knytta
med
kortspel
til
Laksjmi
si
ære
,
som
byrjar
den
føregåande
natta
.
Ein
føremon
med
lettare
skjener
er
sjølvsagt
lågare
pris
.
Men
dei
har
heller
ikkje
så
lett
for
å
få
solslyng
av
di
dei
har
mindre
masse
som
skal
utvida
seg
når
temperaturen
stig
.
Azali
Assoumani
(
fødd
1
.
januar
1959
)
er
ein
komorisk
politikar
som
var
president
på
Komorane
frå
mai
2002
til
2006
.
Han
var
òg
president
frå
1999
til
januar
2002
.
Han
studerte
klassisk
piano
og
fiolin
frå
ung
alder
,
spelte
i
danseband
i
tenåra
og
heldt
sin
første
konsert
i
New
York
by
rundt
1950
.
Etter
militærtenesta
byrja
han
å
jobbe
med
ei
rekke
musikarar
som
Don
Elliot
og
Tony
Scott
.
I
1956
vart
det
gjeve
ut
to
sentrale
innspelingar
,
Jazz
Workshop
med
George
Russel
—
der
Evans
briljerte
på
«
Concerto
for
Billy
The
Kid
»
—
og
hans
eigen
debut
som
soloartist
,
New
Jazz
Conceptions
.
Uttaleendringar
sidan
da
er
stort
sett
bortfall
av
uttala
r
i
somme
posisjonar
i
Søraust
-
England
og
i
det
standardiserte
munnlege
elitespråket
som
utvikla
seg
i
overklassen
i
og
rundt
London
.
Denne
svært
tronge
talemålsnorma
utvikla
seg
på
1800
-
talet
,
og
har
halde
seg
som
standard
britisk
uttale
til
denne
dag
under
namnet
Received
Pronunciation
(
RP
)
,
som
kanskje
kan
omsetjast
med
"
godt
mottatt
uttale
"
,
også
kalla
The
Queen
'
s
English
.
Veldig
få
har
denne
uttalen
naturleg
,
han
er
sosialt
sett
svært
snever
,
men
har
framleis
stor
prestisje
i
Storbritannia
.
Ein
kan
kome
seg
til
toppen
via
fleire
ruter
,
og
høgdeskilnaden
mellom
Garmisch
-
Partenkirchen
og
toppen
er
heile
2
 
200
m
,
ei
utfordring
for
sjølv
erfarne
fjellklatrarar
.
Igor
Fjodorovitsj
Stravinskij
(
russisk
:
Игорь
Фёдорович
Стравинский
,
Igor
'
Fëdorovič
Stravinskij
)
(
fødd
 
17
.
juni
 
1882
 
i
Oranienbaum
,
Russland
,
død
 
6
.
april
 
1971
 
i
New
York
)
var
ein
russisk
komponist
,
som
av
mange
,
både
i
Vesten
og
i
fødelandet
,
blir
sett
på
som
den
viktigaste
komponisten
frå
det
20
.
hundreåret
.
Han
var
ein
kosmopolitisk
russar
,
som
i
tillegg
til
å
få
heider
for
komposisjonane
sine
,
òg
blei
kjent
som
pianist
og
dirigent
,
ofte
under
premièrane
av
verka
sine
.
Under
chattium
skjedde
det
største
kjende
enkelutbrotet
til
ein
vulkan
,
Fish
Canyon
-
utbrotet
til
La
Garita
hadde
ein
vulkaneksplosivitetsindeks
på
9
,
2
(
meir
enn
10
 
000
km
³
stoff
vart
kasta
ut
)
.
[
1
]
Utbrotet
er
datert
til
27
,
51
millionar
år
sidan
.
[
2
]
|
Fana
er
ein
bydel
i
Bergen
,
med
om
lag
37
000
innbyggjarar
(
2010
)
[
1
]
.
Fram
til
1
.
januar
1972
var
han
ein
eigen
kommune
,
som
vart
slått
saman
med
Bergen
kommune
1
.
januar
1972
,
saman
med
Arna
,
Laksevåg
og
Åsane
.
Han
hadde
då
44
402
innbyggjarar
.
Fana
er
med
sine
176
,
5
km
²
den
geografisk
største
bydelen
i
Bergen
,
og
den
av
bydelane
som
har
mest
jordbruk
att
,
samstundes
som
han
er
bydelen
med
størst
folkevekst
.
Blaise
har
oppretta
fleirpartisystem
og
halde
val
i
1991
,
1998
og
2005
,
men
sigrane
hans
i
desse
vala
er
ikkje
godtekne
av
opposisjonen
fordi
dei
meiner
han
fuska
med
valsystemet
.
Dansken
Fredrik
Bajer
vann
i
1908
Nobels
fredspris
.
Han
leidde
ei
rekkje
sosiale
reformrørsler
og
-
organisasjonar
,
og
var
mellom
anna
ein
av
initiativtakarane
for
Det
internasjonale
fredsbyrået
.
Dei
hardt
ramma
befolkningane
har
heller
ikkje
lagt
press
på
styresmakter
for
å
prioritere
kamp
mot
aids
.
Dette
er
kanskje
pga
.
frykta
for
å
snakke
om
aids
,
og
særleg
frykta
for
sjølv
å
innrømme
å
vera
hiv
-
smitta
.
Slik
kan
også
styresmakter
frykte
for
å
«
snakke
»
om
hiv
/
aids
av
di
dei
er
redde
for
å
få
meir
negativ
enn
positiv
merksemd
.
(
Caldwell
2000
)
.
Sjølv
med
innsats
frå
myndigheitene
si
side
vil
ASS
-
statane
vera
hindra
av
dei
same
problema
som
hindrar
dei
innan
annan
utvikling
også
,
nemleg
korrupsjon
,
fattigdom
,
dårleg
infrastruktur
og
eit
veldig
dårleg
helsevesen
.
Kenozoikum
er
delt
inn
i
to
periodar
,
paleogen
og
neogen
,
som
igjen
er
inndelt
i
epokar
.
Paleogen
består
av
paleocen
,
eocen
og
oligocen
,
og
neogen
består
av
miocen
,
pliocen
,
pleistocen
og
holocen
.
Tidlegare
vart
kenozoikum
delt
inn
i
periodane
tertiær
(
paleocen
til
pliocen
)
og
kvartær
(
pleistocen
og
holocen
)
.
Amerikamanat
Humlene
og
humlebola
er
mykje
plaga
av
parasittar
.
Dette
er
ei
særs
viktig
årsak
til
at
humlebola
raskt
døyr
ut
,
eller
ikkje
blir
så
store
.
Humlene
er
plaga
med
innvendige
parasittar
som
gjer
dei
meir
eller
mindre
sterile
,
eller
endrar
åtferd
.
Nokre
parasittar
går
til
åtak
på
larvene
og
et
dei
opp
slik
som
parasittfluga
Brachicoma
devia
som
er
veldig
vanleg
i
humlebol
.
Men
også
sjølve
humlebolet
er
plaga
av
humla
sin
«
voksmòl
»
Aphomia
sociella
som
et
opp
voks
,
kokongar
og
organisk
avfall
i
bolet
.
Sakte
men
sikker
går
bolet
i
oppløysing
,
og
hyllast
etter
kvart
inn
i
mòllarvene
sine
silketrådar
,
for
så
til
slutt
å
døy
ut
.
Sild
vert
nytta
til
mat
.
Tomatsild
,
rømmesild
og
sursild
vert
brukt
som
pålegg
.
Fisken
inneheld
a
-
vitamin
,
d
-
vitamin
og
B12
Det
vart
funne
koparmalm
på
Røros
i
1644
.
Før
det
var
det
berre
nokre
få
fjellgardar
i
området
.
Eit
smelteverk
vart
bygd
i
1646
.
I
denne
tida
vart
Røros
fleire
gongar
brent
ned
i
svenske
åttak
.
Svenske
styrkar
øydela
heile
byen
i
1679
,
og
byen
måtte
byggjast
opp
att
.
Smelteverket
og
utvinninga
av
kopar
hadde
stor
trong
for
treverk
,
og
områda
rundt
Rørros
vart
avskoga
.
Steinkyrkja
Bergstadens
Ziir
vart
innvia
i
1784
.
Tidleg
på
1800
-
talet
var
det
dårlege
tider
og
hungersnaud
på
Røros
.
Kromgruvedrift
vart
starta
opp
i
denne
tida
.
Jarnbana
Rørosbana
vart
offisielt
opna
i
1877
.
Den
siste
store
gruva
,
Olavsgruva
var
i
drift
frå
1936
til
1972
.
Røros
Koparverk
vart
nedlagt
i
1977
.
Etter
at
gruvedrifta
vart
avslutta
er
turisme
den
viktigaste
næringa
.
Canal
+
-
Nordisk
debutant
Amanda
Den
andre
populære
bølgja
til
The
Kinks
nådde
toppen
med
State
of
Confusion
i
1983
,
men
både
indre
og
ytre
faktorar
skulle
snart
starte
å
underminere
dei
.
Ein
ny
generasjon
musikarar
tok
gradvis
over
frå
dei
meir
klassiske
artistane
som
David
Bowie
,
The
Who
og
The
Rolling
Stones
.
Band
påverka
av
The
Kinks
,
som
U2
,
The
Smiths
,
The
Jam
og
Duran
Duran
toppa
listene
.
Konsertmarknaden
i
USA
var
metta
for
Kinks
sin
del
etter
nesten
ti
år
med
kontinuerleg
turnering
.
I
tillegg
nådde
dei
indre
stridane
i
bandet
eit
kritisk
punkt
.
Lungene
er
flate
,
opp
mot
ein
meter
lange
og
ligg
på
ryggsida
av
dyret
.
Om
lag
90
 
%
av
lufta
i
lungene
blir
skifta
ut
ved
kvar
pust
.
Langsetter
kroppen
ligg
to
mellomgolv
.
Desse
går
frå
ryggvirvlane
ut
mot
kvar
side
på
dyret
.
Desse
mellomgolva
skil
lungene
frå
tarmane
.
Kvar
lunge
ligg
altså
i
sitt
eige
lukka
rom
.
Dyra
kommuniserer
under
vatn
med
lydar
i
området
6
-
8
KHz
.
Ein
trur
dei
tidlegaste
pattedyra
klekka
ut
ungane
frå
egg
i
lite
utvikla
form
slik
at
dei
var
avhengige
av
morsmjølk
,
varme
og
skydd
.
Denne
forma
for
reproduksjon
ser
vi
i
dag
berre
hos
monotrematane
nebbdyr
og
maurpiggsvin
.
Byen
vart
herja
av
slavarar
under
folkevandringstida
på
400
-
og
500
-
talet
,
men
vart
bygd
opp
att
i
tidleg
mellomalder
.
I
mellomalderen
vart
han
først
nemnd
som
Cylie
i
krønika
til
Admont
,
som
vart
skriven
mellom
1122
og
1137
.
The
Wild
,
the
Innocent
&
the
E
Street
Shuffle
var
det
andre
studioalbumet
til
Bruce
Springsteen
.
Albumet
vart
gjeve
ut
i
1973
.
 
 
 
 
Panjabi
Etter
at
Vorwärts
hadde
gitt
den
heilhjarta
stønaden
sin
til
det
feilslåtte
attentatet
mot
Pressens
kong
Friedrich
Wilhelm
IV
blei
Marx
og
mange
andre
i
januar
1845
etter
prøyssisk
påtrykk
beordra
til
å
forlate
Paris
.
Saman
med
Engels
drog
han
då
til
Brussel
i
Belgia
.
Under
ei
studiereise
dei
to
hadde
til
England
sommaren
1845
knytte
dei
kontaktar
med
den
revolusjonære
fløya
av
chartistane
.
Dei
høgaste
toppane
er
Musala
2
 
925
m
,
Litle
Musala
2
 
902
m
og
Iretsjek
2
 
852
m
.
I
følge
Rules
of
Golf
må
slike
ballar
ikkje
vega
meir
enn
45
,
93
gram
,
ha
ein
diameter
mindre
enn
42
,
67
mm
,
eller
skilja
seg
noko
særleg
frå
ei
symmetrisk
kule
.
I
Nokre
Salmar
har
songen
melodireferanse
til
«
Her
vil
ties
,
her
vil
bies
»
,
forøvrig
same
melodireferanse
Grundtvig
-
salmen
«
Påskemorgen
slukker
sorgen
»
hadde
i
Landstads
kirkesalmebog
.
I
dag
vert
han
oftast
sungen
til
ein
norsk
folketone
frå
Oppdal
,
ein
variant
av
ein
melodi
frå
Halle
1705
/
1708
,
slik
han
er
notert
i
Norsk
Salmebok
(
nr
65
,
6
vers
)
.
Mange
ulike
kalendrar
blir
nytta
idag
og
har
blitt
nytta
gjennom
historia
:
Med
kroppstemperatur
er
utanda
luft
nesten
heilt
i
likevekt
med
vassdamp
.
I
kald
luft
vil
den
utanda
dampen
raskt
kondensere
,
og
vise
seg
som
ei
lita
sky
av
små
vassdropar
som
kondenserar
eller
frys
på
overflater
.
Det
lulesamiske
skriftspråket
vart
etablert
av
Lars
Levi
Læstadius
(
1800
–
1861
)
med
det
religiøse
verket
Hålaitattem
Ristagasa
ja
Satte
almatja
kaskan
(
'
Samtale
mellom
ein
kristen
og
ein
ikkje
-
truande
'
,
1837
el
.
1839
)
.
I
1844
gav
han
ut
Tåluts
suptsasah
,
ei
bibelhistorie
på
259
sider
.
Det
vart
gjeve
ut
ei
salmebok
på
lulesamisk
i
1895
.
I
byrjinga
av
1900
-
talet
utvikla
K
.
B
.
Wiklund
eit
skriftspråk
for
lulesamisk
.
Etter
2
.
verdskrigen
kom
Bergsland
/
Ruong
ortografien
,
den
første
samiske
ortografien
der
ein
morsmålstalar
hadde
vore
med
og
utvikle
han
.
Gjeldande
lulesamiske
skriftspråk
vart
utarbeida
av
lulesamisk
språknemnd
,
og
vedtatt
i
1983
.
Dyra
har
ei
karakteristisk
flat
og
oval
form
.
St
.
James
'
s
Park
er
den
austlegaste
av
ein
nesten
uavbroten
kjede
av
parkar
som
òg
omfattar
(
vestover
)
Green
Park
,
Hyde
Park
og
Kensington
Gardens
.
Vesle
Alföld
er
Hanság
,
Seewinkel
,
Neusiedlbekkenet
,
Rábaköz
,
Szigetköz
,
Marcalibekkenet
,
Mosonsletta
,
Komárom
-
Esztergom
-
sletta
og
Žitný
ostrov
.
Canada
har
nokre
nasjonale
symbol
,
som
bladet
frå
lønnetreet
,
som
me
finn
igjen
både
på
det
kanadiske
flagget
og
riksvåpenet
.
Bladet
har
vore
brukt
som
symbol
sidan
tidleg
på
1700
-
talet
,
og
speglar
kor
vanleg
og
viktig
lønnetreet
har
vore
for
landet
,
særleg
gjennom
utvinning
av
lønnesirup
.
Denne
rørsla
utvbikla
seg
til
ein
enno
meir
primitiv
form
for
garasjerock
som
vart
kjend
som
garagepunk
seint
i
1980
-
åra
,
takka
vere
band
som
The
Gories
,
Thee
Mighty
Caesars
,
The
Mummies
,
Thee
Headcoats
og
The
Devil
Dogs
.
Bands
som
spelte
garagepunk
skil
seg
frå
garasjerock
revival
-
band
ved
at
dei
var
mindre
karikaturaktige
og
stilen
deira
var
enno
meir
larmande
og
upolert
,
ofte
med
element
av
protopunk
og
punkrock
frå
1970
-
åra
(
derfor
namnet
«
garagepunk
»
)
.
Den
tyske
riddarordenen
sin
aggressive
politikk
mot
Polen
og
Litauen
førte
til
opprettinga
av
Det
polsk
-
litauiske
samveldet
i
1386
.
Krigen
med
ordenen
braut
ut
på
ny
i
1409
då
krossfararane
gjekk
til
åtak
på
polske
landområde
.
Etter
Den
tyske
riddarordenen
sitt
nederlag
ved
Tannenberg
i
1410
utnemnde
byrådet
i
Danzig
Vladislav
II
Jagello
til
sin
nye
herskar
,
men
den
polske
kongen
oppheva
dette
løftet
i
1411
som
følgje
av
freden
med
ordenen
i
Thorn
(
Torun
)
.
Geografisk
inndeling
:
Han
fekk
æresoppreising
i
1884
«
for
senere
fortjenester
»
.
Lars
Jacobsen
Hætta
var
sentral
i
arbeidet
med
omsetjinga
av
Bibelen
til
nordsamisk
i
lag
med
J
.
A
.
Friis
,
eit
arbeid
som
tok
til
då
han
sett
i
fengsel
på
Akershus
,
men
som
heldt
fram
etter
at
han
slapp
ut
av
fengselet
.
Den
samiske
Bibelen
kom
ut
i
1895
,
og
er
framleis
den
einaste
komplette
bibelutgåva
på
samisk
.
Hætta
dikta
òg
salmar
på
samisk
.
Tre
strofer
frå
ein
av
desse
,
"
De
Genesaret
jávregáttis
"
,
er
omsett
til
norsk
bokmål
og
står
i
Norsk
salmebok
på
nr
.
556
:
"
Gud
,
la
din
Ånd
ved
guddomsordet
"
.
I
lag
med
Friis
ga
han
ut
fleire
salmesamlingar
og
salmeboka
Salbmagirja
(
Kristiania
1870
)
.
Til
liks
med
fleire
andre
nasjonar
i
tida
etter
andre
verdskrigen
,
har
Frankrike
auka
innsatsen
i
Antarktis
for
å
tryggja
sine
interesser
i
denne
parten
av
verda
.
Dei
franske
polarekspedisjonane
,
Missions
Paul
-
Émile
Victor
,
vart
skipa
i
1947
,
og
hadde
i
perioden
1948
til
1953
tre
overvintringar
og
to
sumaropphald
i
området
.
Den
fyrste
forskingsstasjonen
,
Port
Martin
,
vart
etablert
i
1949
–
1950
,
men
flytta
lengre
mot
aust
,
til
øya
Pétrels
,
etter
ein
brann
.
Den
nye
stasjonen
,
som
fekk
namnet
Base
antarctique
Dumont
d
'
Urville
,
er
framleis
i
drift
med
eit
trettitals
personar
,
det
doble
om
sumaren
,
då
det
vart
heilårsdrift
etter
at
Antarktistraktaten
vart
underskriven
i
1959
.
Basen
vart
supplert
med
ein
ny
stasjon
,
Concordia
,
skipa
i
samarbeid
med
Italia
,
for
å
gjere
astronomiske
,
geofysiske
og
klimatologiske
granskingar
og
studiar
.
Ryggstrengdyra
har
namnet
sitt
etter
ryggstrengen
(
chorda
dorsalis
eller
notokord
)
.
Dette
er
ein
elastisk
støttestav
som
ligg
over
tarmkanalen
.
Funksjonen
er
sannsynlegvis
å
halde
lengda
til
dyret
konstant
under
rørsle
,
noko
som
kan
forklare
korfor
ringmuskellaget
(
som
oppstod
i
stamarten
til
bilateriane
)
gjekk
tapt
,
i
og
med
at
dette
muskellaget
hadde
same
funksjon
.
Ryggstrengen
er
hos
pattedyr
berre
bevart
som
små
væskefylte
«
puter
»
i
brusken
i
mellomvirvelskiveane
.
Over
ryggstrengen
ligg
ryggmargen
,
som
på
dette
stadiet
blir
kalla
nevralrøret
,
fordi
det
bli
danna
som
eit
einskilt
væskefylt
rør
.
Opphavet
til
dette
røret
er
usikker
,
men
ein
teori
går
ut
på
at
røret
har
opphavet
sitt
i
ei
fjern
larveform
kledd
med
ciliehår
.
Med
unntak
av
einskilde
hemichordatar
er
dette
eit
trekk
ryggstrengdyra
er
åleine
om
,
og
som
har
gjort
ei
sterk
utvikling
av
nervesystemet
mogleg
.
Skifer
er
ein
metamorf
eller
sedimentær
bergart
,
danna
ved
at
sand
,
leire
og
grus
som
har
blitt
avsatt
(
sedimentert
)
på
botnen
av
store
innsjøar
eller
i
havet
.
På
svensk
vert
Odin
kalla
Oden
,
men
på
tysk
er
han
Wotan
,
som
er
avleia
av
Wut
,
raseri
.
I
tillegg
har
guden
mange
andre
namn
eller
kenningar
,
som
viser
mange
eigenskapar
og
kunner
.
Han
kan
omskapa
seg
til
kva
det
skal
vera
.
Andre
medverkande
Medan
Jinnah
lenge
heldt
seg
i
den
moderate
fløyen
i
Kongresspartiet
,
gjekk
han
i
1913
inn
i
All
India
Muslim
League
,
som
ønska
ein
eigen
muslimsk
stat
for
dei
indiske
muslimane
.
I
1916
blei
han
vald
til
president
for
partiet
for
første
gong
.
Han
var
med
på
å
utforma
Lucknow
Pact
,
ein
avtale
mellom
Ligaen
og
Kongresspartiet
om
å
ståsaman
mot
den
britiske
kolonimakta
.
Han
var
også
delaktig
i
grunnlegginga
av
All
India
Home
Rule
League
i
1916
.
Deretter
kjem
bispemøtet
,
det
vil
seie
kollegiet
av
biskopar
.
De
samlast
tre
gonger
i
året
,
og
blir
leidd
av
ein
preses
.
Já
as
comprou
.
Han
har
(
«
allereie
»
)
kjøpt
dei
.
Não
se
amam
?
Elskar
dei
ikkje
kvarandre
?
Med
eit
areal
på
berre
245
km
²
er
Val
-
de
-
Marne
eit
av
dei
franske
departementa
med
minst
utstrekking
.
Hannane
har
vanlegvis
«
skjegg
»
,
ein
dusk
av
grove
hårliknande
fjør
som
veks
ut
frå
midten
av
brystet
.
Dusken
er
i
gjennomsnitt
23
cm
i
lengd
.
I
nokre
stammar
har
10
til
20
prosent
av
hoene
slike
duskar
,
i
regelen
kortare
og
tynnare
enn
hos
hannane
.
Den
vaksne
hannen
veg
normalt
5
-
11
kg
,
og
måler
100
-
125
cm
.
Vaksne
hofuglar
er
vanlegvis
mykje
mindre
,
frå
3
til
5
,
4
kg
og
er
76
-
95
cm
i
lengd
.
Vengespennet
varierer
frå
1
,
25
til
1
,
44
m
.
Den
største
individet
ein
kjenner
av
vill
kalkun
var
17
,
2
kg
.
Koordinatar
:
63
°
37
′
58
″
N
8
°
42
′
24
″
E

Nederlendaren
Jan
Swammerdam
var
den
fyrste
som
skildra
ein
raud
blodlekam
.
Det
var
i
1658
og
han
nytta
eit
tidleg
mikroskop
.
Han
vart
kalla
«
The
Ox
»
(
«
oksen
»
)
på
grunn
av
den
sterke
kroppsbygninga
,
emna
hans
til
å
«
ete
,
drikke
eller
å
gjere
meir
enn
nokon
av
dei
andre
»
og
ikkje
på
grunn
av
storleiken
sin
eller
emna
til
å
stå
stille
under
konsertar
.
Bill
Wyman
har
kalla
han
den
«
stillaste
mannen
privat
,
men
den
mest
lydhøyre
på
scenen
»
.
Av
same
grunn
vart
han
ofte
kalla
«
Thunderfingers
»
av
dei
andre
i
bandet
og
av
Who
-
tilhengjarar
.
«
Hey
Joe
»
er
ein
amerikansk
song
frå
1960
-
åra
som
har
vorte
ein
rockestandard
og
spelt
av
mange
hundre
forskjellige
artistar
.
[
1
]
[
2
]
[
3
]
«
Hey
Joe
»
fortel
soga
om
ein
mann
som
er
på
rømmen
og
planlegg
og
dra
til
Mexico
etter
å
ha
skote
kona
si
.
[
4
]
Forskjellige
tilskrivingar
og
påstandar
har
gjort
at
ein
ikkje
er
100
 
%
sikker
på
kven
som
har
skrive
songen
.
[
3
]
[
4
]
Den
første
kjende
innspelinga
av
songen
er
frå
seint
i
1965
av
garasjebandet
The
Leaves
frå
Los
Angeles
,
[
5
]
,
som
òg
hadde
den
første
hitversjonen
av
songen
med
ei
nyinnspeling
frå
1966
.
Den
mest
kjende
versjonen
i
dag
er
av
The
Jimi
Hendrix
Experience
frå
1966
.
[
6
]
Songtittelen
vert
stundom
skriven
«
Hey
Joe
,
Where
You
Gonna
Go
?
»
eller
liknande
variantar
.
Sjølv
om
det
ikkje
var
offisielle
CSN
-
eller
CSNY
-
prosjekt
i
løpet
av
året
,
var
1972
eit
fruktbart
år
for
alle
medlemmene
og
soloarbeidet
deira
.
Young
vart
superstjerne
med
Harvest
og
singelen
«
Heart
of
Gold
»
.
Stills
slo
seg
saman
med
det
tidlegare
Byrd
-
medlemmet
Chris
Hillman
og
danna
countrybandet
Manassas
,
som
gav
ut
eit
dobbeltalbum
.
I
lag
med
dei
tre
CSN
-
platene
vart
albumet
Manassas
det
sjette
albumet
Stills
fekk
på
Topp
10
på
rad
.
Nash
skreiv
i
lag
med
Young
singelen
«
War
Song
»
.
[
14
]
Nash
og
Crosby
slo
seg
saman
og
følte
nok
av
den
same
entusiasmen
dei
hadde
følt
i
starten
av
CSN
,
før
kranglinga
byrja
.
Dette
førte
til
det
første
albumet
deira
som
duo
,
Graham
Nash
David
Crosby
,
som
nådde
fjerdeplassen
på
albumlista
.
Sør
-
Trøndelag
var
mellom
dei
siste
fylka
i
landet
som
fekk
nynorske
skulekrinsar
.
Etter
den
fyrste
i
Rennebu
i
1908
og
nokre
fleire
kring
1920
,
var
det
berre
i
alt
39
krinsar
i
1935
.
Kring
andre
verdskrigen
gjekk
mesta
100
nye
krinsar
over
til
nynorsk
,
og
i
1947
var
det
i
alt
135
krinsar
i
landfolkeskulen
,
med
36
%
av
elevane
(
29
%
medrekna
Trondheim
)
.
Målet
stod
særleg
sterkt
i
Orkladalføret
og
delar
av
Gauldalen
,
noko
svakare
i
Tydalføret
og
delar
av
Fosen
,
medan
det
ikkje
fekk
innpass
kring
Trondheim
og
dei
fleste
kystkommunane
.
I
atten
kommunar
var
nynorsken
einerådande
,
tretten
var
delte
mellom
måla
,
medan
bokmålet
var
einerådande
i
25
kommunar
.
Tidlegare
hadde
hesten
ein
viktig
plass
i
landbruket
,
men
traktorer
har
stort
sett
tatt
over
for
nyttearbeidet
,
og
hesten
vert
i
dag
mest
brukt
i
tevlingar
eller
til
fritidsaktivitetar
.
Hesteeigarar
som
tener
pengar
på
hestar
driv
enten
med
konkurransesport
som
trav
eller
galopp
,
eller
dei
handlar
med
hestar
.
I
følgje
segnet
skal
Grigor
Lusavorich
(
Gregor
Lysbringaren
)
ha
klatra
til
toppen
av
Aragat
for
å
be
,
då
han
såg
eit
lys
som
kom
ned
mot
han
frå
himmelen
.
Segnet
hevdar
at
ein
framleis
kan
sjå
dette
lyset
i
dag
,
men
berre
dei
som
er
vald
ut
til
å
kunne
sjå
det
.
Pałac
łazienkowski
Innfødde
andorranarar
er
i
mindretal
i
sitt
eige
land
,
og
utgjer
bare
ein
tredel
av
innbyggjarane
.
Spanjolar
er
den
største
folkegruppa
i
landet
,
og
utgjer
43
 
%
av
befolkninga
.
Portugisarar
(
11
 
%
)
og
franskmenn
(
7
 
%
)
utgjer
andre
store
minoritetar
i
landet
.
Namnet
var
lite
brukt
i
Noreg
før
1930
,
men
var
blant
dei
mest
utbreidde
døypenamna
for
jenter
på
1960
-
tallet
.
Rettskrivinga
av
1941
var
ei
rettskrivingsreform
etter
tankane
som
rådde
i
partiet
Nasjonal
Samling
(
NS
)
.
Under
den
andre
verdskrigen
var
partiet
med
tysk
hjelp
det
statsberande
partiet
i
Noreg
.
Dermed
kunne
partiet
få
gjennomført
tankar
det
ikkje
fekk
fleirtal
for
før
krigen
.
Ein
av
dei
eigentlege
grunnleggjarane
av
Montenegro
var
den
montenegrinske
biskopen
Danilo
Petrović
-
Njegoš
(
1697
-
1735
)
,
som
avskaffa
den
folkelege
valretten
,
slik
at
kvar
vladika
(
fyrstbiskop
)
sjølv
fekk
peike
ut
etterfølgjaren
sin
.
Etter
den
tid
kom
huset
Petrović
-
Njegoš
til
å
styre
fram
fram
til
1918
då
landet
vart
okkupert
av
Serbia
.
Danilo
hadde
nære
samband
med
Russland
og
var
med
på
å
forme
framtida
til
landet
.
Han
regjerte
i
Montenegro
fram
til
etter
den
første
verdskrigen
.
Sentralt
på
øya
ligg
klosteret
Nea
Moni
frå
1000
-
talet
,
som
er
kjend
for
massakren
under
opprøret
i
1822
.
Uttrykket
alternativ
rock
dukka
opp
tidleg
på
1980
-
talet
for
å
skildre
rockeartistar
som
ikkje
passa
inn
i
dei
andre
sjangrane
som
fanst
på
denne
tida
.
Band
som
vart
kalla
«
alternative
»
kunne
ha
ein
nesten
kva
stil
som
helst
så
lenge
han
ikkje
var
vanleg
å
høyre
på
radio
.
Dei
fleste
altenative
rockebanda
var
derimot
påverka
av
punkrockrørsla
.
Viktige
band
som
høyrte
til
denne
sjangeren
på
1980
-
talet
var
R
.
E
.
M
.
,
Sonic
Youth
,
The
Smiths
,
the
Pixies
,
Hüsker
Dü
,
The
Cure
og
mange
andre
.
Artistane
vart
stort
sett
gjeve
ut
på
sjølvstendige
plateselskap
og
bygde
opp
ein
stor
tilhengjarskare
i
undergrunnsmiljø
gjennom
studentradio
,
fanmagasin
og
turnering
.
Sjølv
om
desse
gruppene
ikkje
oppnådde
store
salstal
påverka
dei
generasjonen
av
musikarar
som
dukka
opp
på
1980
-
talet
og
fleire
enda
opp
med
stor
suksess
på
1990
-
talet
.
Av
undersjangrar
som
høyrer
til
alternativ
rock
på
1980
-
talet
finn
ein
jangle
pop
,
gothrock
,
studentrock
og
indiepop
.
Det
neste
tiåret
skulle
alternativ
rock
kome
fram
i
lyset
med
grunge
i
USA
og
britpop
i
Storbritannia
.
Dei
økonomiske
rettane
er
regulerte
i
Åndsverkloven
§
2
.
Det
heiter
her
at
opphavsretten
gjev
«
einerett
til
å
rå
over
åndsverket
ved
å
framstille
varig
eller
mellombels
eksemplar
av
det
og
ved
å
gjere
det
tilgjengeleg
for
publikumet
,
i
opphavleg
eller
endra
person
,
i
omsetting
eller
tilverking
,
i
annan
litteratur
-
eller
kunstart
eller
i
annan
teknikk
.
»
I
Den
norske
kyrkja
held
ein
julegudstenestar
på
ettermiddagen
,
og
i
nokre
kyrkjelydar
også
midnattsmesse
.
Klokka
1700
kimer
alle
kyrkjeklokkene
,
ein
ringer
jula
inn
og
julehelga
tar
til
.
Det
er
vanleg
å
tenna
lykter
på
gravene
til
nære
slektningar
.
Smolensk
oblast
,
(
russisk
Смоленская
область
)
er
ein
provins
i
Russland
og
eit
av
føderasjonssubjekta
i
den
russiske
føderasjonen
.
Hovudstaden
er
Smolensk
,
arealet
er
49
786
km
²
og
innbyggjartalet
er
993
500
(
2007
)
.
Einkvar
ayllu
var
sjølvforsynt
med
handverksvarer
.
Kopar
,
tinn
,
sølv
og
gull
var
kjende
metall
,
men
alt
gull
vart
konfiskert
av
styresmakta
.
I
Chimu
og
i
inkariket
hadde
dei
betre
kunnskap
om
metallteknologi
enn
hjå
nokon
anna
folk
i
førkolumbisk
Amerika
.
Dei
lagde
bronse
som
legeringar
av
tinn
og
kopar
.
Dei
kjende
til
herding
,
forgylling
,
logging
,
klinking
,
hamring
av
metall
i
formgjeving
og
andre
teknikkar
.
Medan
det
stadig
kom
teknologiske
nyvinningar
tok
radioamatørar
i
bruk
det
nye
kommunikasjonsmiddelet
.
Reginald
Fessenden
frå
Massachusetts
utførte
det
som
kanskje
var
verdas
første
kringkasting
då
han
overførte
eit
juleprogram
med
opplesing
og
musikk
julaftan
1906
.
Den
første
amatørradioklubben
blei
stifta
i
USA
i
1909
.
Radiokommunikasjon
spelte
raskt
ei
rolle
innan
skipsfart
,
mellom
anna
av
den
japanske
marinen
i
slaget
ved
Tsushima
i
1905
,
og
i
samband
med
det
kjende
forliset
til
RMS
«
Titanic
»
i
1912
.
Hovudstaden
er
byen
Cuneo
.
Han
har
eit
areal
på
6
 
903
km
²
og
totalt
556
 
359
innbyggjarar
(
2001
)
.
Det
er
250
kommunar
i
provinsen
og
dei
største
av
desse
er
:
Etter
å
ha
tapt
krigen
vart
Tokhtamysh
så
fjerna
frå
trona
av
khan
Temur
Kutlugh
og
emir
Edigu
,
støtta
av
Tamerlane
.
Då
Tokhtamysh
bad
Vytautas
den
store
om
støtte
for
å
ta
tilbake
horden
,
samla
Vytautas
saman
ein
stor
hær
som
inkluderte
litauarar
,
rutenarar
,
russarar
,
mongolar
,
moldovarar
,
polakkar
,
rumenarar
og
tyske
riddarar
.
Prosessen
der
materiale
legg
seg
til
ro
i
eit
lag
på
botnen
vert
kalla
sedimentasjon
eller
avsetjing
.
Ordet
vert
fyrst
og
fremst
brukt
om
sand
og
leire
i
vatn
,
men
det
kan
også
dreie
seg
om
tyngre
organiske
partiklar
.
Kongo
er
plassert
midt
i
hjartet
av
det
ekvatoriale
Afrika
,
og
har
eit
av
dei
meir
pålitelege
klimaa
i
Afrika
.
Den
intertropiske
konvergenssona
dreg
med
seg
vått
og
torevêrsprega
vêr
nordover
frå
mars
til
november
,
og
sørover
frå
desember
til
februar
.
Områda
i
mellom
,
inkludert
Mbandaka
som
ligg
midt
på
ekvator
,
får
to
regntider
kvart
år
.
Sjølv
dei
tørraste
månadane
får
minst
100
mm
.
Vinden
er
stort
sett
svak
og
lufta
trykkande
året
rundt
.
Nedteikningane
av
Draumkvedet
er
,
langt
på
veg
,
sprikjande
og
fragmentariske
.
Den
best
kjende
teksta
i
vår
tid
er
ein
rekonstruksjon
/
restitusjon
på
52
strofer
,
laga
av
Moltke
Moe
i
1890
-
åra
.
Melodiane
som
er
nedteikna
til
Draumkvedet
,
svarar
stort
sett
til
tonar
som
også
er
i
bruk
til
gamle
-
stev
.
Den
firelina
folkevisestrofa
i
Draumkvedet
har
same
metrum
som
gamlestevet
.
Men
ulikt
gamlestevet
har
Draumkvede
,
og
difor
også
tonane
,
omkved
,
slik
det
er
vanleg
i
balladar
.
I
vår
tid
er
det
praksis
at
Draumkvedet
blir
framført
med
ulike
tonar
til
dei
ulike
bolkane
i
visa
.
Les
meir
…
Nólsoyar
Páll
var
motstandar
av
handelsmonopolet
og
kjempa
for
frihandel
og
sjølvstende
for
Færøyane
.
Fuglakvæði
hans
er
ei
vise
der
tjelden
symboliserer
han
sjølv
,
og
dermed
au
den
frie
færøyingen
.
I
1804
bygde
han
saman
med
Royndin
Fríða
Færøyanes
fyrste
sjølveigde
skip
sia
Magnus
Heinasons
tid
.
Skipet
hans
kom
godt
med
da
Færøyane
i
1807
var
trua
av
hungersnød
under
krigen
mellom
Danmark
og
England
.
Nólsoyar
Páll
satte
inn
skipet
sitt
for
å
skaffe
korn
til
øyfolket
.
Han
omkom
i
eit
forlis
vinteren
1808
/
1809
og
er
nå
nasjonalhelten
til
Færøyane
.
Provinsen
La
Coruña
To
ved
Foden
desforuden
,
Av
kunsthandverk
har
landet
særleg
ein
rik
tekstiltradisjon
,
med
vevnad
,
teppe
og
broderi
;
lêr
,
metallarbeid
i
kopar
,
massing
og
sølv
,
og
keramikk
.
Ei
nyare
kunstform
er
køyretøydekorasjon
,
der
bussar
,
rickshawar
og
lastebilar
blir
rikt
utstyrte
og
måla
.
Orda
for
jenter
kan
også
brukast
i
samanhengar
eller
åleine
for
å
visa
til
tenestejenter
,
og
i
nokre
samanhengar
også
for
å
visa
til
prostituerte
eller
lettliva
kvinner
.
Liknande
bruk
finst
også
i
andre
språk
,
til
dømes
engelsk
«
girl
»
,
som
både
har
blitt
brukt
om
prostituerte
og
tenestefolk
.
Dei
viktigaste
menneskerettane
etter
naturretten
er
personleg
fridom
,
næringsfridom
,
organisasjonsfridom
og
retten
til
å
binda
seg
ved
lovnad
,
avtale
eller
skadegjerande
handling
.
I
moderne
menneskerettstenking
har
retten
til
liv
,
ytringsfridom
,
røysterett
,
rettsstryggleik
og
trusfridom
vokse
fram
som
viktige
menneskerettar
.
(
pinyin
Qīng
cháo
,
Wade
-
Giles
Ch
'
ing
ch
'
ao
)
mandsjuisk
(
Daicing
gurun
)
RēzekneRēzekne
Ei
t
-
skjorte
er
ei
enkel
skjorte
med
beine
liner
og
korte
ermer
som
gjev
henne
form
som
ein
T
.
Opphavleg
var
ho
bare
brukt
som
ei
underskjorte
,
men
i
dag
er
det
òg
vanleg
å
bruka
bare
t
-
skjorte
som
overplagg
i
avslappa
samanhengar
.
Dei
første
t
-
skjortene
var
enkle
kvite
bomullsplagg
,
men
dei
blei
etter
kvart
laga
i
ulike
fargar
og
med
mønster
eller
påtrykt
tekst
.
T
-
skjorter
blir
brukte
av
begge
kjønn
og
av
folk
av
alle
aldrar
,
sjølv
om
dei
nok
er
mest
populære
blant
ungdom
.
Langs
den
nordlege
kysten
er
derimot
havtemperaturen
svært
varm
,
og
kystområda
har
svært
høge
temperaturar
mellom
april
og
september
.
Den
høge
fukta
gjer
at
denne
delen
av
Somalia
har
det
mest
ubehaglege
klimaet
.
I
dei
indre
områda
er
det
enno
varmare
,
men
fukta
er
mindre
.
Enkelte
stader
her
har
dei
høgaste
årlege
middeltemperaturane
i
verda
.
Som
alle
semittiske
språk
brukar
også
akkadisk
den
såkalla
rotbøyninga
.
I
ei
ordrot
er
det
vanlegvis
tre
konsonantar
,
dei
såkalla
radikalane
.
I
transkripsjonen
er
det
av
og
til
brukt
store
bokstavar
på
radikalane
eller
rotkonsonantane
,
til
dømes
PRS
(
avgjøra
)
.
Mellom
og
rundt
desse
rotkonsonantane
blir
det
i
akkadisk
sett
inn
ulike
infiksar
,
prefiks
og
suffiks
,
som
har
grammatiske
og
orddannande
funksjonar
.
Konsonant
-
vokal
-
mønsteret
som
dette
fører
til
,
differensierer
grunntydinga
til
rota
.
Den
midterste
rotkonsonanten
(
radikalen
)
kan
vera
enkel
eller
dobbel
(
forlenga
)
.
Denne
forskjellen
er
tydingsskiljande
.
Eit
døme
på
dette
fins
i
avsnittet
«
Verbmorfologi
»
.
Ein
sekshestekrefters
dampmaskin
kunne
dermed
erstatte
seks
hestar
.
Ein
har
i
ettertid
funne
at
få
hestar
er
i
stand
til
å
levere
så
mye
som
ein
hestekraft
over
tid
slik
at
James
Watts
dampmaskiner
faktisk
estatta
fleire
hestar
enn
det
blei
lova
.
For
oversyn
over
artar
i
taksonomisk
rekkjefølgje
,
sjå
artiklar
om
underfamiliar
:
Særleg
i
katolske
land
er
det
også
vanleg
å
eta
«
kongekaker
»
,
særskilde
kaker
der
det
gjerne
er
innbakt
bønner
eller
små
figurar
meir
eller
mindre
knytte
til
feiringa
.
Tradisjonelt
blei
den
som
fekk
gjenstanden
i
kaka
utropt
til
(
bønne
)
konge
eller
dronning
for
dagen
.
I
nyare
tid
kan
ein
i
staden
få
i
oppdrag
å
kjøpa
neste
kake
.
Mange
atomkjernar
har
spinn
.
Både
elektron
,
nøytron
og
proton
har
spinn
på
&
;
1
/
2
.
Ein
atomkjerne
med
upara
nukleon
vil
derfor
ha
spinn
.
Desse
vil
vera
magnetiske
og
vil
,
dersom
dei
vert
plassert
i
eit
sterkt
magnetfelt
,
orientera
seg
med
eller
mot
dette
.
Visse
frekvensar
av
elektromagnetisk
stråling
vil
få
spinn
til
å
skifta
retning
.
Energi
vert
absorbert
.
Tyrkiske
språk
vert
er
hovudspråket
i
Tyrkia
og
Aserbajdsjan
og
eit
minoritesspråk
i
delar
av
Kypros
,
Bulgaria
,
Serbia
,
Hellas
,
Russland
,
Republikken
Makedonia
,
Moldova
,
Ukraina
,
Kaukasia
og
i
tyrkiske
diasporasamfunn
i
fleire
andre
europeiske
land
(
hovudsakleg
Tyskland
,
Sverige
,
Frankrike
,
Belgia
og
Nederland
)
.
Danmark
har
det
høgste
skattenivået
i
verda
,
og
for
personar
i
dei
høgste
inntektsgruppene
kan
skatteprosenten
kome
opp
i
62
,
3
(
inkludert
8
 
%
trygdeavgift
)
.
Toppskatten
slår
inn
ved
inntekter
over
347
 
200
danske
kroner
.
Det
er
også
skatt
på
finansinntekter
slik
som
aksjeutbytte
,
her
varierer
skatteprosenten
mellom
28
og
45
.
[
47
]
I
folketeljinga
i
1801
vart
sju
personar
manntalsførte
med
namnet
Birger
,
seks
av
dei
budde
i
Davik
.
Det
var
nokre
hundre
brukarar
av
dei
andre
namnevariantane
.
I
Noreg
er
det
tradisjonelt
tre
type
bankar
:
sparebankar
,
forretningsbankar
og
statlege
bankar
.
I
seinare
år
har
også
mange
utanlandske
bankar
etablert
seg
i
Noreg
.
Verksemda
vert
regulert
av
sparebanklova
og
forretningsbanklova
,
og
andre
lover
som
finansavtalelova
.
Bankar
opererer
under
konsesjon
og
tilsyn
frå
Finanstilsynet
.
Namnet
Iberia
kjem
frå
det
greske
ordet
Ἱβηρία
(
Ibēría
)
som
greske
geografar
under
Romarriket
kalla
halvøya
.
Namnet
vart
ikkje
nytta
om
eit
enkelt
land
eller
eit
enkelt
folk
.
[
1
]
Strabius
avgrensa
Iberia
frå
Keltikē
ved
Pyrenane
og
heile
landmassen
sør
for
fjella
(
han
sa
feilaktig
vest
for
)
.
Folketettleiken
på
336
/
km
²
er
ein
av
dei
høgaste
i
Europa
etter
Nederland
og
småstatar
som
Monaco
.
NRK
Sørlandet
er
NRK
sitt
distriktskontor
i
fylka
Aust
-
Agder
og
Vest
-
Agder
.
Hovudkontoret
ligg
på
Tangen
i
Kristiansand
i
Vest
-
Agder
,
medan
lokalkontoret
i
Aust
-
Agder
har
base
i
Pollen
i
Arendal
.
Det
er
og
et
einmannsbetent
lokalkontor
i
Farsund
i
Vest
-
Agder
.
Distriktskontoret
produserer
6
timar
radio
og
ein
halv
time
fjernsyn
dagleg
,
i
tillegg
til
nyhende
for
tekst
-
tv
og
internett
.
Stridsvogna
var
med
på
å
gjere
skyttargravskrigen
umoderne
,
og
tusenar
av
stridsvogner
i
bruk
av
britiske
og
franske
styrkjer
var
med
å
bidra
til
allierte
sigrar
.
I
byrjinga
var
det
blanda
resultat
ved
bruk
av
stridsvogner
,
ettersom
dei
var
svært
upålitelege
.
Tyske
styrkar
brukte
stort
sett
eit
lite
utval
av
erobra
einingar
,
ettersom
dei
sjølve
berre
produserte
tjue
eigenkonstruerte
vogner
,
A7V
.
Døme
:
Etter
første
verdskrigen
vart
Fasci
di
combattimento
(
Squadristi
)
(
«
fascistane
»
)
grunnlagt
i
Milano
i
1919
.
I
1922
la
Benito
Mussolini
ut
fra
Milano
på
marsjen
sin
mot
Roma
.
Kristian
IV
døydde
den
28
.
februar
1648
på
Rosenborg
slott
i
Danmark
og
vart
gravlagd
i
Roskilde
Domkyrkje
.
Han
vart
etterfylgd
av
sonen
Fredrik
III
.
Og
eg
høyrde
ei
høg
røyst
frå
kongsstolen
,
som
sagde
:
«
Sjå
,
Guds
bustad
er
hjå
menneski
,
og
han
skal
bu
hjå
deim
;
og
dei
skal
vera
hans
folk
,
og
Gud
sjølv
skal
vera
hjå
deim
og
vera
deira
Gud
.
Og
han
skal
turka
kvar
tåra
av
augo
deira
,
og
dauden
skal
ikkje
meir
vera
til
,
og
ikkje
sorg
og
ikkje
skrik
og
ikkje
pinsla
skal
meir
vera
til
;
for
dei
fyrste
ting
er
burtfarne
.
»
Under
åttiårskrigen
stoppa
handelen
opp
.
Nijmegen
vart
ein
del
av
Dei
sameinte
Nederlanda
i
1585
og
som
ein
grenseby
vart
han
omleira
fleire
gongar
.
Artinskium
(
Baigendzinium
/
Aktastinium
)
er
ein
alder
som
varte
frå
284
,
4
±
0
,
7
millionar
år
sidan
til
275
,
6
±
0
,
7
millionar
år
sidan
.
Dei
portugisiske
regionane
Alentejo
og
Ribatejo
har
fått
namna
sine
frå
elva
.
Alentejo
kjem
av
Além
-
Tejo
(
«
bortafor
Tejo
»
)
og
Ribatejo
kjem
frå
Arriba
-
Tejo
(
«
ved
breidda
av
Tejo
»
)
.
Næringsrike
eller
eutrofe
vatn
inneheldt
mykje
næring
,
og
har
såleis
mykje
algevokster
.
Dette
fører
til
uklar
sikt
og
dårlegare
drikkevasskvalitet
enn
dei
næringsfattige
vatna
;
men
òg
til
eit
større
biologisk
mangfald
:
Den
rike
bestanden
av
planteplankton
fører
til
eit
større
grunnlag
for
dyreplankton
,
som
igjen
fører
til
eit
mangfaldig
utval
plankton
-
etande
liv
.
På
grunn
av
alt
det
organiske
materialet
som
samlar
seg
på
botnen
vert
dei
djupare
sjikta
av
desse
vatna
derimot
mindre
oksygenrike
enn
dei
er
i
næringsfattige
vatn
.
Dei
fleste
tamilane
på
Sri
Lanka
bur
på
Jaffna
-
halvøya
og
i
Vanni
-
området
i
den
nordlege
delen
av
øya
,
og
langs
austkysten
.
I
dei
sentrale
høglanda
rundt
Kandy
bur
det
mange
«
indiske
tamilar
»
eller
«
fjellandstamilar
»
som
stammar
frå
landarbeidarar
som
kom
frå
Tamil
Nadu
til
Sri
Lanka
for
å
arbeida
på
kaffi
-
og
seinare
teplantasjar
i
det
19
.
og
20
.
hundreåret
.
Det
bur
òg
fleire
tamilar
i
storbyen
Colombo
.
Ein
har
i
nokre
få
tilfelle
sett
at
menneske
som
har
vorte
eksponert
for
hiv
-
smitte
mange
gonger
,
likevel
ikkje
har
vorte
sjuke
.
Denne
resistensen
vart
først
observert
hos
afrikanske
prostituerte
,
og
kjem
truleg
av
ein
mutasjon
som
gjer
at
HIV
ikkje
klarer
å
feste
seg
til
CD4
-
cella
og
trengje
inn
i
ho
.
Sommar
-
OL
1980
vart
halde
i
Moskva
i
Sovjetunionen
.
Sovjetunionen
vart
beste
nasjon
.
Noreg
deltok
ikkje
i
leikane
,
men
vart
med
på
ein
internasjonal
boikott
i
protest
mot
den
sovjetiske
invasjon
av
Afghanistan
.
I
ein
praktisk
situasjon
med
romtemperaturar
taper
ein
lekam
store
mengder
energi
på
grunn
av
varmestråling
.
Energien
som
lekamen
taper
ved
utstråling
av
infraraud
varme
får
han
derimot
igjen
ved
å
absorbere
stråling
frå
dei
omliggande
lekamane
.
Til
dømes
har
eit
menneske
ei
flatevidd
på
om
lag
2
kvadratmeter
og
ein
temperatur
på
om
lag
307
kelvin
.
Dette
gjev
ei
kontinuerleg
utstrålign
på
om
lag
1000
watt
.
Om
personen
er
innandørs
i
eit
rom
med
296
K
(
ca
.
23
ºC
)
,
får
dei
tilbake
om
lag
900
watt
frå
veggar
,
tak
og
andre
lekamar
i
rommet
,
slik
at
nettotapet
berre
er
på
om
lag
100
watts
.
Klede
,
som
har
dårlegare
varmeleiingsevne
enn
menneskehud
og
derfor
reduserer
varmetapet
frå
kroppen
til
omgjevnadene
,
reduserer
tapet
ytterlegare
.
Fleire
ekspertar
har
hevda
at
eitt
av
dei
viktigaste
særprega
til
byen
er
den
vedvarande
bylandskapsendringa
på
grunn
av
den
teknologiske
utviklinga
.
I
følgje
eksperten
Benedito
Lima
de
Toledo
,
vart
byen
São
Paulo
totaløydelagt
og
gjenoppbygga
minst
tre
gonger
i
perioden
mellom
1870
og
1970
.
Desse
tre
periodene
kan
kjennteiknast
gjennom
den
byggemetoden
som
var
dominerande
på
det
aktuelle
tidspunktet
.
Først
var
byen
prega
av
spredte
bygningar
av
pålar
og
leire
,
noko
som
varte
frå
kolonitida
fram
mot
slutten
av
1800
-
talet
.
I
byrjinga
av
1900
-
talet
var
byen
omforma
hurtig
,
og
vart
prega
av
mursteinsbygningar
inspirert
av
europeisk
byggetradisjon
.
Til
slutt
,
når
høghus
,
ekspansjon
og
avansert
teknologi
kom
på
dagsordenen
,
vart
byen
på
nytt
jemna
med
jorda
og
gjenoppbygga
i
metall
og
armert
betong
.
Det
er
få
eksemplarar
att
frå
dei
tidlegare
fasene
:
nokre
få
bustader
frå
bandeirantes
-
epoken
og
Museu
de
Arte
Sacra
er
nokre
av
dei
få
eksemplara
frå
«
pålebyen
»
.
Frå
«
mursteinsbyen
»
finst
det
intakte
bygningar
,
slik
som
Pinacoteca
do
Estado
.
Då
byhistoria
tok
til
fekk
byen
namnet
Edo
,
som
tyder
elvemunning
på
japansk
.
Den
gong
var
den
ein
liten
by
,
men
då
bygginga
av
slottet
starta
i
Tokyo
i
1457
starta
byen
å
vekse
.
Departementet
er
berre
609
km
²
stort
,
noko
som
er
det
femte
minste
i
Frankrike
(
etter
Paris
og
forstadane
Hauts
-
de
-
Seine
,
Seine
-
Saint
-
Denis
og
Val
-
de
-
Marne
)
.
har
desse
hovudgreinene
:
Kommunalmaskinar
er
maskiner
som
vert
nytta
for
arbeids
som
snørydding
,
avfallshandsaming
,
kloakkhandsaming
,
osb
.
Grunnen
til
at
denne
typen
maskinar
vert
kalla
kommunalmaskinar
kjem
at
det
ofte
er
kommunane
som
utfører
eller
står
ansvarlege
for
denne
type
arbeid
.
Nær
elvemunningen
deler
derimot
IJssel
seg
òg
opp
i
fleire
greiner
i
det
relativt
litle
IJsseldeltaet
.
Dei
fleste
greinene
i
deltaet
er
demma
opp
for
å
hindre
flaum
.
Fleire
av
småelvane
i
deltet
renn
derimot
uhindra
.
Dette
står
i
kontrast
til
eldre
tider
då
Zuiderzee
med
tidvatn
vart
omforma
til
den
grunne
og
ferske
IJsselmeer
utan
tidvatn
,
noko
som
hindra
vidareutvikling
av
deltaet
.
Evenes
kyrkje
ligg
på
tettstaden
Evenes
i
Evenes
kommune
i
Nordland
.
Ho
tilhøyrer
Evenes
sokn
i
Ofoten
prosti
.
Kyrkja
er
ei
korskyrkje
i
tre
i
dansk
herregårdsstil
med
500
plassar
.
Den
vart
vigsla
i
1800
.
Pearce
,
Fred
(
2002a
)
:
Dr
Doom
-
monger
I
presume
.
New
Scientist
.
Årgang
175
,
nr
.
2351
,
s
.
50
.
Til
det
siste
spørsmålet
var
den
tiltenkte
uttala
på
engelsk
[
mjæn
'
maː
]
,
altso
nær
opptil
den
litterære
forma
på
burmesisk
,
men
det
har
vore
so
som
so
med
etterlevinga
av
denne
uttala
.
På
norsk
vert
dette
namnet
vanleg
uttala
bokstavrett
.
To
år
etter
at
utdanninga
var
avslutta
utvandra
ekteparet
til
Canada
,
der
Ivar
Giæver
blei
tilsett
i
selskapet
General
Electric
.
Frå
1958
var
han
tilknytta
forskingsdelen
av
selskapet
.
Den
påkledde
Maja
1800
-
1803
Ḥasidisk
jødedom
eller
ḥasidisme
er
ei
rørsle
innanfor
askenasisk
jødedom
som
legg
stor
vekt
på
kabbalá
.
Området
har
vore
busett
sidan
førhistorisk
tid
,
men
sjølve
byen
vart
først
nemnd
i
1519
då
byen
var
ein
del
av
Det
osmanske
riket
Opprinneleg
vart
byen
grunnlagt
på
den
litle
øya
Saint
-
Gery
(
Sint
-
Gorik
)
midt
ute
i
elva
Zenne
,
der
Charles
(
son
av
Ludvig
IV
av
Belgia
)
omkring
979
bygde
eit
lite
fort
.
Resten
av
det
området
som
Brussel
er
bygd
på
i
dag
,
var
opphavleg
myr
.
Elva
Senne
,
som
går
midt
gjennom
byen
,
vart
overbyd
under
kongen
Leopold
II
av
Belgia
.
Sankt
Mikael
(
Saint
-
Michel
,
Sint
-
Michiels
)
er
skytsengel
for
byen
.
Andre
katolske
helgenar
er
:
I
starten
av
perm
var
jorda
framleis
inne
i
ei
istid
,
så
polområda
var
dekka
av
tjukke
islag
.
Isbreane
hedlt
fram
med
å
dekke
mykje
av
Gondwana
,
som
dei
hadde
gjort
gjennom
siste
del
av
karbontida
.
Norsk
Riksmålsordbok
er
ein
referanseordbok
som
søker
å
dokumentere
alt
norsk
språk
(
tale
/
dialekter
og
skrift
)
som
ikkje
er
spesifikt
nynorsk
.
Mange
av
oppslagsorda
er
forsynt
med
sitat
frå
norsk
presse
og
norsk
litteratur
for
å
dokumentera
og
eksemplifisere
bruken
av
orda
.
Men
då
Hamilcar
kom
til
Sicilia
,
tapte
han
(
kanskje
alvorlege
tap
)
på
grunn
av
vêret
.
Han
landa
ved
Panormus
og
vart
knust
av
Gelon
i
slaget
om
Himera
.
Han
vart
enten
drepen
i
løpet
av
slaget
eller
så
tok
han
sjølvmord
i
skam
.
Tapet
svekte
Kartago
,
og
det
gamle
styret
av
adelsmenn
vart
kastet
og
erstatta
av
den
kartagiske
republikken
.
Tilbake
i
Wien
delte
Schubert
losji
med
vennen
Mayrhofer
.
Han
arbeidde
med
operetta
Die
Zwillingsbrüder
(
'
Tvillingbrørne
'
)
,
men
planar
om
ei
framføring
drog
ut
.
Sommaren
1819
reiste
han
saman
med
Vogl
til
songaren
sine
heimtrakter
i
Oberösterreich
.
Schubert
sette
stor
pris
på
den
vakre
naturen
og
den
gode
mottakinga
musikken
hans
fekk
.
I
Steyr
skreiv
han
sitt
første
velkjende
instrumentalverk
,
Pianosonate
i
A
-
dur
,
D
.
664
,
og
den
kjende
Ørretkvintetten
.
Seinare
dette
året
skreiv
han
musikk
til
dikt
av
Goethe
og
Mayrhofer
.
Ho
var
partileiar
i
Venstre
1974
-
76
,
lediar
av
arbeidsutvalet
for
Hovudkomiteen
for
FN
sitt
internasjonale
kvinneår
1975
i
Noreg
og
likestillingsombod
1979
-
88
.
Rugby
er
ein
lagsport
for
to
lag
.
Laga
konkurrerer
om
å
få
ein
oval
ball
over
ein
mållinje
for
å
score
try
som
gir
poeng
.
Laga
kan
også
score
poeng
ved
å
sparke
ballen
over
tverrliggjaren
til
rugbymålet
.
Det
finst
to
forskjellige
former
for
rugby
:
rugby
league
(
med
13
spelarar
)
og
rugby
union
(
med
15
)
.
Det
er
ikkje
lov
å
kaste
ballen
til
ein
spelar
som
er
foran
den
som
har
ballen
-
dette
blir
kalla
offside
.
I
fysikken
er
temperaturskalaen
no
definert
i
høve
til
det
absolutte
nullpunktet
,
der
all
termisk
aktivitet
er
opphøyrt
og
alt
som
finst
av
uro
er
dei
små
feila
i
krystallstruktur
som
kan
oppstå
under
frysing
.
Eininga
på
temperaturskalaen
er
kelvin
(
K
)
.
Storleiken
av
trinna
på
skalaen
er
den
same
som
Celsius
brukte
—
1
/
100
av
avstanden
mellom
smeltepunktet
og
kokepunktet
til
vatn
—
men
nullpunktet
er
definert
som
fråveret
av
termisk
aktivitet
,
som
inntreff
ved
−
273
,
15
°
C
eller
0
 
K
.
Smeltepunktet
for
vatn
er
dermed
+
273
,
15
 
K
,
og
kokepunktet
er
+
373
,
15
 
K
.
Den
første
viktigare
landsbyen
langs
Tajo
er
Sacedón
.
Nedanfor
Aranjuez
mottar
ho
dei
to
elvane
Henares
og
Tajuña
.
Nedanfor
Toledo
tar
ho
imot
Gundarram
.
Før
Talavera
de
la
Reina
renn
Alberche
ut
i
Tajo
.
Ved
Valdeverdeja
ligg
starten
av
det
lange
øvre
reservoaret
,
kalla
Embalse
de
Valdecañas
,
og
lenger
nede
det
nedre
reservoaret
Embalse
de
Alcántara
.
Her
munnar
Tiétar
ut
i
det
øvre
reservoaret
og
Alagón
ut
i
det
nedre
.
Andre
byar
er
Villeurbanne
,
som
går
i
eitt
med
dei
austlege
forstadane
til
Lyon
og
Chaponost
.
Dato
:
14
.
februar
Psykologen
James
W
.
Prescott
utførte
ein
gong
ein
studie
rundt
årsakene
til
vald
i
ein
antropologisk
samanheng
.
Innbyggjarane
i
departementet
vert
kalla
haut
-
viennois
.
.
Også
i
Asia
hadde
Sovjetunionen
utanrikspolitisk
framgang
.
Etter
at
krigen
mot
Tyskland
var
over
,
hadde
Sovjetunionen
erklært
krig
mot
Japan
,
og
i
Operasjon
Auguststorm
okkuperte
dei
den
japanske
delen
av
øygruppa
Kurilane
nordvest
for
Hokkaido
.
Nederlaget
til
Japan
førte
også
til
at
dei
kinesiske
kommunistane
med
sovjetisk
støtte
kunne
gå
på
offensiven
.
Dei
kinesiske
kommunistane
til
Mao
Zedong
klarte
med
sovjetisk
støtte
i
1949
å
sigre
over
det
pro
-
vestlege
og
veststøtta
Kuomintang
-
styret
under
den
kinesiske
borgarkrigen
.
Sovjetunionen
anerkjende
raskt
Folkerepublikken
Kina
,
som
vart
ein
tru
Stalin
-
alliert
.
Både
i
Korea
og
i
Vietnam
fekk
den
sovjetisk
-
kinesiske
alliansen
konsekvensar
.
Musikalsk
gjekk
The
Beatles
i
fleire
retningar
,
mellom
anna
element
frå
samtidig
folkrock
av
The
Byrds
og
Bob
Dylan
.
[
1
]
[
2
]
Albumet
var
òg
eit
av
dei
første
der
the
Beatles
nytta
uvanlege
rock
n
'
roll
-
instrument
,
som
på
«
Norwegian
Wood
(
This
Bird
Has
Flown
)
»
.
Sjølv
om
både
the
Yardbirds
og
the
Kinks
hadde
nytta
element
av
indisk
musikk
i
sin
eigen
musikk
,
vert
denne
songen
generelt
akseptert
som
den
første
popsongen
der
ein
faktisk
nyttar
sitar
,
eit
indisk
strengeinstrument
,
og
«
Norwegian
Wood
»
sette
i
gong
ei
musikalsk
bølgje
med
bruk
av
uvanlege
instrument
på
midten
av
1960
-
talet
.
[
1
]
Songen
vert
i
dag
rekna
som
ein
av
hjørnesteinane
i
det
som
vanlegvis
vert
kalal
«
verdsmusikk
»
og
var
ein
viktig
milepåle
for
bruken
ikkje
-
vestlege
element
i
vestleg
popmusikk
.
George
Harrison
hadde
nyleg
vorte
introdusert
for
indisk
klassisk
musikk
og
sitaren
av
David
Crosby
frå
the
Byrds
.
[
3
]
George
Harrison
vart
raskt
fanatisk
interessert
i
sjangeren
og
start
å
ta
sitarleksjonar
frå
den
kjend
indisk
sitarvirtuosen
Ravi
Shankar
.
[
4
]
Ringo
Starr
nytta
forskjellige
rytmiske
arrangement
med
bruk
av
maracas
og
tamburin
gjennom
heile
albumet
.
Dei
føderale
styresmaktene
følgjer
maktfordelingsprinsippet
,
og
er
inndelt
i
tre
deler
.
Denne
inndelinga
blir
kalla
«
checks
and
balances
»
i
USA
,
då
inndelinga
er
meint
å
sørgje
for
at
ingen
av
delane
blir
for
sterke
i
høve
til
dei
andre
.
Dora
Baltea
er
ei
elv
nord
i
Italia
og
ei
av
sideelvane
til
Po
frå
venstre
med
ei
lengd
på
om
lag
160
km
.
Ho
har
sitt
utspring
ved
Mont
Blanc
der
elvane
Dora
di
Ferret
,
som
får
vatn
frå
Pré
de
Bar
-
breen
i
Val
Ferret
,
og
Dora
di
Veny
,
som
får
vatn
frå
Miage
-
breen
i
Val
Veny
.
Che
Guevara
sin
kropp
blei
flogen
i
helikopter
til
Vallegrande
.
Der
blei
liket
lagt
på
eit
vaskebord
i
det
lokale
hospitalet
og
vist
fram
for
pressa
.
Fotografia
som
blei
tatt
av
Guevara
sin
døde
kropp
gav
støyten
til
fleire
religiøse
legender
som
for
eksempel
«
El
Cristo
de
Vallegrande
»
(
Vallegrandes
Kristus
)
.
Dette
fordi
mange
innfødde
meinte
at
Guevara
sitt
ansikt
likna
Kristus
og
at
han
var
blitt
forrådd
av
desertøren
,
på
same
måte
som
«
desertøren
»
Judas
hadde
forrådd
Jesus
.
Merk
at
denne
spesifieringa
av
målinga
vart
tatt
ved
konstant
volum
.
Det
går
ferjer
mellom
Flushing
og
Breskens
.
Tidlegare
var
dette
bilferjer
,
men
etter
tunnelen
opna
er
desse
berre
tilgjengeleg
for
passasjerar
og
syklistar
.
Koordinatar
:
70
°
15
′
33
″
N
23
°
24
′
51
″
E

Planetar
utanfor
jordabanen
kan
tilsynelatande
stoppe
for
så
å
gå
i
motsett
retning
rett
før
og
rett
etter
at
jorda
står
på
line
mellom
sola
og
planeten
.
Dette
vert
i
astronomisk
terminologi
kalla
ein
«
retrograd
loop
»
.
Jupiter
gjer
denne
rørsla
på
himmelen
med
litt
over
eitt
års
mellomrom
,
og
han
stoppa
faktisk
opp
på
himmelen
den
25
.
desember
i
år
to
før
Kristus
.
An
Rywvaneth
Unys
a
Vreten
Veur
hag
Iwerdhon
Glédh
(
kornisk
)
Festen
vart
truleg
innførd
på
300
-
talet
,
da
enkelte
kristne
kyrkjer
byrja
å
feire
han
som
eigen
fest
.
Det
fyrste
kjende
dømet
på
at
denne
finst
i
ein
liturgisk
kalender
er
frå
byrjinga
av
300
-
tallet
,
då
synoden
i
Elvira
avviste
ein
skikk
med
å
byrje
ein
ny
fasteperiode
etter
den
førtiande
dagen
.
Grunnen
for
ei
slik
faste
ser
ut
til
å
ha
vore
at
ein
ville
markere
at
Kristus
var
teken
vekk
frå
Jorda
.
Feiringa
vert
òg
nemnd
i
preiker
av
St
.
Johannes
Krysostomos
og
andre
.
Skottland
er
delt
inn
i
32
regionar
,
såkalla
«
council
areas
»
,
som
er
ein
mellomting
mellom
norske
kommunar
og
fylke
.
Kvar
region
har
eit
råd
(
«
council
»
)
med
valde
representantar
som
er
på
val
kvart
fjerde
år
.
Desse
representantane
vert
sidan
2007
valde
frå
fleirpersonskrinsar
-
tidlegare
enkeltpersonkrinsar
.
Kvar
region
kan
ha
fleire
uformelle
råd
(
«
community
councils
»
)
som
representerer
spesifikke
geografiske
område
innan
regionen
.
Regionrådet
er
ansvarleg
for
alt
av
offentlege
(
tilsvarande
kommunale
)
tenester
i
regionen
.
Den
Nord
-
Atlantiske
Oscillasjonen
(
NAO
)
er
eit
klimatisk
fenomen
i
Nord
-
Atlanteren
som
består
av
svingingar
i
trykkskilnaden
mellom
lågtrykket
ved
Island
og
Azorehøgtrykket
.
NAO
styrar
styrken
og
retninga
på
vestavinden
og
stormbana
i
Nord
-
Atlanteren
,
og
er
knytt
opp
mot
den
arktiske
oscillasjonen
.
I
Spania
vart
han
motteken
med
vørdnad
,
og
rykta
om
nytt
land
spreidde
seg
over
heile
Europa
.
Locke
fekk
ein
bachelorgrad
i
1656
og
mastergrad
i
1658
.
Frå
1659
underviste
han
i
klassiske
språk
og
moralfilosofi
ved
universitetet
.
John
Locke
studerte
også
medisin
,
og
i
1674
blei
han
også
bachelor
i
dette
faget
.
Frå
1667
var
han
livlege
for
Lord
Ashley
,
seinare
jarlen
av
Shaftesbury
,
ved
Exeter
House
i
London
.
Jarlen
var
grunnleggjar
av
whigpartiet
,
og
hadde
stor
innverknad
på
Locke
sine
politiske
tankar
.
Mellom
1675
og
1679
reiste
Locke
i
Frankrike
,
hovudsakleg
var
han
i
Paris
og
Montpellier
.
Etter
fleire
mislukka
forsøk
ville
Dylan
nytte
både
piano
og
orgel
på
«
Like
a
Rolling
Stone
»
.
Kooper
laug
og
sa
han
hadde
eit
«
flott
orgelparti
»
og
Dylan
inviterte
han
inn
på
orgelet
.
Arkadokypriotiske
målføre
.
Fjella
dominerar
landskapet
i
Georgia
.
Fjellkjeda
Likhi
deler
landet
i
ein
austleg
og
ein
vestleg
halvdel
.
Historisk
var
dei
vestlege
områda
av
Georgia
kjend
som
Colchis
,
medan
dei
austlege
delane
vart
kalla
Iberia
.
Dei
nordlege
fjellområda
i
Svaneti
er
òg
isolert
frå
resten
av
landet
.
JHVH
vert
og
omtalt
som
«
Gud
Den
Allmektige
»
,
og
har
grenselaus
makt
eller
energi
.
Han
er
i
stand
til
å
sjå
både
fram
og
tilbake
i
tid
ned
til
minste
detalj
,
og
også
openbare
dette
for
sine
tenarar
,
noko
som
kjem
til
uttrykk
i
dei
mange
profetiane
i
Den
hebraiske
bibel
.
[
10
]
Dei
mest
kjende
av
profetiane
er
kanskje
dei
om
Messias
(
'
ein
som
er
salva
'
)
,
som
Gud
skulle
senda
for
å
frelse
ikkje
berre
sitt
eiga
folk
,
men
heile
verda
.
[
11
]
Som
tydinga
av
namnet
hans
viser
(
'
lar
bli
'
)
,
har
JHVH
all
makt
som
skal
til
for
å
gjennomføre
vilja
si
,
eller
for
å
styre
hendingane
slik
at
hans
ord
vert
oppfylt
.
Kjenneteikn
på
det
ein
kallar
stalinisme
er
mellom
anna
eittpartistat
,
persondyrking
,
byråkratisk
sentralisme
,
altså
ei
sterk
sentralisering
av
makt
,
og
brutal
undertrykking
av
kritikarar
og
politiske
motstandarar
.
Aristoteles
vert
rekna
som
grunnleggaren
av
biologi
som
vitskap
.
Det
er
to
ting
som
er
spesielt
verdt
å
nemna
:
Vektlegginga
av
samanhengen
mellom
final
og
formal
årsak
og
ei
systematisk
ordning
av
alle
gjenstandane
i
naturen
i
eit
hierarkisk
system
.
Djainismen
er
ein
religion
som
har
utspring
i
India
og
fortsatt
hovudsakleg
blir
følgd
der
.
Religionen
slik
han
er
i
dag
skriv
seg
tilbake
til
Vardhamana
Mahavira
som
levde
på
500
-
talet
f
.
Kr
.
Han
bygger
på
hinduismen
og
har
òg
hatt
stor
innverknad
på
denne
religionen
.
Djainismen
legg
vekt
på
gode
handlingar
som
vegen
til
frelse
,
heller
enn
dyrking
av
nokon
guddom
.
Etter
at
Otto
II
døydde
uventa
den
7
.
desember
983
let
Theophania
den
tre
år
gamle
sonen
sin
kronast
til
keisar
til
jul
.
Som
regent
for
han
gav
ho
ut
ordrer
i
sitt
eige
namn
.
Academy
of
Motion
Picture
Arts
and
Sciences
Award
,
ofte
forkorta
til
Academy
Award
og
populært
berre
kalla
Oscar
,
er
den
viktigaste
filmprisen
i
Sambandsstatane
.
Prisen
blir
delt
ut
årleg
i
Hollywood
av
Det
amerikanske
filmakademiet
.
Utdrag
frå
fleire
songar
finst
i
filmen
til
Young
,
Human
Highway
frå
1982
.
[
5
]
Læra
tek
utgangspunkt
i
livet
me
lever
på
jorda
(
samsara
)
som
ein
pinefull
sirkel
det
er
om
å
gjera
å
lausriva
seg
frå
(
nirvana
)
.
Dette
kan
ein
oppnå
ved
å
gjera
gode
gjerningar
og
ved
å
oppnå
klår
tenking
.
Dersom
ein
klarer
å
opna
augene
for
korleis
livet
på
jorda
er
eit
band
som
gjev
mest
smerte
,
vil
ein
kunne
lausriva
seg
og
oppnå
ro
,
oppvakning
og
samstundes
utslokking
.
Den
buddhistiske
læra
legg
vekt
på
dei
grunnleggjande
reglane
om
å
visa
måtehald
og
unngå
å
skapa
smerte
.
Stoda
for
målet
er
mykje
godt
den
same
som
i
Sør
-
Trøndelag
,
og
det
er
såleis
mykje
som
tyder
på
at
nynorsk
jamnvel
forsvinn
som
opplæringsmål
i
Nord
-
Trøndelag
.
Égorger
vos
fils
,
nous
compagnes
 
!
Tortur
og
mishandling
av
opposisjonelle
og
medlemmer
av
den
etniske
minoriteten
bubi
er
svært
vanleg
i
Ekvatoria
-
Guinea
.
[
2
]
.
I
februar
1997
innrømde
Obiang
Nguema
alvorlege
brot
på
menneskerettane
i
landet
,
og
lova
å
bøta
på
situasjonen
.
I
januar
1998
fann
likevel
store
menneskerettsbrot
stad
.
[
3
]
.
Uriah
Heep
er
eit
britisk
rockeband
,
danna
i
1969
etter
at
Ken
Hensley
blei
medlem
i
bandet
Spice
.
Bandet
ga
ut
mange
vellykka
album
i
1970
-
åra
,
og
trass
i
mindre
suksess
utover
1980
-
talet
,
held
dei
framleis
på
.
I
1605
oppstod
det
ein
konflikt
mellom
Venezia
og
Pavestolen
då
to
medlemmar
av
prestestanden
vart
arrestert
og
funne
skuldig
i
mindre
lovbrot
og
det
vart
vedtatt
ei
lov
som
avgrensa
Kyrkja
si
rett
til
å
ha
og
ta
landområde
.
Pave
Paul
V
meinte
at
desse
lovene
var
imot
kyrkjeretten
og
krevde
at
dei
skulle
opphevast
.
Då
dette
vart
avslått
la
han
Venezia
under
eit
interdikt
.
Republikken
brydde
seg
lite
om
interdiktet
eller
bannlysinga
,
og
gav
ordre
til
prestane
sine
om
å
halde
fram
i
presteembetet
.
Interdiktet
vart
oppheva
året
etter
då
Frankrike
blanda
seg
inn
og
la
fram
eit
kompromissforslag
.
Venezia
var
nøgd
med
å
få
stadfesta
prinsippet
om
at
ingen
borgarar
var
overordna
dei
normale
lovene
.
Paul
McCartney
vart
født
på
Walton
Hospital
i
den
nordlege
delen
av
Liverpool
–
ikkje
langt
frå
staden
der
han
budde
som
tenåring
.
På
dette
sjukehuset
var
det
òg
hans
irske
katolske
mor
,
Mary
Mohin
McCartney
(
1909
-
1956
)
,
jobba
som
sjukepleiar
.
Her
vart
òg
hans
yngre
bror
Michael
McCartney
fødd
eitt
år
seinare
.
Òg
han
vart
musikar
og
ein
fremragande
låtskrivar
(
med
hitsinglar
som
«
Lily
the
Pink
»
og
«
Thank
U
Very
Much
»
)
under
artistnamnet
Mike
McGear
,
komikar
og
fotograf
.
Ikkje
før
hadde
den
egyptiske
kyrkja
vunne
fridom
og
ein
leiande
posisjon
før
ho
blei
rive
opp
av
skisma
og
konflikt
mellom
ulike
grupper
.
Alexandria
blei
sentrum
for
ei
av
dei
første
store
splittingane
i
den
kristne
verda
.
Denne
konflikten
stod
mellom
arianarane
,
som
følgde
ein
alexandrinsk
prest
som
heitte
Arius
,
og
ortodoksien
,
representert
av
Athanasius
.
Kyrkjemøtet
i
Nikea
i
325
vedtok
den
nikenske
truvedkjenninga
og
innsette
Athanasius
som
erkebiskop
av
Alexandria
som
ein
reaksjon
mot
Arius
sitt
syn
.
Dette
roa
ikkje
ned
stemninga
i
landet
,
og
det
kom
mange
opprør
utover
300
-
talet
.
Athanasius
blei
jaga
ut
frå
Alexandria
og
gjeninnsett
som
erkebiskop
mellom
fem
og
sju
gonger
.
Dennis
Wilson
var
den
første
i
Beach
Boy
som
gav
ut
eit
soloalbum
,
Pacific
Ocean
Blue
,
den
22
.
august
1977
.
Oppfølgjaren
Bambu
vart
spelt
inn
med
venen
og
musikaren
Carli
Muñoz
,
men
kom
ikkje
ut
før
Pacific
Ocean
Blue
kom
ut
på
ny
i
2008
.
Fylkeskommunen
som
folkevalt
styringsnivå
vart
skipa
ved
formannskapslovene
i
1837
,
samstundes
med
kommunane
.
Kategoriane
høgre
,
sentrum
og
venstre
vert
igjen
grovt
inndelte
i
ismar
,
eller
ideologiar
.
Skal
ein
dele
inn
grovt
kan
ein
seie
at
ein
,
i
europeisk
tradisjon
,
finn
sosialistar
,
kommunistar
og
sosialdemokratar
på
venstresida
,
liberalistar
og
konservative
på
høgresida
,
og
dei
partia
som
anten
ikkje
er
tufta
på
grunnlag
av
ei
viss
isme
eller
tolkar
ismen
på
ein
måte
som
gjer
at
dei
ikkje
klårt
kan
definerast
på
den
eine
eller
den
andre
sida
i
sentrum
.
Vestleg
og
austleg
historiografi
viser
forskjellige
syn
på
krosstoga
,
hovudsakleg
fordi
«
krosstog
»
påkallar
svært
forskjellige
assosiasjonar
som
«
krosstog
»
som
ein
tapper
kamp
for
ei
god
sak
,
og
«
krosstog
»
som
eit
uttrykk
for
barbari
og
aggresjon
.
Desse
motståande
syna
er
ikkje
noko
nytt
sidan
kristne
i
alle
tider
har
kjempa
med
forholdet
mellom
militær
aktivitet
og
den
kristne
læra
om
å
«
elske
fiendane
sine
»
og
«
vende
det
andre
kinnet
til
»
.
Av
desse
årsakene
var
krosstoga
eit
kontroversielt
tema
sjølv
medan
dei
pågjekk
.
Aasen
var
ein
sunnmøring
fødd
i
1813
i
Åsen
i
Hovdebygda
i
Ørsten
,
dagens
Ørsta
kommune
,
som
son
av
Ivar
Jonsson
og
Guri
Jonsdotter
Åsen
.
[
1
]
Han
var
yngst
av
åtte
sysken
og
mista
tidleg
begge
foreldra
.
Aasen
måtte
tidleg
ta
del
i
hardt
gardsarbeid
for
å
klara
seg
.
Plassen
han
budde
på
,
var
isolert
,
og
han
hadde
få
vener
.
På
fritida
underheldt
han
seg
derfor
med
å
lesa
i
Bibelen
.
Han
blei
allereie
som
liten
rekna
som
ein
kvikk
kar
av
både
lensmannen
og
presten
i
bygda
.
Åsetesrett
kan
gjerast
gjeldande
både
for
odlingsjord
og
for
ein
eigedom
det
er
opparbeidd
odelsrett
til
,
men
ein
arving
har
berre
åsetesrett
til
ein
eigedom
,
om
det
er
fleire
gardsbruk
i
buet
.
Helleristingar
er
ein
type
bergkunst
.
Dei
har
gjerne
motiv
som
på
ymse
vis
er
knytt
til
fangst
,
jakt
og
/
eller
jordbruk
.
Motiva
kan
vere
dyrefigurar
,
ofte
hjortedyr
,
menneskefigurar
,
stiliserte
framstillingar
av
bronsealder
-
eller
tidleg
jarnalderbåtar
av
typar
som
det
danske
myrfunnet
av
båten
frå
Hjortspring
gjev
eit
døme
på
,
våpen
og
anna
utstyr
,
men
òg
skosoleliknande
figurar
og
ymse
geometriske
mønstre
,
og
har
truleg
hatt
med
kult
eller
anna
rituell
praksis
å
gjere
.
Ofte
vert
motiva
tolka
som
uttrykk
for
magi
;
mange
meiner
soleis
at
ristingar
med
dyreframstillingar
har
vore
nytta
i
magiske
ritual
som
skulle
tryggje
jaktlukka
.
Internasjonalt
har
ei
rekkje
organisasjonar
reagert
på
avgjersla
om
å
ikkje
fornye
konsesjonen
til
RCTV
.
Organisasjonen
av
amerikanske
statar
(
OAS
)
sin
generalsekretær
har
likevel
uttalt
at
avgjersla
ikkje
representerer
noko
trugsmål
mot
demokratiet
i
Venezuela
[
7
]
og
fleire
presidentar
i
regionen
,
av
dei
Brasil
sin
president
Luiz
Ignacio
Lula
da
Silva
,
har
rettferdiggjort
avgjersla
.
Lula
skildra
avgjersla
som
ei
demokratisk
handling
.
«
The
decision
to
not
renew
the
license
is
just
as
democratic
as
giving
it
(
the
license
)
.
I
don
'
t
know
why
there
is
any
difference
between
two
democratic
acts
»
,
skal
Lula
ha
sagt
til
den
brasilianske
storavisa
Folha
de
Sao
Paulo
.
[
8
]
I
Noreg
er
den
lovgjevande
makta
Stortinget
,
i
andre
land
til
dømes
:
I
Danmark
Folketinget
,
i
Storbritannia
Parlamentet
og
i
USA
Kongressen
.
På
slutten
av
livet
var
det
store
målet
til
Wedgwood
å
lage
ein
kopi
av
den
såkalla
Portlandvasen
,
ein
blå
og
kvit
glasvase
frå
det
første
århunderet
.
Han
arbeidde
med
det
prosjektet
i
tre
år
før
han
til
sist
hadde
fått
laga
det
han
meinte
var
ein
tilfredstillande
kopi
i
1789
.
Etter
å
ha
overlete
selskapet
sitt
til
sønene
døydde
Wedgwood
i
1795
.
Namnet
blei
vanleg
som
døypenamn
i
USA
,
og
blei
særleg
mykje
brukt
i
1930
-
og
1940
-
åra
,
då
det
var
blant
dei
50
mest
gjevne
namna
.
Sidan
1990
har
det
vore
mindre
brukt
.
Det
var
dette
året
314
 
009
eller
0
,
2
 
%
kvinner
som
heitte
Peggy
i
USA
,
og
namnet
var
det
101
.
mest
brukte
.
New
York
Sun
-
journalisten
Williams
Myers
omtaler
Guevara
som
ein
«
sosiopatisk
bølle
»
[
19
]
.
Mange
andre
nyhendemedia
i
USA
har
same
overtyding
.
Dei
viser
til
at
Guevara
var
ansvarleg
for
avretting
av
fleire
hundre
menneske
i
cubanske
fengsel
,
og
for
mord
på
sivile
i
områda
som
blei
kontrollert
av
geriljaen
under
den
cubanske
revolusjonen
.
Mange
kritikarar
meiner
også
at
Guevara
var
ein
katastrofe
for
cubansk
økonomi
,
og
at
han
nær
var
årsak
til
fullt
samanbrot
i
sukkerproduksjonen
.
I
tillegg
sette
han
i
gang
fleire
mislykka
industriprosjekt
og
innførte
rasjonering
i
eit
land
som
allereie
før
Batista
-
diktaturet
hadde
vore
eit
av
dei
fire
mest
vellykka
i
Latin
-
Amerika
,
med
omsyn
på
økonomi
.
The
Rock
Island
Line
is
the
road
to
ride
Den
gamle
subjektsforma
i
2
.
pers
.
fleirtal
(
vós
)
finst
i
vanleg
bruk
berre
nokre
stader
i
Portugal
[
18
]
,
men
blir
nytta
ved
spesielle
høve
,
særleg
gudstenester
.
Eintalsforma
(
tu
)
er
utdøydd
i
størstedelen
av
Brasil
.
[
19
]
I
Portugal
blir
tu
først
og
fremst
nytta
når
ein
snakkar
til
barn
eller
nære
venner
,
særleg
barndomsvenner
.
Sjølv
mellom
familiemedlemmer
er
det
ikkje
alltid
ein
sjølvsagt
ting
å
bruke
tu
.
I
tillegg
til
og
i
staden
for
tu
og
vós
finst
tiltaleformer
som
você
,
vocês
og
fleire
andre
som
fungerer
som
fullverdige
personlege
pronomen
.
[
20
]
Blant
dei
som
kan
vere
meir
«
høflege
»
enn
você
,
er
o
senhor
(
herren
)
,
a
senhora
(
frua
)
,
akademiske
titlar
og
namnet
på
den
ein
snakkar
til
.
Alle
desse
tek
verbet
i
tredje
person
.
Tilsvarande
objekt
og
eigedomsord
kjem
ofte
frå
tredje
person
,
men
ikkje
alltid
.
Ei
setning
med
verbet
i
tredje
person
utan
uttrykt
subjekt
er
au
mogleg
:
Saint
Vincent
og
Grenadinane
er
inndelt
i
seks
forsamlingar
(
parishes
)
:
Kyrkja
fekk
utvendig
panel
i
1760
.
Ny
spon
blei
lagt
på
takryttar
og
dei
verutsette
takflatene
i
2003
,
samstundes
som
resten
av
taket
blei
punktutbetra
.
Dei
verutsette
flatene
var
sist
restaurerte
i
1960
.
Byen
er
mest
kjend
for
si
historiske
rolle
som
sete
for
fleire
pavar
på
1300
-
talet
.
Delstat
i
Venezuela
Den
hellenistiske
tida
(
333
-
31
fvt
)
varar
frå
makedonaren
Alexander
den
stores
styring
og
fram
til
den
fyrste
romerske
keisaren
,
Augustus
(
31
fvt
-
14
evt
)
.
Alexander
den
store
skapa
eit
gresk
storrike
frå
Hellas
til
Afghanistan
.
Då
Alexander
døydde
,
fall
riket
saman
og
kløyvde
seg
i
ulike
kongedøme
der
gresk
vart
styringsmålet
.
Med
seg
til
dei
nye
busetjingane
hadde
grekarane
sitt
levevis
og
mål
.
Greskt
vart
eit
verdsmål
.
På
300
-
talet
voks
eit
einskapleg
greskt
mål
fram
som
var
bygt
på
det
attiske
målføret
,
men
med
nokre
attiske
særdrag
utskifte
.
Dette
vart
kalla
koiné
(
ἡ
κοινὴ
διάλεκτος
)
,
og
er
mellom
anna
det
Nytestamentet
vart
skrive
på
.
Ei
fylgje
var
at
dei
andre
greske
målføra
måtte
vika
i
skrift
og
tale
,
om
ein
ser
bort
frå
dei
litterære
kunstmåla
.
Den
USA
-
amerikanske
bistanden
til
den
haitiske
regjeringa
vart
stoppa
heilt
i
2001
–
2004
,
etter
det
omstridde
valresultatet
i
2000
,
der
president
Aristide
vart
skulda
for
valfusk
.
Etter
at
Aristide
forlét
landet
i
2004
,
fekk
Haiti
igjen
pengar
frå
USA
,
og
den
brasilianske
hæren
leidde
fredsstyrken
MINUSTAH
.
Den
noverande
utgåva
vart
oppførd
i
1851
etter
teikningar
av
arkitekt
Christian
Heinrich
Grosch
og
er
i
naturstein
,
utforma
som
ei
langkyrkje
med
plass
til
310
.
Stein
frå
kyrkja
som
brann
vart
nytta
i
nybygget
.
[
1
]
Ho
er
utstyrt
med
sakristi
og
inngang
som
utbygg
,
eit
tårn
som
delvis
spring
ut
frå
eine
kortveggen
og
vindauge
med
spisse
bogar
.
.
I
moderne
tid
har
opprettinga
av
,
omfanget
av
og
politikken
til
Israel
vore
særs
omstridd
på
regionalt
og
globalt
plan
.
Landet
administrerer
område
som
er
omstridde
.
Landet
har
ikkje
fredsavtalar
og
normaliserte
tilhøve
til
Libanon
og
Syria
og
mange
andre
arabiske
land
.
Israel
lever
i
konflikt
med
palestinske
grupper
,
og
er
utsett
for
kritikk
frå
verdssamfunnet
.
KMI
på
over
25
blir
sett
på
av
det
amerikanske
kreftforskningsinstituttet
som
overvekt
.
Ein
BMI
på
over
30
blir
sett
på
som
feitleik
grad
I
,
og
ved
40
har
ein
ei
ny
grense
-
feitleik
grad
III
.
KMI
på
mellom
18
,
5
og
25
reknar
ein
som
det
ideelle
helsemålet
,
mens
ein
person
med
BMI
på
under
20
blir
av
mange
andre
kjelder
rekna
for
å
vera
undervektig
.
I
Noreg
i
dag
er
personar
med
ein
KMI
på
over
40
definert
som
kronisk
sjuke
.
Desse
personane
har
då
krav
på
hjelp
til
behandling
frå
det
offentlege
via
fastlegen
.
Dei
største
dalane
i
fjella
er
Hecho
,
Canfranc
,
Tena
,
Benasque
og
andre
.
I
dei
grøne
dalane
finst
små
landsbyar
med
romanske
kyrkjer
og
typiske
hus
for
Pyreneane
.
Den
eldste
romanske
kyrkja
i
Spania
ligg
i
mellomalderbyen
Jaca
heilt
nord
i
Huesca
.
Storbritannia
har
vore
regjert
av
tyske
fyrstar
og
fyrstehuset
Hannover
sidan
1714
.
Då
arva
kurfyrsten
av
Hannover
Georg
Ludwig
trona
.
Dronning
Victoria
av
Storbritannia
var
den
siste
av
fyrstehuset
Hannover
på
den
britiske
trona
.
Trona
gjekk
over
til
slekta
til
hennar
mann
.
Han
var
ein
del
av
Sachsen
sitt
kongehus
Wettin
(
eller
fyrstehuset
Sachsen
-
Coburg
-
Gotha
)
.
I
1917
vart
namnet
på
den
engelske
delen
av
fyrstehuset
endra
til
fyrstehuset
Windsor
.
Etter
dronning
Elizabeth
II
vil
trona
gå
over
til
fyrstehuset
Schleswig
-
Holstein
-
Sonderburg
-
Glücksburg
.
Fyrstehuset
regjerer
Danmark
og
Noreg
,
og
var
tidlegare
fyrstehus
i
Hellas
.
Mannen
til
dronning
Elizabeth
,
Prins
Philip
,
hertug
av
Edinburgh
,
var
før
han
gifta
seg
prins
av
Hellas
og
Danmark
.
Vedtaket
om
at
Sametinget
skulle
opprettast
i
Noreg
blei
gjort
i
1987
,
då
Stortinget
vedtok
Sameloven
(
Lov
om
Sametinget
og
andre
samiske
rettsforhold
)
.
Sametinget
erstatta
Norsk
sameråd
.
Det
blei
første
gong
opna
den
7
.
oktober
1989
av
kong
Olav
,
etter
at
representantar
var
blitt
valde
parallelt
med
stortingsrepresentantane
.
Keiser
Theodor
I
flykta
til
Nikea
og
erklærte
Keiserriket
Nikea
for
det
einaste
rettmessige
romerske
keisarriket
.
To
andre
av
den
austromerske
herskarklassen
valde
å
utnytte
sjansen
som
baud
seg
;
Alexius
Komnenos
danna
eit
keisarrike
i
Trapesunt
og
Mikael
Ducas
danna
eit
rike
i
Epirus
.
Situasjonen
varte
ikkje
lenge
,
allereie
i
1261
klarte
keisar
Mikael
VIII
å
vinne
tilbake
Konstantinopel
,
men
keisarriket
var
alvorleg
svekt
,
og
keisarane
var
etter
dette
mest
opptekne
med
å
kjempe
mindre
krigar
i
Europa
enn
å
bry
seg
med
den
veksande
trugselen
frå
aust
.
Den
einaste
grunnen
til
at
Austromarriket
varte
så
lenge
som
det
gjorde
var
at
muslimane
var
svekte
av
interne
stridar
.
Osmanarane
klarte
etter
kvart
å
ta
mykje
av
det
austromerske
territoriet
,
Konstantinopel
måtte
nøye
seg
med
kontroll
over
berre
ei
handfull
med
hamnebyar
.
Samtidig
bygde
serbarane
ut
maktområdet
sitt
og
utropa
sitt
eige
keisarrike
i
1346
Bakka
kyrkje
står
i
grenda
Bakka
ved
Nærøyfjorden
,
i
Aurland
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
.
[
1
]
Fleire
av
desse
statane
hadde
vorte
suverene
statar
etter
Det
tysk
-
romerske
riket
vart
løyst
opp
.
Andre
oppstod
som
suverene
statar
etter
Wienerkongressen
i
1815
.
Områda
var
ikkje
nødvendigvis
samanhengande
og
fleire
statar
bestod
av
fleire
fråskilde
område
,
både
som
følgje
av
historiske
erobringar
og
delingar
av
familiegreiner
.
I
1063
gav
pave
Alexander
II
velsigninga
si
til
dei
iberiske
kristne
i
krigen
deira
mot
muslimane
,
og
gav
dei
som
fall
i
krigen
både
ein
pavleg
standardvelsigning
(
vexillum
sancti
Petri
)
og
avlat
.
Då
dei
austromerske
keisarane
,
som
no
var
truga
av
seljukkane
,
bad
om
hjelp
,
var
vesteuropearane
meir
enn
klar
til
kamp
.
Dette
skjedde
i
1074
då
keisar
Mikael
VII
bad
pave
Gregorius
VII
om
hjelp
og
i
1095
frå
keisar
Alexios
I
Komnenos
til
pave
Urban
II
.
Koriander
(
Coriandrum
satívum
)
er
ei
urt
i
skjermplantefamilien
.
Både
blad
og
frø
kan
brukast
som
matvarer
,
frøa
tørka
som
krydder
,
blada
gjerne
friske
.
I
europeisk
mat
er
frøa
mest
brukt
,
medan
både
frø
og
blad
er
mykje
nytta
i
asiatisk
mat
.
(
norsk
:
Jordan
,
jordansk
)
Av
di
den
julianske
kalenderen
hadde
vore
brukt
so
lenge
at
alle
kalendrar
låg
fleire
dagar
«
etter
skjema
»
,
måtte
året
mista
nokre
dagar
i
samband
med
at
kalenderen
skulle
bytast
ut
.
Dette
problemet
vart
handtert
på
ulike
vis
i
ulike
land
.
I
Noreg
vart
februar
ekstra
kort
det
året
vi
slutta
å
bruka
den
julianske
kalenderen
,
og
då
kan
det
vel
henda
at
folk
klaga
når
dei
t
.
d
.
måtte
betala
full
månadsleige
på
inntekta
av
ei
halv
månads
arbeid
!
I
Sverige
prøvde
dei
difor
ei
mjukare
overgang
frå
år
1700
og
framover
,
men
det
vart
berre
vas
,
og
etter
12
år
gjekk
svenskane
attende
til
den
julianske
kalenderen
,
som
dei
beheldt
til
1753
.
Då
gjorde
dei
nøyaktig
som
Noreg
hadde
gjort
53
år
tidlegare
.
Det
karakteristiske
ved
eigedom
er
«
herredømme
over
andre
»
,
altså
ei
eller
anna
form
for
dominans
,
f
.
eks
.
det
å
eige
ein
frisørsalong
med
fleire
tilsette
.
Anarkistane
vil
i
staden
innføre
«
lån
»
,
eller
bruksrett
.
Det
karakteristiske
ved
bruksrett
er
å
«
vere
sin
eigen
herre
»
,
på
individuell
eller
kooperativ
basis
,
f
.
eks
.
drive
som
frisør
aleine
,
eller
at
fleire
frisørar
på
like
fot
går
saman
om
ein
salong
.
Anarkistar
er
for
den
privateigedom
som
ikkje
kan
brukast
til
å
utnytte
andre
-
personlege
eigedelar
som
vi
samlar
frå
vi
er
barn
og
blir
del
av
liva
våre
.
Prinsippet
er
at
eit
menneske
har
rett
til
det
som
det
sjølv
produserer
igjennom
arbeidet
sitt
,
men
har
ikkje
rett
til
det
som
kjem
frå
andre
sitt
arbeid
.
Turkmenistan
var
eit
diktatur
fram
til
desember
2006
,
då
den
sjølvutnemnde
livstidspresidenten
Saparmurat
Nijazov
døydde
.
Han
styrte
løandet
saman
med
det
tidlegare
kommunistpartiet
i
landet
,
som
er
det
einaste
tilletne
.
Presidenten
vart
dyrka
gjennom
avbildingar
og
statuar
,
medan
dei
to
bøkene
hans
er
pensum
i
skulen
.
Reiser
og
kommunikasjon
,
til
dømes
media
,
er
underlagde
streng
kontroll
.
Asbjørnsen
fortsette
å
gje
ut
innsamla
forteljingar
til
kort
tid
før
han
døydde
.
Det
meste
av
det
han
skreiv
høyrer
likevel
til
andre
område
.
Han
var
ein
av
dei
første
havforskarane
,
studerte
forstvesen
i
Tyskland
,
var
forstmeister
og
ei
tid
«
Torvmeister
»
,
og
gjorde
nyttig
arbeid
for
skogsaken
.
Han
var
en
litterær
altmoglegmann
som
skrev
folkeskrifter
og
populærvitskaplege
artiklar
,
skildra
ei
reise
til
Egypt
,
laga
ei
kokebok
og
slost
med
Eilert
Sundt
om
den
rette
måten
å
utnytta
korn
på
,
«
grautstriden
»
.
Og
alt
i
1861
skreiv
han
ein
stor
populær
artikkel
i
budstikka
om
den
nye
utviklingslæra
til
Darwin
som
den
første
i
Noreg
.
Sulitjelma
kyrkje
er
ei
langkyrkje
frå
1899
i
Sulitjelma
i
Fauske
kommune
i
Nordland
fylke
.
Velika
Morava
er
eit
lærebokdøme
på
ei
meanderelv
.
Ho
var
tidlegare
245
km
lang
,
men
frå
utspringet
til
munningen
er
luftlinja
berre
118
km
,
så
meanderforholdet
er
118
:
245
,
eit
av
dei
høgaste
forholda
til
Europa
.
Egearhavet
var
fødestad
for
to
av
dei
store
sivilisasjonane
i
oldtida
—
minoarane
på
Kreta
og
mykenarane
på
Peloponnes
.
Seinare
utvikla
bystatane
Athen
og
Sparta
seg
saman
med
mange
andre
og
danna
den
greske
sivilisasjonen
.
Egearhavet
har
seinare
vore
folkesett
av
persarar
,
romarar
,
bysantinarar
,
venetianarar
,
seljuktyrkarar
og
osmanarar
.
Nord
for
regionen
ligg
Sajljugemfjella
og
fjellkjeda
strekk
seg
nordaustover
mot
dei
vestlegaste
delane
av
Sajanfjella
.
Middelhøgda
er
1
 
500
til
1
 
750
meter
over
havet
.
Snøgrensa
går
om
lag
i
2
 
000
meter
høgd
på
nordsida
og
i
om
lag
2
 
400
meter
på
sørsida
.
Over
dette
strekk
nokre
av
toppane
seg
til
opp
mot
over
4
 
000
meter
.
Det
er
berre
få
fjellovergangar
over
fjella
og
dei
som
finns
er
ofte
vanskelege
å
ferdast
på
.
Dei
største
er
Ulan
-
daban
i
2
 
827
m
i
sør
og
Chapchan
-
daban
i
3
 
217
m
i
nord
.
I
aust
og
søraust
grenser
fjella
til
det
store
platået
i
Mongolia
og
i
overgangen
mellom
fjellet
og
platået
finn
ein
fleire
mindre
platå
,
slik
som
Ukok
2
 
380
m
med
Pazyrykdalen
,
Tsjuja
1
 
830
m
,
Kendykty
2
 
500
m
,
Kak
2
 
520
m
,
Suok
2
 
590
m
og
Juvlu
-
kul
2
 
410
m
.
Artar
som
et
frø
vert
òg
rekna
som
ekte
predatorar
,
sidan
frø
representerer
potensielle
organismar
.
I
eldre
nynorsk
har
kvitsundag
vore
ein
vanleg
nemning
på
pinsedagen
(
jf
.
den
islandske
nemninga
hvítasunnudagur
)
.
På
midten
av
50
-
talet
,
då
han
var
ti
eller
elleve
,
vart
Young
trekt
mot
fleire
musikksjangrar
,
som
rock
and
roll
,
rockabilly
,
doo
-
wop
,
R
&
B
,
country
og
vestleg
pop
.
[
22
]
Young
har
sagt
i
intervju
at
han
som
ung
forguda
Elvis
Presley
og
prøvde
å
verte
slik
som
han
.
Seinare
er
Elvis
nemnd
i
mange
av
tekstane
hans
.
[
23
]
Andre
tidlege
inspirasjonskjelder
var
Chuck
Berry
,
Little
Richard
,
Fats
Domino
,
The
Chantels
,
The
Monotones
,
Ronnie
Self
,
The
Fleetwoods
,
Jerry
Lee
Lewis
,
Johnny
Cash
og
Gogi
Grant
.
[
24
]
Han
byrja
først
å
lære
seg
musikk
på
ein
ukelele
av
plastikk
,
før
han
gjekk
over
til
ein
betre
ukulele
,
så
ein
banjoukulele
og
ein
baritonukulele
,
alt
anna
enn
ein
gitar
.
[
25
]
Edøy
gamle
kyrkje
er
ei
steinkyrkje
frå
tida
kring
1190
som
ligg
på
Edøya
i
Smøla
kommune
.
Eit
skriv
frå
1695
nemner
at
kyrkja
vart
lengd
med
sju
alen
.
Figuren
Sherlock
Holmes
er
ein
av
dei
som
har
blitt
oftast
filmatisert
med
over
200
filmar
i
det
20
.
hundreåret
.
79
forskjellige
skodespelarar
har
prøvd
krefter
med
den
namngjetne
detektiven
,
mellom
dei
danske
Viggo
Larsen
,
som
var
med
i
heile
6
filmar
.
Den
aller
første
kjende
filmen
med
Holmes
er
«
Sherlock
Holmes
Baffled
»
frå
1900
,
laga
av
American
Edison
Company
,
som
varte
i
knapt
eitt
minutt
.
Mange
tilsvarande
filmer
blei
produserte
i
byrjinga
av
hundreåret
,
og
dei
mest
spesielle
frå
dei
første
åra
var
faktisk
dei
13
filmane
som
blei
produserte
av
det
norske
selskapet
Nordisk
Film
Company
mellom
1908
og
1911
.
Runesteinar
finst
i
heile
Skandinavia
.
Kopiar
og
forsøk
på
svindel
er
kjent
.
Den
såkalla
Kensingtonsteinen
frå
USA
trur
ein
er
eit
forsøk
på
å
flytte
vikinghistoria
frå
«
Vinland
»
til
Midtvesten
.
Helge
Ingstad
sine
utgravingar
ved
L
’
Anse
aux
Meadows
avdekka
ingen
runer
,
men
viste
truleg
grensa
for
kor
langt
Leiv
Erikson
sine
etterkomarar
kom
.
Johan
Ludwig
Mowinckel
var
fødd
i
Bergen
.
Han
studerte
språk
og
handel
i
Tyskland
,
England
og
Frankrike
.
I
1898
kjøpte
han
sitt
fyrste
skip
og
starta
eit
stort
shipping
-
selskap
,
J
.
Ludwig
Mowinckels
Rederi
,
med
hovudkvarter
i
Bergen
.
Mowinckel
vart
leiar
for
Bergens
Venstreforening
og
vald
til
bystyret
i
1899
.
Fangeleir
på
Sveaborg
14
.
Den
8
.
mai
1902
hadde
vulkanen
Pelée
eit
stort
utbrot
som
øydela
byen
St
.
Pierre
.
Over
30
.
000
blei
drepne
,
den
einaste
innbyggjaren
som
overlevde
var
den
fengsla
Ludger
Sylbaris
,
som
blei
verna
av
dei
tjukke
veggene
i
cella
si
.
Rumensk
tekst
Hollandsch
Diep
eller
Hollands
Diep
er
ei
brei
elv
i
Nederland
og
ein
del
av
estuaret
til
Rhinen
og
Maas
.
Via
Schelde
-
Rhinen
-
kanalen
er
ho
tilslutta
Schelde
og
Antwerpen
.
Sjølv
om
store
og
små
primitive
therapsidar
herska
i
roadium
,
var
det
òg
ein
rik
fauna
av
stamtetrapodar
og
uspesialiserte
krypdyr
.
Status
i
Noreg
:
Nær
truga
Latinskulen
vart
oppretta
som
undervisningsstad
i
mange
kjøpstader
etter
reformasjonen
i
Danmark
-
Noreg
,
den
fyrste
alt
i
1537
,
som
eit
framhald
av
klosterskulane
frå
mellomalderen
.
Føremålet
med
undervisninga
var
opphavleg
å
førebu
utdanninga
av
prestar
.
Republikken
Paraguay
er
eit
land
som
ligg
midt
i
Sør
-
Amerika
og
grensar
til
Bolivia
i
nordvest
,
til
Brasil
i
nordaust
og
til
Argentina
i
sør
og
sørvest
.
Terrenget
er
for
det
meste
flate
sletter
,
med
nokre
åsar
og
låge
fjell
.
Høgste
punkt
er
Mont
Sokbaro
med
658
moh
.
Ein
av
dei
siste
låtane
Johnny
spelte
inn
var
ein
versjon
av
Nine
Inch
Nails
"
Hurt
"
,
éit
år
før
han
sovna
stille
inn
i
2003
.
Kjemisk
er
vatn
amfotært
ved
at
det
kan
oppføra
seg
som
både
syre
og
base
;
det
kan
både
oppgi
og
motta
hydrogenion
(
H
+
)
.
Namnet
hydroksisyre
blir
nokre
gonger
brukt
om
vatn
når
det
opptrer
som
ei
syre
i
ein
kjemisk
reaksjon
.
Dei
første
filmane
hadde
ikkje
lyd
,
og
vert
kalla
stumfilmar
.
Ein
hadde
først
ofte
ein
kommentator
som
fortalde
tilskodarane
kva
som
skjedde
og
las
dialogen
mellom
skodespalarane
.
Seinare
kom
ein
på
å
skriva
utsegnene
ned
og
visa
dei
i
sjølve
filmen
.
Det
var
òg
vanleg
å
få
ein
musikar
til
å
akkompagnera
filmen
med
musikk
som
passa
til
stemninga
,
helst
på
orgel
eller
piano
.
Seinare
kunne
ein
laga
lydspor
som
gjekk
samtidig
som
filmen
.
Nå
kunne
skodespelarane
snakka
,
og
ein
kunne
ta
opp
og
spela
filmmusikk
,
som
snart
blei
ein
ny
musikksjanger
.
Rubber
Soul
er
det
sjette
studioalbumet
til
The
Beatles
.
Det
kom
i
desember
1965
og
var
produsert
av
George
Martin
.
Albumet
vart
spelt
inn
i
løpet
av
om
lag
fire
veker
for
å
nå
julesalet
.
Her
viser
The
Beatles
at
dei
var
påverka
av
folkrock
-
stilen
til
The
Byrds
og
Bob
Dylan
og
albumet
vart
sett
på
som
eit
stort
kunstnerisk
framsteg
for
bandet
og
fekk
god
kritikk
og
selde
bra
.
Rolling
Stone
plasserte
albumet
på
femteplass
på
lista
deira
over
dei
500
største
albuma
gjennom
tidene
.
[
1
]
Rundt
kroppen
til
ruren
er
det
seks
harde
kalkplater
.
Dyret
har
òg
to
ekstraplater
til
å
opna
og
lukka
skalet
med
.
Fyrsten
av
Liechtenstein
er
av
dei
rikaste
statsoverhovuda
i
verda
,
og
folkesetnaden
har
ein
av
dei
høgaste
levestandarar
i
verda
Albumet
nådde
tredjeplassen
på
den
amerikanske
Billboard
-
lista
og
fjerdeplassen
i
Storbritannia
,
medan
«
Like
a
Rolling
Stone
»
nådde
andreplassen
i
USA
og
fjerdeplassen
i
Storbritannia
.
Denne
songen
vart
òg
kåra
til
den
beste
på
lista
til
musikkmagasinet
Rolling
Stone
over
dei
500
beste
songane
gjennom
tidene
.
I
tillegg
til
finn
ein
«
Desolation
Row
»
og
songen
«
Highway
61
Revisited
»
på
denne
lista
,
på
respektive
185
.
og
364
.
plass
.
Albumet
sjølv
vart
rangert
på
4
.
plass
av
magasinet
på
lista
deira
over
dei
500
største
albuma
gjennom
tidene
.
Keflavík
(
uttalast
kebbla
-
vik
)
er
ein
islandsk
by
med
omtrent
10
 
200
innbyggarar
i
reykjanesområdet
på
det
sørvestlege
Island
.
Han
utgjør
saman
med
Njarðvík
og
Hafnir
kommunen
Reykjanesbær
.
Main
har
sitt
utspring
nær
Kulmbach
der
dei
to
elvane
Raude
Main
og
Kvite
Main
renn
i
hop
.
Raude
Main
er
den
lengste
av
dei
to
med
ei
lengd
på
50
km
,
og
ho
har
sitt
utspring
i
Frankisk
Alb
og
renn
gjennom
Creussen
og
Bayreuth
.
Kvite
Main
har
utspring
i
fjella
Fichtelgebirge
og
er
41
km
lang
.
Store
sideelvar
til
Main
er
Regnitz
,
Fränkische
Saale
,
Tauber
og
Nidda
.
Tuberkulose
eller
TB
er
ein
sjukdom
som
er
forårsaka
av
bakteriane
Mycobacterium
tuberculosis
,
Mycobacterium
africanum
eller
Mycobacterium
bovis
.
Bakterien
kan
angripe
ein
kva
som
helst
slags
del
av
kroppen
,
men
han
affekterer
som
regel
lungene
.
Zenobia
,
dronninga
av
Palmyra
,
tok
Egypt
frå
romarane
i
år
269
,
og
kalde
seg
frå
då
av
dronning
av
Egypt
også
.
Ho
hevda
å
vere
i
familie
med
den
tidlegare
egyptiske
dronninga
Kleopatra
,
og
var
godt
kjend
med
landet
sin
historie
,
religion
og
språk
.
Den
romerske
keisaren
Aurelian
beleira
Zenobia
sine
styrker
i
fire
månader
og
tok
tilbake
Aegyptus
i
år
274
.
Seinare
klarte
to
romerske
generalar
,
Probus
og
Domitius
Domitianus
,
å
slå
seg
opp
som
keisarar
frå
ein
opphavleg
base
i
Aegyptus
.
Keisar
Diocletian
tok
Alexandria
frå
Domitius
i
298
og
omorganiserte
heile
provinsen
.
Han
sette
og
i
gong
forfølging
av
dei
kristne
,
men
dette
blei
det
siste
seriøse
forsøket
på
å
stoppe
framveksten
til
kristendommen
i
Egypt
.
Dei
fleste
lækjarar
vil
leggje
vekt
på
vedvarande
tørr
eller
produktiv
hoste
som
teikn
på
bronkitt
.
Ved
lytting
til
lungene
vil
ein
gjerne
høre
auka
surklande
bilydar
(
rhonchi
)
og
forlengd
ekspirasjonsfase
(
utpust
)
.
Andre
element
i
diagnosen
inkluderer
måling
av
feber
og
måling
av
oksygenmettinga
i
blodet
(
ofte
målt
med
ei
fingerklype
)
.
Lækjaren
spør
gjerne
pasienten
om
andre
opplysningar
som
kan
vera
til
hjelp
for
diagnosen
,
t
.
d
.
«
Kor
lenge
har
du
hatt
denne
hosten
?
»
,
«
Har
du
hatt
feber
?
Kor
høg
og
kor
lenge
?
»
,
«
Kjenner
du
smerte
eller
ubehag
i
bringa
?
»
,
«
Er
du
allergisk
mot
noko
?
»
,
«
Røykjer
du
?
»
,
«
Er
det
mykje
luftureining
der
du
bur
eller
arbeider
?
»
osv
.
Haiti
har
eit
verdsarvområde
på
staden
.
[
2
]
I
kjølvatnet
av
jordskjelvet
i
Haiti
2010
har
Haiti
difor
fått
hjelp
av
verdsarvprogrammet
til
UNESCO
for
å
vurdere
skadane
.
[
3
]
Landet
har
berre
to
dagsaviser
,
Le
Nouvelliste
(
grunnlagd
i
1898
,
opplag
ca
.
6
 
000
)
,
som
kjem
ut
om
kvelden
,
og
Le
Matin
(
grunnlagd
i
1908
,
opplag
ca
.
5
 
000
)
.
Begge
vert
trykte
på
fransk
i
Port
-
au
-
Prince
.
Andre
aviser
og
blad
vert
trykte
på
engelsk
,
fransk
,
spansk
og
haitisk
.
Mediesituasjonen
i
landet
endra
seg
mykje
til
det
betre
etter
tida
med
militærdiktatur
(
1991
–
1994
)
,
og
arbeidsforholda
for
journalistar
vart
etter
det
meir
normale
.
The
Rock
Island
Line
is
a
mighty
good
road
Hovudartikkel
:
Egyptisk
historie
Ein
del
av
gravene
vart
endra
på
1950
-
talet
ved
at
ein
fjerna
steinråmer
for
å
gjere
vedlikehaldet
enklare
.
Ein
finn
likevel
ein
rekkje
monumentale
gravminne
der
,
mange
av
dei
familiegraver
som
har
vore
brukt
i
fleire
generasjonar
.
Over
4500
av
gravminna
er
verdige
til
å
verte
tekne
vare
på
,
og
vert
difor
ikkje
fjerna
sjølv
om
festetida
går
ut
.
Det
er
ikkje
tillate
å
erstatte
nokre
av
gravminna
,
inkludert
dei
som
i
seg
sjølv
ikkje
er
verdige
til
å
takast
vare
på
,
med
moderne
monument
,
ettersom
ein
ynskjer
å
ta
vare
på
særpreget
for
heile
gravlunden
.
Italiensk
er
det
offisielle
språket
i
Italia
og
San
Marino
,
og
i
Sveits
,
i
kantonane
Ticino
og
Grigioni
(
norsk
/
tysk
Graubünden
)
.
Det
er
også
det
andre
offisielle
språket
i
Vatikanstaten
og
i
Istria
fylke
i
Kroatia
og
tre
kommunar
i
Slovenia
,
der
det
finst
ein
italiensk
minoritet
.
Språket
blir
mykje
bruka
av
italienske
utvandrargrupper
i
Luxemburg
,
USA
,
Venezuela
,
Brasil
,
Argentina
,
Canada
og
Australia
,
og
blir
dessutan
tala
av
somme
i
grannelanda
Malta
og
Albania
.
I
mykje
mindre
grad
kan
ein
også
somtid
høyre
det
tala
i
delar
av
Afrika
som
tidlegare
var
styrte
av
Italia
,
landa
Somalia
,
Libya
og
Eritrea
.
Kjosfossen
er
ein
foss
i
Flåmselvi
i
Aurland
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
.
Fossen
,
som
er
ein
av
Norges
mest
vitja
turistattraksjonar
,
[
1
]
ligg
like
nedom
Reinungavatnet
,
øvst
i
Flåmsdalen
.
Fossen
har
ei
total
fallhøgd
på
225
 
meter
,
fordelt
på
fleire
fall
med
ei
horisontal
lengd
på
rundt
700
 
meter
.
[
2
]
Til
Vest
-
Telemark
reknast
seks
kommunar
:
Det
finst
to
segner
om
grunnlegginga
av
Barcelona
.
Den
eine
går
ut
på
at
byen
til
Herkules
400
 
år
før
Roma
vart
grunnlagd
med
namnet
Βαρκινών
.
Den
andre
segna
går
ut
på
at
byen
vart
grunnlagd
av
den
kartagiske
Hamilcar
Barca
,
far
til
Hannibal
,
som
kalla
byen
Barcino
etter
familien
sin
på
200
-
talet
fvt
.
.
[
12
]
Karimov
har
slått
hardt
ned
på
all
opposisjon
,
som
konsekvent
vert
omtalt
som
«
islamsk
ekstremisme
»
.
Det
fins
òg
ei
væpna
gruppe
,
Usbekistans
islamske
rørsle
,
som
har
gjennomført
væpna
aksjonar
i
Usbekistan
.
Karimov
sin
utanrikspolitikk
var
først
ganske
vestleg
orientert
.
Etter
terrorangrepa
på
USA
11
.
september
2001
lot
han
USA
og
NATO
leiga
ein
militærflybase
i
Usbekistan
i
oktober
2001
,
til
bruk
i
krigen
i
Afghanistan
.
13
.
mai
2005
vart
over
300
ubevæpna
demonstrantar
drepne
av
tryggjingsstyrkar
i
byen
Andijon
,
etter
at
det
hadde
vore
væpna
samanstøyt
der
tidlegare
på
dagen
.
[
1
]
EU
innførte
våpenembargo
mot
Usbekistan
,
og
USA
kritiserte
òg
Karimov
sine
handlingar
.
Etter
dette
måtte
USA
og
NATO
trekkja
seg
ut
frå
basen
i
Usbekistan
,
og
Karimov
orienterte
seg
meir
mot
Russland
i
utanrikspolitikken
.
14
.
november
same
året
underskreiv
Karimov
ein
gjensidig
forsvarsavtale
med
Russland
.
Randers
vert
òg
kalla
Kronjylland
,
og
innbyggjarane
vert
kalla
Kronjyde
.
Uttrykket
Kronjyde
vart
først
brukt
av
danske
diktarar
rundt
1750
.
Både
Nicolai
F
.
S
.
Grundtvig
(
1783
-
1872
)
og
Hans
Christian
Andersen
(
1805
-
1875
)
,
og
særleg
Henrik
Pontoppidan
(
1857
-
1943
)
,
som
var
fødd
i
Randers
,
brukte
uttrykket
.
Fylket
er
parlamentarisk
styrt
.
Fylkesrådet
er
leia
av
Odd
Eriksen
frå
Arbeidarpartiet
,
medan
Mariette
Korsrud
frå
Ap
er
fylkesordførar
.
I
1954
spelte
både
Johnny
Cash
og
Carl
Perkins
for
Sam
Phillips
.
Cash
håpte
på
å
spele
inn
gospelmusikk
,
men
Phillips
sa
nei
til
dette
.
Cash
kom
ikkje
tilbake
før
i
1955
.
I
oktober
1954
møtte
Carl
Perkins
og
The
Perkins
Brothers
Band
opp
ved
Sun
Studios
.
Phillips
spelte
inn
Perkins
sin
originale
song
«
Movie
Magg
»
,
som
vart
gjeve
ut
på
singel
tidleg
i
mars
1955
på
selskapet
Flip
,
som
var
eit
countrymusikkselskap
.
[
29
]
Ved
folketeljinga
i
1865
var
det
registrert
32
kvinner
med
namn
som
byrja
på
Bergl
-
,
med
skrivemåten
Bergliot
som
den
vanlegaste
(
dei
andre
var
Berglioth
,
Bergljot
,
Bergljoth
og
Berglodt
)
.
Men
somme
bynamn
er
av
hankjønn
:
Spor
i
austveggen
i
skipet
viser
at
kyrkja
opphaveleg
hadde
eit
smalare
kor
enn
det
som
ble
rive
i
1880
,
ca
.
4
,
6
meter
breitt
.
Allereie
i
mellomalderen
blei
det
smale
koret
rive
og
erstatta
av
eitt
i
same
breidd
som
skipet
,
med
nær
kvadratisk
grunnplan
,
avslutta
med
ein
noko
smalare
apside
.
Raudfotsule
(
Sula
sula
)
er
ein
fugl
i
sulefamilien
.
Av
krypdyr
frå
denne
tida
har
ein
funne
fossil
av
kvelarslangar
og
skjelpadder
.
Mange
moderne
fuglar
dukka
opp
i
eocen
.
Byen
blei
også
utsett
for
to
kjende
omleiringar
under
napoleonskrigane
,
den
første
frå
juni
til
august
i
1808
,
den
andre
frå
desember
1808
til
februar
1809
.
For
Ziggy
Stardust
-
tilhengjarar
som
ikkje
hadde
oppdaga
soul
og
funk
,
som
allereie
var
til
stades
i
Bowie
si
siste
plate
,
vart
det
«
nye
»
lydbiletet
eit
brått
og
sjokkerande
steg
.
I
1975
kom
albumet
Young
Americans
der
Bowie
utforska
såkalla
Philly
soul
(
soul
frå
Philadelphia
)
,
men
han
sjølv
kalla
lydbilete
«
plastikksoul
»
.
Albumet
inneheld
hitsingelen
«
Fame
»
,
som
vart
skriven
i
lag
med
John
Lennon
,
og
ein
av
Bowie
sine
gitaristar
Carols
Alomar
.
Songen
var
basert
på
eit
gitarriff
som
Alomar
utvikla
då
dei
spelte
ein
versjon
av
The
Fares
sin
song
«
Footstompin
'
»
,
som
dei
spela
på
konsertar
i
denne
perioden
.
Ein
av
koristane
på
albumet
var
den
då
ukjende
Luther
Vandross
,
som
òg
var
medlåtskrivar
på
enkelte
av
songane
på
Young
Americans
.
Songen
«
Win
»
hadde
eit
hypnotisk
gitarriff
som
Beck
seinare
stjal
på
sin
song
«
Debra
»
frå
albumet
Midnight
Vultures
.
Sjølv
om
Bowie
omtalte
musikken
sin
som
«
plastikksoul
»
,
vart
han
ein
av
dei
få
kvite
artistane
som
opptredde
på
det
populære
programmet
Soul
Train
.
På
ein
TV
-
opptreden
på
The
Dick
Cavett
Show
virka
Bowie
paranoid
,
noko
som
bekrefta
ryktet
om
kraftig
kokainbruk
på
denne
tida
.
Russiske
konsonantar
:
Kystpartiet
er
eit
verdikonservativt
sentrumsparti
.
Partiet
vart
formelt
skipa
den
1
.
februar
1999
under
leiing
av
Steinar
Bastesen
.
Han
hadde
då
,
sidan
stortingsvalet
i
1997
sete
på
Stortinget
for
Tverrpolitisk
Folkevalgte
,
som
var
ein
laust
organisert
forgjengar
for
Kystpartiet
.
Bastesen
vart
attvald
i
2001
,
men
partiet
fekk
ikkje
inn
nokon
stortingsrepresentantar
i
2005
.
Roy
Waage
fulgte
Steinar
Bastesen
som
partileiar
etter
sterk
kritikk
innad
i
partiet
.
Lava
er
smelta
stein
som
vert
kasta
ut
under
eit
vulkanutbrot
.
I
det
lavaen
kjem
ut
av
vulkanventilen
er
han
flytande
og
har
ein
temperatur
frå
700
 
°
C
til
1200
 
°
C
.
Sjølv
om
lava
er
forholdsvis
viskøs
,
om
lag
100
 
000
gonger
meir
viskøs
enn
vatn
,
og
kan
flyte
over
store
avstandar
før
han
vert
avkjølt
og
stivnar
.
Dette
kjem
av
dei
tiksotropiske
og
pseudoplastiske
eigenskapane
til
lavaen
.
[
1
]
[
2
]
Snøpetrellen
held
til
i
fjella
på
Sør
-
Georgia
på
over
1
 
000
meters
høgd
.
Nord
-
og
sørkjempepetrellane
helder
til
rundt
dei
store
sel
-
og
pingvinkoloniane
og
livnærer
seg
på
døde
dyr
.
Kjempepetrellane
tel
høvesvis
3
 
000
og
5
 
000
par
.
Blant
norske
militære
grader
er
general
den
høgaste
offisersgrada
i
Hæren
og
Luftforsvaret
,
medan
admiral
er
den
høgaste
i
Sjøforsvaret
.
Det
var
mykje
uro
på
Balkan
før
den
første
balkankrigen
braut
ut
i
1912
.
Den
osmanske
hæren
sin
styrke
på
Balkan
var
stor
,
og
tilsynelatande
var
den
moderne
.
Men
det
var
berre
på
overflata
,
i
røynda
var
han
korrupt
,
dårlig
leia
,
dårlig
trent
og
lite
stridsdyktig
.
Etter
opprør
i
Albania
,
og
oppmunting
av
italienarane
sin
militære
framgang
,
gjekk
Balkanligaen
(
som
bestod
av
Serbia
,
Montenegro
,
Hellas
og
Bulgaria
)
til
åtak
på
dei
ottomanske
styrkane
i
oktober
.
Albania
erklærte
sjølvstende
28
.
november
.
Det
vart
inngått
våpenkvile
2
.
desember
.
Det
osmanske
riket
måtte
avstå
nesten
alle
sine
gjenverande
område
i
Europa
–
Albania
,
Kosovo
,
Novi
Pazar
-
regionen
,
Makedonia
og
det
meste
av
den
historiske
regionen
Thraki
.
Berre
eit
bruhovud
vart
tilbake
,
ei
kyststripe
frå
Svartehavet
til
Middelhavet
.
(
norsk
:
Trinidad
og
Tobago
,
trinidadisk
)
Tidvatnet
i
området
snur
raskt
,
og
vart
skildra
av
Victor
Hugo
som
«
à
la
vitesse
d
'
un
cheval
au
galop
»
eller
«
raskt
som
ein
galopperande
hest
»
.
Tidvatnet
kjem
faktisk
inn
med
om
lag
ein
meter
i
sekundet
.
I
det
nordvestlege
Stillehavet
er
det
«
WMO
Typhoon
Committee
»
som
står
for
namnelistene
.
Her
bruker
ein
fem
lister
med
navn
,
der
kvart
av
dei
14
nasjonane
som
er
med
i
komiteen
gjev
to
namn
til
kvar
liste
.
Namna
blir
brukt
i
alfabetisk
rekkefølgje
ut
frå
nasjonen
sitt
engelske
namn
og
utan
omsyn
til
år
og
sesongar
.
I
tillegg
til
namnet
får
stormen
tildelt
eit
tal
som
kan
variere
frå
land
til
land
.
Navna
blir
sletta
frå
lista
visst
dei
har
ført
til
store
øydeleggingar
.
Taxiar
i
Barcelona
er
styrt
av
Institut
Metropolità
del
Taxi
.
Det
er
over
10
 
000
taxiar
i
byen
.
Dei
fleste
lisensane
har
private
sjåførar
.
[
40
]
Lakkert
i
svart
og
gult
er
dei
lette
å
få
auge
på
.
Makaronisk
dikting
har
utgangspunkt
i
mellomalderpreiker
på
latin
og
lokale
talespråk
.
Fleire
dikt
frå
mellomalderen
er
makaroniske
,
til
dømes
dikt
i
Carmina
Burana
-
samlinga
og
salmen
«
In
dulce
jubilo
»
,
som
er
blitt
kjend
som
julesongen
«
Eg
synger
jolekvad
»
.
Øya
Bioko
vart
opdaga
av
kolonimaktene
i
1471
av
den
portugisiske
oppdagaren
Fernão
do
Poo
.
Området
var
portugisisk
koloni
til
det
vart
overførd
til
Spania
i
1778
.
Fastlandsdelen
av
landet
vart
eit
spansk
protektorat
i
1885
og
ein
koloni
i
1900
.
Ekvatorial
-
Guinea
vart
sjølvstendig
i
1968
etter
190
år
som
den
spanske
kolonien
,
Spansk
Guinea
.
President
Mbasogo
har
styrt
frå
han
tok
makta
i
eit
kupp
i
1979
.
Den
sørvestlege
monsunen
fører
til
mykje
nedbør
i
perioden
frå
juni
til
september
.
Det
meste
av
landet
får
mellom
1500
og
2500
mm
i
året
,
og
nær
grensa
mot
aust
så
mykje
som
3750
mm
.
Det
meste
av
regnet
kjem
i
monsuntida
i
samband
med
svake
lågtrykk
i
nordlege
delar
av
Bengalbukta
.
Hytter
vert
ofte
bygd
i
område
der
det
ikkje
bur
så
mange
eller
i
område
med
spesielt
fin
natur
.
I
Noreg
finn
ein
mange
hytter
på
fjellet
og
ved
kysten
.
I
seinare
tid
har
ordet
vorte
nytta
om
store
fritidsbustadar
på
fjellet
,
sjølv
om
desse
ikkje
passar
inn
i
den
eigentlege
definisjonen
på
hytte
.
Landhockey
er
nasjonalidretten
i
India
,
som
har
vunne
åtte
olympiske
gull
i
greina
.
Cricket
er
ein
folkesport
som
blir
spela
over
heile
landet
,
og
blir
spela
både
som
gatesport
og
på
profesjonelt
nivå
.
Fotball
og
tennis
har
aukande
interesse
.
Eivind
Groven
var
ein
allsidig
komponist
og
vitskapsmann
som
under
stor
motstand
braut
sin
eigen
veg
.
Det
er
sterk
indre
samanheng
i
alt
han
tok
seg
føre
.
Kunsten
gav
inspirasjon
til
vitskapen
,
og
vitskapen
til
kunsten
.
Hans
etter
kvart
store
kunnskapar
om
akustikk
hadde
t
.
d
.
mykje
å
seia
,
også
for
dei
val
han
tok
som
komponist
.
Mor
Teresa
-
avenyen
Det
knytter
seg
sterk
symbolikk
til
fargen
,
både
gammal
og
ny
.
I
India
og
Kina
blir
han
sett
på
som
svært
lykkebringande
.
Det
er
vanleg
for
ei
brur
i
begge
landa
å
bera
raudt
når
ho
giftar
seg
,
og
feiringa
av
det
kinesiske
nyttåret
inneber
så
mykje
bruk
av
raudt
ein
kan
.
Dei
oksitanske
dalane
(
oksitansk
Valadas
Occitanas
,
italiensk
Valli
Occitane
,
fransk
Vallées
Occitanes
)
er
ein
del
av
Oksitania
(
det
oksitansk
-
talande
området
)
som
ligg
innafor
Italia
.
Det
er
eit
fjellendt
område
i
dei
sørlege
Alpane
,
og
dei
fleste
dalane
strekk
seg
frå
vest
mot
aust
,
nedover
mot
slettene
i
Piemonte
.
Venstre
hadde
lenge
kjempa
for
ei
demokratisering
av
kyrkja
,
og
i
opposisjon
hadde
ein
kjempa
for
å
opprette
eit
sokneråd
.
Når
dei
radikale
fekk
vite
atkyrkjeminister
Jakob
Sverdrup
gjekk
inn
for
at
berre
«
konfirmerede
og
nadverdsberettigede
Mænd
»
skulle
få
røysterett
vart
det
uro
.
[
7
]
I
1887
røysta
«
reine
Venstre
»
,
som
dei
radikale
hadde
byrja
kalle
seg
,
saman
med
Høgre
ned
alle
framlegg
som
hadde
med
soknerådsspørsmålet
å
gjere
.
Konow
og
andre
regjeringskritikarar
si
haldning
var
at
det
var
betre
med
inkje
demokrati
i
kyrkja
,
enn
det
dei
såg
på
som
eit
ufullstendig
demokrati
.
«
Forklåringa
»
(
1518
-
20
)
Han
overtok
trona
etter
at
han
vann
eit
slag
mot
kong
Håkon
den
gode
.
Slaget
ved
Fitjar
stod
om
lag
960
.
Harald
og
sysknena
var
i
stendig
kamp
mot
Håkon
den
Gode
etter
at
han
dreiv
far
deira
ut
av
landet
.
Etter
slaget
vart
Harald
konge
saman
med
fire
yngre
brør
.
Alle
var
som
underkongar
under
danskekongen
Harald
Blåtann
.
Eirikssønene
ville
stendig
ha
meir
makt
,
og
prøvde
å
leggja
under
seg
meir
land
.
Dei
gjekk
til
kamp
mot
Ladejarlane
,
som
var
mektige
i
Trøndelag
,
på
Vestlandet
og
i
Nord
-
Noreg
.
Danskekongen
likte
ikkje
det
,
og
tok
parti
med
Ladejarlane
.
Harald
Gråfell
vart
kalla
til
Danmark
,
der
han
vart
drepen
i
eit
bakhaldsåtak
på
Hals
ved
Limfjorden
om
lag
970
.
Dei
attlevande
brørne
rømde
etter
dette
landet
.
Danskekongen
gav
så
makta
i
Noreg
til
Ladejarlen
Håkon
Sigurdsson
Jarl
.
Singh
vart
fødd
i
landsbyen
Gah
i
Punjab
,
som
no
er
ein
del
av
Punjab
-
provinsen
i
Pakistan
.
Han
studerte
økonomi
og
tok
mastergrad
på
Panjab
-
universitetet
i
Chandigarh
,
han
har
òg
ein
lågare
grad
frå
St
.
John
'
s
College
ved
universitetet
i
Cambridge
og
doktorgrad
frå
Nuffield
College
ved
universitetet
i
Oxford
.
Bill
Haley
sin
song
«
Rock
Around
the
Clock
»
(
1954
)
vart
den
første
rock
and
roll
-
songen
til
å
nå
toppen
av
Billboardlista
i
USA
,
og
opna
dører
for
den
nye
populær
kulturen
.
Andre
tidlege
artistar
innan
rock
’
n
’
roll
var
Chuck
Berry
,
Little
Richard
og
Elvis
Presley
,
i
tillegg
til
mange
doo
-
wop
-
vokalgrupper
.
I
løpet
av
tiåret
såg
ein
stadig
mindre
til
vokalistar
(
såkalla
crooners
)
som
Eddie
Fisher
,
Perry
Como
og
Patti
Page
på
salslistene
.
Fylke
eller
fylkeskommunar
er
regionale
administrative
område
med
eit
visst
sjølvstyre
i
Noreg
.
Eit
fylke
vert
delt
inn
i
mindre
kommunar
.
Tidlegare
blei
fylka
kalla
amt
.
På
1300
-
talet
slo
khan
Tokhtamysh
saman
dei
blå
og
kvite
hordane
og
danna
den
gyldne
horden
.
Det
kan
sjå
ut
til
at
den
gyldne
horden
byrja
å
få
meir
makt
,
men
i
1389
gjorde
Tokhtamysh
ei
katastrofal
avgjerd
då
han
han
gjekk
til
krig
mot
den
tidlegare
meisteren
sin
,
den
store
Tamerlane
.
Tamerlane
sine
hordar
plyndra
omrking
det
sørlege
Russland
og
lamma
økonomien
til
den
gyldne
horden
og
viska
rett
og
slett
bort
forsvarsverka
deira
i
desse
landområda
.
Turonium
vart
definert
av
den
franske
paleontologen
Alcide
d
'
Orbigny
(
1802
-
1857
)
,
som
kalla
han
opp
etter
byen
Tours
i
Frankrike
.
På
1980
-
talet
utgav
ho
novellesamlinga
Nådens
år
(
1982
)
,
Fattigmanns
kokebok
(
1985
)
og
sivilisasjonskritikken
Volva
(
1987
)
.
Hennar
siste
bok
var
Den
blå
hesten
(
Solør
-
forlaget
,
2000
)
om
kvinnefrigjøring
.
Fleire
av
bøkene
er
omsette
,
blant
anna
til
russisk
.
Det
er
usemje
om
kva
som
er
det
endelege
målet
for
økumenikken
,
sidan
ein
har
forskjellige
syn
på
hva
Kyrkja
er
.
For
dei
som
ser
kyrkja
som
ein
institusjon
som
er
naudsynt
for
frelse
,
som
katolikkar
og
ortodokse
,
er
målet
full
eining
innafor
éi
kyrkje
;
for
andre
er
målet
gjerne
felles
nattverdsfeiring
,
men
ikkje
nødvendigvis
ei
felles
kyrkje
.
Durmitor
er
senteret
for
montenegrinsk
fjellturisme
.
Dei
fleste
turistfasilitetane
ligg
rundt
byen
Žabljak
.
Rangipo
Desert
får
1500
-
2500
mm
nedbør
i
året
,
og
har
derfor
for
mykje
nedbør
for
å
verta
rekna
som
ein
ekte
ørken
,
men
liknar
ein
ørken
på
grunn
av
det
dårlege
jordsmonnet
,
for
ein
stor
del
vulkansk
oske
[
1
]
og
uttørkande
vindar
.
Vegetasjonen
er
sparsam
med
mest
kratt
,
og
her
er
utspring
til
mange
mindre
bekkar
som
seinare
renn
saman
til
større
elver
,
og
grev
djupe
,
taggete
dalar
gjennom
landskapet
.
Vêrlaget
er
strengt
og
alpint
,
med
innpå
270
frostnetter
i
året
,
samanlikna
med
mindre
enn
30
i
kyststroka
i
Hawke
'
s
Bay
,
80
km
mot
aust
.
Kraftige
snøfall
-
sjeldan
å
sjå
andre
stader
på
øya
-
er
også
vanlege
om
vinteren
.
Det
vert
og
arrangert
konsertar
og
revyar
jamnleg
på
Samfunnet
.
Dei
lag
og
foreningar
som
arrangerar
revy
på
hausten
,
har
tradisjon
på
å
gjera
dette
berre
dei
åra
det
ikkje
er
Uka
i
Ås
.
Vilhelm
II
ønskte
å
få
keisaren
tilbake
til
makta
i
ei
tid
då
andre
monarki
i
Europa
heller
gav
monarken
status
som
ein
slags
gallionsfigur
.
Dette
førte
til
at
den
ambisiøse
keisaren
kom
i
konflikt
med
Bismarck
,
som
var
trygg
på
sitt
eige
leiarskap
og
ikkje
hadde
nokre
intensjonar
om
å
gje
frå
seg
makta
til
den
unge
keisaren
,
og
heller
ønskte
at
Vilhelm
II
skulle
vere
avhengig
av
han
sjølv
.
[
10
]
Ein
stor
skilnad
mellom
Vilhelm
II
og
Bismarck
var
korleis
dei
handsama
politiske
kriser
,
særleg
i
1889
då
tyske
kolgruvearbeidarar
gjekk
ut
i
streik
i
Øvre
Schlesien
.
Bismarck
kravde
at
Den
tyske
hæren
skulle
sendast
der
og
slå
ned
streiken
,
men
Vilhelm
II
ønskte
ikkje
dette
.
[
11
]
I
staden
for
fekk
Vilhelm
II
regjeringa
til
å
sende
delegatar
som
forhandla
med
arbeidarane
,
og
streiken
enda
utan
bruk
av
vald
.
[
11
]
Dette
var
byrjinga
på
ei
stor
kløft
mellom
Vilhelm
II
og
Bismarck
.
Bismarck
utfordra
Vilhelm
sitt
krav
om
meir
makt
med
å
danne
koalisjonar
med
politiske
parti
som
Vilhelm
ikkje
likte
.
[
10
]
Forholdet
deira
enda
i
krangel
og
Bismarck
sa
opp
i
mars
1890
.
[
10
]
Det
høge
havnivået
og
dei
varme
,
grunne
kontinentalhava
i
silur
var
eit
gjestmildt
miljø
for
all
slags
sjødyr
.
I
enkelte
regionar
inneheld
berglaga
frå
silur
olje
og
gass
.
Eit
stort
berglag
med
hematitt
,
ein
type
jernmalm
,
frå
silur
fanst
aust
i
Nord
-
Amerika
og
var
viktig
for
den
tidlege
amerikanske
koloniøkonomien
.
Ein
provins
er
ei
under
-
nasjonal
regjeringsform
under
direkte
kontroll
av
den
høgste
regjeringa
i
nasjonen
.
I
nokre
land
blir
orda
stat
eller
departement
nytta
i
staden
for
provins
.
Kasakhstan
var
ein
av
dei
femten
sovjetrepublikkane
i
Sovjetunionen
fram
til
desember
1991
,
då
landet
erklærte
sjølvstende
.
Det
totale
folketalet
har
falle
noko
sidan
sjølvstende
frå
16
,
46
millionar
i
1989
til
om
lag
15
,
3
millionar
i
2006
.
[
1
]
Dette
kjem
hovudsakleg
av
russarane
og
volgatyskarane
si
utvandring
etter
oppløysinga
av
Sovjetunionen
.
I
dag
er
Kasakhstan
eit
medlem
av
Samveldet
av
sjølvstendige
statar
.
Rotter
er
ei
gruppe
gnagarar
som
ofte
har
spiss
snute
,
utståande
øyro
og
hårlaus
hale
.
Dei
er
i
slekt
med
mus
,
men
er
vanlegvis
større
.
Skisma
(
frå
gresk
kløft
eller
usemje
)
tyder
kløyving
eller
åtskiljing
.
Ordet
blir
særleg
nytta
om
religiøs
usemje
som
leider
til
danning
av
nye
kyrkjesamfunn
.
Den
engelskspråklege
wikipediaen
,
art
.
Civilization
,
som
lesen
27
.
juni
2009
.
Downtown
,
sett
frå
Mulholland
Drive
Pomaret
=
Pomaretto
,
Styret
i
Kartago
var
eit
oligarki
,
ikkje
ulikt
det
i
Roma
,
men
få
detaljar
er
kjende
.
Romerske
forfattarar
viser
til
statsoverhovudet
som
reges
,
«
kongar
»
.
Puniske
inskripsjonar
og
gresk
-
romerske
forteljingar
viser
at
omgrepet
var
Sōfetīm
,
«
domarar
»
,
det
same
namnet
som
tidlege
herskarar
vart
gjeve
i
Bibelen
.
Dette
kan
òg
ha
vore
tittelen
på
guvernøren
i
byen
,
som
var
sett
inn
av
moderbyen
Tyrus
.
Seinare
vart
ein
sōfet
eller
to
sōfetêm
,
som
ein
trur
har
utøvd
dømande
og
utøvande
(
men
ikkje
militære
)
funksjonar
,
valde
årleg
frå
dei
mest
velståande
og
familiane
med
innflytnad
.
Desse
aristokratiske
familiane
var
representerte
i
eit
øvste
råd
som
tilsvara
det
romerske
senatet
,
som
hadde
vidtrekkande
makt
.
Men
det
er
ikkje
kjent
om
desse
sōfetīm
var
valde
av
rådet
eller
av
ei
forsamling
av
folket
.
Sjølv
om
administrasjonen
i
byen
var
sterkt
kontrollert
av
oligarkane
,
hadde
han
òg
innslag
av
demokratiske
element
.
Kartago
hadde
valde
lovgjevarar
,
handelsunionar
og
bymøte
.
Det
var
eit
system
av
kontroll
og
balanse
i
tillegg
til
offentleg
utgreiing
.
Leiinga
for
flåten
måtte
betale
med
livet
for
militære
nederlag
.
Tannkvalar
(
Odontoceti
)
er
ein
underorden
av
kvalar
.
Det
er
denne
gruppa
som
har
med
flest
artar
og
syner
størst
genetisk
variasjon
mellom
kvalane
,
òg
med
omsyn
til
den
fysiske
storleiken
på
dyra
.
Dei
skil
seg
frå
bardekvalane
ved
å
ha
ordinære
tenner
av
dentin
,
sjølv
om
desse
ikkje
er
funksjonelle
hjå
alle
artane
.
Tannkvalane
har
blåsehòl
med
berre
ei
pusteopning
.
Alle
tannkvalar
har
dessutan
ei
avansert
form
for
ekkolokalisering
som
dei
brukar
til
å
orientere
seg
med
.
Artane
i
denne
gruppa
lever
både
i
havet
og
i
ferskvatn
,
i
større
elvesystem
.
Ved
jordskjelv
er
episenteret
rett
over
hyposenteret
,
som
er
utgangspunktet
til
skjelvet
.
Ved
sprenging
av
atomvåpen
i
lufta
eller
på
overflaten
er
episenteret
rett
under
detoneringspunktet
,
medan
ved
sprenging
under
bakken
ligg
episenteret
rett
over
detoneringspunktet
.
Det
er
her
på
episenteret
skadeskalaen
er
på
det
høgaste
.
Episenteret
er
senteret
der
jordskjelvet
er
mest
kraftig
.
Baroniet
Rosendal
,
Noregs
einaste
baroni
,
vart
oppretta
på
garden
Hatteberg
i
1678
som
bustad
for
den
danske
adelsmannen
Ludvig
Rosenkrantz
og
den
norske
kona
hans
Karen
Mowatt
.
Sjølve
slottet
vart
bygt
alt
i
1660
-
åra
.
Baroniet
,
som
seinare
vart
gjort
om
til
stamhus
,
rådde
til
liks
med
klosteret
over
mykje
jordegods
,
og
rundt
1870
vart
det
rekna
som
den
største
jordeigedommen
i
landet
.
Det
meste
av
dette
er
no
selt
bort
,
og
baroniet
med
parken
rundt
er
blitt
museum
med
Universitetet
i
Oslo
som
eigar
.
Sjølve
tittelen
viser
til
doble
forteljingar
som
òg
er
grunnlaget
for
handlinga
til
romanen
:
på
den
eine
sida
,
den
unge
forfattaren
Varguitas
sin
kjærleiksaffære
med
ei
kvinne
i
familien
,
tante
Julia
,
14
år
eldre
enn
han
,
og
på
den
andre
sida
,
det
hemmingslause
nærvere
av
føljetongsforfattaren
Pedro
Camacho
på
den
same
radiostasjonen
som
Varguitas
arbeider
.
Ein
havstraum
er
ei
meir
eller
mindre
framhaldande
rørsle
av
havvatn
i
eit
fast
mønster
.
Det
er
fleire
ulike
typar
krefter
som
held
i
gang
vassrørslene
i
hava
,
jordrotasjonen
,
månegravitasjonen
og
variasjon
av
vasstettleik
skapt
av
ulikskap
i
temperatur
og
saltinnhald
.
Konturar
av
havbotn
,
kystlinjer
og
andre
straumar
påverkar
òg
retning
og
styrke
på
ein
havstraum
.
Etter
1945
hadde
Finland
dermed
ti
len
som
vist
i
nedanståande
tabell
.
Ingen
skal
lide
under
vilkårleg
innblanding
frå
andre
,
anten
det
gjeld
hans
eigen
person
,
familie
,
heim
,
brevskifte
,
eller
åtak
på
ære
og
omdøme
.
Alle
har
krav
på
at
lova
vernar
dei
mot
slik
innblanding
eller
slike
åtak
.
Sjukdommar
som
er
vanlege
i
tropane
,
men
også
i
kjølegare
område
,
høyrer
ikkje
eigentleg
til
tropesjukdommane
.
Dette
gjeld
til
dømes
pest
,
kolera
,
koppar
,
tyfoid
,
paratyfoid
,
dysenteri
og
andre
tarminfeksjonar
.
Amøbedysenteri
finst
også
utanfor
tropane
,
men
gjev
ikkje
symptom
i
kalde
område
.
Etter
tapet
av
store
delar
av
Viborgs
län
i
1944
vart
i
1945
dei
gjenverande
delane
av
lenet
døypt
om
til
Kymmene
län
.
Stange
er
ein
kommune
i
Hedmark
fylke
.
Theodosius
II
forsterka
forsvarsverket
rundt
Konstantinopel
,
og
byen
blei
verande
ikkje
innteken
heilt
til
1204
.
Theodosius
valde
å
gje
etter
for
hunneren
Attila
sitt
krav
om
tributt
i
gull
,
i
staden
for
å
prøve
å
stå
imot
eit
invasjonsforsøk
.
Han
såg
det
au
som
ønskjeleg
å
skapa
handel
mellom
hunnarane
og
Konstantinopel
.
Etterfølgjaren
hans
,
Marcian
,
nekta
derimot
å
halde
fram
med
betalinga
av
denne
massive
tributten
.
Men
Attila
døydde
i
453
og
riket
imploderte
i
intern
krigføring
,
dette
medførte
at
Konstantinopel
var
frigjord
frå
den
overhengande
faren
for
invasjon
.
Etter
dette
blei
tilhøvet
stadig
betre
mellom
Austromarriket
og
dei
attverande
hunnarane
,
og
hunnarar
blei
etter
kvart
tekne
inn
som
foederati
i
den
austromerske
hæren
.
Døme
:
1
Pa
=
1
N
/
m
²
 
=
10
−
5
bar
 
=
10
,
197
×
10
−
6
ved
 
=
9
,
8692
×
10
−
6
atm
osv
.
Genussystemet
i
tysk
har
ein
biologisk
basis
,
slik
at
der
Mann
,
der
Ochs
er
maskuline
og
die
Frau
,
die
Kuh
er
feminine
.
Det
finst
mange
unntak
frå
denne
regelen
.
Det
mest
kjende
er
substantivet
das
Mädchen
,
som
tyder
‘
jenta
’
.
I
dette
fallet
kjem
ordet
inn
under
ein
annan
regel
,
som
seier
at
ord
som
er
danna
med
endinga
-
chen
har
genus
nøytrum
.
Fleire
moderne
historikarar
i
vesten
har
uttrykt
moralsk
raseri
mot
krosstoga
gjennom
1900
-
talet
.
Japansk
har
fem
vokalar
(
aeiou
)
,
dei
blir
uttalt
som
på
tysk
,
italiensk
og
finsk
.
Japansk
er
eit
tonelagsspråk
,
men
det
finst
dialektar
som
ikkje
har
toneskilnad
,
og
toneskilnaden
blir
nøytralisert
i
trykksvak
posisjon
,
akkurat
som
på
norsk
.
Japansk
skil
ikkje
mellom
/
l
/
og
/
r
/
,
men
har
ein
lyd
som
er
ein
slangs
mellomting
mellom
dei
to
.
Dei
sameinte
nasjonars
divisjon
for
folkesetnad
(
som
ligg
under
UN
ESA
)
Den
bahamanske
dollaren
har
ein
fast
vekslingskurs
opp
mot
amerikansk
dollar
,
slik
at
1
bahamansk
dollar
=
1
amerikansk
dollar
.
Sovjetunionen
var
ein
av
statane
som
grunnla
Dei
sameinte
nasjonane
i
1945
,
og
landet
fekk
fast
plass
i
tryggingsrådet
med
tilhøyrande
vetorett
.
Ved
sidan
av
Sovjetunionen
som
heilskap
fekk
også
Den
ukrainske
sosialistiske
sovjetrepublikken
og
Den
kviterussiske
sosialistiske
sovjetrepublikken
plass
i
hovudforsamlinga
.
Bakgrunnen
for
dette
var
at
Stalin
opphavleg
hadde
kravd
at
alle
seksten
sovjetrepublikkane
skulle
få
plass
i
SN
,
men
under
Jaltakonferansen
gjorde
Roosevelt
det
klart
at
då
måtte
alle
amerikanske
delstatar
få
plass
på
tilsvarande
vis
.
Kompromisset
vart
dermed
at
berre
Ukraina
og
Kviterussland
vart
med
,
noko
som
gav
Sovjetunionen
totalt
tre
stemmer
i
hovudforsamlinga
.
[
14
]
Medlemskapa
til
Ukraina
og
Kviterussland
SN
gav
lita
meining
frå
ein
juridisk
synsvinkel
,
men
sidan
Stalin
fryktet
at
SN
ville
verte
alt
for
dominert
av
vestmaktene
valde
Roosevelt
og
Churchill
delvis
å
imøtekome
kravet
hans
.
[
15
]
Teorien
er
basert
på
Darwin
sine
teoriar
,
komplettert
med
nyare
forsking
som
ikkje
var
kjend
for
Darwin
;
ein
kallar
gjerne
difor
dagens
versjon
nydarwinisme
.
Evolusjonsteorien
er
i
dag
særs
omfattande
,
og
vert
nytta
som
eit
viktig
forklaringsverkty
innanfor
ei
rekkje
ulike
fagdisiplinar
.
Spesialistar
innanfor
teorien
vert
kalla
evolusjonsbiologar
.
På
1700
-
talet
organiserte
mange
land
i
Europa
folketeljingar
,
mellom
dei
Island
i
1701
,
Sverige
i
1748
og
Danmark
-
Noreg
i
1769
.
USA
hadde
si
første
folketeljing
i
1790
mens
England
og
Frankrike
heldt
sine
første
folketeljingar
i
1801
.
Spansk
er
òg
talemål
i
Andorra
,
Belize
,
Canada
,
Gibraltar
,
Israel
,
Nord
-
Marokko
,
Dei
nederlandske
Antillane
,
Filippinane
,
USA
,
Trinidad
og
Tobago
og
Vest
-
Sahara
.
Den
nærskylde
varianten
jødespansk
blir
i
dag
særleg
tala
i
Tyrkia
(
fram
til
andre
verdskrigen
òg
i
Hellas
og
andre
stader
på
Balkan
)
,
men
òg
i
nokon
grad
i
Israel
og
nokre
av
kystbyane
i
Marokko
—
den
sistnemnde
staden
under
namnet
haquetía
.
«
Ballad
of
Hollis
Brown
»
er
ein
song
skriven
av
Bob
Dylan
,
gjeve
ut
i
1964
på
albumet
hans
The
Times
They
Are
A
-
Changin
'
.
Gabon
er
inndelt
i
ni
provinsar
:
Dei
sosiale
humlene
lever
i
bol
som
dronningane
byrjar
på
om
våren
.
Om
våren
,
når
dronningane
(
dei
befrukta
hoene
)
vaknar
etter
vinterdvalen
,
et
dei
seg
litt
opp
på
nektar
og
pollen
frå
blomande
plantar
,
som
selje
som
byrjar
å
blome
særs
tidleg
.
Desse
humlene
er
lett
å
kjenne
att
,
store
som
dei
er
.
Dei
flyg
rundt
og
«
snuser
»
på
alle
små
mørke
opningar
,
for
å
finne
ein
fin
plass
til
bolet
.
Gauken
har
vorte
tillagt
fleire
eigenskapar
i
gamal
folketru
.
Mellom
anna
vart
det
sagt
at
han
kunne
spå
om
framtida
.
Området
blei
russisk
på
1860
-
talet
.
I
samband
med
den
russiske
revolusjonen
i
1917
gjorde
kirgisarane
opprør
,
og
landet
blei
sjølvstendig
fram
til
1921
,
då
området
blei
ein
del
av
Sovjetunionen
.
Frå
dette
året
til
1922
døydde
over
ein
halv
million
innbyggjarar
av
svolt
.
Landet
blei
ein
eigen
sovjetrepublikk
i
1936
.
Animalsk
mat
I
Nordslesvig
har
Danmark
ein
tysktalande
minoritet
.
Dei
språklege
rettene
til
det
tyske
mindretalet
er
verna
gjennom
København
-
Bonn
-
erklæringane
frå
1955
.
Erklæringane
vernar
på
tilsvarande
måte
det
dansktalande
mindretalet
i
Sydslesvig
.
[
22
]
Det
bor
også
nokre
titusen
færøysk
-
og
grønlandsk
-
talande
i
Danmark
,
i
tillegg
til
minoritetar
som
talar
språk
som
urdu
,
arabisk
og
tyrkisk
.
ฐ
.
.
.
.
.
th
-
t
(
norsk
:
Den
sentralafrikanske
republikken
,
sentralafrikansk
)
Kvar
kanton
har
sin
eigen
grunnlov
,
lovgjevande
forsamling
,
regjering
og
dømmande
makt
.
Alle
kantonane
si
lovgjevande
forsamling
er
eittkammers
parlament
,
storleiken
varierer
mellom
femtiåtte
og
to
hundre
sete
.
Nokre
få
lovgjevande
forsamlingar
er
generalforsamlingar
(
Landsgemeinden
)
.
Dei
kantonale
regjeringane
består
av
anten
fem
eller
sju
medlemmer
.
For
namn
på
institusjonane
deira
,
sjå
Liste
over
lovgjevande
og
utøvande
makt
i
kantonane
i
Sveits
.
I
Ungarn
byrja
blandinga
av
rock
og
folkemusikk
i
1965
då
bandet
Illés
introduserte
ungarsk
folkemusikk
i
musikken
sin
.
I
Romania
vart
Transsylvania
Phoenix
grunnlagd
i
1962
og
dei
innførte
folkemusikk
i
rockemusikken
sin
i
1972
i
eit
forsøk
på
å
kome
unna
regjeringa
si
undertrykking
av
rockemusikken
.
Forsøket
var
mislukka
og
bandet
enda
opp
i
eksil
under
det
meste
av
Ceauşescu
-
perioden
.
Runa
har
namnedag
i
Noreg
den
2
.
juni
.
I
seinare
tid
har
det
komme
fleire
undersøkingar
som
baserer
seg
på
satellittbilete
.
To
av
dei
er
støtta
av
EU
og
er
i
tabell
1
og
2
representert
som
«
TREES
-
I
»
og
«
TREES
-
II
»
.
Achard
(
2002
)
brukte
i
TREES
-
II
,
satellittbilete
frå
fleire
ulike
satellittar
med
god
oppløysing
(
standard
1
,
1
km
,
men
ned
til
20
m
)
.
Den
siste
undersøkinga
er
ei
NASA
-
støtta
undersøking
som
er
representert
som
«
AVHRR
»
(
Advanced
Very
High
Resolution
Radiometer
)
.
DeFries
(
2002
)
brukte
AVHRR
satellittbilete
med
8
km
oppløysing
for
kvart
år
i
perioden
1984
–
1997
og
korrigerte
det
med
Landsatdata
.
Den
16
.
dagen
av
kártika
er
dagen
etter
nymånen
.
Denne
dagen
er
feira
som
hovuddagen
i
høgtida
i
Karnataka
og
som
nyttårsdagen
i
mange
delar
av
India
.
Håkon
V
Magnusson
flytta
hovudstadsfunksjonane
frå
Bergen
til
Akershus
festning
i
1299
og
retta
dei
utanrikspolitiske
linene
austover
,
noko
som
gjekk
imot
den
tidlegare
utanrikspolitiske
retninga
som
kongemakta
hadde
fylgt
,
med
sterk
satsing
på
dei
nordatlantiske
områda
i
vest
for
å
halde
på
og
sikre
Noregsveldet
.
Noreg
miste
kontakta
vestover
med
dei
engelske
øyane
,
og
enda
viktigare
,
med
Færøyane
og
Island
.
Djupare
nede
i
mantelene
aukar
temperaturen
og
trykket
,
og
grunnstoffa
vert
konsentert
i
mindre
plasskrevande
mineral
.
Om
lag
410
km
nede
vil
til
dømes
olivin
omdannast
til
det
tyngre
mineralet
spinell
og
ved
660
km
vert
spinellen
igjen
omdanna
til
det
enno
tyngre
perovskitt
.
I
overgangane
mellom
desse
sonene
aukar
snøggleiken
til
jordskjelvbølgjene
.
Perovskitt
er
truleg
det
mest
utbreidde
mineralet
på
jorda
og
vert
erstatta
av
post
-
perovskitt
i
ei
djupne
på
2600
-
2700
km
,
som
er
200
km
over
grensa
mot
kjernen
.
The
Beatles
er
det
niande
albumet
til
The
Beatles
,
eit
dobbeltalbum
som
kom
ut
i
1968
.
Det
vert
ofte
berre
kalla
The
White
Album
sidan
det
ikkje
har
noko
tekst
på
framsida
anna
enn
namnet
på
bandet
(
og
på
tidlege
LP
-
og
CD
-
utgåver
,
eit
serienummer
)
på
eit
elles
heilt
kvitt
omslag
.
Albumet
var
det
første
The
Beatles
gav
ut
etter
at
manageren
deira
Brian
Epstein
døydde
.
Det
vart
opphavleg
kalla
A
Doll
’
s
House
,
men
tittelen
vart
endra
etter
at
det
britiske
progressive
bandet
Family
gav
ut
eit
album
tidlegare
same
året
kalla
Music
in
a
Doll
’
s
House
.
Næringslivet
i
Snåsa
er
i
stor
grad
landbruk
,
med
industri
utvikla
med
utgangspunkt
i
naturprodukt
i
kommunen
,
som
tømmer
og
stein
.
Status
i
verda
:
Nær
truga
Høgskolen
i
Nesna
er
Nord
-
Noregs
nest
eldste
institusjon
for
høgare
utdanning
.
I
tillegg
til
hovedcampus
på
Nesna
,
har
HiNe
studielokalitetar
i
Mo
i
Rana
,
i
Sandnessjøen
,
i
Brønnøysund
og
Mosjøen
,
og
tilbyr
studie
i
Narvik
.
Høgskolen
er
involvert
både
i
ordinære
forsknings
-
og
utviklingsprosjekter
og
i
prosjekt
innanfor
næringsretta
høgskolesatsing
.
Uformell
økonomi
vert
ofte
forbunde
med
utviklingsland
,
men
det
vil
alltid
finnast
ein
viss
del
uformell
økonomi
i
alle
økonomiske
system
.
Der
landformene
gjer
det
mogleg
,
veks
det
mangroveskog
langs
kysten
.
Haiti
hadde
tidlegare
regnskog
i
nord
,
men
han
er
for
det
meste
hoggen
ned
.
Mot
sør
og
i
innlandsdalane
finn
ein
savanne
.
Tropiske
og
subtropiske
nyttevekstar
som
avokado
,
mango
,
lime
og
appelsin
finst
ville
.
I
dei
tørraste
strøka
finn
ein
steppevegetasjon
med
mellom
anna
kaktus
og
alfagras
.
I
høgare
område
veks
det
framleis
spreidde
populasjonar
av
barskog
.
Over
om
lag
1500
moh
.
vert
vegetasjonen
alpin
.
Floraen
er
relativt
artsrik
:
det
er
registrert
over
5
 
000
artar
karplanter
.
Kyrkja
har
ein
del
eldre
inventar
,
døypefonten
og
eit
alterskåp
er
frå
mellomalderen
og
eit
krusefiks
og
kyrkjeklokker
er
frå
1500
-
talet
.
Polare
lågtrykk
treng
visse
vilkår
for
å
oppstå
:
Tre
av
formennene
i
perioden
frå
1953
har
vore
statsminister
:
Gro
Harlem
Brundtland
,
Kåre
Willoch
og
Thorbjørn
Jagland
.
Tre
har
vore
utanriksminister
:
Jan
Petersen
,
Bjørn
Tore
Godal
og
Thorbjørn
Jagland
.
Til
saman
har
heile
ni
site
i
regjering
.
Av
førkrigstida
sine
komitéformenn
står
Carl
Joachim
Hambro
d
.
e
.
som
den
uomstridd
leiande
med
20
-
årsperioden
1925
–
1945
,
rett
nok
var
fem
av
desse
åra
i
eksil
.
Då
han
gjekk
ut
av
Stortinget
i
1957
(
han
var
vald
representant
frå
1919
)
hadde
han
vore
medlem
av
komiteen
sidan
opprettinga
,
altså
i
34
år
.
Kornisk
språk
(
kornisk
:
kernowek
,
kernewek
,
curnoack
)
er
eit
keltisk
språk
,
i
den
såkalla
P
-
greina
eller
brytoniske
delen
av
dei
øykeltiske
språka
.
Den
næraste
slektningen
til
kornisk
er
bretonsk
.
Svampar
er
bygd
opp
av
tre
hovudcelletypar
.
Til
slutt
står
C
for
kostnaden
hjelpen
påførar
organismen
.
Denne
er
òg
målt
i
tal
på
avkom
.
Fleire
konkreta
handlingar
har
vore
definerte
som
syndige
.
Brot
på
dei
ti
bodorda
har
alltid
vore
rekna
som
synd
–
så
som
avgudsdyrking
,
tjuveri
,
mord
,
sex
utanom
ekteskapet
og
løgn
.
Slike
brot
på
det
som
er
rekna
som
god
moral
er
rekna
som
syndige
i
mange
religionar
.
Innhaldsmessig
skil
Johannesevangeliet
seg
markant
frå
dei
tre
evangelia
etter
Matteus
,
Markus
og
Lukas
;
desse
tre
vert
kalla
synoptiske
evangelium
,
sidan
det
går
an
å
jamføre
dei
kapittel
for
kapittel
.
Johannesevangeliet
gjev
eit
anna
bilete
av
Jesu
historiske
vyrke
.
Det
tek
berre
opp
eit
lite
utval
(
sju
)
underverk
som
han
skal
ha
utført
,
og
framstiller
dei
som
symbol
for
Jesu
guddom
.
Johannesevangeliet
inneheld
få
likningar
.
Jesus
talar
i
staden
biletleg
med
underliggande
meiningar
.
Vestlege
kjelder
omtalar
både
heltemot
,
tru
og
ære
(
særleg
i
litteratur
om
riddarar
i
romantikken
)
,
men
òg
om
brutale
gjerningar
.
Ortodokse
kristne
og
islamske
krønikeskrivarar
fortel
historiar
om
barbarisk
hjarteløyse
og
brutalitet
,
sjølv
om
den
første
islamske
historien
om
krosstoga
først
vart
skrive
i
1899
.
Før
den
arabiske
nasjonalismen
voks
fram
på
1900
-
talet
var
krosstoga
så
godt
som
ukjende
i
den
islamske
verda
.
[
11
]
Arabisk
-
talande
jødar
(
hovudsakleg
mizrahi
og
sefardi
)
er
vanlegvis
ikkje
rekna
som
arabarar
.
Dei
få
gjenverande
jødane
i
den
arabiske
verda
lever
i
delar
av
Irak
,
Syria
,
Egypt
og
Marokko
.
Dei
fleste
arabisk
-
talande
jødane
forlet
heimane
sine
mellom
1940
-
åra
og
1960
-
åra
,
etter
opprettinga
av
staten
Israel
,
og
er
no
konsentrert
hovedsakleg
i
Israel
og
Frankrike
.
Det
store
fleirtalet
av
folket
i
provinsen
er
etniske
russarar
.
Ved
folketeljinga
i
2002
var
den
etniske
fordelinga
:
Magnus
var
den
yngste
sonen
til
kong
Håkon
Håkonsson
(
Hákon
Hákonarson
)
og
kona
hans
Margaret
Skuladotter
(
Margrét
Skúladóttir
)
.
Han
vart
fødd
i
Tunsberg
og
døypt
i
mai
1238
.
Mesteparten
av
oppveksten
var
han
i
Bergen
.
I
1257
døydde
storebroren
Håkon
Unge
,
og
Magnus
vart
tronarving
.
Same
året
gav
faren
han
kongsnamn
,
som
han
hadde
gjort
med
Håkon
Unge
før
han
.
11
.
september
1261
gifta
Magnus
seg
i
Bergen
med
den
danske
prinsessa
Ingeborg
Eriksdotter
,
dotter
til
den
drepne
danske
kongen
Erik
Plogpenning
.
Ho
vart
nærmast
bortført
frå
klosteret
ho
budde
i
i
Danmark
,
etter
at
forhandlingar
om
giftarmålet
med
den
danske
kongen
hadde
gått
i
stå
.
Seinare
vart
kampen
for
å
få
Ingeborg
si
farsarv
ei
viktig
kjelde
til
konflikt
mellom
Noreg
og
Danmark
.
Magnus
og
Ingeborg
vart
krona
straks
etter
brudlaupet
,
og
Magnus
fekk
Ryfylke
å
styra
over
for
å
få
sine
eigne
inntekter
.
16
.
desember
1263
døydde
kong
Håkon
på
Orknøyane
under
felttoget
sitt
mot
Skottland
for
å
bevara
norsk
styre
over
Sudrøyane
,
og
Magnus
vart
eineherskar
i
Noreg
.
Liter
er
ikkje
ei
SI
-
eining
,
men
er
i
bruk
som
tilleggseining
.
Volumet
er
det
same
som
ein
kubikkdesimeter
(
dm3
)
.
Dei
heldt
på
Taylor
og
ønskte
i
starten
å
tilsette
ein
keyboard
-
spelar
.
Stills
tok
ved
eit
høve
kontakt
med
Steve
Winwood
,
som
alt
var
oppteken
i
det
nye
bandet
sitt
Blind
Faith
.
[
8
]
Leiaren
for
Atlantic
,
Ahmet
Ertegün
,
foreslo
den
kanadiske
visesongaren
Neil
Young
,
som
Elliot
Roberts
òg
var
manager
for
,
som
eit
opplagt
val
.
[
9
]
Stills
og
Nash
var
i
starten
tilbakehalden
.
Stills
hadde
ei
historie
med
Young
i
Buffalo
Springfield
og
Nash
kjende
ikkje
Young
personleg
.
Men
etter
fleire
møte
vart
trioen
utvida
til
ein
kvartett
med
Young
som
fullt
medlem
.
Avtalen
gav
Young
full
fridom
til
å
pendle
mellom
si
eiga
solokarriere
med
det
nye
bandet
sitt
Crazy
Horse
og
CSNY
.
33
.
Zielonka
(
17
 
180
)
Noreg
blei
kristna
rundt
år
1000
,
og
kristendommen
fekk
sitt
endelege
gjennombrot
i
statsstyringa
etter
at
Olav
den
Heilage
fall
på
Stiklestad
.
Sjølv
om
Olav
den
Heilage
fekk
størstedelen
av
æra
for
å
ha
kristna
Noreg
,
tok
prosessen
mykje
lengre
tid
enn
dette
.
Den
første
kristne
kongen
i
landet
var
Håkon
Adalsteinsfostre
,
som
regjerte
i
tida
935
-
961
.
Han
blei
døypt
i
England
,
der
han
blei
fostra
opp
.
Også
Olav
Tryggvason
(
regjerte
i
perioden
995
–
1000
)
var
kristen
.
Han
blir
òg
rekna
som
den
første
som
bygde
kyrkje
i
landet
.
Historisk
dekka
Aukštaitija
området
Hertugdømet
Litauen
opp
til
1200
-
talet
.
Den
første
hovudstaden
var
truleg
Kernavė
.
I
avtalen
med
Gediminas
frå
1322
vart
Aukštaitija
kalla
terra
Eustoythen
(
«
landet
til
Aukštaitijarane
»
)
.
Aukštaitija
vart
nemnd
i
Austechia
i
Chronicon
terrae
Prussiae
skrive
rundt
1326
.
Sidan
slutten
av
1200
-
talet
har
området
vore
ein
del
av
Hertugdømet
Vilnius
/
Litauen
og
Hertugdømet
Trakai
.
Etter
1400
-
talet
utgjorde
Trakai
voivodeskap
og
Vilnius
voivodeskap
Aukštaitija
,
som
både
ein
politisk
og
etnisk
eining
kalla
Eigentlege
Litauen
.
Bergen
katedralskole
blei
stifta
rundt
1153
og
er
dermed
ein
av
Noregs
eldste
skular
.
Den
gamle
bygningen
frå
1840
,
ofte
kalla
Latinskolen
,
er
i
dag
skulemuseum
i
Bergen
For
å
forstå
bakgrunnen
for
at
Isabella
I
av
Castilla
enda
opp
med
å
stø
prosjektet
åt
Columbus
og
tidspunktet
for
hendinga
,
må
ein
sjå
på
den
politiske
situasjonen
for
Spania
og
Portugal
.
Rundt
1475
fanst
det
fire
kongedøme
på
Den
iberiske
halvøya
:
Portugal
,
Granada
,
Castilla
og
Aragon
,
dei
to
sistnemnde
gjekk
inn
i
ein
personalunion
frå
1479
.
Det
som
var
igjen
av
Granada
var
styrt
av
restane
av
maurarane
fram
til
2
.
januar
1492
då
muslimske
styrkar
gav
opp
Granada
etter
eit
siste
felttog
som
hadde
gått
føre
seg
i
om
lag
16
år
og
hadde
utarma
den
spanske
krona
.
Den
spanske
inkvisisjonen
virka
i
Castilla
og
Aragon
frå
1487
.
Konstantinopel
vart
hærtatt
av
tyrkarane
i
1453
.
Dermed
var
handelsvegen
over
land
mot
aust
stengt
.
Kapp
Verde
vart
oppdaga
for
Portugal
i
1444
,
medan
Kanariøyane
var
kastiljanske
etter
ein
strid
med
Portugal
mellom
1448
og
1459
.
Portugal
hevda
einerett
på
handelsfart
på
Vest
-
Afrika
for
å
hente
slavar
og
gull
,
og
i
1488
var
Kapp
det
gode
håp
runda
for
første
gang
av
Bartolomeu
Dias
.
Benjamin
Franklin
vart
fødd
i
Boston
.
Han
var
yngst
i
ein
syskjenflokk
på
sytten
.
Som
tiåring
slutta
han
på
skulen
og
då
han
var
tolv
byrja
han
som
lærling
hos
broren
som
arbeidde
som
trykkeriarbeidar
på
eit
trykkeri
i
ei
lokalavis
.
Etter
ei
usemje
med
broren
slutta
han
og
reiste
,
først
til
New
York
,
seinare
til
Philadelphia
.
Wikipedia
:
Antikörper
(
de
)
.
http
:
/
/
de
.
wikipedia
.
org
/
wiki
/
Antik
%
C3
%
B6rper
Aleksandria
er
den
største
hamnebyen
og
den
nest
største
byen
i
Egypt
.
Han
ligg
i
Nildeltaet
nord
i
landet
,
og
er
eit
viktig
transport
-
og
industrisenter
,
men
er
også
kjend
som
badeby
og
turistmål
.
Tidlege
turistmål
var
Rivieraen
langs
Middelhavet
på
grunn
av
det
milde
klimaet
sitt
,
og
Alpane
på
grunn
av
den
storslåtte
naturen
.
Den
norske
fjellheimen
vart
først
«
oppdaga
»
av
turistar
,
som
såg
noko
spesielt
der
nordmenn
såg
vanleg
landskap
.
Det
var
likevel
lenge
vanleg
å
reisa
på
ferie
i
sitt
eige
land
,
ettersom
det
var
enklare
og
billigare
.
Norske
byfolk
drog
ofte
ut
på
«
landet
»
om
sommaren
,
til
ein
gard
eller
sin
eigen
landstad
,
ofte
nær
kysten
.
Donau
er
nemnd
i
tittelen
til
den
vidkjende
valsen
til
den
austerrikske
komponisten
Johann
Strauss
,
An
der
schönen
,
blauen
Donau
(
Ved
den
vakre
,
blå
Donau
)
.
Valsen
vart
komponert
då
Strauss
reiste
nedover
Donau
,
og
er
i
dag
kjend
over
heile
verda
og
mykje
brukt
som
ein
voggesong
.
E39
går
gjennom
Ørsta
.
Det
er
omlag
10
km
mellom
Ørsta
sentrum
og
sentrum
i
nabokommunen
Volda
.
Etter
opninga
av
Eiksundsambandet
i
2008
undersjøisk
tunnel
er
det
ferjefritt
samband
mellom
Ørsta
og
nabokommunane
Ulstein
og
Hareid
.
Eiksundsambandet
har
gjort
dei
6
kommunane
Ørsta
,
Volda
,
Herøy
,
Ulstein
,
Sande
og
Hareid
til
ein
felles
bu
-
og
arbeidsmarknad
.
Det
er
36
km
frå
Ørsta
sentrum
til
Festøya
.
Her
er
det
ferjesamband
til
Solavågen
i
Sula
.
Frå
Festøya
går
det
òg
ferje
til
Hundeidvik
i
Sykkylven
.
Også
personar
som
ikkje
lenger
har
norsk
statsborgarskap
kan
rekna
seg
som
norske
.
Nordmenn
har
prega
kulturen
i
delar
av
Storbritannia
og
USA
gjennom
tidleg
og
seinare
utvandring
.
Av
dei
ca
.
9
,
5
millionar
menneske
i
verda
med
norsk
etnisk
opphav
lever
4
,
5
millionar
i
Noreg
.
Inne
i
kyrkja
står
fire
stavar
,
tilsynelatande
uten
nokon
funksjon
.
Teikn
tyder
på
at
dei
har
bore
eit
tårn
,
omtrent
som
stavkyrkja
i
Uvdal
,
men
i
staden
for
ei
sentral
midtmast
har
ho
hatt
fire
.
Regionen
Bosnia
(
Bosna
/
Босна
)
er
historisk
og
geografisk
den
nordlege
delen
av
det
som
i
dag
er
Bosnia
-
Hercegovina
.
Regionen
ligg
hovudsakleg
i
Dei
dinariske
Alpane
og
strekk
seg
opp
til
dei
sørlege
områda
av
Den
pannoniske
sletta
med
elvane
Sava
og
Drina
som
den
nordlege
og
austlege
grensa
.
Den
sørlege
middelhavsregionen
av
landet
er
Hercegovina
.
Kampen
om
makta
i
den
store
Venstre
-
koalisjonen
enda
med
at
dei
kristenkonservative
,
leia
av
Jakob
Sverdrup
og
Baard
Haugland
,
danna
eit
nytt
parti
.
Sverdrup
vart
formann
i
det
nye
partiet
Moderate
Venstre
,
som
hadde
fråhaldssak
,
religion
og
moral
som
viktige
saker
og
stod
nærare
Høgre
enn
det
reine
Venstre
.
Moderate
Venstre
stod
særleg
sterkt
på
Sørlandet
og
på
vestlandskysten
.
Sant
Damian
=
San
Damiano
Macra
,
Blitzkrieg
(
tysk
for
lynkrig
)
var
ein
militær
doktrine
som
blei
utvikla
i
mellomkrigstida
i
Tyskland
.
Den
blei
brukt
av
dei
tyske
væpna
styrkane
under
andre
verdskrig
.
Tetragrammet
finst
ingen
stader
i
den
greske
grunnteksten
til
Det
nye
testamente
(
NT
)
.
Gud
er
i
staden
omtala
med
titlar
som
Far
/
Faderen
og
Herre
/
n
.
I
fire
vers
i
Openbaringa
kapittel
19
finst
uttrykket
halleluja
,
som
teknisk
sett
inneheld
forma
Jah
av
gudsnamnet
på
gresk
.
Hispaniola
eller
Hispañola
er
den
nest
største
øya
i
Antillane
.
Den
ligg
aust
for
Cuba
i
det
karibiske
havet
.
Christofer
Columbus
kom
til
øya
i
1492
og
grunnla
den
første
spanske
kolonien
i
Amerika
i
1493
.
Den
afrikanske
unionen
har
hovudkvarteret
sitt
i
byen
til
like
med
United
Nations
Economic
Commission
for
Africa
.
Ein
finn
og
Universitetet
i
Addis
Abeba
(
engelsk
Addis
Ababa
University
,
amharisk
Addis
Abäba
Yunivärsǝti
አዲስ
አበባ
ዩኒቨርስቲ
)
her
.
Elektrisk
lys
er
klarare
enn
lys
frå
tradisjonelle
lyskjelder
,
og
gjer
at
ein
kan
utføra
arbeid
som
tidlegare
var
avgrensa
til
periodar
med
dagslys
.
Det
elektriske
lyset
har
dermed
gjort
det
mogleg
å
strekka
dagen
lenger
,
og
har
opna
for
mange
former
for
nattarbeid
.
Ein
er
heller
ikkje
lenger
nøydd
til
å
bygga
rom
med
vindauge
for
å
få
lys
til
dei
.
I
Noreg
er
det
535
kvinner
som
heiter
Ulrikke
,
88
kvinner
som
heiter
Ulrika
,
og
80
som
heiter
Ulrike
.
Eit
plateselskap
kan
vere
,
eller
vere
del
av
,
eit
stort
,
internasjonalt
underhaldningskonsern
,
og
vil
då
grunna
marknadsføringa
ofte
operera
med
fleire
platemerke
,
eller
labelar
etter
det
engelske
«
record
label
»
.
Eit
plateselskap
kan
òg
vere
eit
mindre
,
uavhengig
firma
-
då
ofte
med
distribusjonsavtale
med
eit
av
dei
store
selskapa
.
Klimaet
er
nesten
tropisk
om
sommaren
,
men
nettene
er
forholdsvis
kjølige
.
Vinteren
er
kald
og
snørik
.
Jerevan
har
ein
årleg
nedbørsnormal
på
318
mm
,
og
middeltemperaturane
varierer
frå
34
 
°
C
på
dagtid
i
juli
til
-
9
 
°
C
om
natta
i
januar
.
Ein
har
derimot
hatt
temperaturar
ned
mot
-
27
 
°
C
og
opp
mot
40
 
°
C
her
.
Mek
var
4
.
representant
for
Romsdals
amt
på
Stortinget
i
1836
,
og
på
det
overordentlege
stortinget
1836
-
37
.
I
1836
var
han
medlem
av
tollkomiteen
.
Skolen
blei
grunnlagt
i
år
1153
av
den
paveutsende
kardinalen
Nicolaus
Breakspeare
(
seinare
pave
Hadrian
IV
)
.
I
reformasjonsårhundret
var
skolen
sentrum
for
den
såkalla
austlandshumanismen
,
leia
av
menn
som
biskop
Jens
Nielssøn
og
lector
theol
.
Hallvard
Gunnarsøn
.
Isabella
I
(
på
spansk
språk
Isabel
I
)
,
(
22
.
april
 
1451
–
26
.
november
 
1504
)
var
regjerande
dronning
av
eit
sameint
Spania
frå
1479
-
1504
.
Ho
vart
fødd
i
Madrigal
,
og
døydde
i
Medina
al
Campo
.
Ordet
evangelium
kjem
av
det
greske
ordet
«
evanggelion
»
,
som
tyder
«
glad
bodskap
»
.
I
kristendomen
har
det
to
tydingar
:
Ulzësjøen
Curzola
,
som
venetianarane
kalla
ho
,
vart
ein
del
av
Kongedømet
Ungarn
i
1358
,
men
overga
seg
til
den
bosnisk
-
serbiske
kongen
Stefan
Tvrtko
I
sommaren
1390
.
Øya
vart
kjøpt
av
naborepublikken
Ragusa
i
1413
-
1417
,
men
underkasta
seg
Republikken
Venezia
i
1420
.
I
1529
sokk
folketalet
i
byen
Korčula
då
han
blei
råka
ein
stor
pest
.
Ein
kan
fortsatt
sjå
restane
etter
hus
som
blei
brunne
etter
å
ha
hust
sjuke
.
Fatimidane
brente
Gravkyrkja
i
Jerusalem
i
1009
,
og
var
slik
med
på
å
provosere
fram
krosstoga
.
Under
krosstoga
missa
fatimidane
mykje
av
den
kontrollen
dei
hadde
hatt
i
Levanten
,
og
sjølve
Egypt
blei
angripe
og
okkupert
av
fleire
ulike
aktørar
i
løpet
av
denne
urolege
perioden
.
Den
siste
fatimide
-
kalifen
døydde
i
september
1171
,
og
Egypt
sin
nye
herskar
var
kurdaren
Saladin
,
som
grunnla
Ayyubide
-
dynastiet
.
Ein
kan
sjå
døme
på
eldgamle
teikneseriar
i
holemaleri
frå
steinalderen
som
mellom
anna
viser
jaktscenar
frå
dagleglivet
deira
.
Det
er
ofte
lett
å
gjetta
seg
til
handlinga
sjølv
om
me
ikkje
veit
nøyaktig
kva
skaparane
tenkte
.
Fleire
gamle
sivilisasjonar
fortalde
òg
historiar
ved
hjelp
av
bilder
,
som
i
pyramideteikningane
frå
det
gamle
Egypt
.
Forma
«
Martha
»
var
vanleg
i
Noreg
på
1700
-
og
1800
-
talet
.
«
Marta
»
var
mest
brukt
på
slutten
av
1800
-
talet
.
Den
europeiske
menneskerettskonvensjonen
(
EMK
)
slår
fast
at
menneskerettane
gjeld
uavhengig
av
mellom
anna
rase
.
[
2
]
EMK
Artikkel
14
har
eit
forbod
mot
diskriminering
,
mellom
anna
på
grunn
av
rase
.
[
3
]
Frå
1814
og
fram
til
1854
heldt
Stortinget
til
i
lokala
til
Oslo
katedralskole
på
hjørnet
av
Prinsens
gate
og
Dronningens
gate
i
Oslo
.
Staten
tok
etter
kvart
over
heile
bygningen
medan
ein
venta
på
eit
spesiallaga
stortingsbygg
.
Frå
1854
til
1866
blei
stortingsmøta
haldne
i
Gamle
festsal
på
Universitetet
i
Oslo
.
Den
første
stortingssalen
blei
flytta
til
Norsk
Folkemuseum
i
1914
medan
bygningen
blei
riven
for
å
gje
plass
til
Posthuset
.
Søndre
Bergenhus
amt
var
eit
norsk
amt
.
Fra
1
.
januar
1919
er
det
eit
fylke
,
Hordaland
fylke
.
Bergenhus
amt
vart
i
1763
delt
opp
i
Nordre
Bergenhus
Amt
(
seinare
Sogn
og
Fjordane
fylke
)
og
Søndre
Bergenhus
Amt
.
I
1590
måtte
den
spanske
hæren
i
Flandern
marsjere
sørover
for
å
intervenere
i
Frankrike
.
Over
40
 
000
soldatar
vart
overført
til
styrken
som
deltok
i
Frankrike
,
noko
som
gjorde
at
nederlendingane
fekk
sjansen
til
å
sette
i
gong
ein
offensiv
.
Provinsen
der
regionshovudstaden
ligg
er
utheva
.
«
I
Can
Hear
Music
»
vart
spelt
inn
av
det
amerikanske
popbandet
The
Beach
Boys
.
Songen
kom
ut
i
1969
på
albumet
deira
20
/
20
med
Carl
Wilson
på
solovokal
.
Slekta
Artamus
Aasen
busette
seg
i
Kristiania
i
1847
,
og
vart
buande
der
i
nær
femti
år
,
til
han
døydde
.
Han
var
smålåten
og
stillfarande
,
og
både
i
dikting
og
sakprosa
tok
han
parti
for
dei
små
i
samfunnet
.
Denne
nasjonalparken
var
opphavleg
tropisk
regnskog
.
Der
har
vore
fleire
kontroversar
kring
vegbygginga
i
parken
som
gjer
det
mogleg
å
forske
ut
og
ta
ut
frå
petroleumsførekomstar
innanfor
parken
.
Kjente
vitskapsfolk
som
Jane
Goodall
har
protestert
mot
bygginga
.
Innspelinga
var
ein
del
av
MTV
-
serien
«
Unplugged
»
.
Innspelinga
bar
preg
av
mange
gnissingar
,
sidan
Young
ikkje
var
nøgd
med
framføringa
til
nesten
nokon
i
bandet
.
Faktisk
var
versjonen
som
kom
ut
på
plate
det
andre
forsøket
på
å
få
til
ei
heil
innspeling
.
Namna
kan
stamma
frå
det
latinske
Caelina
,
ei
hokjønnsform
av
slektsnamnet
Caelinus
,
ein
variant
av
Caelius
som
kjem
frå
caelum
,
'
himmel
'
.
Celine
kan
òg
ha
oppstått
som
ei
kortform
av
Marceline
.
Charles
Andre
Dorismond
(
f
.
4
.
november
 
1964
)
,
betre
kjend
under
artistnamnet
Bigga
Haitian
,
er
ein
haitisk
-
amerikansk
musikar
som
vart
svært
populær
i
1990
-
åra
.
Han
er
kjend
som
«
den
fyrste
haitiske
songaren
som
har
kome
seg
inn
på
den
jamaikanske
reggaescena
»
,
[
1
]
i
tillegg
til
at
han
er
sagt
å
ha
brote
ned
nasjonale
og
kulturelle
murar
og
bana
vegen
for
neste
generasjon
haitiske
artistar
.
Dei
mest
populære
haitiske
artistane
i
dag
,
som
Wyclef
Jean
og
Mecca
aka
Grimo
,
seier
Bigga
har
vore
ei
inspirasjonskjelde
for
dei
.
[
1
]
Det
er
særleg
tre
område
i
verda
som
er
kjend
for
store
førekomstar
frå
perm
,
Uralfjella
(
der
perm
vart
definert
)
,
Kina
og
sørvestlege
område
av
Nord
-
Amerika
,
der
Permbekkenet
i
Texas
i
USA
har
fått
namn
etter
dei
tjukkaste
førekomstane
av
bergartar
frå
perm
i
verda
.
Hjelpeverba
/
verbformene
desu
og
masu
gjer
uttrykket
meir
høfleg
.
For
å
seie
at
maten
er
god
,
er
det
høflegare
å
seie
oishiidesu
enn
berre
oishii
.
For
å
seie
«
takk
»
,
er
det
høflegare
å
seie
arigatoo
gozaimasu
enn
berre
arigatoo
.
ISO
639
er
ein
av
fleire
internasjonale
standardar
som
inneheld
korte
kodar
for
språknamn
.
ISO
639
består
av
ulike
delar
,
to
av
desse
har
vorte
publisert
til
no
.
Dei
andre
delane
er
under
arbeid
.
Vassloppa
Daphnia
magna
Dette
er
ei
liste
over
verdas
land
sortert
ut
frå
bruttonasjonalprodukt
(
BNP
)
per
innbyggjar
–
verdien
av
alle
varer
og
tenester
kjøpte
i
eit
land
i
eit
gitt
år
,
delt
på
gjennomsnittsfolketalet
for
det
same
året
.
Verdien
i
amerikanske
dollar
er
funne
ut
frå
kjøpekraftparitet
.
Norske
politiske
tilhøve
vert
som
tidlegare
handsama
under
overskrifta
"
Vaar
Politik
"
,
sameleis
er
vignetten
"
Bladsjaa
"
ein
gjengangar
.
Emne
som
han
har
vore
innom
før
,
vert
gjesta
på
nytt
:
I
"
Det
skandinaviske
Selskap
"
(
nr
.
1
)
ytrar
han
at
"
Me
kunna
forresten
rolige
lata
dette
Selskap
sigla
Sjøen
sin
"
,
samleis
er
han
vedvarande
(
i
nr
.
3
)
kritisk
til
utvandring
.
Artikkelen
"
Folkeskolar
"
(
nr
.
13
)
drøftar
spørsmål
kring
folkehøgskular
og
universitetet
,
ja
,
opplysning
og
opplæring
i
det
heile
.
Fleire
intervju
der
Pete
Townshend
har
kommentert
konseptet
og
tydinga
av
Tommy
:
Det
er
planar
om
å
byggje
ei
27
meter
høg
demning
ved
Svartavatnet
som
òg
vil
omfatte
Korlatjørn
som
kjelde
.
Sultanen
forstod
snart
at
han
hadde
britane
i
ryggen
,
og
sendte
eit
ultimatum
til
khediven
av
Egypt
om
å
trekkje
seg
ut
frå
nord
-
Syria
og
Anatolia
.
Muhammad
Ali
nekta
,
og
ganske
snart
hadde
britane
byrja
å
bombardere
Beirut
,
Sidon
og
Accre
.
Då
Muhammad
Ali
såg
dei
britiske
slagskipa
utanfor
soveromsvindauget
sitt
i
Alexandria
innsåg
han
nok
at
slaget
var
tapt
.
Han
kunne
ha
beordra
kamp
til
siste
mann
,
men
utan
støtte
frå
franskmennene
godtok
han
heller
vilkåra
frå
Balta
Liman
-
avtalen
.
I
tillegg
måtte
Muhammad
Ali
akseptere
at
alle
erobringane
utanom
Sudan
blei
tekne
frå
han
og
hæren
blei
avgrensa
til
18
000
mann
.
Han
oppnådde
likevel
at
Egypt
blei
gjort
til
eit
arverike
for
han
og
etterkommarane
hans
i
ein
ny
avtale
frå
1841
[
43
]
.
Den
enkle
akkordstrukturen
har
gjort
til
at
mange
har
jamma
til
denne
songen
.
Av
artistar
som
har
spelt
songen
finn
ein
The
Dead
,
Dave
Matthews
Band
,
Built
to
Spill
,
Slint
,
The
Church
,
The
Drones
og
av
Pearl
Jam
.
Jomfru
eller
møy
er
ord
som
opphavleg
tyder
'
ung
kvinne
'
,
og
kunne
brukast
til
tiltale
eller
omtale
av
ulike
kvinner
.
Orda
har
også
lenge
hatt
tydinga
'
nokon
som
ikkje
har
hatt
samleie
'
.
Surfer
Girl
er
det
tredje
studioalbumet
til
The
Beach
Boys
og
det
andre
albumet
deira
som
kom
ut
i
1963
.
Dette
var
det
første
albumet
til
The
Beach
Boys
der
Brian
Wilson
står
som
produsent
.
Lagtinget
var
det
eine
av
to
kammer
som
det
norske
Stortinget
vart
delt
i
under
handsaming
av
lovframlegg
fram
til
1
.
oktober
2009
.
I
tillegg
var
det
Lagtinget
som
saman
med
Høgsterett
sine
domarar
dømde
i
riksrettssaker
(
Grl
.
§
 
86
)
.
Lagtinget
vart
utgjort
av
ein
firedel
(
42
)
av
Stortinget
sine
169
representantar
(
Grunnlova
§
 
73
)
.
Algerie
|
Egypt
|
Libya
|
Marokko
|
Sudan
|
Tunisia
Ein
som
er
sjuk
kan
ha
feber
,
minska
krefter
og
matlyst
,
verka
i
kroppen
,
eller
merka
at
kroppsfunksjonar
er
i
ulage
.
Ein
lege
prøver
å
finna
så
mange
symptom
han
kan
og
stiller
så
ein
diagnose
om
kva
sjukdom
pasienten
lir
av
.
Sovjetunionen
hadde
allmenn
verneplikt
for
menn
,
og
omtrent
75
 
%
av
dei
militære
mannskapa
var
soldatar
i
fyrstegongsteneste
.
Verneplikta
varte
til
soldatane
fylte
50
(
65
for
offiserar
)
,
og
reservestyrkane
inneheldt
omtrent
50
millionar
mann
.
Det
var
også
repetisjonsøvingar
med
jamne
mellomrom
.
Kvinnene
kunne
gjere
frivillig
teneste
,
men
vart
ikkje
brukte
i
kamp
.
Unntaket
frå
dette
var
under
borgarkrigen
og
under
den
andre
verdskrigen
,
då
til
saman
800
 
000
kvinner
var
innrullerte
,
mange
i
stridande
avdelingar
.
Det
fanst
svært
få
kvinner
i
offiserskorpset
.
Any
old
time
you
use
it
I
tillegg
til
alle
trekkfuglane
held
fleire
millionar
vadefuglar
frå
nord
seg
her
om
vinteren
i
estuara
og
våtmarksområda
,
hovudsakleg
langs
atlanterhavskysten
.
I
Galicia
er
dette
Ria
de
Arousa
,
Ria
de
Ortigueira
,
Ria
de
Corme
og
Ria
de
Laxe
.
I
Portugal
finn
ein
i
Aveiro
Lagoon
avosett
,
sandlo
,
tundralo
og
dvergsnipe
.
I
Ribatejo
ved
Tajo
finn
ein
avosett
,
tundralo
,
strandvipe
,
lappspove
og
raudstilk
.
I
Estuário
do
Sado
finst
raudstilk
,
storspove
og
tundralo
.
I
Algarve
finn
ein
polarsnipe
,
gluttsnipe
og
steinvendar
.
Marismas
de
Guadalquivir
-
regionen
i
Andalusia
og
Salinas
de
Cadiz
er
særleg
rik
på
overvintrande
vadefuglar
:
kvitbrystklo
,
sandlo
,
sandløpar
og
islandsspove
i
tillegg
til
mange
andre
.
I
Ebro
-
deltaet
finn
ein
alle
fugleartar
som
er
nemnd
over
.
[
12
]
Det
finst
ulike
målemetodar
av
inflasjon
,
då
verdien
til
inflasjon
avhenger
av
kva
vekt
ein
gir
kvar
enkelt
vare
og
teneste
i
indeksen
.
Døme
på
noen
måleeiningar
er
:
Objekt
uten
preposisjon
kjem
i
utgangspunktet
etter
verbet
i
Portugal
.
Lo
Grand
Sause
=
Sause
d
'
Oulx
,
Den
stemde
laryngale
frikativen
/
ʕ
/
kan
uttalast
med
knirkestemme
.
Enkelte
trur
at
innafor
polarsirklane
så
står
sola
opp
om
våren
og
går
ned
att
om
hausten
,
slik
at
ein
har
ein
dag
som
varer
eit
halvt
år
,
etter
fulgt
av
ei
natt
som
varer
like
lenge
.
Dette
skjer
derimot
berre
like
nær
sjølve
polane
.
Områda
innafor
polarsirkelen
vil
likevel
ha
ein
periode
på
sommaren
der
sola
aldri
går
ned
,
kalla
midtnattsol
,
og
denne
perioden
er
lenger
jo
nærmare
polane
ein
kjem
.
Det
motsette
gjeld
om
vinteren
,
der
ein
vil
ha
ein
periode
der
sola
aldri
står
opp
,
kalla
mørketid
eller
polarnatt
.
I
Noreg
går
polarsirkelen
over
Saltfjellet
i
Nordland
.
Ved
Hammerfest
(
70
°
39
′
)
er
det
midnattsol
frå
ca
.
14
.
mai
til
ca
.
29
.
juli
,
og
mørketid
frå
ca
.
22
.
november
til
ca
.
19
.
januar
.
Burkina
Faso
er
eit
land
i
Vest
-
Afrika
,
med
naboland
på
alle
sider
.
Det
grensar
til
Mali
,
Benin
,
Niger
,
Togo
,
Ghana
og
Elfenbeinskysten
.
Landet
heitte
frå
og
med
kolonitida
fram
til
4
.
august
1984
Øvre
Volta
,
då
president
Thomas
Sankara
omdøypte
landet
til
Burkina
Faso
.
Det
tyder
«
landet
av
rettskafne
folk
»
på
mossi
og
douala
,
dei
to
viktigaste
språka
i
landet
.
På
gammalengelsk
kunne
ordet
også
visa
månadane
som
tilsvarte
romerske
desember
(
se
ǽrra

eóla
)
og
januar
(
se
æftera

eóla
)
.
Mirror
Ball
nådde
femte
plass
på
den
amerikanske
albumlista
og
selde
til
gull
.
[
14
]
I
Noreg
hamna
albumet
på
andreplass
.
West
Yorkshire
omfattar
West
Yorkshire
storbyområde
,
som
er
det
største
byområdet
i
det
historiske
grevskapet
Yorkshire
.
Merket
for
dagen
er
som
regele
eit
hjul
,
ettersom
Katarina
blei
dømd
til
å
radbrekkast
på
stegle
og
hjul
,
eit
sverd
,
ettersom
ho
blei
halshogd
då
hjulet
brast
,
ei
krone
,
ein
mjølbinge
eller
ein
rokk
.
Også
hjulet
blei
ofte
tolka
som
eit
spinnehjul
på
ein
rokk
.
Karimesse
markerte
byrjinga
på
spinnetida
,
og
kunne
òg
brukast
til
lysstøyping
eller
klesvask
.
Om
ein
ikkje
hadde
fått
kornet
i
hus
denne
dagen
,
måtte
ein
svelta
i
jula
.
Gata
er
kalla
upp
etter
kong
Karl
III
Johan
av
Noreg
.
Dette
klimaet
har
ein
middeltemperatur
over
10
 
°
C
i
dei
varmaste
månadene
,
og
i
dei
kaldaste
månadane
ein
middeltemperatur
mellom
−
3
 
°
C
og
18
 
°
C
.
Innafor
desse
grensene
har
ein
fleire
klimatiske
undertypar
,
som
i
hovudsak
vert
plassert
i
to
kategoriar
:
Kontinentalklima
og
maritimt
klima
.
,
Japansk
språk
utgjer
den
eine
greina
av
den
japanske
språkfamilien
,
den
andre
greina
er
ryukyu
-
språka
,
som
blir
snakka
på
Ryukyu
-
øyane
.
Japansk
blir
hovudsakleg
snakka
i
Japan
.
Det
er
mange
teoriar
om
slektskap
mellom
japanske
og
andre
språk
,
m
.
a
.
med
koreansk
og
altaiske
språk
,
men
det
er
ikkje
haldbare
argument
for
nokon
av
desse
slektskapsteoriane
.
Japansk
blir
snakka
av
125
millionar
menneske
.
Rørvik
kyrkje
er
ei
langkyrkje
frå
1896
i
Vikna
kommune
i
Nord
-
Trøndelag
fylke
.
Kyrkja
ligg
i
tettstaden
Rørvik
.
Bygget
er
i
tre
og
har
sitjeplassar
til
200
personar
.
Voss
er
ein
fin
stad
for
skigåing
,
og
bygda
har
fostra
mange
kjende
skiløparar
.
Nord
for
Vossavangen
ligg
skiområda
med
Voss
fjellheisar
.
Dei
seinare
åra
er
det
også
bygd
skitrekk
og
skiløyper
i
Myrkdalen
,
vel
2
mil
frå
kommunesenteret
i
samband
med
utbygginga
av
Voss
Fjellandsby
.
Hamsun
var
gift
to
gonger
,
den
andre
gongen
med
Marie
Hamsun
,
fødd
Andersen
,
som
var
skodeseplar
og
forfattar
.
Han
døydde
på
godset
Nørholm
ved
Grimstad
i
1952
.
Dei
hadde
mellom
andre
sonen
Tore
.
Byen
ligg
på
ei
trelaus
slette
i
overgangsområdet
mellom
høglandet
og
bushlandet
.
Sletta
ligg
i
ein
frodig
dal
med
rikt
fugleliv
,
1
 
360
moh
.
,
omkransa
av
Magalies
-
og
Witwatersrandberga
.
Elva
Aapies
renn
gjennom
.
Departementet
er
godt
representert
i
fransk
kunst
.
Paul
Cézanne
malte
mange
bilete
av
Mont
Sainte
-
Victoire
.
Vincent
van
Gogh
var
mykje
i
Arles
,
der
han
malte
mange
bilete
i
området
rundt
.
Jeltsin
var
mannen
som
brakte
markedsøkonomien
til
Russland
,
ei
reform
som
førte
til
kaotiske
økonomiske
tilstandar
og
plyndring
av
statlege
eigendommar
som
russisk
økonomi
enno
slit
med
.
Medan
forgjengaren
hans
,
Gorbatsjov
,
hadde
gjort
seg
upopulær
på
politikken
for
å
avgrense
alkoholbruken
,
var
det
populært
blant
folk
at
Jeltsin
hadde
eit
meir
folkeleg
tilhøve
til
alkoholen
.
Hausten
1970
,
etter
det
kommersielt
mislukka
albumet
Sunflower
,
tilsette
The
Beach
Boys
Jack
Rieley
som
manageren
deira
.
Rieley
,
ein
DJ
,
hadde
imponert
bandet
på
falskt
grunnla
(
han
påstod
han
var
ein
prisvinnande
byråsjef
i
NBC
i
Puerto
Rico
)
og
hadde
idear
om
korleis
bandet
skulle
få
tilbake
respekten
hos
både
tilhengjarane
og
kritikarane
.
Det
første
initiativet
hans
var
å
insistere
på
at
Carl
Wilson
tok
den
musikalske
sjefsrolla
,
som
han
i
røynda
hadde
hatt
sidan
1967
.
I
tillegg
krevde
han
at
Brian
Wilson
sjølv
gjorde
ferdig
«
Surf
'
s
Up
»
slikat
dei
kunne
gje
han
ut
.
Songen
hadde
fått
mytiske
proporsjonar
i
undergrunnspressa
etter
at
Smile
vart
lagt
på
hylla
tre
år
tidlegare
.
Han
fekk
òg
i
stand
ein
gjesteopptreden
på
ein
Grateful
Dead
-
konsert
i
april
1971
.
Patriarken
har
tittelen
Patriark
av
Moskva
og
heile
Russland
.
No
er
Kirill
,
tidlegare
Metropolitt
for
Smolensk
og
Kaliningrad
patriark
i
den
russisk
-
ortodokse
kyrkja
.
Han
tok
over
etter
Aleksej
II
(
Aleksej
Mikhajlovitsj
Ridiger
)
som
døde
5
.
desember
i
2008
[
1
]
.
Norrøn
gudelære
er
læra
og
historiene
om
kreftene
,
gudane
og
verdsbiletet
ein
trudde
på
i
Norden
i
norrøn
tid
,
det
vil
seia
mellom
folkevandringstida
og
kristninga
av
landet
.
Sement
slemma
i
vatn
heiter
mørtel
.
Dei
tre
fastlandsskandinaviske
språka
var
kring
år
1000
det
same
,
men
begynte
deretter
å
utvikle
seg
separat
og
var
alle
under
sterk
innverknad
frå
lågtysk
.
I
juli
1931
markerte
eit
tysk
luftskip
ein
milepåle
i
russisk
polekspedisjonar
.
Graf
Zeppelin
reiste
frå
Berlin
til
Hookerøya
via
Leningrad
(
St
.
Petersburg
)
.
Her
leverte
det
300
kg
med
jubileumspost
og
møtte
isbrytaren
'
Malygin
'
.
Etter
å
ha
passert
81
grader
nord
til
Severnaja
Zemlja
,
returnerte
det
til
Hookerøya
og
starta
ei
kartlegging
av
øygruppa
frå
lufta
.
Det
reiste
då
så
langt
nord
som
til
Rudolføya
.
Muslimar
trur
at
Koranen
vart
openberra
til
Muhammed
av
Gud
gjennom
erkeengelen
Gabriel
i
åra
610
–
632
evt
.
I
tillegg
til
å
ha
lært
Muhammed
sine
openberringar
utanåt
skal
følgjesveinane
hans
ha
skrive
dei
ned
.
Muslimar
trur
at
Koranen
i
dag
er
den
same
som
den
som
vart
openberra
Muhammed
og
som
han
brakte
vidare
.
Forskarar
er
jamt
over
einige
om
at
den
utgåva
av
Koranen
som
er
i
bruk
i
dag
fyrst
vart
sett
saman
i
skriftleg
form
av
den
tredje
kaliffen
,
Uthman
ibn
Affan
,
ein
gong
mellom
650
og
656
.
Han
sende
då
kopiar
til
dei
ulike
provinsane
i
det
nye
muslimske
riket
og
gav
ordre
om
at
andre
utgåver
skulle
øydeleggjast
.
Nokre
få
og
enkle
ritual
finst
:
Av
viktige
turiststader
langs
Donau
finn
ein
mellom
anna
Wachaudalen
,
nasjonalparken
Donau
-
Auen
i
Austerrike
,
naturparken
Obere
Donau
i
Tyskland
,
Kopački
rit
i
Kroatia
,
Jernporten
og
Donaudeltaet
i
Romania
.
Borås
kommun
,
Bollebygd
kommun
,
Herrljunga
(
Kommun
)
,
Marks
kommun
,
Svenljunga
kommun
,
Tranemo
kommun
,
Ulricehamn
kommun
og
Vårgårda
kommun
.
Han
vart
fødd
på
Knudstrup
(
Knutstorp
)
slott
utanfor
Landskrona
i
det
danske
Skåne
.
Eininga
blei
til
i
1793
under
den
franske
revolusjonen
,
som
eit
av
dei
nye
republikanske
og
fornuftige
måla
innførde
av
det
nye
styret
.
Namnet
kom
frå
ei
eldre
fransk
eining
,
litron
,
som
kom
frå
latin
og
opphavleg
stamma
frå
gresk
.
Basisdiett
var
potet
og
perumelde
.
Frukt
og
grønsaker
var
utfyllande
kost
,
importerte
som
skvåsj
og
bananar
og
innanlandske
som
ulluco
,
oca
og
andre
.
Det
var
avgrensa
kjelder
på
kjøtt
,
av
di
verken
dei
«
fire
store
»
husdyra
(
geit
,
sau
,
ku
,
gris
)
eller
hest
fanst
i
førkolumbisk
Amerika
.
Lama
,
alpakka
og
vikunja
kunne
ikkje
brukast
uhemma
til
kjøtt
då
dei
vart
nytta
til
transport
og
produksjon
av
tekstilar
.
Det
er
rapportar
på
at
tørka
kjøtt
fanst
i
depot
.
Marsvin
var
husdyr
og
gav
litt
kjøttilskot
.
I
ei
viss
monn
var
gjæser
òg
gjorde
til
husdyr
.
Fisk
var
viktig
i
somme
regionar
,
t
.
d
.
ved
Titicaca
.
I
2000
blei
det
oppretta
tre
nye
delstatar
:
Jharkhand
frå
Bihar
,
Chhattisgarh
frå
Madhya
Pradesh
og
Uttaranchal
frå
Uttar
Pradesh
.
Territoria
Delhi
og
Puducherry
har
fått
utvida
rettar
tilå
velja
sine
eigne
lovforsamlingar
,
eit
steg
pä
vegen
mot
delstatsstatus
.
-
blandt
Landsfolket
er
ikke
liden
Tilbøielighed
til
at
betragte
disse
Udtaleformer
som
noget
,
der
kan
være
godt
nok
til
dagligt
Brug
,
men
som
det
ikke
passer
sig
at
bruge
hverken
i
Skrift
eller
ligeoverfor
Folk
,
der
ikke
selv
tale
Bygdemaal
.
Amalie
og
Erik
Skram
delte
det
økonomiske
ansvaret
for
familien
og
levde
på
mange
måtar
eit
moderne
liv
.
I
1889
fekk
dei
dottera
Johanne
.
[
6
]
Amalie
var
då
43
år
gammal
.
Erik
var
ein
god
støttespelar
for
Amalie
og
ekteskapet
deira
hadde
utan
tvil
mange
gode
periodar
,
men
var
også
prega
av
mistru
grunna
Amalie
sin
sjalusi
.
I
1894
lét
ho
seg
difor
leggje
inn
på
Kommunehospitalets
6te
Afdeling
i
København
.
Motvillig
,
men
med
tilråding
frå
legane
og
godkjenning
frå
mannen
,
vart
ho
etter
kvart
flytt
til
sinnssjukehuset
Sct
.
Hans
Hospital
ved
Roskilde
.
[
4
]
Det
var
frå
desse
to
opphalda
ho
henta
inspirasjonen
til
dei
to
sinnssjukehusromanane
,
Professor
Hieronimus
og
På
Sct
.
Jørgen
,
begge
frå
1895
.
Dei
samiske
flaggdagane
er
bestemte
av
samekonferansane
.
Fordelinga
av
dei
14
Bravaisgittertypane
inn
i
7
gittersystem
er
gitt
i
følgande
tabell
.
Sendero
Luminoso
,
Lysande
sti
,
er
ein
maoistisk
peruansk
geriljaorganisasjon
.
Organisasjonen
sitt
fulle
namn
er
Partido
Comunista
del
Perú
-
Sendero
Luminoso
(
'
Det
kommunistiske
partiet
i
Peru
-
Lysande
sti
'
)
(
PCP
-
SL
eller
berre
PCP
)
.
Organisasjonen
er
medlem
av
den
maoistiske
Revolutionary
Internationalist
Movement
.
Leiaren
til
Sendero
Luminoso
heiter
Abimael
Guzmán
.
Etter
at
Guzmán
vart
fengsla
i
1992
,
har
organisasjonen
hatt
lite
aktivitet
.
Peru
,
Sambandsstatane
og
EU
ser
på
dei
som
ein
terrororganisasjon
.
I
Perth
oppstod
punkrockbandet
Cheap
Nasties
,
med
songar
og
gitarist
Kim
Salmon
.
[
67
]
I
september
vart
The
Saints
det
første
punkrockbandet
utafor
USA
som
gav
ut
ei
plate
,
singelen
«
(
I
'
m
)
Stranded
»
.
Som
Patti
Smith
gjorde
bandet
alt
sjølv
frå
innspeling
,
innapakking
til
distribusjon
.
[
68
]
«
(
I
'
m
)
Stranded
»
hadde
berre
avgrensa
innverknad
i
heimlandet
,
men
den
britiske
musikkpressa
anerkjende
ho
som
ei
banebrytande
plate
.
[
69
]
På
bakgrunn
av
dette
vart
The
Saints
signert
av
EMI
Australia
.
Samstundes
kom
Radio
Birdman
ut
med
sin
sjølvfinansierte
EP
,
Burn
My
Eye
,
i
oktober
.
[
70
]
Trouser
Press
sin
kritikar
Ian
McCaleb
skildra
seinare
plata
som
ein
«
prototype
på
musikkeksplosjonen
som
var
i
ferd
med
å
oppstå
»
.
[
71
]
Arameisk
spreidde
seg
nord
-
og
austover
og
erstatta
gradvis
akkadisk
som
lingua
franca
i
den
fruktbare
halvmånen
i
tida
800
–
600
f
.
Kr
.
På
400
-
talet
f
.
Kr
.
blei
det
riksspråk
i
Persarriket
.
Standardisert
riksarameisk
blei
brukt
til
å
kommunisera
i
heile
det
store
området
Akamenide
-
dynastiet
herska
over
.
Samstundes
utvikla
språket
seg
i
ulike
retningar
dei
ulike
stadene
det
blei
tala
,
og
frå
det
første
hundreåret
kan
det
delast
inn
i
vest
-
og
austarameisk
.
Det
var
den
greske
astronomen
Ptolemaios
som
fann
på
å
dela
sirklar
to
gonger
med
60
,
men
det
var
først
på
1200
-
talet
at
ein
tok
i
bruk
eit
slikt
system
for
tidseiningar
.
Det
høge
talet
på
asteroidar
gir
eit
aktivt
miljø
,
der
kollisjonar
er
svært
vanlege
(
sett
i
astronomisk
samanheng
)
.
Ein
kollisjon
kan
fragmentere
ein
asteroide
i
ei
mengde
små
bitar
(
som
kan
danne
ein
ny
asteroidefamilie
)
eller
kan
lime
to
asteroidar
saman
om
kollisjonsfarten
er
låg
.
Etter
fem
milliardar
år
har
det
nåverande
asteroidebeltet
ingen
likskap
med
det
originale
.
Etter
kvalitetsreforma
vart
faget
slått
saman
med
faget
etnologi
til
det
nye
studiet
kulturhistorie
(
Universitetet
i
Oslo
)
og
kulturvitskap
(
Universitetet
i
Bergen
)
Frankrike
starta
å
opprette
koloniar
i
Nord
-
Amerika
,
Karibia
og
India
,
etter
at
Det
spanske
riket
og
Det
portugisiske
riket
hadde
oppnådd
suksess
under
oppdagingstida
.
Frankrike
kappast
med
Storbritannia
om
å
få
herredømeover
dei
nye
koloniane
.
Ei
rekkje
krigar
med
Storbritannia
på
1700
-
talet
og
tidleg
på
1800
-
talet
som
Frankrike
tapte
gjorde
at
dei
gav
seg
med
ambisjonane
om
å
halde
på
koloniar
på
desse
kontinenta
,
og
med
det
enda
det
enkelte
historikarar
kallar
et
«
første
»
franske
koloniriket
.
På
1800
-
talet
oppretta
Frankrike
eit
nytt
rike
i
Afrika
og
Søraust
-
Asia
.
Somme
av
desse
koloniane
eksisterte
lenger
enn
invasjonen
og
okkuperinga
av
Frankrike
av
Nazi
-
Tyskland
under
den
andre
verdskrigen
.
I
1896
vende
Jinnah
tilbake
til
India
.
I
løpet
av
tida
hans
i
England
var
mor
hans
død
og
faren
sin
forretning
gått
konkurs
.
Jinnah
gjorde
likevel
stor
lukke
som
advokat
,
han
forsvarte
mellom
anna
sjølvstendekjemparen
Bal
Gangadhar
Tilak
som
var
tiltalt
for
oppvigleri
(
sedition
)
i
1908
.
Jinnah
argumenterte
at
for
ein
indar
å
be
om
fridom
og
sjølstyre
i
sitt
eige
land
ikkje
kunne
vera
oppvigleri
,
men
som
andre
fridomskjemparar
fekk
Tilak
likevel
ei
streng
fengselsstraff
.
Etterkrigstida
Länet
har
14
kommunar
.
Størst
flatevidd
har
Kiruna
kommune
,
medan
Haparanda
er
den
minste
kommunen
.
Luleå
kommune
har
flest
innbyggarar
og
Arjeplog
kommune
minst
.
I
1980
vart
Led
Zeppelin
oppløyst
då
trommeslagar
John
Bonham
brått
døydde
.
Bon
Scott
,
vokalisten
i
AC
/
DC
,
døydde
same
året
.
Med
desse
to
døydde
den
første
«
klassiske
»
hardrockperioden
ut
.
Enkelte
band
,
som
Queen
,
fjerna
seg
frå
hardrockrøtene
sine
og
flytta
seg
meir
mot
poprock
.
AC
/
DC
spelte
inn
albumet
Back
in
Black
med
den
nye
vokalisten
Brian
Johnson
.
Back
in
Black
er
det
femte
mestseljande
albumet
i
USA
nokon
gong
.
[
5
]
og
eit
av
dei
mestseljande
i
verda
.
Ozzy
Osbourne
gav
ut
det
første
soloalbumet
sitt
,
Blizzard
of
Ozz
med
den
amerikanske
gitaristen
Randy
Rhoads
.
Punkrock
eller
pønkrock
(
ofte
berre
kalla
punk
eller
pønk
)
er
ein
sjangar
innan
rock
som
utvikla
seg
mellom
1974
og
1976
i
USA
,
Storbritannia
og
Australia
.
Han
har
røter
i
garagerock
og
andre
former
som
i
dag
vert
kalla
protopunk
.
Punkrockband
prøvde
å
unngå
populærrocken
på
1970
-
talet
og
lagde
ein
rask
,
hard
musikk
med
typisk
korte
songar
,
få
instrument
og
ofte
politiske
og
antisosiale
tekstar
.
Pønk
omsluttar
ein
«
gjer
det
sjølv
»
-
haldning
og
mange
av
gruppene
produserte
sine
eigne
innspelingar
og
distribuerte
dei
gjennom
uformelle
kanalar
.
I
1678
var
Nijmegen
vertsby
for
forhandlingar
mellom
europeiske
stormakter
med
målet
om
å
ende
alle
krigane
som
hadde
rast
over
kontinentet
i
mange
år
.
Resultatet
vart
Nijmegentraktaten
,
men
avtalen
vart
ikkje
lenge
.
Av
dette
kan
vi
utleie
dette
tekstoppsettet
frå
den
siste
tida
at
Det
andre
tempelet
stod
:
Den
dominikanske
republikk
er
eit
land
som
opptek
den
austlege
delen
av
øya
Hispaniola
i
Karibia
.
Geologisk
tidsskala
er
eit
kronologisk
skjema
(
eller
idealisert
modell
)
nytta
innan
stratigrafi
for
dele
inn
tidsperiodar
basert
på
forskjellige
hendingar
som
har
skjedd
opp
gjennom
historia
til
jorda
.
Tidskalaen
og
namna
er
lagt
fram
av
International
Commission
on
Stratigraphy
og
tabellen
under
nyttar
standard
fargekordar
frå
United
States
Geological
Survey
.
Sidan
akkadisk
som
talespråk
er
utdødd
og
ingen
samtidige
beskrivelsar
av
uttalen
blei
gjort
,
kan
ein
ikkje
forske
noe
særleg
på
fonetikken
og
fonologien
.
Ein
kan
likevel
,
på
grunn
av
slektskapen
med
dei
andre
semittiske
språka
og
ved
hjelp
av
variantane
i
skrivemåten
av
ord
i
akkadisk
,
trekke
noen
slutningar
.
Alle
former
for
artilleri
krev
ei
drivkraft
som
fører
prosjektilet
til
målet
,
og
ei
mindre
ladning
til
å
starte
drivladninga
.
Det
vanlege
har
vore
at
krutteksplosjonar
inne
i
kanonløpet
har
drive
prosjektilet
ut
av
løpet
og
framover
.
Dei
siste
50
åra
har
ein
også
utvikla
rakettdrivne
prosjektil
og
rekylfrie
våpen
med
opne
bakstykke
.
I
Noreg
er
det
i
dag
berre
Bergen
som
har
trolleybussar
i
rutetrafikk
.
Vest
for
halvøya
ligg
Raudehavet
og
Aqababukta
,
i
søraust
ligg
Arabiahavet
(
ein
del
av
Det
indiske
havet
)
og
i
nordaust
Omanbukta
,
Hormuzsundet
og
Persiabukta
.
Tucson
har
i
hovudsak
to
årstider
,
sommar
og
vinter
.
Sommaren
i
Tucson
varar
typisk
frå
mai
til
oktober
.
Tucson
har
òg
monsun
som
vanlegvis
startar
i
byrjinga
av
juli
og
varar
i
omtrent
åtte
veker
.
Øya
har
mellom
anna
fostra
forfattarane
Aimé
Césaire
,
René
Maran
,
Édouard
Glissant
,
Raphaël
Confiant
og
Patrick
Chamoiseau
.
Målaren
Paul
Gauguin
og
forfattarane
Jean
-
Baptiste
Labat
(
Père
Labat
)
,
Lafcadio
Hearn
,
André
Breton
,
Saint
-
John
Perse
har
vitja
henne
.
Medan
radio
blei
mykje
brukt
til
å
senda
underhalding
som
musikk
og
høyrespel
,
blei
radio
raskt
også
ein
del
av
propaganda
og
informasjonskrig
.
I
Noreg
under
andre
verdskrigen
brukte
Quisling
radioen
til
å
meddela
at
Nasjonal
samling
hadde
teke
over
styringa
av
landet
den
9
.
april
1940
,
medan
ein
frå
1941
forbod
andre
enn
NS
-
medlemmer
å
ha
radio
for
å
hindra
dei
i
å
få
informasjon
frå
dei
allierte
.
Under
den
kalde
krigen
blei
det
vanleg
å
senda
radio
,
som
Radio
Free
Europe
,
gjennom
«
jernteppet
»
og
å
bruka
støysendarar
for
å
forstyrra
signala
frå
slike
kanalar
frå
den
andre
sida
.
På
1960
-
talet
vaks
også
talet
på
«
piratradioar
»
som
sende
radio
utan
konsesjon
,
anten
frå
skip
,
som
Radio
Mercur
,
eller
frå
andre
land
,
som
Radio
Luxembourg
.
Det
frisiske
språket
som
finst
idag
oppstod
i
løpet
av
1400
-
talet
,
og
er
no
oppdelt
i
tre
dialektgrupper
,
som
er
så
ulike
at
brukarane
har
vanskar
med
å
skjøne
kvarandre
.
Då
han
var
17
år
,
vart
David
Jones
intervjua
av
BBC
-
programmet
Tonight
etter
at
han
grunnla
The
Society
for
the
Prevention
of
Cruelty
to
Long
-
haired
Men
.
30
St
Mary
Axe
,
«
The
Gherkin
»
,
karakteristisk
bygg
i
City
of
London
.
Mot
slutten
av
1500
-
talet
vart
byen
ein
fristad
for
jødar
,
som
mellom
anna
flykta
frå
Den
spanske
inkvisisjonen
.
Dei
grunnla
ein
omfattande
diamanthandel
som
byen
har
halde
på
sidan
.
Mellom
1585
og
1595
vart
folketalet
i
Amsterdam
mesta
dobla
.
USA
er
den
største
marknaden
for
kaffi
i
verda
,
med
Tyskland
på
andreplass
.
I
Finland
brukar
ein
mest
kaffi
per
innbyggjar
(
10
,
1
kg
)
,
tett
følgd
av
av
Danmark
(
9
,
7
kg
)
og
Noreg
(
9
,
5
kg
)
.
[
7
]
Ein
reknar
med
at
om
lag
100
millionar
menneske
arbeider
innan
produksjon
og
handel
med
kaffi
.
Andre
juledag
er
den
26
.
desember
og
ein
heilagdag
i
den
kristne
kyrkja
.
Yme
blei
opphavet
til
alle
jotnane
medan
Audhumla
sleikte
fram
Bure
,
far
til
alle
æsene
,
frå
ein
stein
.
Ein
av
æsene
var
Odin
,
som
saman
med
brørne
sine
Vilje
og
Ve
prøvde
å
utrydda
Yme
og
slekta
hans
.
Dei
klarte
å
drepa
kjempa
,
og
laga
vår
verd
av
kroppen
hans
,
men
nokre
av
jotnane
kom
seg
unna
.
Odin
og
brørne
hans
skapa
sidan
dei
første
menneska
,
Ask
og
Embla
,
frå
to
stokkar
driv
-
ved
.
Det
er
strenge
reglar
rundt
feiringa
av
nattverd
.
Han
kan
bare
skje
i
ei
messe
forretta
av
ein
ordinert
prest
eller
biskop
.
Elementa
må
vera
alkoholhaldig
druevin
og
brød
av
kveitemjøl
.
Brødet
skal
helst
vere
usyra
,
men
ein
kan
òg
nytta
syra
brød
om
dei
trengst
.
Bare
katolikkar
og
dei
som
tilhøyrer
kyrkjer
med
tilnærma
lik
nattverdsteologi
(
til
dømes
ortodokse
kristne
)
kan
motta
nattverden
i
katolske
messer
.
Som
hos
dei
sosiale
humlene
er
det
berre
dronninga
(
den
kjønnsmogen
hoa
)
som
overvintrar
.
Det
er
kjent
sju
norske
artar
gaukhumler
.
Neum
og
kysten
av
Hercegovina
.
BBC
Entertainment
er
ein
internasjonal
TV
-
kanal
som
sender
komediar
,
drama
og
lett
underhaldning
frå
BBC
og
andre
britiske
produksjonsselskap
.
Kanalen
blei
introdusert
i
oktober
,
2006
,
og
har
i
somme
område
teke
over
for
BBC
Prime
.
BBC
Worldwide
eig
kanalen
.
Det
indoeuropeiske
urspråket
var
eit
bøyingsspråk
,
der
dei
grammatiske
tilhøva
mellom
ord
vart
uttrykt
ved
bøyingsmorfem
(
vanlegvis
endingar
)
.
Røtene
i
urindoeuropeisk
er
grunnleggjande
morfem
som
ber
leksikalsk
tyding
.
Ved
å
leggje
til
suffiks
blir
det
danna
stammar
,
og
ved
å
leggje
til
endingar
blir
det
danna
grammtisk
bøygde
ord
(
substantiv
eller
verb
)
.
Urindoeuropeiske
røter
blir
forstått
å
bestå
av
for
det
meste
éi
staving
med
den
grunnleggjande
strukturen
CvC
(
C
)
.
Denne
grunnleggjande
rotstrukturen
blir
ofte
endra
ved
avlyd
.
Røter
som
synest
å
byrje
med
ein
vokal
reknar
mange
forskarar
med
opphavleg
byrja
med
ei
gruppe
konsonantar
som
gjekk
tapt
i
alle
dotterspråk
utanom
i
den
anatoliske
greina
.
Denne
konsonantgruppa
blir
kalla
laryngalar
(
samla
ofte
symbolisert
med
ein
H
,
kvar
for
seg
med
h1
,
h2
,
h3
)
.
Ei
verbform
lik
den
som
kjem
til
syne
i
latin
agunt
gresk
ἄγουσι
(
ágousi
)
,
sanskrit
Mal
:
IAST
vil
dermed
rekonstruerast
som
Mal
:
PIE
,
der
elementet
Mal
:
PIE
utgjer
sjølve
rota
.
Bebopparar
introduserte
nye
former
for
kromatisisme
og
dissonans
i
jazz
og
låtane
gjekk
ofte
i
eit
høgt
tempo
der
musikarane
improviserte
over
akkordprogresjonar
,
og
ikkje
over
melodiar
,
slik
det
hadde
vore
vanleg
tidlegare
.
Trommestilen
endra
seg
òg
og
vart
meir
flyktig
og
eksplosiv
,
der
ridecymbal
vart
nytta
for
å
halde
takten
,
medan
skarp
-
og
basstromma
vart
nytta
til
uføreseielege
betoningar
.
Desse
endringane
frå
den
populære
jazzen
på
denne
tida
vart
først
møtt
med
eit
delt
,
og
stundom
fiendtleg
syn
hos
publikum
og
andre
musikarar
.
I
1950
-
åra
hadde
bebop
vorte
ein
akseptert
de
av
jazzen
.
Grensene
til
Frankrike
i
dag
ligg
stort
sett
ved
dei
same
grensene
som
oldtidas
Gallia
,
slik
dei
keltiske
gallarne
rådde
over
landet
.
Gallia
vart
erobra
av
Romarriket
i
det
første
århundret
f
.
v
.
t
.
,
og
gallarane
tok
til
seg
latinsk
språk
og
kultur
.
Kristendomen
slo
røter
i
det
andre
og
tredje
århundret
av
vår
tidsrekning
.
I
folkevandringstida
på
300
-
talet
kom
germanske
stammar
frå
aust
inn
i
Gallia
.
Fremst
av
desse
var
frankarane
som
namnet
«
Frankrike
»
kjem
frå
.
Bruken
av
namnet
«
Frankrike
»
for
den
moderne
republikken
kjem
frå
eit
føydalsk
domene
rundt
Paris
.
Karl
den
stores
frankiske
keiserrike
vart
i
843
delt
i
en
austre
,
ein
sentral
og
ein
vestre
del
.
Den
austre
delen
(
som
snart
vart
omgjort
til
Det
heilage
romerske
rike
)
var
starten
på
det
som
seinere
har
blitt
Tyskland
,
den
vestre
delen
vart
Frankrike
.
Albumet
viste
Bowie
sin
overgang
frå
Ziggy
Stardust
-
perioden
til
«
plastikksoul
»
-
perioden
hans
på
Young
Americans
.
Sjølv
omslaget
viste
Bowie
i
«
soul
-
klede
»
-
ein
kvit
dress
-
var
det
framleis
fleire
songar
frå
1972
-
1973
perioden
.
Turnéen
var
Bowie
sin
mest
ambisiøse
til
då
,
og
hadde
ei
gigantisk
kulisse
som
skulle
frambringe
«
Hunger
City
»
,
den
postapokalyptiske
settingen
på
Diamond
Dogs
,
og
eit
band
leia
av
Michael
Kamen
.
På
songen
«
Space
Oddity
»
song
Bowie
songen
inn
i
ein
mikrofon
forma
som
ein
telefon
,
medan
han
sat
i
ein
stol
som
vart
løfta
ut
over
publikum
.
Ein
av
dei
første
rockumentarane
gjennom
tidene
vart
filma
av
Alan
Yentob
,
Cracked
Actor
for
BBC
.
Det
er
ikkje
lett
å
slå
fast
kor
mange
menneske
på
Jorda
som
er
undernærte
,
men
SN
reknar
med
at
eit
tal
mellom
½
–
1
milliard
menneske
lid
dagleg
av
undernæring
.
Verda
som
heile
har
stort
sett
nok
mat
.
Undernæring
kjem
difor
ikkje
av
manko
på
mat
i
verda
,
men
av
at
matvareressursane
blir
misbyta
.
Etter
Love
You
medverka
Brian
gradvis
mindre
over
dei
neste
albuma
før
han
heilt
trekte
seg
frå
gruppa
.
Han
spelte
ikkje
lenger
med
bandet
på
konsertar
.
Framføringane
hans
vart
eksentriske
og
platene
hans
uinspirerte
.
Det
vart
reklamert
for
bandet
med
«
Brian
'
s
Back
»
seint
i
70
-
åra
,
men
dei
fleste
kritikarane
meinte
at
gruppa
no
var
over
toppen
.
Mange
venta
at
Brian
Wilson
skulle
verte
ein
av
dei
mange
kjendisane
på
70
-
talet
som
omkom
av
ein
overdose
.
Wenlock
,
varte
frå
428
,
2
±
2
,
3
millionar
år
sidan
til
422
,
9
±
2
,
5
millionar
år
sidan
og
er
delt
inn
i
sheinwoodium
(
til
426
,
2
millionar
år
sidan
)
og
homerium
.
Han
er
kalla
opp
etter
Wenlock
Edge
i
Shropshire
i
England
.
Under
Wenlock
dukka
dei
eldste
kjende
karplantene
av
slekta
cooksonia
opp
.
Dei
meir
avanserte
og
litt
yngre
plantene
på
Gondwana
,
som
baragwanathia
indikerer
at
karplantene
har
ei
lengre
historie
,
kanskje
inn
i
tidleg
silur
eller
til
og
med
ordovicium
.
Ein
desertør
frå
Guevara
informerte
dei
bolivianske
troppane
og
spesialstyrkar
frå
USA
om
Guevara
sin
hovudleir
.
Den
8
.
oktober
1967
blei
leiren
omringa
og
Guevara
teken
til
fange
medan
han
leidde
ein
patrulje
i
nærleiken
av
La
Higuera
.
Han
overgav
seg
etter
at
han
var
blitt
treft
i
beina
og
armen
,
og
fått
geværet
øydelagt
av
ei
kule
.
President
Barrientos
gav
straks
ordre
om
at
Guevara
skulle
avrettast
.
På
fransk
blir
chants
de
Noël
,
'
julesong
'
som
regel
forkorta
til
berre
noël
,
'
jul
'
.
Noel
eller
Nowell
har
også
vore
i
bruk
som
namn
på
,
og
tekst
i
,
julesongar
på
engelsk
.
Koordinatar
:
61
°
54
′
37
″
N
7
°
3
′
21
″
E

Lånereglane
[
9
]
er
eit
sett
med
reglar
som
avgrensar
dei
økonomiske
rettane
til
opphavsmannen
.
Reglane
gjev
innanfor
visse
rammar
rett
til
å
bruke
eit
åndsverk
utan
samtykke
frå
opphavsmannen
.
At
ordet
«
avgrensing
»
er
brukt
i
staden
for
«
unnatak
»
indikerer
at
reglane
i
opphavsrettane
og
lånereglane
blir
sett
som
ein
heilskap
og
gjev
uttrykk
for
ei
vurdering
mellom
opphavsmannen
og
allmenta
sine
interesser
.
Lånereglane
skal
ikkje
sjåast
på
som
unnatak
som
i
tvilstilfelle
blir
tolkainnskrenkande
,
slik
hovudregelen
er
innan
norsk
rett
.
Werner
og
mange
på
hans
tid
var
tilhengjarar
av
den
såkalla
neptunistteorien
som
gjekk
ut
på
alt
grunnfjell
oppstod
ved
ein
enorm
enkeltståande
flaum
.
Med
James
Hutton
og
verket
Theory
of
the
Earth
;
or
,
an
Investigation
of
the
Laws
Observable
in
the
Composition
,
Dissolution
,
and
Restoration
of
Land
Upon
the
Globe
føre
Royal
Society
of
Edinburgh
i
mars
og
april
1785
vart
Hutton
grunnleggaren
av
moderne
geologi
.
[
1
]
Hutton
føreslo
at
det
indre
av
jorda
var
varm
,
og
at
det
var
denne
varmen
som
dreiv
danninga
av
nytt
grunnfjell
.
Han
meinte
at
land
vart
erodert
av
luft
og
vatn
og
avleiringar
la
seg
som
lag
på
havbotn
og
at
varmen
så
etter
kvart
gjorde
sedimenta
til
stein
og
heva
det
til
nytt
land
.
Denne
teorien
vart
kalla
«
plutonist
»
,
i
motsetnad
til
den
flaumorienterte
teorien
.
Utbygginga
av
kanalen
starta
på
stor
skala
i
1940
-
åra
.
Mange
av
kanalane
var
dårleg
bygd
og
vatnet
lak
ofte
anten
ut
eller
fordampa
.
Frå
Qaraqumkanalen
,
den
største
i
Sentral
-
Asia
,
gjekk
kanskje
30
–
75
 
%
av
vatnet
til
spille
.
I
dag
er
berre
12
 
%
av
den
totale
lengda
til
kanalane
i
Usbekistan
vasstette
.
Etter
å
ha
tapt
krigen
vart
Tokhtamysh
så
fjerna
frå
trona
av
khan
Temur
Kutlugh
og
emir
Edigu
,
støtta
av
Tamerlane
.
Då
Tokhtamysh
bad
Vytautas
den
store
om
støtte
for
å
ta
tilbake
horden
,
samla
Vytautas
saman
ein
stor
hær
som
inkluderte
litauarar
,
rutenarar
,
russarar
,
mongolar
,
moldovarar
,
polakkar
,
rumenarar
og
tyske
riddarar
.
I
1972
arrangerte
München
sommar
-
OL
,
som
blei
sterkt
prega
av
den
palestinske
terrorgruppa
Svart
september
då
dei
kidnappa
elleve
israelske
idrettsutøvarar
.
Redningsforsøket
til
det
tyske
politiet
resulterte
i
at
alle
israelarane
,
fem
av
gisseltakarane
og
ein
tysk
politimann
døydde
.
Hyllestad
kyrkje
er
ei
langkyrkje
frå
1880
i
Hyllestad
ved
Hyllestadfjorden
i
Hyllestad
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
.
Omgrepet
Gud
Fader
eller
bare
Fader
har
vore
tabuord
i
Noreg
og
blir
derfor
mykje
brukte
innan
norsk
banning
.
Samfunnet
var
mykje
klassemedvetent
,
menneske
var
ikkje
rangert
ut
frå
kjøpekraft
eller
tilgang
på
eigedom
,
men
av
ættegruppa
som
dei
var
rekna
med
i
.
Sentralt
i
Cuzco
sat
herskarklassen
på
toppen
av
den
sosiale
pyramiden
med
inkaen
,
sapa
inka
øvst
.
Høgst
i
rang
utanom
inkaen
sjølv
var
ætta
åt
inkaen
.
Ein
ny
sapa
inka
kunne
berre
verte
rekruttert
frå
familien
.
Neste
sosiale
gruppe
i
rang
var
orejonane
,
dei
som
levde
innanfor
aylluen
åt
inkaen
,
men
som
ikkje
var
av
inkaætt
.
Leiarar
eller
andre
kvalifiserte
frå
erobra
område
vart
somme
tider
inkludert
i
denne
kasten
.
Orejonane
og
inkafamilien
samla
sett
utgjorde
herskarklassen
,
òg
kalla
inkanobilitetane
,
dei
eigentlege
inkaene
,
og
var
ein
sosial
elite
.
Det
er
estimert
at
denne
eliten
gjorde
totalt
ut
ca
 
40
 
000
individ
og
dominerte
folkesetnaden
på
10
millionar
eller
meir
.
Ettersom
framande
kunne
komme
inn
i
gruppa
av
orejonar
,
var
heller
ikkje
herskarklassen
éi
etnisk
gruppe
.
Sundet
er
ei
viktig
trafikkåre
for
skipsfart
mellom
Middelhavet
og
Atlanterhavet
.
Ferjer
kryssar
sundet
mellom
Spania
og
Marokko
,
samt
mellom
Spania
og
Ceuta
og
mellom
Gibraltar
og
Tangier
.
Då
Venstre
oppnådde
grunnlovsfleirtall
i
1898
vedtok
Stortinget
å
innføra
allmenn
røysterett
for
menn
.
Kvinner
frå
borgarskapet
og
middelklassen
kunne
røysta
for
første
gong
i
1909
.
I
1910
fekk
kvinnene
allmenn
røysterett
ved
kommuneval
,
og
etter
eit
forslag
frå
regjeringa
i
1913
vedtok
Stortinget
einstemming
at
kvinner
skulle
ha
røysterett
på
same
vilkår
som
menn
.
(
q
)
–
quechua
ord
,
(
sp
)
–
spansk
ord
,
ofte
frå
quechua
Alexandre
Dumas
d
.
e
.
skreiv
historiske
forteljingar
i
eit
rasande
høgt
tempo
som
fengsla
det
franske
samtidspublikummet
.
Av
dei
tallause
verka
hans
,
ikkje
alle
like
gode
,
er
han
mest
kjend
for
dei
historiske
eventyrromanane
sine
som
«
Les
Trois
Mousquetaires
»
(
Dei
tre
musketerar
)
og
«
Le
Comte
de
Monte
-
Cristo
»
(
Greven
av
Monte
Cristo
)
,
begge
skrivne
på
under
to
år
i
tidsrommet
1844
-
1845
,
og
som
skulle
bli
en
fast
del
av
populærkulturen
.
Kafka
sitt
tihøve
til
den
dominerande
far
sin
var
eit
viktig
tema
i
arbeida
.
I
1923
flytta
han
til
Berlin
i
von
om
å
koma
vekk
frå
familien
sin
påverknad
,
og
konsentrera
seg
om
å
skriva
.
Sjukdommen
vart
likevel
verre
,
og
han
reiste
attende
til
Praha
.
Han
vart
seinare
innlagd
på
eit
sanatorium
i
nærleiken
av
Wien
.
Her
døydde
han
den
3
.
juni
1924
.
Han
vart
gravlagd
i
Neue
Synagoge
i
Praha
.
Stive
vert
ofte
funne
i
frukt
,
frø
,
og
rotknollar
.
Dei
fire
hovudkjeldene
til
stiveproduksjon
og
-
konsumering
i
den
vestlege
verda
er
mais
,
poteter
,
ris
og
kveite
.
Pasta
er
ei
viktig
ernæringskjelde
for
stive
som
vanlegvis
er
laga
av
kveite
,
ris
eller
bønner
.
Brød
er
ei
anna
viktig
kjelde
for
stive
som
òg
ofte
vert
laga
av
kveite
.
Feitetysdag
eller
feittysdag
er
den
siste
dagen
før
fasta
tar
til
.
Som
namnet
seier
,
fell
han
alltid
på
ein
tysdag
.
Det
var
tradisjon
for
å
eta
mykje
feit
mat
på
feitetysdagen
for
å
vera
best
mogleg
førebudd
på
fasteperioden
.
Matskikkane
har
heldt
seg
godt
mange
stader
,
sjølv
om
få
fastar
lenger
.
Under
Sovjet
-
styret
vart
Petserimaa
annektert
og
overført
til
russiske
SFSR
i
1945
,
der
det
vart
lagt
under
Pskov
oblast
.
Fylka
vart
igjen
innførde
1
.
januar
1990
,
då
med
same
grenser
som
Sovjet
-
regionane
hadde
hatt
.
Grunna
mange
skilnader
mellom
dei
noverande
og
historiske
grensene
(
før
1940
)
,
vert
dei
historiske
framleis
brukte
i
etnologien
,
fordi
dei
viser
kulturelle
og
lingvistiske
skilnader
betre
enn
dei
nye
.
Haugianarane
er
ei
nemning
på
dei
som
var
med
i
rørsla
starta
av
den
kristne
lekpredikanten
Hans
Nielsen
Hauge
(
1771
–
1824
)
.
Hauge
reiste
kringom
i
store
delar
av
sør
-
Noreg
.
Hauge
reiste
som
mest
i
tida
frå
1797
til
1804
,
og
heldt
religiøse
møter
på
gardar
.
Religiøs
møteverksemd
utan
godkjenning
av
soknepresten
var
ikkje
lovleg
i
høve
konventikkelplakaten
.
Difor
vart
Hauge
ofte
sett
i
fengsel
.
Hauge
preika
ei
lære
prega
av
pietisme
,
men
la
vekt
på
å
tena
Gud
i
praktisk
arbeid
.
Haugianarane
vart
kjend
for
å
driva
med
handel
og
å
starta
ymse
typar
industriverksemd
.
Slik
verksemd
kunne
dreia
seg
om
møller
,
og
å
driva
utvinning
av
salt
.
Etter
at
Hauge
døydde
,
heldt
rørsla
fram
.
Haugianarane
er
rekna
som
starten
på
lekmannsrørsla
innan
den
norske
kyrkja
.
Haugianarane
kjempa
for
at
konventikkelplakaten
skulle
opphevast
,
men
det
skjedde
ikkje
før
den
27
.
juli
1842
.
Haugianarane
tok
etter
kvart
i
bruk
bedehus
til
møter
i
staden
for
privatheimar
.
I
1842
vart
Det
Norske
Misjonsselskap
stifta
.
Sjølv
om
teksten
på
songen
ofte
vert
feiltolka
til
å
vere
ein
hymne
til
Jomfru
Maria
,
er
han
i
røynda
ein
hyllest
til
Paul
McCartney
si
eiga
mor
,
Mary
,
som
døydde
då
han
var
14
år
.
Han
skreiv
songen
etter
å
ha
hatt
ein
draum
om
ho
,
slik
det
kjem
fram
i
første
vers
:
Uformell
sektor
er
økonomisk
aktivitet
som
verken
vert
skattlagd
eller
overvaka
av
styresmakter
,
og
som
ikkje
er
medrekna
i
noko
land
sitt
bruttonasjonalprodukt
(
BNP
)
,
i
motsetnad
til
formell
sektor
.
Døme
på
dette
er
svart
arbeid
,
byttehandel
og
gåveøkonomi
.
Kyrkjemøtet
i
Kalkedon
var
eit
økumenisk
konsil
som
blei
halde
frå
8
.
oktober
til
1
.
november
451
i
Kalkedon
i
Bitynia
,
aust
for
Bosporossundet
i
Vesle
-
Asia
.
Det
var
det
fjerde
av
dei
sju
universelt
anerkjende
økumeniske
konsila
,
og
blir
dermed
rekna
som
ufeilbarleg
i
sine
dogmatiske
definisjonar
av
den
katolske
og
Den
austlege
ortodokse
kyrkja
.
Kyrkjemøtet
er
det
siste
som
blir
rekna
økumenisk
av
dei
fleste
protestantar
og
mange
anglikanarar
.
Lat
namnet
ditt
helgast
.
Raude
blodlekamar
veks
opp
på
om
lag
sju
dagar
og
lever
i
om
lag
120
dagar
.
Den
gamle
cella
bles
opp
til
ein
ballong
,
blir
slukt
av
fagocyttar
og
øydelagt
.
Elementa
han
er
bygd
av
blir
slept
ut
i
blodet
.
Hovuddelen
av
dei
raude
blodlekamane
blir
brotne
ned
i
levra
og
milten
.
Heme
-
delen
blir
skilt
ut
av
lekamen
som
bilirubin
.
Det
er
det
som
fargar
urin
og
avføring
mørk
.
I
2005
førte
den
austerrikske
geografen
Christoph
Höbenreich
Payer
-
Weyprecht
-
minneekspedisjon
til
Frans
Josefs
land
.
Eit
austerriksk
-
russisk
lag
følgde
dei
historiske
forspora
til
polarpioneren
Julius
Payer
med
ski
og
pulk
.
Namna
er
avleidd
frå
norrønt
Yngvildr
,
som
er
sett
saman
av
Ing
,
frå
det
norrøne
gudenamnet
Inge
eller
Yngve
,
og
hildr
,
som
tyder
'
strid
'
.
Ein
kan
dermed
tolka
namnet
som
at
det
viser
til
ei
krigarkvinne
eller
ei
valkyrje
.
Det
vert
fødd
4
,
1
menneske
kvart
sekund
,
medan
1
,
8
menneske
døyr
(
2006
)
.
Seks
grunnleggjande
trusartiklar
vert
dela
av
alle
muslimar
:
Byggverket
er
i
tre
og
har
260
plassar
.
I
1852
slutta
han
seg
til
ein
storsiida
i
lag
med
søskena
sine
.
Siidaen
var
dominert
av
ei
ytterliggåande
religiøs
gruppering
.
Han
deltok
då
folket
frå
siidaen
8
.
november
1852
under
leiing
av
bror
hans
,
Aslak
Jacobsen
Hætta
,
gjekk
til
angrep
på
huset
til
brennvinshandlaren
i
Kautokeino
og
drap
både
denne
og
lensmannen
.
Norsk
entomologisk
forening
har
utgitt
ein
rekkje
Insekttabeller
.
Dette
er
små
og
billige
hefte
der
ein
kan
avgjere
insekt
til
artsnivå
.
Norske
Insekttabeller
9
tek
for
seg
dei
norske
artane
av
humler
.
Ut
frå
dette
prinsippet
om
å
bekjenne
ei
personleg
tru
,
meiner
baptistane
at
alle
menneske
skal
ha
full
religionsfridom
.
Dei
er
ògså
opptekne
av
tanke
-
og
ytringsfridom
.
Eit
anna
viktig
moment
er
at
kvar
baptistmeinigheit
styrer
seg
sjølv
,
med
eit
demokratisk
råd
som
øvste
organ
.
Baptistane
er
aktive
innanfor
sosialt
arbeid
,
arbeid
for
sosiale
rettigheiteir
og
kampen
for
trusfridom
.
Eit
eksempel
er
den
kampen
som
Martin
Luther
King
jr
.
førte
for
borgarrettar
for
afroamerikanarar
i
USA
i
1950
-
og
1960
-
åra
.
I
mars
1095
under
Rådet
i
Piacenza
bad
ambassadørar
sendt
av
den
austromerske
keisaren
Alexios
I
om
hjelp
til
å
forsvare
riket
sitt
mot
seljuk
-
tyrkarane
.
Seinare
same
året
,
ved
Rådet
i
Clermont
,
kalla
pave
Urban
II
til
seg
alle
kristne
for
å
gå
til
krig
mot
tyrkarane
og
lovde
at
dei
som
døydde
ville
få
forlating
for
alle
syndene
sine
.
[
5
]
.
Krossfararhærane
klarte
å
slå
to
store
tyrkiske
styrkar
ved
Dorylaeum
og
Antiokia
,
før
dei
marsjerte
til
Jerusalem
med
berre
ein
brøkdel
av
den
opphavlege
styrken
.
Brutaliteten
var
stor
,
inkludert
omfattande
kannibalisme
under
omleiringa
av
Maarat
i
1098
.
I
1099
,
under
omleiringa
av
Jerusalem
tok
krossfararane
byen
i
eit
stormåtak
og
massakrerte
innbyggjarane
,
som
var
vanleg
på
denne
tida
i
byar
der
innbyggjarane
hadde
gjort
motstand
.
[
6
]
Som
følgje
av
det
første
krosstoget
vart
det
oppretta
fleire
mindre
Krossfararstatar
,
mest
kjend
Kongedømet
Jerusalem
.
JulietBelindaCressidaRosalindDesdemonaBianca
Tanken
om
atterreising
og
"
ny
fødsel
"
hadde
vore
til
stades
i
den
italienske
åndshistoria
alt
på
Petrarcha
si
tid
.
Om
omgrepet
ikkje
vart
nytta
beint
fram
,
var
tanken
synleg
i
dei
kulturhistoriske
verka
i
samtida
,
skrivne
av
humanistar
som
var
samde
i
den
visjonen
Petrarcha
og
Dante
hadde
hatt
.
Den
første
som
beintfram
nytta
ordet
Renascita
(
renessanse
)
,
var
kunsthistorikaren
Giorgio
Vasari
,
som
brukte
det
om
den
fornya
kunsta
i
Toscana
på
1400
-
talet
.
Som
historikarane
før
han
,
delte
han
og
historia
i
tre
,
antikken
,
mellomalderen
og
nytida
.
Slk
han
såg
det
var
det
Giotto
og
Cimabue
som
er
kjeldene
til
fornyinga
i
italiensk
kunst
,
og
det
"
moderne
"
høgdepunktet
var
Leonardo
da
Vinci
.
For
kunstig
framstilte
atom
er
det
oftast
massen
av
den
mest
stabile
isotopen
som
vert
oppgitt
.
Me
skil
mellom
tre
ulike
oppbygnadsmodellar
for
svamp
;
ascon
,
sycon
og
leucon
.
Kvadratkilometer
er
ei
SI
-
avleia
eining
for
måling
av
areal
.
Symbolet
for
kvadratkilometer
er
km
²
.
Med
eit
areal
på
2
,
6
millionar
kvadratkilometer
er
Kasakhstan
det
niande
største
landet
i
verda
og
er
om
lag
like
stort
som
Vest
-
Europa
.
6
 
846
km
av
landegrensene
deler
Kasakhstan
med
Russland
,
2
 
203
km
med
Usbekistan
,
1
 
533
km
med
Kina
,
1
 
051
km
Kirgisistan
og
379
km
med
Turkmenistan
.
Av
store
byar
finn
ein
Astana
(
hovudstaden
sidan
desember
1997
)
,
Almaty
(
den
tidlegare
hovudstaden
)
,
Karaganda
,
Tsjimkent
,
Semipalatinsk
og
Turkestan
.
Amerikamanat
I
Karnataka
er
dagen
feira
som
Balipadyami
.
Mahabali
var
ein
gammal
konge
som
herska
over
heile
jorda
.
Sjølv
om
han
var
demon
,
var
han
likevel
ein
god
,
venleg
,
og
rettferdig
konge
.
Men
gudane
likte
ikkje
at
ein
demon
hadde
så
mykje
makt
,
og
reddast
for
at
han
ville
kjempa
mot
og
ta
over
himlane
.
Dei
bad
difor
Visjnu
å
hjelpa
dei
mot
han
.
Visjnu
drog
til
jorda
som
ein
dverg
,
og
lurte
Mahabali
til
å
gje
heile
kongeriket
sitt
til
han
,
og
verta
slave
åt
Visjnu
.
Så
gav
Visjnu
frelse
til
han
,
og
tok
han
opp
til
himmelen
.
Den
16
.
kartika
var
dagen
Mahabali
fekk
frelse
,
og
er
feira
som
ein
god
og
mykje
elska
konge
.
På
alle
punkt
i
vokalfirkanten
kan
vi
uttale
både
ein
urunda
og
ein
runda
vokal
.
Her
er
nokre
døme
:
Ved
fusjoneringa
i
2007
hadde
selskapet
31
 
000
tilsette
i
40
land
.
Ved
produksjon
av
bioenergi
vil
vedfyringa
medføre
utslipp
av
CO2
,
men
denne
gassen
vil
gjennom
fotosyntesen
bli
bunden
ved
ny
produksjon
av
trevirke
.
Ein
vane
er
ei
tillært
handling
som
ein
som
regel
utfører
automatisk
,
utan
å
planlegga
henne
medvite
.
Innan
psykologien
skil
ein
mellom
vanar
og
motivhandlingar
,
som
å
bita
negler
eller
å
røyka
,
men
i
daglegtale
er
dei
det
same
.
Ein
skil
då
mellom
gode
vanar
,
som
å
ha
eit
sunt
kosthald
,
vera
aktiv
og
arbeidssam
,
og
dårlege
vanar
,
som
å
vera
skitsam
,
ufin
eller
driva
mykje
med
noko
ein
kan
bli
avhenging
av
,
til
dømes
gambling
eller
rusmiddel
.
Frå
1783
var
dei
13
koloniane
sjølvstendige
,
og
i
1787
blei
ei
grunnlov
for
den
nye
friviljuge
føderasjonen
formelt
vedtatt
.
Der
er
blant
anna
rettane
til
individa
og
forholdet
mellom
delstatane
og
den
føderale
regjeringa
slått
fast
.
Begge
desse
aspekta
kom
til
å
skape
mykje
strid
seinare
.
For
fulle
rettar
hadde
berre
kvite
menn
.
Verken
kvinner
,
afro
-
amerikanarar
eller
innfødde
amerikanarar
(
indianarar
)
hørte
altså
til
dei
menneska
som
så
sjølvinnlysande
var
fødde
likeverdige
.
Fleire
av
opprørsleiarane
,
mellom
dei
George
Washington
,
var
sjølve
slave
-
eigarar
.
Og
da
11
statar
melde
seg
ut
av
unionen
i
1861
,
viste
det
seg
at
dette
ikkje
var
ein
friviljug
union
likevel
.
Da
gjekk
den
føderale
regjeringa
til
krig
for
å
halde
dei
på
plass
.
Dette
er
den
amerikanske
borgarkrigen
,
som
på
dei
fire
åra
han
varte
tok
livet
av
meir
enn
600
.
000
menneske
.
Det
er
fleire
enn
USA
mista
i
andre
verdskrigen
.
Det
jødiske
synet
på
misjon
og
konvertering
har
variert
mykje
gjennom
historia
og
varierer
òg
mykje
mellom
ulike
jødiske
grupper
.
I
askenasisk
ortodoks
jødedom
er
hovudsynet
at
misjon
er
ulovleg
og
at
konvertering
bør
vera
ein
lang
prosess
med
høge
krav
.
Andre
retningar
av
jødedommen
har
for
det
meste
meir
toleranse
for
misjon
og
ein
noko
enklare
konverteringsprosess
—
noko
som
fører
med
seg
at
ikkje
-
ortodokse
konverteringar
ofte
ikkje
blir
godtekne
av
ortodokse
rabbinarar
.
Dei
siste
spora
er
eit
utdrag
frå
Messias
av
Georg
Friederich
Händel
og
eit
tema
av
Miklós
Rózsa
for
filmen
King
of
Kings
,
spelt
av
Tony
and
Susan
Alamo
Christian
Foundation
Orchestra
and
Choir
,
den
10
.
februar
1972
.
Prince
Edward
Island
(
fransk
Île
-
du
-
Prince
-
Édouard
;
skotsk
gælisk
Eilean
a
’
Phrionns
eller
Eilean
Eòin
;
míkmaq
Apekweit
eller
Epikwetk
)
er
ei
øy
og
ein
provins
i
Canada
.
Provinsen
er
den
minste
i
landet
,
både
i
folketal
og
flatevidd
.
Samstundes
er
han
den
provinsen
med
størst
folketettleik
.
Berry
sin
versjon
av
songen
er
plassert
på
128
.
plass
på
Rolling
Stone
si
liste
over
dei
500
største
songane
gjennom
tidene
.
Hardingfeleverket
har
11
nedskrifter
etter
Sjur
.
Dei
fleste
er
gjort
av
Arne
Bjørndal
,
men
ein
er
gjort
av
Henrik
Gjellesvik
,
og
ein
av
Sven
Nyhus
.
Men
nye
sjøfarande
folk
kom
etter
kvart
i
kontakt
med
øybuarane
,
og
i
1151
konverterte
den
maldiviske
kongen
til
islam
,
noko
folket
snart
gjorde
etter
.
Herskaren
tok
namnet
Muhammad
al
-
Adil
og
grunnla
eit
muslimsk
sultanat
som
skulle
vara
fram
til
1968
.
Den
arabiske
påverknaden
kan
ein
sjå
på
dhiveviskrifta
,
som
bygger
på
arabisk
skrift
.
I
Koranen
blei
Djevelen
og
djinnane
skapt
av
Gud
,
men
valde
å
ikkje
lyda
han
.
Dei
prøver
å
forleda
og
freista
menneska
til
å
synda
.
Djevelen
er
kjend
som
Iblis
eller
Shaitan
i
islam
.
Sidan
slutten
av
1800
-
talet
har
Tyrkia
særleg
orientert
seg
mot
vest
.
På
eit
toppmøte
i
EU
i
desember
2004
blei
det
opna
for
forhandlingar
med
sikte
på
medlemskap
for
Tyrkia
.
EU
krev
mellom
anna
at
Tyrkia
utviklar
demokratiet
og
at
ein
finn
fram
til
ei
løysing
på
problemet
med
Kypros
,
der
det
i
dag
finst
éin
internasjonalt
anerkjend
stat
(
den
«
greske
»
delen
av
øya
)
,
som
Tyrkia
nektar
å
anerkjenna
som
sjølvstendig
stat
,
og
éin
tyrkisk
del
,
kalla
Nord
-
Kypros
,
som
ingen
andre
nasjonar
enn
Tyrkia
anerkjenner
som
ein
eigen
stat
.
-
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
-
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
-
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Den
demokratiske
sosialismen
til
desse
sosialdemokratane
kom
godt
til
uttrykk
i
mellom
anna
denne
fråsegna
frå
landskonferansen
til
Den
socialdemokratiske
opposition
i
november
1919
:
I
tillegg
til
Bernkonvensjonen
finst
det
òg
anna
opphavsrettsleg
regulering
på
internasjonalt
nivå
som
er
relevant
.
Først
og
fremst
gjeld
dette
EU
sitt
Infosoc
-
direktiv
om
opphavsrett
,
som
er
bindande
òg
for
EFTA
-
landa
gjennom
EØS
-
avtalen
.
Ein
annan
viktig
konvensjon
er
WIPO
Copyright
Treaty
[
6
]
,
utarbeidte
av
FN
-
organisasjonen
WIPO
Denne
konvensjonen
utfyller
Bernkonvensjonen
,
og
stiller
til
på
nokre
område
strengare
krav
enn
det
Bernkonvensjonen
gjer
.
I
1998
vart
han
i
tillegg
utnemnt
til
kommandør
av
St
.
Olavs
Orden
.
Nyland
,
særleg
kysten
,
har
tradisjonelt
vore
svenskspråkleg
område
,
men
etter
at
Helsingfors
vart
hovudstad
i
Finland
har
finsk
vorte
majoritetsspråk
i
Helsingfors
og
byane
rundt
.
(
Indonesia
,
Malaysia
)
Tidleg
i
1950
-
åra
var
Keith
Richards
og
Mick
Jagger
klassekameratar
ved
Wentworth
Primary
School
i
Dartford
i
Kent
.
[
2
]
Dei
møtte
kvarandre
igjen
i
1960
medan
Richards
gjekk
på
Sidcup
Art
College
.
[
3
]
Richard
minnes
dette
:
«
Eg
var
framleis
på
skulen
og
han
skulle
gå
på
London
School
of
Economics
.
.
.
Så
eg
tok
eit
tog
ein
morgon
,
og
der
var
Jagger
.
Under
armen
sin
hadde
han
fire
eller
fem
album
.
Han
hadde
Chuck
Berry
og
Muddy
Waters
»
.
[
4
]
Med
den
felles
venen
deira
Dick
Taylor
(
seinare
i
Pretty
Things
)
,
danna
dei
bandet
Little
Boy
Blue
and
the
Blue
Boys
.
[
3
]
Samstundes
var
Brian
Jones
og
pianist
Ian
Stewart
aktive
i
R
&
B
-
miljøet
i
London
og
spelte
med
Cyril
Davies
og
Alexis
Korner
.
Jagger
og
Richards
møtte
Jones
då
han
spelte
slidegitar
i
Korner
-
bandet
Blues
Incorporated
.
Korner
leigde
stundom
òg
Jagger
og
den
framtidige
Stones
-
trommisen
Charlie
Watts
.
[
5
]
Den
første
øvinga
deira
vart
organisert
av
Jones
og
inkluderte
Stewart
,
Jagger
og
Richards
.
Richards
hadde
vorte
invitert
av
Jagger
.
I
juni
1962
var
bandmedlemmane
Jagger
,
Richards
,
Stewart
,
Jones
,
Taylor
og
trommeslagar
Tony
Chapman
.
Taylor
forlet
gruppa
.
Jones
kalla
bandet
The
Rollin
'
Stones
,
etter
songen
«
Rollin
'
Stone
»
av
Muddy
Waters
.
[
6
]
[
7
]
Etter
heimkomsten
etter
den
andre
«
Jason
»
-
ekspedisjonen
kontakta
Carl
Anton
Larsen
engelske
styresmakter
med
tanke
på
å
setje
opp
ein
landstasjon
på
øya
.
Etter
ti
år
klarte
han
å
realisere
planane
.
[
17
]
Med
hjelp
frå
det
argentinske
kvalfangstselskapet
Compañia
Argetina
de
Pesca
etablerte
Carl
Anton
Larsen
den
fyrste
landstasjonen
i
Antaktis
i
Grytviken
i
1904
.
Med
seg
hadde
han
60
vestfoldingar
.
I
løpet
av
tre
månader
vart
165
tonn
kvalolje
produsert
,
og
i
det
fyrste
driftsåret
fanga
den
einaste
skuta
til
selskapet
183
kvalar
.
I
1908
omfatta
Grytviken
17
bygningar
og
160
arbeidarar
.
Seinare
vart
landstasjonane
Strømnes
(
1906
)
,
Husvik
(
1907
)
,
Leith
Harbour
(
1909
)
,
Ocean
Harbour
(
1909
)
og
Prince
Olav
Harbour
(
1911
)
etablerte
,
samt
oppankringshamna
Godthul
(
1908
)
.
Kvalfangstverksemda
på
Sør
-
Georgia
var
hovudsakleg
driven
med
norsk
arbeidskraft
og
med
norsk
,
britisk
,
sørafrikansk
og
argentinsk
kapital
.
Motstanden
mot
atomopprustinga
og
særleg
uviljen
mot
å
få
atomvåpen
på
norsk
jord
,
fekk
tilslutning
frå
stendig
fleir
.
Dette
synte
seg
under
det
såkalla
«
påskeopprøret
»
i
1958
,
da
unge
DNA
-
medlemmer
,
mellom
dei
Berge
Furre
,
fekk
fleirtalet
i
stortingsgruppa
til
partiet
til
å
skrive
under
på
dette
.
Reaksjonen
var
sterk
,
og
var
den
reelle
grunnen
til
at
Furre
og
fleire
blei
ekskluderte
frå
partiet
.
I
2004
var
det
35
 
644
kvinner
i
Noreg
med
Inger
som
førenamn
,
i
2005
hadde
talet
sokke
til
35
 
300
.
I
2003
var
det
om
lag
80
 
000
personar
i
Sverige
med
Inger
som
førenamn
og
av
dei
om
lag
44
 
000
som
hadde
det
som
tiltalenamn
.
Romarriket
erobra
stamma
Treveri
i
det
1
.
hundreåret
fvt
.
og
oppretta
Augusta
Treverorum
(
«
Byen
Augustus
i
landet
til
Treveri
»
)
i
år
30
fvt
.
.
Byen
vart
seinare
hovudstad
i
den
romerske
provinsen
Gallia
Belgica
,
i
tilegg
til
i
det
romerske
prefekturet
Gallia
.
Porta
Nigra
vart
bygd
av
romarane
i
byen
.
Trier
var
residens
for
den
vestromerske
keisaren
og
fødestad
for
St
.
Ambrose
.
Olav
var
son
av
Harald
Grenske
,
ein
norsk
småkonge
,
og
Åsta
Gudbrandsdotter
.
Han
vart
gift
i
1019
i
Sarpsborg
med
Astrid
Olofsdotter
av
Svitjod
(
Sverige
)
,
som
var
dotter
til
Olof
Skötkonung
av
Sverige
og
Edla
.
Sonen
deira
var
Magnus
I
Olavsson
.
Dottera
var
Ulvhild
Olavsdatter
,
f
.
1020
i
Borg
,
d
.
i
Saksen
24
mai
1071
;
g
.
m
.
Ordulf
av
Saksen
(
1020
-
1072
)
.
Pluto
og
Charon
har
blitt
kalla
ein
dobbelplanet
sidan
Charon
samanlikna
med
Pluto
har
halve
diameteren
og
ein
åttande
del
av
massen
.
Charon
er
så
massiv
samanlikna
med
Pluto
at
Pluto
går
i
bane
rundt
systemets
barysenter
(
massesentrum
)
som
ligg
litt
over
overflata
til
Pluto
.
Charon
og
Pluto
har
bunden
rotasjon
,
sånn
at
dei
alt
viser
dei
same
ansikta
til
kvarandre
,
Trilobittar
som
hadde
eksistert
sidan
kambrium
døydde
omsider
ut
i
denne
episoden
.
Mikroskopfotografi
av
plagioklas
(
grått
)
Slike
dumparar
vert
produserte
i
fleire
storleikar
,
med
lasteevne
frå
nokre
titals
tonn
til
opp
mot
400
tonn
.
I
den
øvre
enden
av
spektret
finn
ein
:
Kartago
og
Roma
signerte
i
509
fvt
.
ein
traktat
som
indikerte
ei
fordeling
av
innflytnda
og
kommersiell
aktivitet
.
Det
er
den
fyrste
kjende
kjelda
som
indikerer
at
Kartago
hadde
skaffa
seg
kontroll
over
Sicilia
og
Sardinia
.
Sidan
skyene
er
kjenneteikna
ved
vertikale
luftstraumar
,
kan
fly
oppleve
lett
til
moderat
turbulens
visst
dei
passerer
slike
skyer
,
men
dette
inneber
vanlegvis
ingen
fare
for
flya
.
Vinter
-
OL
2018
vil
bli
dei
23
.
olympiske
vinterleikane
.
Den
internasjonale
olympiske
komiteen
vil
kunngjera
arrangøren
sommaren
2011
.
American
Stars
'
n
Bars
er
eit
studioalbum
av
Neil
Young
som
kom
ut
i
1977
.
Albumet
inneheldt
«
Like
a
Hurricane
»
,
ein
av
dei
mest
kjende
songane
til
Young
.
Albumet
vart
produsert
av
Neil
Young
og
David
Briggs
med
Tim
Mulligan
bortsett
frå
«
Star
of
Bethlehem
»
av
Elliot
Mazer
.
Plateomslaget
vart
laga
av
venen
til
Young
,
skodespelaren
Dean
Stockwell
.
Sjølv
om
albumet
opphavleg
fekk
god
kritikk
,
vart
ikkje
albumet
gjeven
ut
på
CD
før
i
2003
.
[
1
]
Den
første
CD
-
utgåva
var
ein
HDCD
-
koda
nymastra
versjon
.
I
2008
var
medlemmane
:
John
Ole
Askedal
,
Kjetil
Bang
-
Hansen
,
Liv
Bliksrud
,
Tor
Bomann
-
Larsen
,
Sjur
Brækhus
,
Fredrik
Bull
-
Hansen
,
Bentein
Baardson
,
Lars
Saabye
Christensen
,
Liv
Dommersnes
,
Arnold
Eidslott
,
Thor
Falkanger
,
Lise
Fjeldstad
,
Dagfinn
Føllesdal
,
Karin
Gundersen
,
Tor
Guttu
,
Erik
Fosnes
Hansen
,
Håkon
Harket
,
Per
Egil
Hegge
,
Nils
Heyerdahl
,
Carsten
Hopstock
,
Christian
Janss
,
Geir
Kjetsaa
,
Knut
Kleve
,
Egil
Kraggerud
,
Sissel
Lange
-
Nielsen
,
Lars
Roar
Langslet
,
Jørn
Lund
,
Helge
Nordahl
,
William
Nygaard
,
Kjell
Arild
Pollestad
,
Arthur
O
.
Sandved
,
Elisabeth
Schweigaard
Selmer
,
Francis
Sejersted
,
Hilde
Sejersted
,
Ole
Michael
Selberg
,
Rune
Slagstad
,
Kristian
Smidt
,
Terje
Stigen
,
Eilif
Straume
,
Henrik
Syse
,
Jan
Jakob
Tønseth
,
Helene
Uri
,
Finn
-
Erik
Vinje
,
Helene
Cecilie
Vogt
,
Gunnar
Christie
Wasberg
,
Egil
A
.
Wyller
,
Vigdis
Ystad
og
Asbjørn
Aarnes
.
Førsteleddet
i
namnet
,
Kvinn
-
,
er
ifølgje
Oluf
Rygh
eit
eldre
namn
på
Hattebergselva
og
Melselva
i
den
historiske
hovudbygda
Rosendal
.
Grunntydinga
av
Kvinn
-
er
«
noko
todelt
eller
dobbelt
»
,
og
det
høver
svært
godt
med
at
dei
to
elvane
renn
saman
til
ei
elv
like
før
dei
når
fjorden
.
Forma
Kvinna
-
i
dei
eldste
skrivemåtane
av
kommunenamnet
må
koma
av
Kvinnar
-
,
som
er
genitiv
hokjønn
av
Kvinn
-
.
R
-
en
er
seinare
slipt
bort
,
kanskje
etter
påverknad
frå
r
-
en
i
andreleddet
,
meiner
Rygh
.
[
3
]
På
grunn
av
eksoskjeletta
deira
er
dei
fleste
tusenbeina
avhengige
av
kalkrikt
jordsmonn
.
Ein
finn
difor
under
norske
tilhøve
flest
artar
i
tilknyting
til
menneske
og
menneskeskapte
miljø
.
Som
regel
lever
dei
i
overgongssjiktet
mellom
jord
-
og
strølaget
,
men
nokre
artar
likar
seg
òg
under
bork
på
daude
eller
levande
tre
.
Det
ser
ut
til
å
vera
eit
gjennomgåande
trekk
at
desse
artane
,
som
mellom
anna
omfattar
Cylindroiulus
punctatus
,
Proteroiulus
fuscus
og
Nemasoma
varicorne
,
tålar
låg
pH
betre
enn
andre
artar
.
(
norsk
:
Chile
,
chilensk
)
Det
var
på
denne
tida
the
Beatles
gav
ut
Rubber
Soul
og
Brian
Wilson
var
trollbunde
av
det
.
Fram
til
då
hadde
kvart
Beach
Boys
-
albumet
(
og
dei
fleste
andre
popalbum
i
dei
dagar
)
eit
par
«
fyllmateriale
»
,
som
versjonar
av
andre
sine
songar
.
Brian
såg
at
det
på
Rubber
Soul
berre
fanst
originallåtar
,
og
enno
viktiare
,
dei
var
alle
gode
songar
,
ingen
av
dei
var
fyllmateriale
.
Inspirert
av
dette
sprang
han
til
kona
og
ropte
ut
:
«
Marilyn
,
eg
skal
lage
det
beste
albumet
!
Det
beste
rockealbumet
som
nokon
gong
er
laga
!
»
[
27
]
Hasjisj
vert
laga
som
samanpressa
plater
,
kuler
eller
kaker
som
seinare
vert
brotne
opp
for
vidare
sal
.
Hasjisj
har
vanlegvis
ein
konsentrasjon
av
THC
på
rundt
7
%
.
[
1
]
Under
avisa
sin
korte
levetid
blei
Marx
to
gonger
stilt
for
retten
,
fyrste
gongen
den
7
.
februar
1849
for
eit
mindre
brotsverk
,
og
andre
gongen
dagen
etter
fordi
han
hadde
oppfordra
til
væpna
opprør
.
Begge
gongene
blei
han
frikjend
.
Under
forsvaret
sitt
erklærde
han
føre
juryen
blant
anna
:
Ei
legende
knyttar
dhanatrayódasji
til
Jama
,
guden
for
rettferd
og
daude
.
Sonen
åt
kongen
Hima
vart
fordømd
til
å
døy
fire
dagar
etter
han
gifte
seg
.
Men
då
dagen
kom
tente
kona
hans
oljelampar
i
kvart
rom
i
slottet
og
sette
alt
gull
og
sølv
i
slottet
i
ein
haug
ved
inngangen
til
soveromet
deira
.
Ho
sat
i
romet
med
mannen
sin
og
fortalde
han
eventyr
og
song
songar
heile
natta
.
Då
Jama
kom
for
å
henta
prinsen
si
sjel
,
glimta
alt
i
slottet
så
mykje
at
han
ikkje
kunne
sjå
noko
ting
.
Medan
han
prøvde
å
venna
augo
sine
til
det
sterke
lyset
,
høyrde
han
historiene
som
prinsessa
fortalde
.
Han
vart
så
fengsla
at
han
sat
ved
inngangen
og
høyrde
på
henne
heile
natta
.
Då
morgonen
lysna
,
slutta
prinsessa
å
tala
og
Jama
gjekk
fredeleg
vekk
.
I
mange
delar
av
India
tenner
folk
oljelys
den
natta
for
å
roa
Jama
.
Pave
Sylvester
1
.
(
død
31
.
desember
335
)
vart
pave
etter
Miltiades
i
januar
314
og
regjerte
til
han
døydde
.
Han
var
den
paven
som
har
sitte
åttande
lengst
i
tid
.
Polyandri
finst
eller
har
funnest
i
fleire
deler
av
Asia
,
til
dømes
blant
stammefolk
i
Mongolia
,
Tibet
,
Nepal
,
Bhutan
og
område
i
nordre
og
nordaustre
India
.
Fargen
på
husa
er
spesiell
,
og
kalla
skagengul
.
Kvite
kantar
på
taksteinane
er
mykje
nytta
.
Utanlandske
dampbåtar
Det
finst
mange
gravhaugar
frå
jarnalderen
og
bronsealderen
i
Os
,
og
somme
av
gardsnamna
i
Os
er
av
ein
type
som
tyder
på
at
her
var
tidleg
fastbuande
folk
som
dyrka
korn
kan
hende
fleire
tusen
år
før
vår
tidsrekning
.
Sakhalin
oblast
,
(
russisk
Сахалинская
область
)
er
ein
provins
i
Russland
og
eit
av
føderasjonssubjekta
i
den
russiske
føderasjonen
.
Hovudstaden
er
Juzjno
-
Sakhalinsk
,
arealet
er
87
100
km
²
og
innbyggjartalet
er
546
695
(
2002
)
.
Provinsen
består
av
øya
Sakhalin
og
øygruppa
Kurilane
i
Stillehavet
.
Dei
sørlegaste
øyane
i
Kurilane
vert
òg
kravde
av
Japan
.
Ei
anna
bibelomsetjing
som
gjengir
JHVH
konsekvent
med
eit
tilsvarande
namn
(
på
norsk
,
engelsk
,
tysk
osv
.
)
,
er
Jehovas
vitne
sin
Ny
verden
-
oversettelsen
av
de
hellige
skrifter
(
på
bokmål
)
.
Det
er
openbart
eit
ønske
frå
vitnenes
side
å
framheva
Jehova
som
ein
alternativ
variant
av
JHVH
,
ettersom
denne
forma
av
namnet
er
blitt
vanleg
i
bruk
i
vesteuropeiske
språk
i
kvart
fall
sidan
1200
-
talet
.
Jehovas
vitne
argumenterer
med
kor
ofte
namnet
finst
med
i
den
hebraiske
grunnteksten
.
Dei
understreke
og
at
sjølv
den
nøyaktige
uttala
av
Jesu
namn
er
gått
tapt
,
uten
at
man
av
den
grunn
unngår
å
bruke
namnet
med
den
forma
som
er
vanleg
på
dei
forskjellige
språka
.
Faren
si
opplæring
heime
la
grunnlag
for
vid
kunnskap
innan
språk
og
historie
.
På
Skiens
lærde
skole
kom
han
i
klasse
med
Anton
Martin
Schweigaard
,
som
vart
venen
hans
for
livet
.
Saman
står
dei
på
sokkel
utanfor
universitetsbygget
i
Oslo
.
Georg
Johannesen
var
ein
av
dei
mest
hardtslåande
essayister
i
norsk
litteratur
,
og
i
essayane
så
vel
som
i
diktene
hadde
han
ein
forkjærligheit
for
paradokset
,
det
plutselige
tankespranget
og
dei
provoserande
sammenstillingane
.
Det
biologiske
mangfaldet
i
Europa
er
verna
gjennom
Europarådet
.
Ei
«
dobbel
A
-
side
»
er
ein
singel
som
har
to
songar
som
kjem
inn
på
listene
.
Dette
vart
innført
av
The
Beatles
i
1965
med
singelen
deira
«
Day
Tripper
»
som
kom
ut
på
singel
i
lag
med
«
We
Can
Work
It
Out
»
då
bandet
fann
ut
at
begge
songane
var
like
gode
og
at
dei
ikkje
ville
gje
den
eine
status
som
B
-
side
.
Arch
22
,
Tjuetobogen
,
er
porten
til
Banjul
og
bygd
til
minne
om
militærkuppet
som
skjedde
den
22
.
juli
1994
.
Den
bua
porten
er
35
meter
høg
og
står
midt
på
ein
open
plass
som
òg
er
ein
del
av
monumentet
.
Kari
Traa
vart
kåra
til
Årets
nynorskbrukar
i
2006
.
[
1
]
Skogen
i
Afrika
vart
prioritert
av
kolonimaktene
,
både
for
å
ta
vare
på
noko
som
var
nesten
heilt
borte
i
Europa
,
men
også
på
grunn
av
dei
store
ressursane
som
skogane
inneheldt
.
Ser
ein
langt
tilbake
i
tid
så
har
skogen
variert
med
det
vekslande
klimaet
på
jorda
(
Goudie
1996
)
.
Det
som
er
mest
interessant
er
likevel
kor
mykje
menneskeleg
påverknad
har
ført
til
avskoging
.
Dei
fleste
har
brukt
1900
som
referanseår
,
og
dermed
indirekte
påstått
at
det
ikkje
fann
stad
menneskeleg
påverknad
før
1900
.
Dette
er
i
alle
tilfelle
det
Fairhead
&
Leach
(
1998
)
fann
i
sin
studie
av
Vest
-
Afrika
,
og
det
er
sannsynleg
at
det
kan
overførast
til
andre
deler
av
kontinentet
.
Eit
prosti
er
eit
geografisk
område
samansett
av
fleire
prestegjeld
eller
fleire
sokn
.
Prostiet
er
tenestedistrikt
for
prosten
.
Grensene
til
Frankrike
i
dag
ligg
stort
sett
ved
dei
same
grensene
som
oldtidas
Gallia
,
slik
dei
keltiske
gallarane
rådde
over
landet
.
Gallia
vart
erobra
av
Romarriket
i
det
første
århundret
f
.
v
.
t
.
,
og
gallarane
tok
til
seg
latinsk
språk
og
kultur
.
Kristendomen
slo
røter
i
det
andre
og
tredje
århundret
av
vår
tidsrekning
.
I
folkevandringstida
på
300
-
talet
kom
germanske
stammar
frå
aust
inn
i
Gallia
.
Fremst
av
desse
var
frankarane
som
namnet
«
Frankrike
»
kjem
frå
.
Bruken
av
namnet
«
Frankrike
»
for
den
moderne
republikken
kjem
frå
eit
føydalsk
domene
rundt
Paris
.
Karl
den
stores
frankiske
keiserrike
vart
i
843
delt
i
en
austre
,
ein
sentral
og
ein
vestre
del
.
Den
austre
delen
(
som
snart
vart
omgjort
til
Det
heilage
romerske
riket
)
var
starten
på
det
som
seinere
har
blitt
Tyskland
,
den
vestre
delen
vart
Frankrike
.
I
mars
det
året
enda
ho
livet
sitt
ved
å
gå
ut
i
ei
elv
med
frakkelommane
fulle
av
stein
.
Leonard
Woolf
grov
oska
hennar
ned
under
eit
almetre
ved
huset
deira
i
Rodmell
i
Sussex
.
Surikatar
Belfast
i
Nord
-
Irland
er
eit
av
dei
våtaste
områda
i
Storbritannia
med
ein
årleg
nedbørsnormal
på
846
mm
,
men
vest
-
og
nordkysten
av
Skottland
har
meir
enn
1000
mm
.
London
har
ein
årleg
nedbørsnormal
på
593
mm
.
Den
2
.
desember
1881
døydde
hustrua
hans
Jenny
.
Marx
var
for
sjuk
til
å
besøkje
gravferda
.
Den
11
.
mai
1883
døydde
dottera
med
same
namn
.
Sjølv
døydde
Karl
Marx
den
14
.
mars
1883
.
Han
blei
64
år
,
og
var
framleis
statslaus
.
[
7
]
Tapet
av
hustrua
,
og
sikkert
også
av
dottera
Jenny
,
hadde
ført
han
inn
i
ein
djup
depresjon
som
sannsynlegvis
framskunda
døden
hans
.
Mungu
ibariki
Afrika
Bileta
ein
ser
i
ein
film
er
alle
stillbilete
,
men
dei
blir
viste
så
fort
at
auga
våre
ser
rørsle
.
Det
første
mediet
for
å
ta
opp
desse
bileta
var
fotografisk
film
,
og
frå
dette
kjem
namnet
film
.
Mange
filmar
blir
fortsatt
teke
opp
på
denne
måten
,
men
ein
er
òg
gått
over
til
å
bruka
analog
video
,
lik
den
dei
bruker
til
fjernsynsopptak
,
eller
digitale
opptak
.
Utover
60
-
og
70
-
talet
auka
inntenktane
frå
anleggsmaskinproduksjonen
i
høve
til
traktor
-
og
skogsmaskinproduksjonen
.
Frå
slutten
av
70
-
talet
bestemte
Volvo
BM
seg
difor
for
å
konsentrera
seg
om
produksjonen
av
anleggsmaskiner
.
Den
bolivarianske
republikken
Venezuela
er
ein
republikk
i
Sør
-
Amerika
.
Landet
grensar
til
Colombia
,
Brasil
og
Guyana
.
Utanfor
den
venezuelanske
kysten
finn
ein
òg
øyane
Aruba
,
Dei
nederlandske
Antillane
og
Trinidad
og
Tobago
.
Presidenten
i
Venezuela
er
Hugo
Chávez
,
som
har
leidd
landet
sidan
1998
.
På
den
22
.
partikongressen
i
1961
kom
Khrusjtsjov
med
klar
fordømming
av
Stalin
i
ein
open
tale
.
No
blei
liket
av
diktatoren
fjerna
frå
Lenin
si
side
i
mausoleet
på
Den
Raude
Plassen
,
statuar
av
han
fjerna
i
heile
Austblokka
,
byar
og
gater
omdøypte
.
Tropopausen
er
ei
grense
i
atmosfæren
mellom
troposfæren
og
stratosfæren
.
Massebasisen
for
den
breie
venstrealliansen
som
kjempa
gjennom
demokratiet
og
den
nasjonale
frigjeringa
,
var
bøndene
.
Som
ledd
i
styrkinga
av
bondemassane
sin
sjølvtillit
og
sjølvrespekt
,
vart
det
reist
motkulturar
på
det
språklege
,
religiøse
og
alkoholpolitiske
området
.
Desse
motkulturane
slo
mest
gjennom
på
Vestlandet
,
og
motkulturane
vart
derfor
delvis
ei
motsetning
mellom
aust
og
vest
,
særleg
mellom
hovudstaden
og
Vestlandet
.
Då
dei
fyrste
gravemaskinene
vart
bygde
var
det
ingen
som
tenkte
på
arbeidstilhøva
til
mannskapet
.
Arbeidet
til
maskinføraren
var
tungt
og
han
måtte
tåla
å
arbeida
i
røyk
og
stim
frå
dampmaskina
.
Fyrbøtarane
måtte
passa
dampmaskina
og
fylla
etter
vatn
og
kol
.
Om
sumaren
var
det
for
varmt
og
om
vinteren
var
det
både
kaldt
og
varmt
.
Å
handtera
inn
-
og
utkopling
av
vinsjar
og
drivverk
var
tungt
arbeid
og
det
hendte
at
mannskapet
skifta
på
å
køyra
og
vera
fyrbøtarar
.
Filibuster
(
frå
nederlandsk
vrijbuiter
,
fribyttar
,
om
fransk
,
spansk
og
engelsk
)
kan
anten
tyde
sjørøvar
eller
ein
representant
i
ei
nasjonalforsamling
som
prøvar
å
utsette
eller
gjere
umogeleg
eit
vedtak
,
ved
hjelp
av
endelause
talar
eller
tilleggsforslag
.
Oppfinninga
av
sykkelen
kan
ikkje
tilskrivast
éin
bestemt
person
.
Det
føregjekk
ei
utvikling
der
pedalar
,
kjedetrekk
,
diamantråma
,
gummihjul
og
gir
gradvis
vart
tilføydde
sparkesykkelen
,
som
var
den
fyrste
konstruksjonen
som
likna
syklane
vi
har
no
.
Orion
Blå
frå
Asia
American
Dream
var
meint
å
vere
eit
konseptalbum
om
den
amerikanske
draumen
,
men
verken
kritikarane
eller
tilhengjarane
klarte
å
sjå
den
store
samanhengen
.
Rolling
Stone
-
kritikaren
Anthony
DeCurtis
skreiv
,
«
trass
i
behaglege
melodiar
,
ein
og
annan
interessant
song
og
dei
gode
harmoniane
,
er
American
Dream
stort
sett
keisam
.
»
I
boka
The
Worst
Rock
and
Roll
Records
Of
All
Time
skreiv
Jimmy
Guterman
og
Owen
O
'
Donnell
særleg
vondt
om
albumet
,
og
kåra
American
Dream
til
det
fjerde
verste
albumet
nokon
sinne
.
Gulnebbdukkar
,
Aechmophorus
clarkii
Jule
var
5
.
representant
til
Stortinget
for
Søndre
Bergenhus
amt
frå
1874
til
1882
,
1
.
representant
frå
same
valkrinsen
1883
til
-
88
.
Han
var
1874
-
76
medlem
i
gasje
-
og
pensjonskomiteen
,
1877
-
82
sekretær
i
same
.
Grunna
sjukdom
hadde
han
forfall
i
1883
-
sesjonen
.
I
1884
var
han
medlem
av
næringskomite
nr
1
,
frå
6
.
juni
1884
var
han
medlem
av
Lagtinget
fram
til
1888
.
1884
medlem
av
jarnbanekomiteen
og
1886
-
88
atter
av
gasje
-
og
pensjonskomiteen
.
Etiopia
er
altså
eitt
av
landa
som
kan
vera
kaffien
sitt
heimland
,
og
landet
har
faktisk
ein
landsdel
som
heiter
Kaffa
.
Eit
anna
mogleg
opphavsland
er
Jemen
.
Korleis
det
no
er
,
vart
i
alle
fall
drikken
kjend
og
spreidde
seg
i
Midtausten
for
litt
over
fem
hundre
år
sidan
.
Til
Sør
-
Amerika
,
der
det
vert
dyrka
mykje
kaffi
i
dag
,
kom
kaffiplanten
med
båt
via
Martinique
i
Karibia
.
Ulike
krypdyr
,
snitt
av
Ernst
Haeckel
Russland
er
ein
føderal
,
presidentstyrt
republikk
.
Føderasjonen
består
av
84
føderasjonssubjekt
.
Landet
vert
styrt
etter
grunnlova
som
vart
vedtatt
12
.
desember
1993
.
Statsleiaren
er
presidenten
,
som
vert
vald
for
fire
år
om
gongen
ved
almenne
val
.
Førre
val
var
den
2
.
mars
2008
,
då
Dmitrij
Anatoljevitsj
Medvedev
vart
vald
til
sin
første
presidentperiode
.
Presidenten
kan
ikkje
stille
til
val
meir
enn
to
gonger
på
rad
.
Presidenten
har
store
fullmakter
.
Han
styrer
utanrikspolitikken
,
og
er
øverstkommanderande
for
dei
væpna
styrkane
.
Presidenten
utnevner
statsministeren
,
som
må
godkjennast
av
nasjonalforsamlinga
,
dumaen
.
Om
presidenten
fell
frå
,
vert
statsministeren
fungerande
president
.
Advent
er
byrjinga
på
kyrkjeåret
og
markerer
ventetida
på
fødselsdagen
til
Jesus
og
juledagen
der
ein
feirer
at
han
kom
til
jorda
.
Medan
advent
tek
i
til
den
fjerde
sundagen
før
jul
i
vestlege
kyrkjer
,
varer
han
i
heile
førti
dagar
i
den
ortodokse
kyrkja
.
I
kyrkjer
med
liturgiske
fargar
er
lilla
den
vanlegaste
fargen
,
men
blått
og
rosa
blir
òg
noko
brukt
.
Det
hender
at
fuglar
også
samhandlar
med
ikkje
-
aves
artar
.
Sjøfuglar
som
styrtdukkar
utnyttar
handlingar
frå
delfinar
og
tunfisk
som
jagar
stimfisk
mot
overflata
.
[
88
]
Hornfuglar
har
mutualisme
med
dvergmungoar
,
dei
et
saman
og
åtvarar
kvarandre
mot
rovfuglar
og
andre
predatorar
som
kjem
nær
.
[
89
]
Nepal
har
ingen
kyst
,
og
ligg
i
innlandet
i
Asia
.
Terrenget
er
prega
av
høgdeskilnadar
.
I
landet
er
det
tre
hovudsaklege
regionar
-
slettelandet
Terai
sør
;
mindre
fjell
og
haugar
;
i
tillegg
til
høgfjellsområdet
Himalaya
,
med
Mount
Everest
8
848
moh
og
andre
høge
fjell
i
nord
.
Av
landet
si
totale
flatevidd
er
20
 
%
dyrkbar
jord
.
Erosjon
på
grunn
av
rovdrift
av
skogane
er
eit
aukande
miljøproblem
.
The
Rolling
Stones
enda
1990
-
åra
med
albumet
Bridges
To
Babylon
(
#
6
i
Storbritannia
,
#
3
i
USA
,
#
1
i
Noreg
)
,
som
kom
i
1997
til
blanda
kritikk
.
Musikkvideoen
til
singelen
«
Anybody
Seen
My
Baby
?
»
hadde
med
Angelina
Jolie
som
gjest
og
vart
mykje
vist
på
både
MTV
og
VH1
.
Albumet
selde
nokså
bra
og
turneen
som
følgde
omfatta
Europa
,
Nord
-
Amerika
og
andre
staderog
vart
vitja
av
mange
tilhengjarar
.
Nok
ein
gong
vart
det
gjeve
ut
eit
konsertalbum
frå
turneen
,
No
Security
,
men
denne
gongen
hadde
berre
to
av
songane
vorte
gjevne
ut
på
konsertalbum
tidlegare
.
I
1999
la
the
Stones
ut
på
No
Security
-
turneen
i
USA
og
heldt
fram
Bridges
to
Babylon
-
turneen
i
Europa
.
Denne
delen
av
turneen
hadde
ein
mykje
enklare
produksjon
utan
dei
store
sceneeffektane
som
hadde
prega
dei
førre
turneane
.
You
'
re
all
just
pissin
'
in
the
wind
And
war
was
never
known
Glas
er
eit
amorft
(
ikkje
-
krystallinsk
)
materiale
som
vanlegvis
er
gjennomsiktig
.
Dei
fleste
glastypar
er
baserte
på
silisiumdioksid
(
SiO2
)
.
Algerie
var
i
perioden
1830
og
fram
til
1962
ein
fransk
koloni
.
Landet
vart
sjølvstendig
5
.
juli
1962
ved
Evianavtala
etter
Algeriekrigen
.
Dagen
er
knytt
til
heilage
Knut
,
som
har
helgendag
den
7
.
januar
(
trettandedagen
)
.
I
Sverige
og
Finland
blei
dagen
hans
flytt
til
13
.
januar
i
1680
.
Tradisjonen
med
Knut
som
dreiv
jula
ut
kan
då
ha
flytta
med
han
.
Den
mykenske
gresken
(
sein
bronsealder
)
er
den
eldste
gresken
som
me
har
skriftlege
kjelder
frå
.
Vitnemål
har
me
berre
i
brotstykke
,
etter
innskrifter
på
leirtavler
frå
utgravingar
i
Knossos
på
Kreta
og
i
Pylos
på
Peloponnes
.
Dei
er
skrivne
med
stavingsskrift
,
kalla
linear
B
.
Dei
er
tidfeste
til
kring
1200
fvt
.
Kring
1100
fvt
.
kom
store
omskifte
i
Hellas
.
I
1150
fvt
.
vart
den
siste
mykenske
borga
øydelagd
.
Sidan
fylgde
utvandringar
og
nedgangstid
,
kalla
dei
mørke
århundra
(
1150
-
750
fvt
.
)
,
som
er
utan
skriftlege
kjelder
.
I
perioden
1900
til
1906
var
Francis
Hagerup
vald
til
stortingsmann
.
Han
blei
igjen
statsminister
den
22
.
oktober
1903
,
men
gjekk
av
den
11
.
mars
1905
då
han
var
imot
det
politiske
kravet
om
å
løysa
opp
unionen
med
Sverige
.
Han
meinte
ei
unionsoppløysing
ville
kunne
føra
til
militære
trugsmål
frå
Russland
,
men
støtta
likevel
kravet
om
eit
eige
norsk
konsulatvesen
.
Stråling
med
andre
bølgjelengder
har
andre
namn
:
radiostråling
(
bølgjelengd
over
1m
)
,
mikrobølgjer
(
1mm
 
–
 
1
 
000mm
)
,
infraraud
stråling
(
700nm
 
–
 
14
 
000nm
)
,
uv
-
lys
(
bølgjelengd
30nm
 
–
 
400nm
)
,
røntgenstråling
(
0
,
03nm
 
–
 
30nm
)
oggammastråling
(
alt
under
0
,
03nm
)
.
Dei
fleste
som
har
eit
forhold
til
Marx
idag
,
meiner
at
han
kan
gi
gode
utgangspunkt
for
eiga
tenking
,
men
ikkje
skal
sjåast
som
ufeilbarleg
,
og
at
ideane
hans
slett
ikkje
kan
vere
ei
altomfattande
lære
som
gir
svar
på
alle
spørsmål
.
For
mange
sosialistar
er
det
likevel
viktig
å
halde
fast
på
nokre
av
Marx
sine
idear
,
som
at
klasseperspektivet
og
spørsmålet
om
eigedommen
må
vere
sentrale
i
sosialistisk
tenking
.
Nokre
sosialistar
med
eit
forhold
til
Marx
kallar
seg
marxistar
,
andre
ikkje
.
I
hinduisk
bakkekunst
bruker
ein
ofte
yantra
-
liknande
teikn
og
andre
symbol
som
står
for
ulike
gudar
og
andre
gode
ting
.
Teikningane
er
ofte
laga
av
linjer
utan
ende
,
noko
som
igjen
symboliserer
æva
.
Den
vanlegaste
fargen
for
desse
teikningane
er
kvitt
,
som
står
for
fred
,
ro
og
reinleik
.
[
4
]
Belgia
har
tre
offisielle
språk
,
nederlandsk
,
fransk
og
tysk
.
Meir
enn
halvparten
av
landet
snakkar
nederlandsk
(
55
 
%
)
,
fransk
er
det
nest
største
språket
(
44
 
%
)
.
Til
sist
kjem
tysk
som
vert
snakka
av
ein
liten
minoritet
(
under
1
 
%
)
.
262
 
374
 
(
2009
)
 
ca
.
79
,
2
/
km
²
I
Noreg
vart
Brorson
sine
salmar
først
kjende
over
heile
landet
gjennom
haugerørsla
tidleg
på
1800
-
talet
.
Nær
halvparten
av
salmane
i
Hans
Nielsen
Hauge
si
salmebok
De
sande
Christnes
udvalgte
Psalmebog
var
skrivne
eller
omsette
av
Brorson
.
Både
Troens
rare
Klenodie
og
Svanesang
vart
trykte
opp
att
fleire
gonger
.
Det
er
funne
om
lag
300
norske
folketonar
til
Brorson
sine
salmar
;
dette
vitnar
om
populariteten
til
salmane
hans
.
I
1979
hadde
punk
utvikla
seg
vidare
til
new
wave
og
Pink
Floyd
gav
ut
rockeoperaen
The
Wall
,
eit
av
dei
mestseljande
albuma
gjennom
tidene
.
Mange
band
som
oppstod
etter
punkrørsla
oppstod
,
som
Siouxsie
and
The
Banshees
,
Cabaret
Voltaire
,
Ultravox
,
Simple
Minds
og
Wire
,
viste
alle
spor
av
progressive
rock
i
musikken
sin
,
men
har
vorte
meir
kjend
for
å
vere
inspirert
av
punk
.
[
8
]
I
1966
forlét
Berry
Chess
Records
og
gjekk
til
Mercury
.
[
14
]
I
løpet
av
den
korte
perioden
han
var
på
Mercury
spelte
han
inn
fleire
album
,
inkludert
ei
nyinnspeling
av
hittar
han
hadde
hadde
på
Chess
og
eit
album
som
var
dominert
av
ein
18
minutt
lang
instrumental
kalla
«
Concerto
in
B
.
Goode
»
.
Både
endringar
i
musikksmak
og
forskjellige
produksjonsteknikkar
gjorde
at
Berry
ikkje
fekk
nokre
hitplater
for
Mercury
.
Hovudflyplassen
i
Barcelona
er
El
Prat
,
som
ligg
i
El
Prat
de
Llobregat
,
rundt
10
km
frå
Barcelona
.
Det
er
den
nest
største
flyplassen
i
Spania
og
den
største
flyplassen
ved
Middelhavskysten
.
Han
er
hovudbase
for
flyselskap
som
Vueling
Airlines
og
Clickair
og
er
òg
viktig
for
dei
større
selskapa
Spanair
,
Air
Europa
og
Iberia
.
Dei
fleste
flygingane
går
til
andre
europeiske
destinasjonar
,
men
nokre
selskap
flyr
òg
til
Asia
og
USA
.
Ein
av
dei
tre
terminalene
er
sett
av
til
det
som
vert
kalla
ei
«
luftbru
»
,
som
knyt
saman
Barcelona
og
Madrid
med
konstante
flygingar
kvart
time
.
Denne
flystrekninga
var
i
2006
den
travlaste
i
verda
.
[
38
]
Flyplassen
er
knytt
til
byen
med
motorveg
,
bussar
og
tog
.
I
2006
hadde
flyplassen
30
 
008
 
152
passasjerar
.
[
33
]
Medan
Packinpah
sleit
med
MGM
,
hadde
Dylan
sin
eigen
strid
med
Columbia
Records
.
Etter
fleire
år
med
lite
aktivitet
hadde
Columbia
mista
tolmotet
og
forhoandlingar
om
ein
ny
kontrakt
starta
i
1972
,
men
selskapet
(
bortsett
frå
Clive
Davis
)
synte
lite
interesse
.
Dylan
fekk
i
stand
ein
avtale
om
Billy
the
Kid
-
albumet
pluss
to
album
til
,
som
ville
garantere
$
400
 
000
per
album
.
Columbia
trekte
seg
så
frå
avtalen
etter
at
Davis
forlet
Columbia
.
Då
Billy
the
Kid
-
albumet
kom
ut
måtte
advokaten
til
Dylan
tvinge
Columbia
til
å
betale
det
dei
hadde
lova
.
Då
singelen
nådde
hitlistene
fekk
pipa
ei
anna
låt
og
Columbia
tok
opp
att
kontraktsforhandlingane
.
Davis
,
som
lenge
hadde
støtta
Dylan
,
hadde
vorte
sparka
av
leiinga
i
selskapet
og
vart
skulda
for
å
regnskapsbrot
på
$
94
 
000
.
Dylan
vitna
på
David
sine
vegner
i
rettsaka
som
følgde
.
Dette
surna
forholdet
mellom
Dylan
og
CBS
og
han
forlet
selskapet
til
fordel
for
David
Geffen
sitt
Los
Angeles
-
baserte
Asylum
Records
.
Dette
fekk
òg
Dylan
til
å
flytte
til
vestkysten
og
tok
til
å
skrive
songar
att
.
Ordet
avantgarde
er
fransk
og
betyr
«
fortropp
»
.
Omgrepet
har
vorte
ført
over
frå
militær
terminologi
,
der
det
viser
til
spesialavdelingar
som
opererar
i
felten
framom
større
framrykkande
hæravdelingar
,
gjerne
bak
fienden
sine
forsvarslinjer
.
Erkeengelen
(
eller
overengelen
)
Mikael
er
nemnd
i
Judas
'
brev
9
.
Mikael
er
nemnd
saman
med
engelen
Gabriel
i
Koranen
kap
.
2
,
92
.
McLaughlin
arbeida
og
med
latinorock
-
gitaristen
Carlos
Santana
tidleg
i
1970
-
åra
.
Santana
blanda
latinsk
salsa
,
rock
,
blues
og
jazz
,
og
musikken
var
basert
på
Santana
sine
reine
gitartonar
med
latinske
instrument
som
timbales
og
congatrommer
.
Artikkelen
byggjer
på
ei
omsetjing
frå
bokmålswikipediaen
,
som
oppgjev
som
kjelde
I
europeisk
kultur
har
uglene
hatt
ry
på
seg
for
å
vera
kloke
fuglar
,
og
har
vore
brukte
som
symbol
på
visdom
og
kunnskap
.
Dette
kjem
av
at
kyrkjeugla
var
den
heilage
fuglen
til
Atene
,
den
greske
visdomsgudinna
.
Men
dette
synet
på
fuglane
er
slett
ikkje
verdsomspennande
;
i
India
blir
dei
derimot
sett
på
som
svært
dumme
dyr
.
I
1938
annekterte
Nazi
-
Tyskland
nabolandet
Austerrike
i
Anschluss
og
seinare
same
året
annekterte
dei
det
framleis
sjølvstendige
Petržalka
og
Devín
på
etnisk
grunnlag
.
[
41
]
[
42
]
Bratislava
vart
erklært
hovudstaden
i
den
første
slovakiske
republikken
den
14
.
mars
1939
,
men
staten
kom
raskt
inn
under
nazistane
si
påverknad
.
I
1941
–
1942
og
1944
–
1945
dreiv
dei
nye
slovakiske
styresmaktene
bort
dei
om
lag
15
 
000
jødane
i
Bratislava
,
[
43
]
og
dei
fleste
av
dei
vart
send
til
konsentrasjonsleirar
.
[
44
]
Bratislava
vart
bombardert
av
dei
allierte
,
som
var
okkupert
av
tyske
troppar
i
1944
,
og
til
slutt
teken
av
den
sovjetiske
raude
armeen
den
4
.
april
1945
.
[
41
]
[
45
]
Mot
slutten
av
den
andre
verdskrigen
vart
dei
fleste
tyske
innbyggjarane
i
Bratislava
evakuert
av
dei
tyske
styresmaktene
.
Nokre
få
kom
tilbake
etter
krigen
,
men
vart
driven
bort
igjen
etter
Beneš
-
dekreta
.
[
46
]
SI
-
eininga
for
temperatur
er
kelvin
(
K
)
.
Kelvin
-
og
Celsiusskalaen
er
begge
definert
ved
hjelp
av
to
punkt
:
Det
absolutte
nullpunktet
og
trippelpunktet
til
standardisert
(
VSMOW
)
vatn
.
Det
absolutte
nullpunktet
er
definert
som
eksakt
0
 
K
og
–
273
,
15
 
°
C
.
Ved
det
absolutte
nullpunktet
er
eit
stoff
utan
varmeenergi
.
Trippelpunktet
til
vatn
er
definert
som
273
,
16
 
K
og
0
,
01
 
°
C
.
Denne
definisjonen
tyder
at
skilnaden
mellom
desse
to
skalaen
er
nøyaktig
273
,
15
.
To
velkjende
omsetjingar
som
gjengir
JHVH
med
eige
namn
,
er
The
Jerusalem
Bible
og
The
World
English
Bible
,
som
begge
bruker
forma
Yahweh
.
Sistnemnde
omsetjing
er
siste
utgåve
av
American
Standard
Version
,
som
i
1901
argumenterte
for
å
bruke
forma
Jehovah
konsekvent
.
Den
reviderte
utgåva
av
1952
(
Revised
Standard
Version
)
argumenterte
heilt
motsett
,
og
byta
ut
JHVH
med
the
Lord
(
Herren
)
eller
God
(
Gud
)
.
Mens
siste
utgåva
no
altså
vel
formen
Yahweh
.
Ut
over
desse
er
det
stort
sett
eldre
omsetjingar
som
gjengir
Guds
eige
namn
,
då
som
oftast
i
middelalderen
si
populære
form
Jehova
.
Arabarane
(
arabisk
:
عرب
ʻarab
)
er
opphavleg
ei
etnisk
gruppe
frå
Arabia
som
er
vidt
utbreidd
i
Midtausten
og
Nord
-
Afrika
.
Skiftelova
Os
er
ein
kommune
i
Midthordland
,
altså
i
Hordaland
fylke
.
Os
ligg
på
Bergenshalvøya
sør
for
Bergen
.
Elles
grensar
Os
til
Korsfjorden
,
Bjørnafjorden
og
Fusafjorden
,
og
mot
Samnanger
kommune
i
aust
.
Skuffhjulgravemaskiner
er
ofte
store
[
11
]
.
Dei
største
av
dei
er
Krupp
Bagger
285
på
13
 
000
tonn
[
12
]
og
293
på
13
 
500
tonn
.
Desse
maskinene
er
mellom
dei
største
beltekjøretøya
i
verda
.
Kapasiteten
til
Bagger
295
,
som
er
i
drift
ved
Tagebau
Garzweilerer
i
Nordrhein
-
Westfalen
i
Tyskland
,
er
på
240
 
000
m
²
om
dagen
.
Men
det
vert
òg
produsert
hydraulisk
drivne
skuffehjulmaskiner
,
i
storleikar
frå
500
til
5000
m
²
per
time
.
Deling
via
såkalla
chat
-
kanalar
,
t
.
d
.
IRC
,
har
vore
,
og
er
,
vanleg
særleg
mellom
dei
som
elles
er
aktive
på
slike
kanalar
og
program
.
Ein
annan
metode
for
P2P
-
deling
er
at
ein
lastar
ned
eit
program
,
for
så
å
søkja
gjennom
programmet
for
å
finna
filer
som
er
lagra
på
andre
brukarar
sine
datamaskinar
.
Døme
på
slike
program
er
Kazaa
og
LimeWire
.
Kaspihavet
,
inkludert
Bakubukta
,
har
vorte
forureina
av
oljelekasjar
og
dumping
av
rein
eller
dårleg
handsama
kloakk
.
Dette
har
redusert
mengda
av
kaviar
og
fisk
i
området
.
I
Sovjet
-
perioden
vart
Aserbajdsjan
pressa
til
å
bruke
store
mengder
sprøytemiddel
for
å
auke
dei
subtropiske
avlingane
for
resten
av
Sovjetunionen
.
Særleg
ille
var
utbreidd
bruk
av
DDT
på
1970
-
og
1980
-
talet
,
sjølv
om
kjemikaliet
offisielt
var
forbode
i
Sovjetunionen
sidan
det
var
giftig
for
menneske
.
Utbreidd
bruk
av
slike
kjemikalier
og
sprøytemiddel
har
ført
til
omfattande
forrureining
av
grunnvatnet
,
og
aserbajdsjanske
forskarar
har
knytta
nyfødde
born
med
forskjellige
sjukdommar
og
skadar
til
dette
.
Vassnivået
i
Kaspihavet
er
i
ferd
med
å
stige
,
hovudsakleg
på
grunn
av
menneskelege
påverknadar
,
og
inntørkinga
av
innsjøen
som
føregjekk
i
fleire
tiår
er
reversert
.
Dette
truar
no
kystområda
,
og
vassnivå
har
i
snitt
stige
1
,
5
meter
mellom
1978
og
1993
.
På
grunn
av
Nagorno
-
Karabakh
-
konflikten
,
vart
store
skogområde
hogd
ned
,
vegar
vart
bygd
gjennom
urørte
område
,
og
store
jordbruksområde
vart
okkupert
av
militære
styrkar
.
87
100
km
²
Dei
høgare
slettene
har
eldre
,
leirhaldig
sediment
,
medan
dei
lågare
delane
har
meir
sandhaldige
sediment
.
Høgdforskjellen
mellom
desse
to
landskapa
er
rundt
60
meter
.
Topografien
i
landskapet
er
flat
og
einsformig
,
ofte
med
elvevollar
og
diker
som
einaste
landemerke
.
Bydelen
blei
oppretta
i
1965
ved
samanslåinga
av
Barking
og
Dagenham
,
som
begge
låg
i
Essex
.
Det
italienske
system
Kvalar
(
Cetacea
)
er
ein
orden
store
pattedyr
spesielt
tilpassa
liv
i
vatn
.
Det
finst
over
80
artar
.
Dei
fleste
artane
held
til
i
havet
,
men
det
finst
òg
nokre
få
tannkvalartar
som
lever
i
ferskvatn
.
Blant
kvalane
finn
ein
òg
det
største
pattedyret
i
verda
,
den
enorme
blåkvalen
som
kan
vege
opp
mot
200
tonn
og
bli
over
30
meter
lang
.
Den
minste
av
alle
kvalar
er
den
vesle
hektordelfinen
,
som
normalt
berre
vert
1
,
2
-
1
,
5
meter
lang
og
veg
frå
35
-
60
kg
(
i
snitt
ca
.
48
kg
)
.
I
kristendommen
har
fredag
frå
gammalt
av
vorte
markert
med
faste
til
minne
om
krossfestinga
av
Jesus
på
langfredag
.
I
katolsk
samanheng
vil
faste
seie
å
avstå
frå
å
eta
kjøt
,
i
ortodoks
kristendom
også
(
oliven
)
olje
og
alkohol
.
Av
denne
grunnen
har
det
vore
vanleg
å
servere
fisk
heller
enn
kjøt
på
fredagar
.
Dagen
kan
også
særmerkast
for
fromme
eller
veldedige
handlingar
.
Mandearane
har
ei
rad
heilage
bøker
som
vart
nedskrivne
på
600
-
talet
på
austarameisk
,
ei
syrisk
dialekt
.
Bøkene
fortel
om
ein
frelsar
,
Manda
d
'
Hayye
som
vart
send
til
jorda
av
Lyskongen
for
gje
menneska
den
innsikta
,
eller
gnostis
,
som
kan
fri
sjela
frå
fangenskap
i
materien
og
leie
ho
attende
til
opphavet
–
den
himmelske
lysverda
.
Edison
var
fødd
i
Milan
i
staten
Ohio
,
og
voks
opp
i
Port
Huron
i
Michigan
.
Han
hadde
vore
tunghøyrt
sidan
tidleg
i
oppveksta
då
han
vart
tilsett
som
telegrafist
på
1860
-
talet
.
Før
han
saman
med
faren
sette
opp
laboratoriumet
i
Menlo
Park
i
1876
,
der
han
gjorde
størstedelen
av
oppfinningane
sine
,
hadde
han
selt
snop
på
jarnbanen
,
arbeidd
som
griseslaktar
og
vore
grønsakshandlar
.
For
å
skilja
dei
palestinske
innbyggjarane
frå
Israel
,
har
Israel
bygd
opp
ei
sperring
på
Vestbreidda
.
Av
motstandarar
vert
sperringa
skildra
som
ein
mur
,
medan
israelske
styresmakter
skildrar
han
som
eit
tryggingsgjerde
mot
terrorisme
.
Fornamnet
'
Sherlock
'
var
avleidd
frå
ein
cricketspelar
,
men
nokre
tidlege
notat
indikerte
at
Conan
Doyle
ei
stund
tenkte
å
kalle
han
for
Sherrinford
Holmes
.
Etternamnet
kom
fra
Oliver
Wendell
Holmes
,
ein
amerikansk
medisinar
,
men
mest
kjend
som
poet
,
og
som
Conan
Doyle
beundra
.
ca
.
826
580
(
2007
)
Phyllobius
calcaratus
,
ei
snutebilleFoto
:
Richard
Bartz
Artikkelen
er
omsett
frå
Wikipedia
på
bokmål
/
riksmål
17
.
09
.
07
Tidleg
i
1985
sleppte
The
Smiths
det
andre
albumet
sitt
,
Meat
Is
Murder
,
som
var
meir
aggressivt
og
politisk
ladd
enn
det
førre
hadde
vore
;
mellom
anna
i
kraft
av
vegeterianisme
-
forkynninga
tittelsporet
innebar
(
Morrissey
nekta
resten
av
gruppa
å
verta
fotograferte
i
situasjonar
der
dei
åt
kjøt
)
.
Andre
låter
i
denne
leia
inkluderte
den
anti
-
rojalistiske
«
Nowhere
Fast
»
og
«
The
Headmaster
Ritual
»
og
«
Barbarism
Begins
at
Home
»
,
som
gjekk
ut
mot
fysisk
avstraffing
av
born
.
Musikalsk
sett
var
bandet
òg
vorte
meir
eventyrlyste
,
med
rockabilly
-
riffa
på
«
Rusholme
Ruffians
»
og
bass
-
soloen
til
Rourke
på
«
Barbarism
Begins
at
Home
»
.
Før
albumet
vart
gjeve
ut
,
kom
B
-
sida
«
How
Soon
Is
Now
?
»
ut
att
på
nytt
som
singel
,
og
sjølv
om
denne
ikkje
var
med
på
original
-
LP
-
en
,
vart
låta
teken
med
på
seinare
nyutgjevingar
.
Meat
Is
Murder
var
det
einaste
av
albuma
til
The
Smiths
(
sett
bort
ifrå
samleutgjevingane
)
som
nådde
fyrsteplass
på
britiske
salslister
.
bt
.
no
:
Sjå
munnspelklubben
Club
Harmonica
spele
Dette
er
grupper
av
høgtalarar
(
en
:
høgtalararrayer
etter
den
engelske
nemninga
Loudspeaker
arrays
.
Ved
å
setta
saman
høgtalarar
i
grupper
etter
nøye
utrekna
mønster
oppnår
ein
større
direktivitet
og
/
eller
styrbar
dirrektivitet
.
Punkrock
tiltrekte
seg
mange
frå
kunst
-
og
studentverda
og
etter
kvart
dukka
det
opp
band
med
ei
noko
meir
kunstnerisk
tilnærming
til
musikkstiljen
,
som
Talking
Heads
og
Devo
.
Enkelte
byrja
å
skildre
desse
lettare
pønkbanda
som
som
New
Wave
for
å
skilje
dei
frå
dei
tyngre
pønkbanda
.
Ved
sida
av
arbeidet
hans
med
elektroteknikk
,
vert
det
sagt
at
Tesla
har
bidrege
i
varierende
grad
til
fagfelt
som
robotteknikk
,
fjernstyring
,
radar
og
datateknologi
,
og
til
utviding
av
ballistikk
,
kjernefysikk
,
og
teoretisk
fysikk
.
I
1943
tilkjende
høgsterett
i
USA
han
æra
som
oppfinnaren
av
radioen
.
Mange
av
bidraga
hans
til
vitskapen
har
(
kontroversielt
)
vorte
nytta
som
støtte
for
ulike
pseudo
-
vitskapar
,
teoriar
på
kva
UFO
-
ar
er
og
tidleg
new
age
-
okkultisme
.
Tesla
er
høgt
skatta
i
både
Serbia
og
Kroatia
,
og
dessutan
det
seinare
heimlandet
hans
USA
.
Koordinatar
:
65
°
58
′
57
″
N
13
°
15
′
55
″
E

Som
juletre
bruker
ein
oftast
gran
eller
furu
,
men
edelgran
og
brake
(
einer
)
vert
òg
brukt
.
Ung
berbarkvinne
i
1910
Administrerande
senter
i
Hemsedal
er
Trøim
.
Lokalavisa
er
Hallingdølen
,
som
òg
dekkjer
fem
andre
kommunar
.
Dei
fleste
kakerlakkane
lever
i
tropane
,
særleg
i
regnskog
.
Det
finst
òg
artar
som
heldt
til
i
tempererte
strok
,
i
holer
,
ørkenar
,
maurtuer
eller
fuglereir
.
Om
lag
40
artar
førekjem
i
hus
.
Det
finst
særs
mange
artar
me
ikkje
veit
noko
som
helst
om
biologien
til
.
I
land
som
feirer
jul
hovudsakleg
på
juledagen
er
dette
den
siste
store
klargjeringsdagen
.
Om
kvelden
kan
ein
møtast
til
store
måltid
,
eller
gå
ut
og
feira
dagen
.
Men
nyliberalismen
er
òg
vanskeleg
å
skildre
med
eit
enkelt
sett
grunnverdiar
.
Mange
meiner
til
dømes
at
thatcherismen
står
i
direkte
motsetnad
til
dei
nyliberale
strømningane
i
Vesten
i
dag
.
Definisjonane
flyt
òg
meir
ut
etter
som
motstandarar
av
nyliberalismen
ofte
vil
nytte
uttrykket
nyliberalisme
som
eit
skjellsord
for
alle
politiske
vedtak
som
tek
makt
frå
dei
folkevalde
institusjonane
og
gjev
meir
makt
til
marknaden
og
særleg
til
internasjonale
korporasjonar
.
Mosaikk
av
bilete
11
&
12
.
Geokjemi
er
studiet
av
den
kjemiske
samansettinga
til
jorda
og
andre
planetar
,
dei
kjemiske
prosessane
og
reaksjonane
som
styrer
samansettinga
av
bergartar
og
jord
,
og
syklusane
til
stoff
og
energi
som
transporterer
dei
kjemiske
komponentane
i
jorda
,
samt
samspelet
deira
med
hydrosfæren
og
atmosfæren
.
Geokjemien
høyrer
inn
under
geologien
.
Ísafjörður
er
ein
tettstad
på
ei
øyr
ved
Skutulsfjörður
.
Han
er
kommunesentrum
i
kommunen
Ísafjarðarbær
og
største
tettstaden
i
denne
.
Originalversjonen
av
denne
12
-
taktsblues
-
songen
var
kreditert
til
Jackie
Brenston
and
his
Delta
Cats
,
men
dette
bandet
eksisterte
eigentleg
ikkje
.
Songen
vart
sett
i
saman
av
Ike
Turner
og
bandet
hans
på
øvingar
ved
Riverside
Hotel
i
Clarksdale
Mississippi
,
og
spelt
inn
av
Turner
sitt
band
Kings
of
Rhythm
.
Jackie
Brenston
(
1930
-
1979
)
,
som
var
ein
saksofonist
med
Turner
,
hadde
vokalen
på
«
Rocket
88
»
,
som
var
ein
hyllest
til
Oldsmobile
-
merket
«
Rocket
88
»
,
som
akkurat
hadde
kome
på
marknaden
i
1949
.
Sjølv
om
Brenston
vart
ført
opp
som
låtskrivar
i
staden
for
Turner
veit
ein
i
dag
at
Brenston
truleg
berre
vart
ført
opp
av
finansielle
årsaker
.
Suksessen
til
songen
gjorde
at
Brenston
forsvann
ut
av
bendet
til
Turner
for
å
starte
ei
solokarriere
,
men
han
oppnådde
aldri
suksess
igjen
.
[
2
]
Boka
The
Humble
Bee
frå
1912
er
vorten
ein
klassiker
for
alle
humleinteresserte
.
Generiske
toppnivådomene
(
gTLD
-
ar
)
er
(
i
det
minste
i
teorien
)
administrert
globalt
og
tilgjengeleg
til
bruk
av
folk
i
heile
verda
.
Nokre
av
desse
domena
er
likevel
avgrensa
til
bruk
i
USA
av
historiske
grunnar
.
Felsiske
mineral
er
mineral
med
ein
tettleik
på
mindre
enn
3
g
/
cm
³
.
Ordet
felsisk
er
avleidd
ifrå
feltspat
og
silika
.
Felsiske
mineral
er
rike
på
lette
grunnstoff
som
silisium
,
oksygen
,
aluminium
,
natrium
og
kalium
.
Felsiske
mineral
vanlege
på
jorda
inkluderer
kvarts
,
muskovitt
,
ortoklas
og
dei
natriumrike
plagioklasfeltspata
.
Den
mest
vanlege
felsiske
bergarten
på
jorda
er
granitt
.
Benin
er
inndelt
i
12
departement
:
Marihuana
(
marijuana
på
spansk
og
engelsk
)
er
tørka
blad
,
toppskot
og
blomar
,
i
fyrste
rekkje
frå
hoplanta
.
Marihuana
vert
ofte
kalla
«
pot
»
.
Kvaliteten
vert
best
på
hoplantene
,
og
dersom
en
unngår
fræving
ved
å
fjerna
hannplantene
før
pollensesongen
,
får
ein
ein
kvalitet
som
vert
kalla
sinsemilla
(
spansk
:
utan
frø
)
.
Marihuana
som
vert
omsett
i
Noreg
kjem
frå
mange
delar
av
verda
,
mellom
anna
Vestafrika
,
Søraustasia
og
Latinamerika
.
Mykje
vert
dessutan
dyrka
innandørs
i
Europa
,
også
i
Noreg
.
Hurdal
er
ein
kommune
i
Akershus
fylke
.
Kommunen
grensar
i
nord
til
Vestre
Toten
og
Østre
Toten
,
i
aust
mot
Eidsvoll
,
i
sør
mot
Nannestad
og
i
vest
mot
Gran
.
Lokalaviser
i
kommunen
er
Stjørdalens
Blad
og
Stjørdals
-
Nytt
,
som
begge
også
vert
gjevne
ut
i
nabokommunane
.
Stjørdal
vert
dekt
NRK
Trøndelag
sine
lokalkontor
i
Trondheim
og
Steinkjer
.
Adresseavisen
og
Trønder
-
Avisa
har
også
eigne
lokalkontor
på
Stjørdalshalsen
.
Fram
til
midten
av
1980
-
åra
eksisterte
ein
reell
konkurrent
til
Stjørdalens
Blad
,
Stjørdalingen
.
Ein
lokal
fjernsynsstasjon
kalla
Stjørdal
NærTV
eksisterte
fram
til
1990
-
åra
.
Ein
kort
periode
på
2000
-
talet
kom
også
ei
lokal
utgåve
av
Byavisa
ut
.
I
Brussel
skreiv
Marx
og
Engels
manuskriptet
Den
tyske
ideologi
,
men
dei
lét
vere
å
offentleggjere
det
.
Det
blir
rekna
i
dag
som
eit
av
dei
viktigaste
filosofiske
verka
til
dei
to
.
Det
blei
skrive
rundt
1845
,
men
fyrst
i
1932
blei
det
meste
av
manuskriptet
,
som
ikkje
lenger
var
komplett
,
utgitt
av
Marx
-
Engels
-
Instituttet
i
Moskva
(
samtidig
som
Pariserdokumenta
)
.
Det
var
forma
som
ein
dels
giftig
kritikk
av
Ludwig
Feuerbach
,
Max
Stirner
og
Bruno
Bauer
og
var
ei
fyrste
omfattande
utlegging
av
Marx
og
Engels
si
historieteori
,
som
seinare
er
blitt
kalla
historisk
materialisme
.
Særleg
brodd
hadde
det
mot
Stirner
.
[
5
]
«
Squeeze
Box
»
er
ein
song
av
The
Who
frå
albumet
The
Who
by
Numbers
frå
1975
.
«
Squeezebox
»
er
eit
engelsk
slanguttrykk
for
trekkspel
og
liknande
instrument
.
Songen
inneheld
seksuelle
antydingar
.
Poliovirus
er
eit
RNA
-
virus
av
typen
Enterovirus
som
hovudsakleg
held
til
i
fordøyingssystemet
.
Det
er
svært
smittsamt
,
og
kan
smitta
heile
befolkningar
i
område
der
det
er
endemisk
.
Vanlegvis
smitter
det
gjennom
at
ein
får
i
seg
mat
eller
vatn
som
er
infisert
med
avføring
,
og
det
har
derfor
større
mogleik
til
å
spreia
seg
i
område
med
dårleg
kloakk
og
sanitasjon
.
Ein
får
gjerne
større
symptom
jo
eldre
ein
er
når
ein
får
sjukdommen
.
Andre
faktorar
som
kan
auka
risikoen
for
infeksjon
eller
graden
av
sjukdom
er
nedsett
immunforsvar
,
underernæring
,
tonsillektomi
,
graviditet
,
muskelskadar
og
fysisk
aktivitet
like
etter
at
lamming
har
oppstått
.
Dette
systemet
har
ført
til
at
hoer
av
årevengjer
faktisk
delar
meir
genmateriale
med
systrene
sine
enn
dei
gjer
med
sitt
eige
avkom
,
iallefall
målt
i
prosent
.
Ifølgje
Bill
Hamiltons
slektskapsseleksjonsteori
er
dette
årsaka
til
at
så
mange
av
dei
er
eusosiale
.
Frå
kring
1596
kom
mange
portugisiske
familiar
av
jødisk
opphav
til
Amsterdam
(
blant
andre
stader
.
Desse
hadde
fått
nok
av
undertrykkjinga
i
Portugal
og
ville
vende
attende
til
open
praktisering
av
si
eiga
tru
att
.
Kommunane
(
omavalitsus
)
er
den
minste
administrative
inndelinga
av
Estland
.
Kvart
fylke
er
delt
inn
i
kommunar
som
anten
er
bykommunar
(
linn
)
eller
landkommunar
(
vald
)
.
Kvar
kommune
har
eit
visst
sjølvstyre
med
lovgjevande
og
utøvande
makt
.
Kommunane
i
Estland
dekkjer
heile
landet
.
Det
øvste
forsvarspolitiske
organet
i
Sovjetunionen
var
Forsvarsrådet
.
Dette
var
sett
saman
av
ei
blanding
av
fagmilitære
og
politikarar
,
og
vart
leidd
av
generalsekretæren
i
partiet
.
Forsvarsrådet
tok
seg
av
koordineringa
med
forskingsmiljøa
og
forsvarsindustrien
,
bestemte
dei
overordna
militære
doktrinane
,
utforma
forsvarsbudsjettet
,
styrte
utplasseringa
av
sovjetiske
styrkar
i
utlandet
,
og
var
dei
som
hadde
løyve
til
å
gje
ordre
om
bruk
av
atomvåpen
.
Underlagt
Forsvarsrådet
var
det
tre
militære
organisasjonar
:
Hovudmilitærrådet
,
Forsvarsdepartementet
og
Generalstaben
.
I
tillegg
til
den
praktiske
gjennomføringa
av
vedtaka
til
Forsvarsrådet
hadde
desse
tre
ein
rådgjevande
funksjon
.
[
18
]
Hovudmilitærrådet
var
samansett
av
toppleiinga
i
Forsvarsdepartementet
,
og
hadde
ansvaret
for
trening
og
mobilisering
av
militære
styrkar
.
[
19
]
Ordet
blir
i
vestleg
politikk
oftast
bruka
om
dei
som
tilhøyrer
venstresida
,
fordi
dei
mellom
anna
vil
endre
det
grunnleggjande
tilhøvet
ein
kallar
kapitalisme
.
Men
ordet
kan
også
nyttast
om
motsett
fløy
i
politikken
,
da
kalla
«
høgreradikal
»
,
det
vil
seie
nokon
som
vil
endre
dei
samfunnsmessige
tilhøva
monaleg
i
motsett
retning
av
det
venstresida
vil
.
To
mig
vække
,
Victoria
(
òg
kalla
Port
Victoria
eller
Mahé
)
er
hovudstaden
på
Seychellane
og
ligg
nordaust
på
øya
Mahé
.
Byen
vart
først
oppretta
som
sete
for
det
britiske
kolonistyret
.
Folketalet
er
24
970
(
2002
)
,
om
lag
ein
tredel
av
det
totale
folketalet
på
Seychellane
.
Flyplassen
heiter
Seychelles
International
Airport
(
fullført
i
1971
)
.
Koordinatar
:
61
°
22
′
51
″
N
5
°
39
′
57
″
E

Dei
tidlegaste
arkiva
er
ikkje
tekne
vare
på
,
men
det
er
rekna
at
universitetet
kan
førast
attende
til
1209
.
Nokre
universitetstilsette
skal
ha
flykta
frå
Oxford
til
Cambridge
etter
eit
samanstøyt
med
borgarane
i
byen
.
Det
er
mange
forskjellige
trusamnfunn
i
Sibir
,
inkludert
ortodoks
kristendom
,
islam
,
tibetsk
buddhisme
og
andre
trusretningar
innan
kristendom
.
[
13
]
Det
er
estimert
at
70
 
000
jødar
lever
i
Sibir
.
[
14
]
Den
dominerande
gruppa
er
den
russisk
-
ortodokse
kyrkja
.
Dei
innfødde
har
derimot
hatt
sine
eigne
religionar
i
fleire
hundreår
.
Fleire
humoristar
,
mellom
anna
norske
Espen
Thoresen
,
har
drive
med
ulike
peik
i
form
av
tulleringing
send
på
radio
eller
utgjevne
på
CD
.
Hversu
Noregr
byggdist
oppgjev
Värmland
som
området
Trym
herska
over
.
Slavane
har
utgjort
ein
svært
viktig
del
av
økonomien
i
fleire
samfunn
,
mellom
anna
Romarriket
og
dei
europeiske
koloniane
i
Amerika
som
livnærte
seg
på
trekanthandelen
.
Dei
mange
afrikanarane
som
blei
ufrivillige
nybyggjarar
i
den
nye
verda
har
hatt
stor
innverknad
på
kulturen
og
historia
i
desse
landa
.
John
Cale
(
fødd
9
.
mars
1942
)
er
ein
walisisk
musikar
,
og
var
saman
med
Lou
Reed
ein
av
hovudpersonane
i
den
stilskapande
rockegruppa
Velvet
Underground
.
Cale
,
som
har
klassisk
skolering
,
var
kanskje
ein
av
dei
viktigaste
bidragsytarane
til
Velvet
Undergrounds
tidlege
eksperimentelle
lydbilete
.
Cale
slutta
i
bandet
etter
albumet
White
Light
/
White
Heat
,
og
har
sidan
gjeven
ut
ei
rekkje
soloalbum
og
samarbeidsprosjekt
både
innan
rock
og
klassisk
musikk
.
Dei
fleste
nøtter
kjem
frå
griflar
med
underutvikla
eggstokkar
(
sjå
blomar
)
og
er
alle
indehiscente
(
opnar
seg
ikkje
når
dei
vert
modne
)
.
Eigentlege
nøtter
vert
laga
av
planter
i
gruppa
Fagales
.
Alfhild
og
Alvhild
er
kvinnenamn
av
norrønt
opphav
.
Den
3
.
september
har
Alvhild
norsk
namnedag
medan
Alfhild
har
svensk
.
Alvilde
og
Vilde
er
avleidde
namn
.
Innspelinga
vart
mastra
i
lag
med
dei
fire
bandmedlemmene
og
raskt
gjeven
ut
av
Atlantic
.
Berre
nokre
veker
seinare
kunne
ein
høyre
songen
på
radio
.
Dette
skjedde
trass
i
at
bandet
alt
hadde
hitten
«
Teach
Your
Children
»
på
listene
.
I
teksten
i
omslaget
til
Decade
skreiv
Young
at
«
David
Crosby
gret
då
han
me
var
ferdig
med
dette
opptaket
»
.
[
2
]
Ein
kan
høyre
Crosby
synge
klagande
:
«
Four
,
why
?
Why
did
they
die
?
»
og
«
How
many
more
?
»
medan
songen
tonar
ut
.
R
&
B
-
riffet
i
songen
er
ofte
samanlikna
med
The
Yardbirds
[
2
]
[
3
]
,
medan
teksten
er
i
same
gate
som
The
Velvet
Underground
.
[
2
]
Teksten
var
delvis
inspirert
av
Bowie
sin
ven
Iggy
Pop
eller
,
som
Bowie
sjølv
sa
,
ein
Iggy
-
liknande
figur
.
[
1
]
Tekstlinja
«
He
'
s
so
simple
minded
,
he
can
'
t
drive
his
module
»
gav
seinare
namn
til
bandet
Simple
Minds
.
[
4
]
Russisk
har
,
til
indoeuropeisk
språk
å
vere
,
ein
relativt
konservativ
morfologi
.
Substantiva
og
dei
andre
nominale
ordklassene
blir
bøygd
i
seks
kasus
,
verba
i
person
og
tal
.
Spesielt
for
russiske
verb
er
grammatikaliseringa
av
perfektivitet
:
Kvart
verb
er
eigentleg
eit
par
av
to
ulike
verb
,
der
det
eine
blir
brukt
til
å
referere
til
avslutta
og
det
andre
til
uavslutta
handlingar
.
Provinsen
Flevoland
vart
oppretta
i
1986
frå
polderane
i
dei
tørrlagte
delane
av
IJsselmeer
.
Andre
artistar
som
har
trekt
fram
Pet
Sounds
som
ein
av
tidenes
klassikarar
er
Eric
Clapton
[
24
]
,
Elton
John
[
21
]
og
Bob
Dylan
.
Ascraeus
Mons
vert
rekna
for
å
vera
ein
av
dei
høgaste
vulkanane
på
Mars
.
Toppen
rekk
omtrent
18
km
over
nullhøgdnivå
på
Mars
og
opplever
eit
atmosfæretrykk
på
mindre
enn
0
,
8
mbar
(
80
Pa
)
.
Vulkanen
er
460
kilometer
i
diameter
.
[
1
]
Koordinatar
:
47
°
11
′
N
9
°
32
′
E

Koordinatar
:
66
°
7
′
27
″
N
12
°
30
′
54
″
E

Andamanøyane
blei
truleg
folkesette
for
rundt
60
000
år
sidan
av
menneske
som
vandra
inn
frå
dagens
India
eller
Burma
.
Folka
der
levde
isolert
frå
omverda
og
kvarandre
,
og
utvikla
svært
ulike
andamanske
språk
.
Dei
levde
gjennom
sanking
,
jakt
og
fiske
,
og
brukte
pil
og
boge
,
harpun
og
skarøks
.
Dei
hadde
ikkje
lært
å
laga
eld
,
og
tok
derfor
godt
vare
på
glødande
kol
etter
lynnedslag
.
Carl
Joachim
Hambro
,
ofte
berre
C
.
J
.
Hambro
(
5
.
januar
 
1885
–
15
.
desember
 
1964
)
var
ein
norsk
politikar
frå
Høgre
,
journalist
,
forfattar
og
omsetjar
frå
Bergen
,
død
i
Oslo
.
Nokon
driftig
bonde
var
Mortensson
ikkje
.
Han
ynskte
å
setje
dei
verdsfjerne
anarkistiske
tankane
sine
ut
i
livet
,
men
kona
skreiv
«
…
eg
trur
no
han
sit
mykje
og
drøymer
um
frilandskolonien
og
alle
dei
fagre
heimane
her
skal
verta
.
»
[
16
]
Det
var
nok
seg
sjølv
han
hadde
i
tankane
då
han
i
Skogtroll
skreiv
:
«
Di
meir
boksprengd
ein
er
,
di
meir
tufs
blir
det
med
garden
.
»
Då
han
i
1907
fekk
statsstipend
på
2
 
000
kroner
året
,
overlét
han
gardsdrifta
til
kona
,
og
i
1908
leigde
dei
vekk
garden
og
flytta
til
Lillehammer
.
Stortingsvalet
2009
vart
skipa
til
måndag
14
.
september
2009
.
Det
vart
valt
stortingsrepresentantar
for
perioden
2009
til
2013
.
Alle
norske
statsborgarar
som
hadde
fyllt
18
år
innan
utgangen
av
2009
hadde
røysterett
.
The
Stray
Gators
var
musikarane
Jack
Nitzsche
(
piano
)
,
Ben
Keith
(
steelgitar
)
,
Tim
Drummond
(
bass
)
og
Kenny
Buttrey
(
trommer
)
.
Dei
akkompagnerte
Neil
Young
i
1972
på
albumet
hans
Harvest
,
der
Nitzsche
òg
produserte
songane
(
«
A
Man
Needs
a
Maid
»
og
«
There
'
s
a
World
»
)
.
Etter
å
ha
gjeve
ut
Harvest
spelte
dei
på
singelen
«
War
Song
»
,
som
er
tilskriven
Young
og
Graham
Nash
,
samt
unytta
opptak
frå
Harvest
på
filmmusikken
til
Journey
Through
the
Past
.
I
1973
spelte
dei
òg
med
Young
på
turneen
Time
Fades
Away
,
men
Buttrey
vart
då
erstatta
av
trommeslagaren
Johnny
Barbata
.
Dei
gav
seg
midtvegs
i
turneen
då
Young
brått
enda
konsertane
,
men
kvar
for
seg
skulle
dei
seinare
arbeide
med
både
Young
og
andre
.
Dei
vart
gjenforeint
i
1992
for
Young
sitt
album
Harvest
Moon
der
Spooner
Oldham
erstatta
Jack
Nitzsche
.
Nitzsche
arrangerte
derimot
songen
«
Such
a
Woman
»
.
Seinare
spelte
dei
på
debutalbumet
til
Jewel
,
Pieces
of
You
,
som
vart
spelt
inn
i
studioet
til
Young
.
Den
første
moderne
grunnlova
kom
etter
den
amerikanske
revolusjonen
,
i
1787
.
Viktigare
for
den
vidare
utbreiinga
av
fenomenet
var
det
at
den
franske
revolusjonen
frå
1789
og
framover
produserte
fleire
grunnlover
i
dei
ulike
fasene
av
denne
.
Frankrike
var
det
mektigaste
og
folkerikaste
landet
i
Europa
på
den
tida
,
utanom
Russland
,
mens
USA
var
eit
lite
land
på
andre
sida
av
storhavet
.
Gammalengelsk
og
norrønt
var
såpass
nært
beslekta
at
nordmenn
og
engelskmenn
kunne
skjønne
kvarandre
,
og
med
stadig
meir
samkvem
blei
engelsken
etter
kvart
påverka
.
Engelsk
tok
opp
i
seg
ikkje
berre
substantiv
som
fellow
(
felag
)
og
bitch
(
bikkje
)
,
for
å
nemne
eit
par
av
dei
,
men
jamvel
dei
personlege
pronomena
i
tredje
person
fleirtal
,
they
(
dei
)
,
them
(
dem
)
og
their
(
deira
)
.
Han
drog
ut
på
andre
reisa
(
1493
–
1496
)
den
24
.
september
1493
,
med
17
skip
,
forsyningar
og
1200
mann
for
å
forske
ut
og
kolonisere
regionen
.
Den
edle
lidenskapen
mellom
tante
Julia
og
forfattarlærlingen
,
som
femtitalets
samfunn
i
Lima
freistar
å
stoppe
med
alle
midlar
,
blir
kombinert
og
sett
i
kontrast
mot
dei
gruelege
historiene
frå
føljetongane
som
går
på
lufta
.
Kontrapunktet
i
ein
brennande
lidenskap
med
eit
drag
av
Shakespeare
og
hans
melodrama
.
Diktverket
er
ei
katekisme
på
verseform
.
Etter
dedikasjon
og
innleiing
er
innhaldet
:
Personene
i
listen
er
ordnet
kronologisk
etter
fødselsår
.
Johannes
Brahms
fortsette
der
Beethoven
,
Schumann
og
Mendelssohn
slapp
.
Symfoniane
voks
tidsmessig
og
vart
den
sentrale
musikkforma
i
mange
orkester
.
Andre
viktige
komponistar
på
slutten
av
1800
-
talet
er
Anton
Bruckner
,
Antonín
Dvořák
,
Pjotr
Illitsj
Tsjajkovskij
og
Camille
Saint
-
Saëns
.
Koptiske
kristne
feirar
jul
eller
kristmesse
den
7
.
januar
som
sidan
2002
er
ein
offisiell
nasjonal
heilagdag
i
Egypt
.
Vegen
blei
konstruert
i
seksjonar
frå
1975
til
1985
.
Det
blei
først
konstruert
seksjonar
der
trafikken
skapa
størst
problematikk
,
og
der
ein
hadde
fått
aksept
frå
lokale
myndigheiter
.
Den
blei
offisielt
opna
i
oktober
1986
av
dåverande
statsminister
Margaret
Thatcher
,
då
mellom
London
Colney
og
South
Mimms
.
Ladino
er
namnet
på
ei
språkform
som
er
bruka
i
ordrette
omsetjingar
av
religiøse
tekster
frå
hebraisk
og
arameisk
til
spansk
eller
jødespansk
.
Karakteristisk
for
ladino
er
at
kvart
ord
blir
omsett
direkte
,
og
at
setningsbygnaden
dermed
følgjer
den
hebraiske
eller
arameiske
originalen
.
Når
lasta
til
ei
dampmaskin
auka
gjekk
turtalet
ned
og
dreiemomentet
opp
.
Dampmaskiner
fungerte
difor
godt
som
drivkjelde
for
gravemaskiner
.
Ulempa
var
alt
arbeidet
med
å
frakta
kol
og
vatn
fram
til
maskina
.
Dette
var
arbeidskrevjande
når
det
var
dårlege
vegar
og
lange
avstandar
.
Det
var
òg
vanleg
med
eit
par
mann
til
å
fyra
og
etterfylla
vatn
på
kjelen
(
om
kjelen
koka
tørr
kunne
den
eksplodera
)
.
I
Sovjetunionen
kombinerte
band
som
Jalla
frå
Usbekistan
rock
med
tradisjonell
usbekistansk
musikk
,
medan
Akvarium
òg
til
dels
blanda
tradisjonell
russisk
musikk
med
rock
.
San
Marino
er
eitt
av
dei
minste
landa
i
verda
og
er
på
same
vis
som
Vatikanstaten
heilt
omslutta
av
landet
Italia
.
Landet
har
mindre
enn
29
.
000
innbyggjarar
.
Staten
hevder
å
vera
verda
eldste
republikk
,
som
blei
grunnlagd
i
år
301
av
ein
St
.
Martinus
.
Den
nedskrivne
grunnlova
er
frå
1600
.
Sidan
1134
kjempa
García
Ramírez
gjenopprettaren
og
sonen
hans
Sancho
VI
den
kloke
bittert
mot
Castilla
for
å
få
tilbake
dei
tidlegare
pamplonske
områda
.
Først
i
1179
vart
det
signert
ein
fredsavtale
der
La
Rioja
endeleg
vart
avstått
til
Castilla
.
Denne
dagen
samla
fiskarene
seg
til
ein
fest
der
det
vart
drukke
brennevin
—
likevel
ikkje
så
mykje
at
dei
ikkje
rodde
fiske
dagen
etter
.
Det
var
òg
andre
tradisjonar
knytt
til
dagen
,
spesielt
kjent
er
hansinga
.
Den
innebar
at
førstereisgutten
,
skårungen
,
skulle
spandere
brennevin
på
dei
andre
i
båtlaget
.
Første
års
høvedsmann
skulle
spandere
høvedsmanns
hans
,
og
dei
som
rodde
fiske
for
siste
gongen
skulle
spandere
stavhans
.
Når
det
gjaldt
stavhansen
,
ville
det
alltid
vere
noko
uklårt
-
dei
fleste
meinte
nok
at
dei
ville
ro
fiske
eitt
år
til
.
Gamlingane
som
ikkje
lenger
for
på
vinterfiske
,
markerte
gjerne
brennevinsdagen
med
ein
dram
heime
.
Det
nøyaktige
punktet
kan
finnast
ved
analyse
av
jordskjelvbølgjene
som
vert
registrerte
på
seismiske
stasjonar
på
jordoverflata
.
Ofte
er
det
ikkje
mogeleg
å
finne
eit
nøyaktig
hyposenter
,
fordi
det
kan
vera
ein
samanhengande
og
samtidig
forskyving
langs
ei
brotlinje
.
Då
peilar
ein
seg
gjerne
fram
til
eit
midtpunkt
langs
linja
.
Museum
Religionen
islam
er
kjend
for
strenge
krav
om
vasking
,
særleg
før
bøn
.
Også
jødedommen
og
hinduismen
skal
ein
vaska
seg
etter
visse
hendingar
,
til
dømes
barnefødsel
eller
dødsfall
.
For
å
verta
rekna
som
kristen
bruker
dei
fleste
kristne
samfunn
ein
dåp
med
vatn
,
enten
full
neddykking
eller
berre
ein
skvett
på
hovudet
.
Latvia
ligg
på
austkysten
av
Austersjøen
mellom
Estland
og
Litauen
.
Landet
er
flatt
og
om
lag
98
 
%
av
Latvia
ligg
lågare
enn
200
meter
over
havet
.
Bortsett
frå
kystslettene
førte
isbreane
under
den
siste
istida
til
at
Latvia
vart
delt
inn
i
tre
hovudregionar
,
morenelandskapet
i
vest
,
det
austlege
høglandet
og
det
midtre
låglandet
.
Latvia
har
om
lag
12
 
000
elvar
,
men
berre
17
av
desse
er
100
km
eller
lenger
.
I
tillegg
har
landet
over
3
 
000
innsjøar
og
vatn
og
dei
fleste
av
desse
er
eutrofe
.
Dei
største
elvane
i
landet
er
Daugava
,
Lielupe
,
Gauja
og
Salaca
.
Av
skogområda
består
meir
enn
halvparten
av
nåletre
og
dekkjer
41
 
%
av
landet
.
Bortsett
frå
torv
,
dolomitt
og
kalkstein
er
det
skralt
med
naturressursar
.
Latvia
har
ei
531
km
,
sanddekt
kystlinje
,
og
hamnebyane
Liepaja
og
Ventspils
er
viktige
,
isfrie
hamner
langs
kysten
av
Austersjøen
.
I
USA
er
det
bransjeorganisasjonen
RIAA
som
tildeler
salstroféa
.
Meir
informasjon
om
kulturlivet
i
Helsingfors
er
på
Helsingfors
stads
kulturcentral
,
som
administrerer
kultursentraa
i
Helsingfors
.
Den
katolske
kyrkja
kjøpte
i
1875
ei
tomt
rett
ved
slagstaden
for
å
byggja
eit
kapell
der
.
Dette
sto
ferdig
akkurat
i
tide
til
feiringa
av
900
-
årsdagen
for
slaget
,
29
.
juli
1930
.
Kapellet
,
som
naturleg
nok
heiter
St
.
Olavs
kapell
,
er
fortsatt
i
bruk
,
og
i
jubelåret
2000
ga
pave
Johannes
Paul
II
avlat
til
dei
som
deltok
i
liturgiske
feiringar
der
i
samband
med
olsokfeiringa
.
Det
var
på
denne
tida
Konow
vart
kjend
med
Bjørnstjerne
Bjørnson
.
Trass
i
aldersskilnaden
fann
dei
straks
at
dei
delte
mange
politiske
oppfatningar
,
både
når
det
galdt
folkehøgskulen
og
unionsspørsmåla
.
Denne
vennskapen
kom
til
å
vare
heilt
fram
til
diktarens
død
i
1910
.
Konow
hadde
sett
opp
til
Bjørnson
heilt
frå
barndomen
av
,
og
vennskapen
dei
i
mellom
kom
til
å
bety
mykje
for
han
seinare
i
livet
.
Dei
skreiv
jamt
og
trutt
til
kvarandre
,
og
utveksla
ofte
synspunkt
i
politiske
stridssaker
.
[
2
]
Romerike
(
norrønt
Raumaríki
,
«
raumaranes
rike
»
,
av
raumr
:
«
larm
,
dunder
»
)
er
eit
område
på
Austlandet
som
omfattar
tretten
kommunar
i
Akershus
fylke
[
1
]
 
:
Hurdal
,
Eidsvoll
,
Nannestad
,
Nittedal
,
Gjerdrum
,
Ullensaker
,
Nes
,
Skedsmo
,
Sørum
,
Lørenskog
,
Rælingen
,
Fet
,
Enebakk
og
Aurskog
-
Høland
.
Dette
er
eit
rikt
jordbruksområde
.
Glomma
og
Vorma
møtast
på
Romerike
og
det
er
store
leiravsetingar
frå
desse
og
andre
elvar
.
78
.
Wyszogród
(
2
 
772
)
Dei
autonome
regionane
er
vidare
delt
inn
i
provinsar
(
provincias
)
,
som
tener
som
territoriale
byggeklossar
for
regionen
.
Vidare
er
provinsane
inndelt
i
kommunar
(
municipios
)
.
[
5
]
Men
vitskap
og
forsking
er
ikkje
heilt
det
same
:
boom
Det
vert
skild
mellom
tre
hovudgrupper
av
bergarter
,
ut
frå
korleis
dei
har
vorte
danna
.
Edvard
Langset
var
lærar
og
folkeminnesamlar
.
Han
var
ein
aktiv
forfattar
og
skribent
og
gav
ut
i
alt
13
bøker
i
si
levetid
.
I
1948
,
24
år
etter
at
han
døydde
,
kom
bok
nummer
14
,
basert
på
delar
av
det
omfattande
innsamlingsarbeidet
han
gjorde
.
Forholda
på
Kamtsjatka
varierer
mykje
frå
aust
mot
vest
.
Dei
indre
områda
får
mest
sol
og
er
det
tørraste
området
,
medan
snøstormar
kan
råke
kystområda
.
Petropavlovsk
-
Kamtsjatskij
,
som
ligg
heilt
sør
på
halvøya
,
er
den
byen
i
Russland
som
får
mest
snø
.
Dei
søraustlege
områda
av
Russland
får
derimot
eit
meir
monsunpåverka
klima
,
som
i
den
nordaustlege
delen
av
Kina
.
Vladivostok
er
kaldare
enn
Moskva
,
men
mykje
våtare
om
sommaren
.
Musikkmagasinet
Rolling
Stone
hevda
i
2005
at
«
That
'
s
All
Right
(
Mama
)
»
,
Elvis
Presley
sin
første
singel
frå
1954
,
var
den
første
rock
and
roll
-
plata
nokon
gong
.
[
1
]
.
Elvis
sjølv
sa
seg
derimot
ueinig
til
slike
påstandar
då
han
levde
,
og
sa
at
svarte
musikarar
som
Fats
Domino
laga
rock
and
roll
før
han
.
Rhythm
and
blues
(
òg
kalla
R
&
B
,
R
'
n
'
B
eller
RnB
)
er
ein
popmusikksjanger
som
kombinerer
jazz
,
gospel
og
blues
.
Kravene
for
albumtrofé
vart
endra
6
.
september
2006
.
Tilsvarande
tal
var
tidlegare
20
000
og
40
000
.
Ein
tel
med
nedlasting
via
internett
og
til
mobil
når
ein
reknar
ut
salstala
.
For
singlar
gjeld
salg
av
heile
låtar
,
mens
for
album
må
ein
selje
minst
3
/
4
av
heile
albumet
.
[
1
]
Ein
vaksen
brunpelikan
i
lufta
Då
Hellas
fekk
sjølvstende
etter
1830
ønska
øybuarane
seg
til
Hellas
.
Den
britiske
statsmannen
William
Gladstone
reiste
rundt
på
øyane
og
anbefalte
for
regjeringa
si
at
dei
burde
førast
over
til
gresk
styre
.
Den
britiske
regjeringa
mostod
derimot
sidan
øyane
fungerte
som
flotte
marinebasar
.
Dei
såg
på
den
tyskfødde
kongen
av
Hellas
,
Kong
Otto
,
som
ein
uven
av
Storbritannia
.
I
1862
vart
derimot
Otto
avsatt
og
Georg
I
innsatt
i
staden
.
Det
enorme
riket
vart
etter
Dsjengis
Khan
sin
død
delt
opp
i
4
delar
,
ein
til
kvar
av
Burtai
sine
gjenlevande
søner
,
Jochi
,
Chagatai
,
Ogedei
og
Tolui
.
Ogedei
var
offisielt
Dsjengis
Khan
sin
etterfølgjar
.
Søner
av
andre
koner
vart
gitt
høge
stillingar
,
men
berre
førstekona
sine
søner
vart
formelt
overhovud
.
Ho
gjorde
seg
òg
gjeldande
som
skribent
,
først
under
pseudonym
med
den
nynorske
boka
Skrift
og
umsskrift
i
landsmaalet
(
1862
)
.
I
Ferdamannen
tok
ho
til
orde
for
ei
eiga
lesebok
på
landsmål
.
I
1878
gav
ho
ut
boka
Kvinden
skabt
i
Guds
Billede
.
Konkrete
hendingar
er
òg
tolka
som
guddommelege
openberringar
.
Dette
var
ein
del
av
tankegangen
i
Det
nære
austen
og
den
hellenistiske
verda
i
oldtida
,
og
delar
av
Bibelen
er
tolka
på
denne
måten
.
Eit
døme
på
ei
slik
openberring
er
eksodus
,
utferda
som
israelittane
gjorde
frå
Egypt
.
[
1
]
På
1900
-
talet
tok
ein
til
å
laga
ballar
med
fleire
lag
,
først
med
ein
massiv
eller
væskefylt
kjerne
,
deretter
eit
lag
gummi
og
eit
tynt
ytterskal
.
I
dag
lager
ein
ballar
med
to
,
tre
eller
fire
lag
frå
ulike
syntetiske
material
.
Det
polsk
-
litauiske
samveldet
(
eller
«
Tonasjonsrepublikken
»
,
på
polsk
Rzeczpospolita
Obojga
Narodów
;
på
litauisk
,
Žečpospolita
;
på
latin
,
Regnum
Serenissima
Poloniae
;
på
kviterussisk
,
Рэч
Паспалі
́
тая
)
var
ein
føderal
monarki
-
republikk
samansett
av
Kongeriket
Polen
og
Storfyrstedømet
Litauen
i
1569
som
eksisterte
til
1795
.
Minnet
om
mykensk
stordomstid
overlevde
gjennom
dei
mørke
hundreåra
i
gresk
historie
,
og
ei
romantisk
framstilling
av
den
mykenske
perioden
dannar
grunnlaget
for
kjende
greske
episke
dikt
av
,
Iliaden
og
Odysseen
av
Homer
.
Innbyggjarane
i
departementet
vert
kalla
côte
-
d
'
oriens
.
Vrbas
(
serbisk
kyrillisk
:
Врбас
)
er
ei
av
dei
store
elvane
vest
i
Bosnia
-
Hercegovina
.
Ho
er
ei
av
sideelvane
til
Sava
frå
høgre
.
Ein
av
byane
ho
renn
gjennom
er
Banja
Luka
,
hovudstaden
i
Republika
Srpska
.
Ein
av
Marx
sine
viktigaste
artiklar
i
Rheinische
Zeitung
var
vigd
til
levekåra
til
vinbøndene
i
Moseldalen
.
I
1967
blei
dei
flytta
til
eit
nytt
Jewel
House
i
Tower
,
der
dei
framleis
er
.
For
mange
gjester
til
Tower
er
det
å
sjå
kronregalia
eit
høgdepunkt
,
og
det
er
ofte
lange
køar
.
For
å
handtere
dei
mange
gjestene
,
og
samtidig
kunne
varetake
tryggleiken
,
må
ein
stå
på
eit
rulleband
som
køyrer
sakte
forbi
regalia
.
Panjab
(
persisk
for
'
fem
elver
'
)
,
også
skrive
Punjab
,
er
ein
delstat
i
India
.
Han
utgjer
minstedelen
av
det
historiske
området
Panjab
,
og
grenser
til
Panjab
i
Pakistan
i
vest
,
Jammu
og
Kashmir
i
nord
,
Himachal
Pradesh
i
nordaust
,
Haryana
i
sør
og
Rajasthan
i
sørvest
.
Chandigarh
,
som
er
eit
føderalt
territorium
,
er
hovudstad
i
Panjab
og
nabostaten
Haryana
.
Det
var
dårlege
tider
for
Konow
sitt
møllebruk
på
Stend
,
og
det
synte
seg
vanskeleg
å
kombinere
rolla
som
stortingsmann
og
mølleeigar
,
og
vart
mykje
vekke
frå
Stortinget
i
1899
.
Han
fekk
innvilga
permisjon
frå
stortingsarbeidet
hausten
1899
,
og
greidde
å
sleppe
unna
heile
sesjonen
året
etter
.
Ved
Stortingsvalet
i
1900
vart
Konow
atter
ein
gong
sterkt
oppmoda
av
venstrefolk
til
å
stille
,
men
tykte
seg
endeleg
ferdig
med
rikspolitikk
.
Om
lag
80
år
seinare
,
rundt
1600
,
byrja
Don
Pedro
Sánchez
de
Tagle
,
marki
av
Altamira
,
å
masseprodusere
tequila
ved
den
første
fabrikken
i
det
som
i
dag
er
Jalisco
.
Ved
1608
hadde
koloniguvernøren
i
Nueva
Galicia
byrja
å
skattlegge
produktet
hans
.
Tequilaen
som
er
populær
i
dag
vart
først
masseprodusert
tidleg
på
1800
-
talet
i
Guadalajara
i
Mexico
.
Oppstryn
kyrkje
er
soknekyrkje
i
Oppstryn
sokn
i
Nordfjord
prosti
.
Kyrkja
erstatta
ei
tømra
kyrkje
frå
1600
-
talet
.
Det
har
truleg
vore
kyrkje
i
Oppstryn
sidan
1200
-
talet
.
Universiteta
og
høgskulane
jobba
tett
saman
med
industrien
,
og
uteksaminerte
kandidatar
vart
beordra
i
jobb
av
spesielle
tilsetjingskommisjonar
.
Dei
nyutdanna
kunne
til
ein
viss
grad
kome
med
ynskje
til
kommisjonen
,
men
avgjerda
til
kommisjonen
var
alltid
absolutt
.
Dette
gjorde
at
ektefellar
kunne
verte
beordra
til
ulike
kantar
av
landet
.
Pliktarbeidsperioden
varte
i
to
år
,
og
etter
dette
kunne
ein
hovudsakleg
velje
kvar
ein
ville
søkje
arbeid
.
I
Noreg
var
det
både
importerte
og
norskproduserte
traktormonterte
gravemaskinar
i
sal
.
Eikmaskin
AS
i
Stavanger
produserte
gravemaskiner
og
frontlastarar
under
varemerket
Sesam
og
Hamjern
på
Hamar
produserte
i
fleire
år
gravemaskiner
for
traktor
.
Hymas
-
maskinene
var
òg
populære
og
hadde
ein
stor
marknadsdel
.
Som
fylgje
av
skorten
på
bustadar
i
Oslo
etter
andre
verdskrigen
vart
brakkene
og
andre
bygningar
på
Hovedøya
,
mellom
dei
lavetthuset
ved
rutebåtkaia
og
Kommandantboligen
,
nytta
som
familiebustadar
.
Om
lag
150
familiar
budde
på
øya
i
1950
-
åra
,
og
ikkje
før
i
1970
flytta
dei
siste
.
Militærbrakkene
vart
rivne
i
1960
-
åra
,
men
offisersbrakka
etter
tyskarane
,
som
etter
krigen
hadde
vore
nytta
som
butikk
og
postkontor
,
vart
ombygd
til
det
som
no
er
Klosterkroa
kafé
.
Frå
det
khaldeiske
alfabetet
fekk
etruskarane
sitt
alfabet
,
som
det
latinske
er
bygt
på
.
I
1830
vedtok
Kongressen
Indian
Removal
Act
etter
framlegg
frå
president
Andrew
Jackson
.
Denne
lova
gjekk
ut
på
at
alle
indianarar
aust
for
Mississippielva
skulle
tvangsflyttast
vestover
.
Jackson
argumenterte
med
sikkerheitspolitiske
omsyn
for
dette
tiltaket
.
Lova
fekk
sterk
støtte
frå
kongressmedlemmar
frå
sørstatane
,
som
såg
dette
som
ein
moglegheit
for
å
legge
nye
landområder
i
vest
under
USA
sin
kontroll
.
Senator
Theodore
Frelinghuysen
og
kongressmedlem
David
Crockett
var
saman
med
fleire
religiøse
grupper
,
mellom
anna
Jehovas
Vitner
,
sterke
motstandarar
av
lova
.
Krageflagellatar
finst
både
som
reint
eincella
og
i
koloniar
.
Cellene
er
avlange
med
ei
einskildflagelle
dei
nyttar
til
å
danna
ein
virvelstraum
med
.
Denne
straumen
førar
bakteriar
og
andre
matpartiklar
ned
i
kragen
,
som
består
av
microvilli
og
fungerar
som
eit
slags
fiskegarn
.
Colombia
har
eit
stramt
budsjett
og
store
innanrikskonfliktar
.
Andre
problem
er
mange
arbeidsledige
og
stor
fattigdom
.
Colombias
største
eksportvarer
er
olje
og
kaffi
,
i
tillegg
er
det
stor
ulovleg
eksport
av
narkotika
.
Presidenten
har
derimot
sett
i
gang
ein
rekke
økonomiske
reformer
.
Mellom
dei
andre
påpeikande
pronomena
finst
o
/
a
/
os
/
as
som
i
form
er
likt
bunden
artikkel
eller
enkelte
former
av
personleg
pronomen
.
Namnet
Adam
har
vorte
brukt
i
Noreg
sidan
1400
-
talet
.
Romanske
språk
vert
meir
eller
mindre
tala
i
dei
sørvestlege
områda
av
Europa
,
i
tillegg
til
Romania
og
Moldova
,
som
ligg
i
Aust
-
Europa
.
Dette
området
består
av
:
Andorra
,
Italia
,
Portugal
,
Frankrike
(
ekskludert
Nord
og
Alsace
)
,
Spania
,
Romania
,
Moldova
,
den
fransktalande
delen
av
Belgia
(
Vallonia
,
delar
av
Brussel
)
,
fransktalande
delar
av
Sveits
(
Romandy
)
,
italiensktalande
delar
av
Sveits
,
italiensktalande
delar
av
Kroatia
(
delar
av
Istria
)
og
den
retroromansktalande
delen
av
Sveits
.
Alle
romanske
språk
kjem
hvoudsakleg
frå
det
romerske
språket
,
latin
.
«
Desolation
Row
»
er
det
siste
sporet
på
det
sjette
studioalbumet
til
Bob
Dylan
,
Highway
61
Revisited
frå
1965
.
Songen
er
kjend
for
lengda
(
11
:
21
)
og
den
surrealistiske
teksten
.
Han
vart
spelt
inn
4
.
august
1965
,
i
Columbia
sitt
Studio
A
i
New
York
City
.
To
opptak
vart
sett
saman
for
albumutgåva
.
Charlie
McCoy
spelte
akustisk
gitar
på
innspelinga
og
er
den
einaste
songen
på
albumet
som
ikkje
inneheld
elektrisk
gitar
.
Eit
anna
opptak
med
elektrisk
gitar
og
meir
tydeleg
bass
vart
gjeven
ut
på
The
Bootleg
Series
Vol
.
7
:
No
Direction
Home
:
The
Soundtrack
.
Dylan
reiste
tilbake
til
New
York
på
hausten
og
spelte
eit
par
konsertar
der
han
framførte
nokre
nye
songar
.
22
.
september
spelte
Dylan
første
gong
i
Carnegie
Hall
i
lag
med
fleire
andre
stjerner
.
På
denne
konserten
spelte
han
«
A
Hard
Rain
'
s
A
-
Gonna
Fall
»
første
gong
,
[
8
]
ein
kompleks
og
mektig
song
bygd
opp
rundt
det
tradisjonelle
mønsteret
med
spørsmål
og
svar
.
Ein
månad
seianre
,
den
22
.
oktober
,
annonserte
president
John
F
.
Kennedy
på
nasjonalt
fjernsyn
at
dei
hadde
oppdaga
sovjetiske
missilar
på
Cuba
,
det
som
var
starten
på
Cuba
-
krisa
.
På
plateomslaget
til
Freewheelin
'
skriv
Nat
Hentoff
at
Dylan
skreiv
«
A
Hard
Rain
»
som
svar
til
Cuba
-
krisa
,
men
Dylan
hadde
i
røynda
skrive
songen
meir
enn
ein
månad
før
krisa
braut
ut
.
Republikken
Makedonia
(
makedonsk
Република
Македонија
,
Republika
Makedonja
)
,
ofte
berre
kalla
Makedonia
,
er
eit
land
på
Balkan
søraust
i
Europa
som
grensar
til
Serbia
(
inkludert
Kosovo
)
i
nord
,
Hellas
i
sør
,
Albania
i
vest
og
Bulgaria
i
aust
.
På
engelsk
er
namnet
på
landet
«
The
former
Yugoslav
Republic
of
Macedonia
»
(
forkorta
FYROM
,
FYRoM
eller
F
.
Y
.
R
.
O
.
M
.
)
.
Det
engelske
namnet
og
forkortingene
vert
ofte
nytta
i
internasjonal
samanheng
;
på
norsk
i
forma
Den
tidlegare
jugoslaviske
republikken
Makedonia
.
Det
kompliserte
formelle
namnet
kjem
av
striden
om
namnet
Makedonia
mellom
Hellas
og
republikken
Makedonia
.
Makedonia
i
Hellas
er
eit
område
nord
i
Hellas
utgjort
av
tre
provinsar
.
Hellas
meiner
at
Makedonia
er
eit
gresk
namn
.
I
tillegg
er
Hellas
redd
for
at
Republikken
Makedonia
skal
ynskja
å
utvida
landområdet
sitt
til
heile
regionen
Makedonia
.
I
regionen
er
det
mest
slavisk
folkesetnad
.
Som
eit
kompromiss
vart
republikken
Makedonia
i
1993
anerkjend
av
Dei
sameinte
nasjonane
under
FYROM
-
namnet
.
Skilja
mellom
dei
følger
ikkje
landegrensene
,
men
regionar
,
og
til
ei
viss
grad
dei
adskilte
gruppene
–
«
kastene
»
–
som
folk
tilhøyrer
,
på
tvers
av
geografien
.
Det
viktigaste
regionsskiljet
går
mellom
nord
og
sør
.
Den
raude
arméen
,
eigentleg
«
Arbeidarane
og
bøndene
sin
raude
armé
»
(
russisk
Рабоче
-
Крестьянская
Красная
Армия
)
,
var
namnet
på
den
ståande
hærstyrken
til
det
tidlegare
Sovjetunionen
.
Han
blei
organisert
av
bolsjevikane
under
borgarkrigen
i
1918
og
tatt
inn
som
nasjonal
hær
da
Sovjetunionen
blei
danna
i
1922
.
Den
raude
armeen
skifta
namn
til
Den
sovjetiske
armeen
(
CA
)
etter
andre
verdskrigen
,
men
det
gamle
namnet
heldt
fram
med
å
bli
bruka
uformelt
av
mange
,
både
i
Sovjetunionen
og
i
andre
land
.
Anarkistane
er
imot
kapitalismen
,
dvs
.
skiljet
mellom
eigarar
og
eigedomslause
.
Eigedomsretten
til
produksjons
-
og
distribusjonsmidla
føreset
eit
lite
mindretal
av
dei
som
held
på
eigedomar
og
eit
stort
fleirtal
av
eigedomslause
.
Dei
siste
er
bunden
til
mindretalet
av
eigarar
for
å
få
arbeid
og
midlar
til
livsopphald
.
Dei
er
lønsarbeidarar
,
og
meirverdien
dei
skaper
vert
kontrollert
av
dei
som
sit
på
eigedom
,
og
ikkje
av
dei
sjølve
.
Privat
eigedom
er
på
mange
måtar
som
en
privat
type
stat
.
Eigaren
avgjer
kva
som
skal
skje
innan
det
området
ho
eller
han
eig
,
og
utøver
derfor
eit
maktmonopol
over
det
.
Det
som
kjenneteiknar
kapitalismen
er
produksjon
for
profitt
(
pengar
skal
bli
til
meir
pengar
)
,
ikkje
for
å
komme
i
møte
trongen
til
folk
.
Anarkistane
har
som
eit
mål
å
fjerne
den
private
eigedomsretten
til
produksjons
-
og
distribusjonsmidla
–
om
ikkje
anna
dei
middel
som
føreset
at
eigaren
må
kjøpe
arbeidskraft
.
ThemistoPraxidikeMegacliteKalykeIocasteTaygeteHarpalykeS
/
2000
 
J
 
11ThyoneS
/
2003
 
J
 
6HermippeAutonoeS
/
2003
 
J
 
7S
/
2003
 
J
 
5S
/
2003
 
J
 
1ChaldeneIsonoeErinomeS
/
2003
 
J
 
20EuantheEurydomeS
/
2002
 
J
 
1AitneS
/
2003
 
J
 
8S
/
2003
 
J
 
3EuporieS
/
2003
 
J
 
21S
/
2003
 
J
 
18S
/
2003
 
J
 
22OrthosieS
/
2003
 
J
 
16S
/
2003
 
J
 
15S
/
2003
 
J
 
17S
/
2003
 
J
 
11S
/
2003
 
J
 
19PasitheeKaleS
/
2003
 
J
 
4SpondeS
/
2003
 
J
 
13S
/
2003
 
J
 
23S
/
2003
 
J
 
10S
/
2003
 
J
 
14S
/
2003
 
J
 
2S
/
2003
 
J
 
12S
/
2003
 
J
 
9
Latin
-
Amerika
omfattar
heile
Sør
-
Amerika
unntatt
tre
små
land
rett
nord
om
Brasil
(
«
dei
tre
Guianaane
»
)
,
heile
Sentral
-
eller
Mellom
-
Amerika
,
den
sørlegaste
delen
av
Nord
-
Amerika
(
Mexico
)
og
nokre
av
øyane
i
Mexico
-
bukta
/
Karibia
.
irmão
–
irmãos
bror
-
brør
Nanometer
blir
ofte
brukt
til
å
måla
bølgjelengder
av
synleg
lys
,
ultrafiolett
stråling
og
gammastrålar
.
Fitjar
heldt
fram
som
kongsgard
òg
i
tida
etter
dette
,
men
ein
høyrer
lite
om
Fitjar
i
sogene
.
Snorre
nemner
at
kong
Svein
Alfivason
i
1035
heldt
seg
i
Sunnhordland
,
og
truleg
budde
han
då
på
Fitjar
,
som
var
den
einaste
kongsgarden
i
området
.
Då
han
fekk
høyre
at
Magnus
Olavsson
hadde
vorte
teken
til
konge
av
trønderane
på
Øyrating
,
sende
han
bod
til
bygdene
om
å
møte
hos
han
for
å
avgjere
om
dei
skulle
gå
til
strid
mot
Magnus
eller
ikkje
.
Dette
tinget
vart
truleg
halde
på
kongsgarden
på
Fitjar
[
11
]
.
Preben
er
eit
dansk
mannsnamn
danna
av
det
eldre
Pridbjørn
,
som
kjem
frå
det
sorbiske
namnet
Pritbor
.
Dette
er
danna
av
namneledda
prid
,
'
først
'
,
og
bor
,
'
kamp
'
.
Sherry
og
gazpacho
kjem
frå
Andalusia
.
Byen
sitt
nominelle
sentrum
er
ved
Charing
Cross
,
ikkje
langt
ifrå
Trafalgar
Square
,
på
omkring
51
°
30
′
29
″
N
,
00
°
07
′
29
″
W
.
Västmanlands
län
er
eit
len
i
Sverige
.
Det
grensar
til
Södermanlands
län
,
Örebro
län
,
Dalarnas
län
og
Uppsala
län
.
Arne
Nordheim
budde
i
Grotten
,
Statens
æresbustad
for
kunstnarar
.
I
Svenska
psalmboken
er
salmen
tatt
med
i
tospråkleg
verseform
.
Alle
stadnamn
ber
ein
del
av
landet
si
soge
.
Viktigst
er
landskapsnamna
og
namn
på
kjende
naturlokalitetar
,
byar
,
bygder
og
andre
område
med
viktige
funksjonar
.
Likevel
er
dei
om
lag
50
000
norske
gardsnamna
den
gruppa
som
samla
sett
har
hatt
mest
å
seia
i
ein
busetnadshistorisk
samanheng
.
Som
for
dei
tre
andre
evangelia
er
dateringa
av
Lukas
-
evangeliet
usikker
.
Ho
er
avhengig
av
dateringa
av
Markus
-
evangeliet
,
som
Lukas
kan
ha
brukt
som
kjelde
,
og
av
Apostelgjerningane
,
som
er
skrivne
etter
evangelieteksten
som
eit
framhald
til
denne
.
I
vanleg
historisk
-
kritisk
bibelforsking
vert
Markus
-
evangeliet
datert
til
ca
.
år
70
e
.
Kr
.
,
og
Apostelgjerningane
til
eit
år
mellom
80
og
100
e
.
Kr
.
.
Evangeliet
etter
Lukas
må
då
ha
vore
skrive
i
tidsrommet
75
-
100
e
.
Kr
.
Etter
ein
meir
konservativ
tradisjon
vert
evangeliet
datert
til
åra
40
-
60
e
.
Kr
.
Eidfjord
gamle
kyrkje
.
tidlegare
kalla
Vik
kyrkje
,
er
ei
steinkyrkje
frå
mellomalderen
i
Eidfjord
kommune
i
Hordaland
.
Kyrkja
skal
vere
frå
1300
-
talet
.
Takryttaren
og
våpenhuset
er
påbygd
seinare
.
Kyrkja
ligg
i
Eidfjord
sentrum
(
Nedre
Eidfjord
)
og
var
hovudkyrkje
i
Eidfjord
sokn
til
den
nye
Eidfjordskyrkja
,
Eidfjord
kyrkje
,
vart
innvigd
31
.
mai
1981
.
Innvendig
står
kyrkja
mykje
som
ho
var
på
1700
-
talet
,
og
ho
gjev
difor
i
dag
eit
uvanleg
godt
inntrykk
av
korleis
det
kunne
opplevast
å
vere
i
ei
lita
landsens
mellomalderkyrkje
i
Noreg
for
200
–
300
år
sidan
.
Den
arabiske
koalisjonen
gjorde
store
framstøyt
dei
første
par
dagane
av
krigen
,
før
Israel
greidde
å
slå
tilbake
.
Innan
den
andre
veka
av
krigen
hadde
styrkane
til
Syria
blitt
pressa
heilt
ut
av
Golanhøgdene
.
Israel
låg
an
til
å
vinne
heile
krigen
då
han
enda
med
våpenkvile
i
regi
av
SN
.
Globalt
sett
fekk
krigen
store
følgjer
gjennom
stans
i
oljeleveransen
frå
arabarlanda
,
og
dette
førte
til
mangedobling
av
oljeprisane
og
oljekrisa
i
1973
.
Når
ein
så
skal
oppsummere
kan
det
vera
nyttig
å
sjå
på
FAO
sine
dokument
om
plantasjar
.
Desse
viser
at
område
som
allereie
har
lite
skog
(
desse
kan
samanfattast
som
dei
landa
som
ikkje
blir
definerte
som
del
av
tropisk
Afrika
)
har
forholdsvis
mykje
plantasjar
,
og
nokon
land
aukar
også
sitt
skogdekke
(
FAO
2001
)
.
Dersom
ein
skal
ta
FRA
2000
alvorleg
så
er
store
deler
av
skogen
i
land
som
Algerie
,
Kapp
Verde
,
Egypt
,
Libya
,
Sør
-
Afrika
,
Swaziland
og
Tunisia
allereie
plantasjar
og
areal
dekka
av
skog
har
stige
frå
1990
til
20005
.
Som
ein
kan
sjå
frå
figur
på
fao
.
org
dekkjer
desse
landa
storparten
av
det
som
ikkje
er
tropisk
Afrika
.
Slik
kan
ein
konkludere
at
når
ein
skal
snakke
om
avskoging
totalt
sett
i
Afrika
er
det
nok
hensiktsmessig
å
konsentrere
seg
om
tropisk
Afrika
.
Fleire
kjelder
oppgjev
i
dag
høgda
åt
Chimborazo
til
6267
meter
,
truleg
etter
nyare
målingar
.
I
1950
-
åra
var
det
A
&
R
-
ar
som
hadde
denne
rolla
.
Mellom
dei
mest
kjende
kan
me
nemna
Mitch
Miller
,
som
jobba
for
Columbia
Records
og
var
komponist
og
musikar
i
tillegg
til
å
fungera
som
A
&
R
og
produsent
.
På
denne
tida
var
det
vanleg
at
produsentane
var
tilsett
i
plateselskapa
og
at
alle
innspelingar
vart
gjort
i
studio
selskapa
eigde
.
M
.
a
.
spelte
EMI
inn
musikk
i
t
.
d
.
det
vidgjetne
Abbey
Road
studios
.
men
frels
oss
frå
det
vonde
.
Domkyrkja
er
bygd
på
restane
av
to
tidlegare
kyrkjer
.
Den
eldste
delen
,
som
ein
finn
i
murpartiet
under
vindauga
i
nordveggen
,
er
bygd
rundt
1150
.
Denne
sognekyrkja
,
vigd
til
Olav
den
heilage
,
er
omtalt
i
Soga
om
Kong
Sverre
.
[
1
]
Kristendommen
skil
seg
frå
mange
andre
religionar
,
også
dei
nært
beslekta
religionane
jødedom
og
islam
,
ved
at
dei
kristne
legg
særleg
vekt
på
å
omsetje
bibelen
til
så
mange
språk
som
mogleg
.
Den
første
omsetjinga
av
bibelen
er
dermed
ei
viktig
språkhistorisk
hending
for
mange
språk
,
som
t
.
d
.
gotisk
og
finsk
.
I
Noreg
vart
den
første
norske
bibelen
omsett
kring
1310
for
Håkon
V
Magnusson
.
Denne
bibelen
,
som
er
kjend
under
namnet
Stjórn
(
‘
Styre
’
)
,
inneheldt
Mosebøkene
,
de
historiske
bøkene
fram
til
2
.
kongebok
med
tillegg
frå
Krønikebøkene
og
ei
alternativ
utgåve
av
Josvas
bok
.
Etter
reformasjonen
kom
det
(
nye
)
biblar
på
dansk
(
1543
)
og
(
1550
)
(
"
Reformasjonsbibelen
"
)
,
svensk
(
1541
,
Gustav
Vasas
bibel
,
islandsk
(
1584
)
og
finsk
(
1548
)
,
men
ikkje
på
norsk
.
Det
norske
bibelselskapet
vart
stifta
i
1816
,
men
brukte
dei
første
nitti
åra
til
å
trykke
opp
danske
biblar
.
I
1904
gav
bibelselskapet
ut
ei
bibelutgåve
der
delar
av
ordforrådet
var
fornorska
.
Det
første
nynorske
nytestamentet
kom
i
1870
,
den
første
nynorske
bibelen
kom
så
seint
som
i
1921
.
Den
første
samiske
i
1895
,
omsett
av
Lars
Jacobsen
Hætta
,
med
utgangspunkt
i
Niels
Vibe
Stockfleth
si
omsetjing
av
Det
nye
testamentet
i
1840
.
Portugisisk
liknar
så
mykje
på
spansk
(
kastiljansk
)
at
morsmålstalarar
finn
det
enkelt
å
lære
å
forstå
kvarandre
.
Det
har
mykje
av
ordforrådet
til
felles
med
dei
andre
romanske
språka
.
Som
dei
fleste
av
dei
,
har
språket
to
grammatiske
kjønn
og
ei
rik
verbbøying
.
Det
har
faktisk
former
som
ikkje
finst
eller
er
sjeldne
sjølv
i
nærskylde
språk
,
mellom
anna
ein
infinitiv
som
kan
bøyast
i
person
og
tal
.
I
januar
1968
gav
San
Francisco
-
bandet
Blue
Cheer
ut
ei
utgåve
av
Eddie
Cochran
sin
klassikar
«
Summertime
Blues
»
frå
debutalbumet
deira
Vincebus
Eruptum
,
som
mange
reknar
som
den
første
verkelege
heavy
metal
-
plata
.
[
39
]
Same
månad
gav
Steppenwolf
ut
det
sjølvtittulerte
debutalbumet
sitt
med
songen
«
Born
to
Be
Wild
»
,
der
uttrykket
«
heavy
metal
»
vert
nytta
på
plate
for
første
gong
.
I
juli
same
året
kom
to
viktige
innspelingar
til
ut
,
The
Yardbirds
sin
«
Think
About
It
»
,
som
var
b
-
sida
på
den
siste
singelen
som
bandet
spelte
inn
med
gitaristen
Jimmy
Page
,
og
Iron
Butterfly
sitt
album
In
-
A
-
Gadda
-
Da
-
Vida
,
med
det
17
minuttar
lange
tittelsporet
,
og
som
var
ein
annan
kandidat
til
tittel
første
heavy
metal
-
album
.
I
august
kom
The
Beatles
med
singelutgåva
av
songen
«
Revolution
»
som
sette
ein
ny
standard
for
forvrengd
gitar
hos
ein
bestseljar
.
The
Jeff
Beck
Group
,
som
var
leia
av
den
tidlegare
The
Yardbirds
-
gitaristen
gav
ut
debutalbumet
sitt
same
månad
,
Truth
.
[
40
]
I
oktober
dette
året
gjorde
Page
sitt
nye
band
,
Led
Zeppelin
,
sin
konsertdebut
.
I
november
kom
Love
Sculpture
,
med
gitarist
Dave
Edmunds
,
ut
med
Blues
Helping
,
som
hadde
ein
hardtslåande
,
aggressiv
versjon
av
Aram
Khatjaturian
sin
song
«
Sabre
Dance
»
(
Sabeldansen
)
.
The
Beatles
sitt
såkalla
White
Album
kom
same
månad
med
songen
«
Helter
Skelter
»
,
som
til
då
var
ein
av
dei
tyngste
songane
som
hadde
vorte
gjeve
ut
av
eit
stort
band
.
[
41
]
The
Pretty
Things
sin
rockeopera
S
.
F
.
Sorrow
kom
i
desember
og
hadde
«
proto
-
heavy
metal
-
songar
»
som
«
Old
Man
Going
»
"
[
42
]
Namnet
har
vore
mykje
bruka
i
Noreg
,
men
bruken
av
namnet
gjekk
attende
på
1900
-
talet
.
Lenge
hadde
namnet
eit
kjerneområde
i
Finnmark
.
Dei
siste
10
åra
har
populariteten
til
namnet
stige
kraftig
.
Nokre
land
har
likevel
musikk
av
store
komponistar
.
Mozart
stod
for
den
austerrikske
melodien
,
Josef
Haydn
sørga
for
den
tyske
,
medan
Charles
Gounod
komponerte
songen
for
Vatikanstaten
.
Ei
rekkje
arkeologiske
funn
frå
store
handelssamfunn
stør
teorien
om
at
det
sørlige
Sverige
var
tett
folkesett
under
bronsealderen
.
Ramatsjandra
,
Sri
Ram
eller
berre
Rama
er
ein
av
dei
mest
dyrka
gudane
i
dagens
hinduisme
,
og
blir
rekna
som
den
sjuande
inkarnasjonen
av
Visjnu
.
Han
er
hovudpersonen
i
det
populære
eposet
Ramayana
,
og
opptrer
også
i
det
andre
viktige
hinduiske
forteljingsverket
Mahabharata
.
Rama
er
ein
av
dei
mest
populære
heltane
i
legendene
i
hinduisk
mytologi
og
folkeeventyr
i
Sør
-
Asia
og
Søraust
-
Asia
.
Hanukká
,
som
tyder
‘
innviing
’
på
hebraisk
,
blir
feira
til
minne
om
da
Tempelet
i
Jerusalem
vart
atterinnvigd
av
makkabearane
i
år
165
fvt
.
etter
å
ha
vorte
skjenda
av
den
syriske
okkupasjonsmakta
.
To
aspekt
ved
denne
innviinga
har
vort
vektlagde
i
ulik
grad
gjennom
århundra
—
sigeren
i
frigjeringskrigen
og
underet
ved
lampeoljen
som
varte
i
åtte
dagar
i
staden
for
ein
.
Nokre
religionshistorikarar
meiner
det
kan
vera
eit
historisk
samband
mellom
denne
høgtida
og
sukkót
(
lauvhyttefesten
)
som
finn
stad
eit
par
månader
tidlegare
.
Humlestikket
opplevast
som
ei
brennande
smerte
.
Denne
brennande
smerta
har
ført
til
den
heilt
ukorrekte
påstanden
ein
av
og
til
høyrer
om
at
«
humlene
stikk
ikkje
,
dei
brenn
»
.
Men
humlene
har
brodd
,
og
når
dei
stikk
kjem
ei
sterk
smerte
.
Stikket
er
likevel
ikkje
farleg
med
mindre
ein
reagerer
allergisk
.
Dersom
humlene
får
vere
uforstyrra
,
er
dei
særs
fredlege
.
Augestikkarar
var
det
dominerande
flygande
rovinsektet
og
dominerte
truleg
alle
rovinsekt
.
[
5
]
[
6
]
.
Forgjengarane
til
desse
er
dei
eldste
dyra
med
vengjer
ein
har
funne
fossil
av
,
[
7
]
,
tilbake
i
devontida
og
er
forskjellig
frå
andre
vengjer
på
alle
mogelege
måtar
.
[
8
]
Denne
prototypen
kan
ha
vore
opphav
til
mange
moderne
eigenskapar
hos
dyr
,
sjølv
seint
i
karbontida
,
og
det
er
mogeleg
at
dei
fanga
sjølv
små
virveldyr
fordi
enkelte
av
artane
hadde
vingespenn
på
over
70
cm
.
[
9
]
Fleire
nye
og
viktige
insektgrupper
dukka
opp
på
denne
tida
,
som
biller
og
tovengjer
.
Afrikanske
slavar
som
kom
til
landet
mellom
1500
-
og
1800
-
talet
har
skapt
ei
stor
gruppe
farga
.
Dei
stammar
mellom
anna
frå
yoruba
-
,
ewe
-
og
bantufolk
.
Kyrkjer
med
namnet
«
Sankta
Maria
kyrka
»
:
Tortur
kan
bli
bruka
for
å
tvinge
fram
informasjon
som
ein
person
kan
ha
.
Han
kan
òg
brukast
for
å
skremme
andre
personar
til
å
røpe
eventuell
informasjon
i
frykt
for
at
dei
òg
skal
bli
utsette
for
tortur
.
Eit
problem
ved
å
bruke
tortur
på
denne
måten
er
at
tilståingar
eller
annan
informasjon
ikkje
alltid
er
korrekte
.
Personar
som
blir
utsette
for
tortur
,
men
ikkje
sit
på
vesentleg
informasjon
,
kan
lyge
eller
tilstå
hendingar
som
ikkje
har
funne
stad
for
å
sleppe
unna
torturen
.
Langarmmaskinene
utfører
same
type
oppgåver
som
teleskopmaskinene
som
vart
produsert
på
1960
-
talet
og
1970
-
talet
,
men
er
meir
fleksible
.
Langarmmaskiner
utgjer
berre
ein
liten
del
av
den
totale
gravemaskinmarknaden
og
ikkje
alle
produsentane
leverer
denne
typen
.
Kyrkja
var
fram
til
1800
-
tallet
underlagt
patriarkatet
i
Konstantinopel
.
Ho
hevda
seg
sjølvstendig
i
1833
,
og
vart
offisielt
godkjend
som
det
i
1850
.
Mykje
av
Myanmar
er
fjellområde
,
der
fjellrekkjene
hovudsakleg
går
frå
nord
til
sør
.
Dei
høgaste
områda
i
nord
er
over
5500
m
høge
,
men
middelhøgda
er
mellom
1200
og
2400
m
.
Sentrale
område
av
landet
nord
for
Mandalay
til
kysten
ved
Yangon
er
lågland
der
dei
store
elvane
Eravati
og
Salween
renn
.
Elvene
har
sitt
utspring
i
dei
høge
fjellområda
i
nord
der
ein
har
mykje
nedbør
.
Myanmar
har
eit
tropisk
monsunklima
med
ein
kjøligare
og
tørrare
periode
frå
november
til
april
,
og
ein
varmare
og
våtare
periode
frå
mai
til
september
eller
oktober
.
Som
i
India
er
den
tørre
årstida
dominert
av
den
nordaustlege
monsunen
som
bles
frå
Kina
.
Kystfjella
og
dei
høgare
fjella
i
nord
og
aust
har
store
nedbørsmengder
eller
kraftig
nedbør
som
varierer
mellom
2500
mm
og
5000
mm
i
året
.
Dei
indre
låglanda
er
verna
frå
den
direkte
effekten
av
den
sørvestlege
monsunen
,
og
får
så
lite
som
1000
mm
eller
mindre
.
Dei
fleste
stadane
av
landet
får
om
lag
tre
fjerdedelar
av
den
årlege
nedbøren
sin
under
den
sørvestlege
monsunen
.
Sverige
erobra
den
nordlege
delen
av
Estland
i
1561
,
og
som
resultat
av
dette
vart
Helsingfors
mindre
viktig
.
På
grunn
av
krigane
i
Austersjøområdet
vart
Helsingfors
likevel
eit
militært
sentrum
,
som
vinteropplag
for
flåten
og
lasteplass
for
hæren
.
Songen
er
òg
teken
inn
i
den
katolske
salmeboka
Lov
Herren
,
her
med
4
vers
.
Regjeringssjefen
i
Mari
El
er
presidenten
,
som
frå
og
med
januar
2004
har
vore
Leonid
Igorevitsj
Markelov
.
Koordinatar
:
18
°
59
′
N
71
°
52
′
W

Guayamouc
(
fransk
Rivière
Guayamouc
)
er
ei
elv
sentralt
og
aust
i
Haiti
,
i
departementet
Artibonite
.
Ho
byrjar
i
Massif
du
Nord
og
renn
stort
sett
mot
søraust
i
113
km
,
før
ho
munnar
ut
i
Artiboniteelva
på
grensa
til
Den
dominikanske
republikken
.
På
vegen
renn
elvane
Bouyaha
og
Canot
inn
i
henne
.
Ho
gjer
til
at
slettene
midt
i
Haiti
er
fruktbare
.
Ein
større
by
ved
Guayamouc
er
Hinche
.
Som
dei
fleste
råkefuglane
hekkar
todiane
i
hòler
i
jorda
og
legg
4
egg
.
For
riket
er
ditt
og
makta
og
æra
i
all
æve
.
Vendepunktet
kom
ein
kveld
seint
i
desember
1962
då
bandet
til
Nash
og
Clarke
raskt
måtte
ha
eit
nytt
scenenamn
berre
minuttar
før
dei
skulle
på
scenen
.
Etter
å
ha
gått
gjennom
nokre
namn
valte
dei
fem
unge
mennene
i
bandet
namnet
The
Hollies
,
eit
namn
Clarke
foreslo
fordi
dei
alle
likte
særs
godt
Buddy
Holly
.
The
Hollies
vart
raskt
kjend
i
Storbritannia
som
ei
beatgruppe
og
spelte
mange
stader
nord
i
England
.
Political
divisions
of
the
Iberianhalvøya
sorted
by
area
:
Det
var
tidlegare
lite
barskog
på
Fitjar
og
Stord
,
men
derimot
ein
del
av
lauvskog
.
På
byrjinga
av
1900
-
talet
byrja
ein
å
plante
ein
del
furu
og
gran
.
[
4
]
Av
skog
finn
ein
mest
bjørk
,
furu
og
gran
,
men
òg
andre
tresortar
som
ask
,
raun
,
hatl
,
older
,
eik
,
osp
,
selje
,
hegg
,
kristtorn
,
haktorn
,
bergflette
og
einer
.
Dia
de
los
tres
Reyes
,
som
er
det
spanske
namnet
,
er
viktig
i
mange
spansktalande
område
.
I
Spania
blir
julegåver
gjevne
denne
dagen
.
I
Mexico
kan
ungar
senda
opp
ballongar
med
ønskebrev
til
kongane
og
ta
bilde
av
seg
sjølv
saman
med
utkledde
heilage
tre
kongar
.
Lars
Bystøl
(
f
.
4
.
desember
 
1978
)
er
ein
norsk
skiløpar
(
skihopp
)
frå
Myrkdalen
på
Voss
.
Han
er
medlem
av
idrettslaget
Eldar
.
Han
vann
sitt
fyrste
verdscuprenn
4
.
januar
2006
i
Innsbruck
under
den
tysk
-
austerrikske
hoppveka
.
Same
året
vann
han
normalbakkerennet
under
OL
i
Torino
.
Det
mest
brukte
tørrfôrmiddelet
i
Noreg
er
høy
og
halm
.
Tørrfôr
,
særleg
høy
,
blir
brukt
til
dyrefôr
,
men
både
høy
og
halm
er
godt
eigna
til
talle
og
for
å
skape
eit
godt
og
varmt
miljø
hjå
dyra
.
Etter
at
Theophania
døydde
overtok
bestemora
til
Otto
III
,
Adelheid
av
Burgund
,
styringa
av
riket
de
facto
til
barnebarnet
blei
gammalt
nok
til
å
styra
sjølv
.
«
Long
Promised
Road
»
og
«
Feel
Flows
»
var
dei
første
skikkelige
songane
til
Carl
Wilson
og
begge
var
nesten
berre
spelt
inn
av
han
aleine
.
I
følgje
medlåtskrivar
Riely
var
den
jazzaktige
«
Feel
Flows
»
inspirert
av
kokainmisbruket
deira
.
«
A
Day
in
the
Life
of
a
Tree
»
var
den
einaste
nye
Brian
Wilson
-
songen
på
albumet
.
Bruce
Johnston
sin
«
Disney
Girls
(
1957
)
»
vart
hylla
som
eit
meisterverk
av
Brian
Wilson
og
har
vorte
spelt
av
Art
Garfunkel
og
Mama
Cass
Elliot
.
Ein
lensmann
var
i
mellomalderen
ein
tenestemann
under
sysselmannen
.
Ordet
tyder
eigentleg
ein
mann
som
har
eit
len
.
Pensumet
i
latinskulen
vart
endra
mange
gonger
fram
til
skulen
vart
nedlagd
og
gymnaset
overtok
den
studieførebuande
undervisninga
.
I
Danmark
skjedde
det
i
1903
,
i
Noreg
med
skulelova
av
1869
.
Hiragana
blir
brukt
til
å
skrive
grammatiske
partiklar
,
og
katakana
blir
brukt
til
å
skrive
utanlandske
lånord
som
det
ikkje
finst
kanji
-
merke
for
.
Sporvefuglar
(
Passeriformes
)
er
ein
orden
av
fuglar
.
Han
er
utbreidd
over
heile
verda
og
har
ca
.
5900
artar
fordelt
på
to
underordenar
,
tyranni
og
songfuglar
,
med
i
alt
116
familiar
.
Dette
er
den
største
fugleordenen
.
Hallingdal
tilhøyrde
Stavanger
bispedømme
i
mellomalderen
,
og
Torpo
var
hovudkyrkja
i
eit
prestegjeld
med
Ål
og
Hemsedal
som
anneks
,
og
sete
for
prosten
i
øvre
del
av
dalen
.
Etter
reformasjonen
blei
Torpo
anneks
til
Ål
.
På
den
noverande
kyrkjestaden
kan
det
ha
stått
ei
eldre
kyrkje
.
Då
koret
i
stavkyrkja
blei
rive
i
1880
,
blei
det
funne
eit
stykke
av
ein
planke
med
treskurd
i
urnesstil
,
som
kan
ha
tilhøyrd
ein
portal
i
denne
eldre
kyrkja
.
Etter
«
det
store
EU
-
valet
»
sokk
oppslutninga
til
Senterpartiet
.
I
1997
gjekk
det
med
i
den
andre
norske
Sentrumsregjeringa
med
SP
,
KrF
og
Venstre
,
der
Kjell
Magne
Bondevik
(
KRF
)
var
statsminister
frå
1997
–
2000
.
Det
var
den
første
regjeringa
i
norsk
historie
som
gjekk
av
etter
eit
kabinettspørsmål
om
ein
miljøsak
;
gasskraftsaka
.
Til
skilnad
frå
Sverige
og
Polen
makta
ikkje
Fredrik
II
av
Danmark
-
Noreg
å
vidareføre
krigen
mot
storfyrstedømet
Moskva
.
Han
kom
til
semje
med
Johan
III
i
1580
som
fekk
rettane
hans
til
Livland
.
Krigen
varte
frå
1577
til
1582
.
Fyrst
i
1582
godtok
storfyrstedømet
Moskva
at
Polen
-
Litauen
kontrollerte
Hertugdømet
Livland
.
Etter
Magnus
av
Øsel
døydde
i
1583
,
invaderte
Polen
territoria
hans
i
Hertugdømet
Kurland
.
Fredrik
II
selde
då
arverettane
sine
.
Med
unnatak
for
øya
Saaremaa
var
Danmark
frå
1585
ute
or
den
baltiske
regionen
.
Dette
blei
så
bruka
av
dei
meir
anti
-
parlamentariske
kreftene
i
Arbeidarpartiet
,
med
Martin
Tranmæl
i
spissen
,
til
blant
anna
å
fjerne
prinsippet
om
folkefleirtalet
frå
partiprogrammet
i
1930
,
noko
som
sikkert
bidrog
til
tilbakeslaget
for
partiet
ved
valet
i
1930
.
Ordet
drakme
kjem
frå
verbet
drassomai
(
δρασσομαι
)
,
som
tyder
å
gripe
.
Den
opphavlege
tydnaden
kan
difor
truleg
best
oversetjast
som
ei
handfull
.
Dette
utvikla
seg
til
ei
fast
eining
,
opphavleg
seks
jernstenger
av
spesifikk
lengde
og
tjukkelse
.
Antalet
vart
bevart
i
inndelinga
av
drakmen
i
6
oboler
.
Som
mynteining
rekna
ein
sølvverdien
av
dette
,
ca
.
4
,
5
til
ca
.
6
gram
sølv
,
eller
tilsvarande
verdi
i
anna
metall
.
Den
oftast
brukte
mynten
var
tetradrakmen
,
det
vil
seie
fire
drakmer
(
ca
.
18
til
ca
.
24
gram
sølv
)
.
Det
er
ikkje
muleg
å
samanlikne
verdien
direkte
med
moderne
valutaer
,
men
det
kan
nemnast
at
i
1
.
århundre
f
.
Kr
.
var
dagsløna
for
ein
kroppsarbeidar
om
lag
1
drakme
.
Hekking
vil
gjerne
innebere
ei
form
for
spel
eller
leik
,
vanlegvis
utfører
hannen
oppvisinga
.
[
108
]
Dei
fleste
oppvisingar
er
heller
enkle
og
inneberer
ei
eller
anna
form
for
song
.
Men
somme
oppvisingar
er
ganske
forseggjorte
.
Alt
etter
kva
art
ein
observerer
,
kan
desse
inkludere
tromming
med
venger
eller
hale
,
dans
,
luftige
flygingar
eller
ein
leik
med
mange
deltakarar
.
Vanlegvis
er
det
hofuglane
som
avgjer
partnarval
,
[
109
]
jamvel
om
polyandriske
symjesniper
gjer
det
motsett
:
den
meir
bleike
hannen
vel
blant
fargesterke
hoer
.
[
110
]
Partnarar
utfører
ofte
rituelle
handlingar
med
matgåver
,
fekting
og
stryking
nebb
mot
nebb
,
gjensidig
fjørstell
av
kvarandre
,
vanlegvis
etter
at
individa
har
danna
par
og
paret
seg
.
[
29
]
Ja
,
Skien
vil
vi
hedre
i
toner
og
i
ord
,
Sverige
(
og
derfor
Finland
)
òg
freista
ein
gradvis
overgang
.
Planen
deira
var
å
utelata
skotårsdagen
i
år
1700
,
deretter
7
dagar
i
november
,
deretter
droppa
skotårsdagen
i
1704
,
1708
og
1712
.
Dei
gjennomførde
det
fyrste
draget
,
men
så
vart
det
heile
gløymt
.
Kong
Karl
XII
av
Sverige
måtte
difor
i
1711
gjenopptaka
arbeidet
med
å
få
orden
på
den
svenske
kalenderen
.
I
1712
gjekk
svenskane
attende
til
den
julianske
kalenderen
,
med
å
ha
30
dagar
i
februar
.
Fyrst
i
1753
gjekk
dei
over
til
den
gregorianske
kalenderen
,
med
å
hoppe
frå
17
.
februar
til
1
.
mars
.
Tamil
er
eit
av
dei
få
levande
klassiske
språka
og
har
ein
litteraturtradisjon
som
er
over
2000
år
gammal
.
Skriftspråket
har
endra
seg
lite
på
denne
tida
,
og
klassisk
tamilsk
litteratur
vert
derfor
mykje
lese
og
har
stor
vekt
enno
.
Til
dømes
blir
skoleelevar
underviste
i
tamilske
bokstavar
med
bruk
av
eit
dikt
som
vart
skrive
i
det
1
.
hundreåret
.
Tropiske
syklonar
er
det
generelle
namnet
på
alle
slike
system
,
men
dei
har
forskjellig
namn
etter
kor
dei
oppstår
på
jorda
og
etter
kva
styrke
dei
har
,
slik
som
orkan
,
tyfon
,
tropisk
storm
eller
tropisk
lågtrykk
.
Aserbajdsjan
ligg
i
sørvestlege
område
av
Asia
med
Kaspihavet
i
aust
,
Iran
i
sør
,
Russland
og
Georgia
i
nord
,
og
Armenia
i
vest
.
Tre
geografiske
trekk
dominerar
Aserbajdsjan
:
Kaspihavet
,
der
kystlinja
dannar
den
naturlege
grensa
mot
aust
,
Store
Kaukasus
i
nord
,
og
eit
utstrekt
lågland
i
sentrale
område
.
Bortsett
frå
storleiken
er
det
ikkje
så
mykje
som
skil
ein
villkatt
frå
t
.
d
.
ein
tiger
.
Tigeren
er
likevel
meir
aggressiv
og
har
meir
musklar
i
høve
til
storleiken
.
Katten
er
dessutan
ein
meir
opportunistisk
jeger
på
den
måten
at
han
kan
drepe
og
ete
langt
fleire
artar
.
For
store
kattedyr
som
tigeren
vil
det
vere
sløsing
av
energi
å
jakte
på
mus
,
sett
i
høve
til
den
vesle
næringa
ein
får
tilbake
på
det
.
Unntaket
er
leoparden
som
òg
jagar
mindre
dyr
.
New
Jersey
er
ein
delstat
i
Sambandsstatane
.
Hovudstaden
er
Trenton
.
Colombia
er
ein
republikk
i
det
nordvestlege
Sør
-
Amerika
som
grensar
til
Panama
i
nordvest
,
Det
karibiske
havet
i
nord
,
Venezuela
i
aust
,
Brasil
,
Peru
og
Ecuador
i
sør
og
Stillehavet
i
vest
.
I
711
invaderte
maurarar
frå
Nord
-
Afrika
det
vestgotiske
kristne
Hispania
.
Under
leiaren
Tariq
ibn
-
Ziyad
gjekk
dei
i
land
ved
Gibraltar
og
førte
det
mest
av
Den
iberiske
halvøya
under
islamsk
styre
i
løpet
av
åtte
år
.
Al
-
ʾAndalūs
(
arabisk
الإندلس
 
:
Vandallandet
)
er
det
arabiske
namnet
på
Den
iberiske
halvøya
,
namngjeve
av
dei
muslimske
erobrarane
og
dei
påfølgjande
innbyggjararne
.
Det
kongelege
spanske
språkakademiet
(
La
Real
Academia
Española
)
har
vanlegvis
fastsett
reglane
for
det
spanske
språket
,
men
sidan
1960
-
talet
har
det
mista
mykje
av
vørdnaden
sin
.
Denne
artikkelen
gjer
først
greie
for
dei
formelle
standardreglane
i
spansk
grammatikk
,
og
deretter
i
detalj
avvik
frå
desse
reglane
,
som
ein
kan
finna
i
lokale
eller
kvardagslege
variantar
av
språket
.
På
slutten
av
1300
-
talet
vart
folkesetnaden
kraftig
tynna
ut
som
følgje
av
svartedauden
,
men
det
var
likevel
i
denne
perioden
at
store
deler
av
den
såkalte
gotiske
bydelen
vart
bygd
.
Då
eineveldet
vart
nnført
i
1660
var
det
rundt
300
-
350
lensmenn
i
Noreg
.
Eineveldet
førte
til
eit
sterkare
embetsmannsstyre
,
og
oppgåvene
til
lensmennen
som
det
ytterste
forvaltningsleddet
vart
endå
viktigare
.
Utover
1800
-
talet
byrja
lensmennene
å
tilsette
medhjelparar
,
lensmannsbetjentar
,
som
dei
løna
sjølve
.
Den
kabylske
songtradisjonen
var
lenge
marginalisert
og
redusert
til
ei
minoritetsgruppe
,
men
på
grunn
av
Lounis
Aït
Menguellet
har
den
på
nytt
kome
til
heider
og
verdigheit
.
I
over
tjue
år
var
det
forbode
å
kringkasta
dei
tradisjonelle
tamazightsongane
,
som
Slimane
Azzem
song
tidlegare
.
Sprengkrafta
i
songane
til
Louinis
ligg
i
tekstane
,
i
krafta
i
verba
;
«
Freden
krev
ordet
:
det
skjer
meg
i
hjarta
å
verta
tvinga
til
å
forlate
deg
,
du
fedreland
,
som
eg
har
så
kjært
.
Dei
uttrykkjer
sin
kjærleik
til
meg
ved
å
samanlikna
meg
med
ei
rapphøne
.
Ven
er
eg
når
eg
er
festmåltidet
deira
.
.
.
»
,
som
det
heiter
i
ein
av
tekstane
hans
.
I
ein
annan
syng
han
:
«
Vi
har
hylla
stjernene
,
som
er
utanfor
vår
rekkjevidd
.
Vi
har
hylla
fridomen
,
som
er
like
fjern
som
stjernene
.
»
.
 
Tropopause
|
Stratopause
|
Mesopause
|
Eksobase
 
Konsertane
blei
arrangert
rett
før
det
31
.
G8
-
toppmøtet
,
som
blei
halde
på
Gleneagles
Hotel
i
Perthshire
,
Skottland
i
juli
2005
.
Arrangementet
blei
også
arrangert
på
20
-
årsdagen
for
Live
Aid
.
Målet
med
konsertane
var
å
overbevise
dei
mektigaste
leiarane
i
verda
om
at
dei
skulle
gjelda
u
-
landa
hadde
til
den
rike
verda
,
auke
og
forbetre
bistanden
og
forhandla
fram
meir
«
rettferdige
»
reglar
for
internasjonal
handel
for
å
gjere
slutt
på
svelt
og
fattigdom
i
den
tredje
verda
.
Det
pågjekk
ei
underskriftskampanje
samtidig
med
konsertane
og
underskriftene
blei
levert
til
dei
åtte
leiarane
for
G8
.
Andre
hendingar
ein
kan
feira
som
nasjonaldag
er
statsleiaren
sin
fødselsdag
,
ei
viktig
historisk
hending
,
som
ein
siger
i
eit
slag
,
eller
ein
nedarva
tradisjon
som
er
felles
for
folket
som
feirer
nasjonaldag
.
Thailand
feirer
til
dømes
nasjonaldagen
sin
på
kongen
sin
fødselsdag
;
den
franske
nasjonaldagen
14
.
juli
er
til
minne
om
storminga
av
Bastillen
og
symboliserer
starten
på
den
franske
republikken
,
medan
England
feirer
nasjonalhelgenen
sin
,
Georg
,
den
23
.
april
.
France
Prešeren
vert
sett
på
som
ein
av
dei
største
slovenske
poetane
nokonsinne
,
han
var
kjend
og
hylla
både
på
landsbasis
,
og
som
ein
av
dei
leiande
i
europeisk
litteratur
på
den
tida
då
han
levde
.
Prešeren
vert
sett
på
som
ein
av
dei
fremste
europeiske
romantikarane
.
Forfatterskapet
hans
var
folkeleg
,
og
hadde
eit
tydeleg
politisk
og
nasjonalt
innhald
.
Sivle
fekk
aldri
oppleva
det
han
kjempa
så
sterkt
for
—
norsk
sjølvstende
.
Med
over
1
 
000
kilometer
er
Rhinen
den
lengste
elva
innafor
Tyskland
,
og
det
er
her
Rhinen
møter
dei
fleste
sideelvene
sine
,
slik
som
Neckar
,
Main
og
seinare
Moselle
,
som
medverkar
med
ei
vassføring
på
over
300
kubikkmeter
per
sekund
.
Oddfrid
har
namnedag
15
.
november
.
Pavia
(
i
antikken
Ticinum
)
er
ein
by
i
Italia
.
Han
er
hovudstad
i
provinsen
Pavia
i
regionen
Lombardia
og
har
om
lag
70
 
000
innbyggjarar
.
Han
ligg
om
lag
35
km
sør
for
Milano
ved
elva
Ticino
like
før
ho
munnar
ut
i
Po
.
Statsforma
er
konstitusjonelt
monarki
.
Kongen
ver
valt
frå
rekkja
av
herskarar
av
dei
9
sultanata
kvart
femte
år
.
Bruken
av
namnet
har
gått
attende
dei
siste
tohundre
åra
:
Utviklinga
av
dansk
og
norsk
rettskriving
var
dominert
av
kristelege
tekstar
.
«
Gud
»
med
stor
forbokstav
blei
først
brukt
om
det
jødisk
-
kristne
gudsomgrepet
,
men
inneber
no
alle
monoteistiske
gudsomgrep
,
jamvel
omsetjinga
av
arabisk
Allah
.
På
denne
tida
(
frå
1960
-
talet
)
fekk
også
tankane
til
Thomas
Malthus
ny
næring
,
i
ein
retning
som
blir
kalla
nymalthusianisme
.
Elva
Tejo
deler
landet
i
to
.
Nord
for
elva
er
det
mest
skogdekka
høgland
,
medan
landskapet
sør
for
elva
er
lågt
og
bølgande
.
Klimaet
nord
i
Portugal
er
fuktig
og
mildt
på
grunn
av
Atlanterhavet
.
Sør
i
landet
er
det
varmare
,
tørrar
,
og
med
milde
vintrar
.
I
tillegg
finst
det
fire
yrkeshøgskolar
,
som
Stadia
,
Helia
og
Arcada
(
svensk
)
.
I
ulike
yrkeshøgskolar
går
det
til
saman
over
10
000
studentar
,
fordelt
på
over
30
ulike
grunnutdanningar
.
Generell
vaksenopplæring
blir
gjeve
på
vaksengymnas
og
på
Medborgarinstitutet
,
Arbetarinstitutet
og
Svenska
arbetarinstitutet
,
institusjonar
som
tilsvarer
dei
norske
Friundervisninga
og
AOF
.
Andre
:
Kambodsja
|
Laos
|
Malaysia
|
Myanmar
Landnåmet
på
søre
Sulawesi
vert
datert
til
ca
30
000
f
.
Kr
.
,
basert
på
C14
-
metoden
målt
ved
hellerar
i
Maros
.
Tidlegare
prov
på
busetting
er
ikkje
funne
,
men
det
er
rimeleg
sikkert
at
øya
var
ein
del
av
den
land
-
brua
som
vart
nytta
til
å
busette
Australia
og
Ny
-
Guinea
seinast
kring
40
000
f
.
Kr
.
Det
finst
ikkje
noko
som
tyder
på
at
Homo
erectus
nådde
Sulawesi
.
a
aluna
eleven
,
når
me
veit
det
er
ei
kvinne
/
jente
Bibelsk
hebraisk
er
hovudspråket
i
Tanákh
,
eller
den
hebraiske
Bibelen
/
Det
gamle
testamentet
.
Bibelsk
hebraisk
er
særprega
av
eit
etter
måten
komplekst
verbsystem
og
utbreidd
bruk
av
pronominale
endingar
.
Ei
tydeleg
utvikling
kan
sjåast
frå
det
heller
enkle
språket
i
Toráen
til
dei
meir
komplekse
uttrykksformene
med
større
ordforråd
og
meir
indirekte
/
poetiske
uttrykksformer
i
Profetane
og
Skriftene
.
Diabetes
mellitus
type
2
prøver
ein
først
å
behandla
med
kostforandringar
,
mosjon
og
vektreduksjon
der
dette
synest
føremålstenleg
(
«
livsstilsendring
»
)
.
Dersom
dette
ikkje
fører
til
målet
vert
neste
steg
i
behandlinga
å
gi
tabletter
i
tillegg
.
Tablettene
aukar
enten
insulinproduksjonen
eller
gjer
kroppen
meir
kjenslevar
for
insulin
.
Ved
behov
brukar
ein
også
her
insulin
.
Då
innspelingane
vart
halde
i
Alabama
beheldt
Dylan
berre
to
medlemmer
frå
turnebandet
hans
frå
året
før
,
dei
to
kvinnelege
kordamene
Helena
Springs
og
Carolyn
Dennis
.
Den
erfarne
bassisten
Tim
Drummond
vart
leigd
inn
og
det
same
vart
Dire
Straits
-
trommisen
Pick
Withers
etter
anbefaling
frå
Knopfler
.
Tangentspelaren
Barry
Beckett
og
dei
kjende
Muscle
Shoals
-
blåsarane
,
som
var
viktige
for
Muscle
Shoals
-
stilen
,
vart
òg
med
.
Openberringstida
legg
vekt
på
tekstar
som
frå
ulike
sider
kan
fortelje
kven
Jesus
er
.
I
den
norske
kyrkja
er
openberringstida
spesielt
knytt
til
misjon
.
I
tråd
med
praksis
i
tyske
lutherske
kyrkjer
vert
openberringstida
no
avslutta
med
Kristi
forklåringsdag
.
Tidlegare
vart
denne
dagen
markert
6
.
august
.
Såmannssundagen
(
tidl
.
seksagesima
)
og
vingardssundagen
(
tidl
.
septuagesima
)
,
har
i
den
norske
kyrkja
difor
skifta
preg
frå
å
vere
førfastesundagar
til
å
vere
openberringssundagar
,
til
skilnad
frå
liturgien
i
m
.
a
.
den
danske
folkekyrkja
.
Datoen
for
Kristi
forklåringsdag
-
og
dermed
avslutninga
på
openberingstida
-
er
avhengig
av
når
fasten
og
påsken
kjem
.
Midzhur
(
bulgarsk
Миджур
)
eller
Midžor
(
serbisk
Миџор
)
er
eit
fjell
i
Balkanfjella
på
grensa
mellom
Bulgaria
og
Serbia
.
Med
ei
høgd
på
2169
meter
over
havet
er
toppen
den
høgaste
i
dei
vestlege
Balkanfjella
,
samt
Serbia
(
om
ein
ser
bort
frå
Kosovo
)
.
Midzhur
er
det
tolvte
høgaste
fjellet
i
Stara
Planina
.
Sjølve
toppen
ligg
i
Bulgaria
,
berre
få
meter
unna
grensa
mellom
dei
to
landa
.
Den
normale
nedbørsfordelinga
gjennom
året
i
Australia
vert
av
og
til
snudd
på
hovudet
av
vêrfenomen
som
tropiske
syklonar
og
El
Niño
-
episodar
.
Syklonar
kan
av
og
til
halde
seg
i
nærleiken
av
landet
i
dagevis
og
gje
enorme
mengder
regn
på
kort
tid
—
av
og
til
opp
i
500
mm
på
ein
dag
.
El
Niño
fører
ofte
til
tørke
i
nord
og
i
aust
,
medan
La
Niña
kan
føre
til
flaum
.
Skogbrannar
herja
landet
under
El
Niño
-
episoden
i
1982
-
83
,
medan
område
i
New
South
Wales
vart
oversvømt
av
regnvatn
under
La
Niña
i
1999
-
2000
.
Den
kraftige
El
Niño
-
episoden
i
1997
-
98
hadde
derimot
liten
påverknad
på
vêret
i
Australia
.
Syr
-
Darja
(
kasakhisk
Сырдария
,
Syrdarija
;
tadsjikisk
Сирдарёm
,
Sirdarjom
;
usbekisk
Sirdaryo
;
farsi
سيردريا
,
Syrdarja
eller
Sirdarjo
)
er
ei
elv
i
Sentral
-
Asia
,
stundom
kalla
Jaxartes
frå
det
gamle
greske
namnet
ὁ
Ιαξάρτης
.
Dette
er
ei
liste
over
album
og
singlar
som
er
gjevne
ut
av
Crosby
,
Stills
&
Nash
eller
Crosby
,
Stills
,
Nash
&
Young
.
Ergasj
Sjaismatov
,
visestatsminister
i
Usbekistan
,
annonserte
i
august
2006
at
den
usbekistanske
regjeringa
i
lag
med
eit
internasjonalt
konsortium
av
det
statseigde
Uzbekneftegaz
,
LUKoil
,
Petronas
,
Korea
National
Oil
Corporation
og
China
National
Petroleum
Corporation
hadde
signert
ein
produksjonsavtale
for
å
leite
etter
og
utvikle
olje
-
og
gassfelt
i
Aralsjøen
.
[
16
]
Flod
,
og
kalla
høgvatn
,
er
når
tidvatnet
er
på
sitt
høgste
.
Ved
kvar
fullmåne
og
nymåne
er
floda
høgare
enn
normalt
og
vert
kalla
springflod
,
mens
ved
kvar
halvmåne
er
floda
lågare
enn
normalt
og
vert
kalla
nippflod
.
Eidsvoll
er
ein
kommune
i
Akershus
fylke
.
Kommunen
grensar
i
nord
til
Østre
Toten
og
Stange
,
i
aust
til
Nord
-
Odal
,
i
søraust
til
Nes
,
i
sør
til
Ullensaker
,
og
i
vest
til
Nannestad
og
Hurdal
.
Plassering
i
Finland
Danmark
gjekk
over
til
kristendommen
frå
960
-
åra
då
Harald
Blåtann
lot
seg
døype
,
og
i
laupet
av
1200
-
talet
var
overgangen
heilt
fullført
.
Sidan
reformasjonen
i
1536
har
den
evangelisk
-
lutherske
kyrkja
vore
statsreligion
,
og
landet
har
hatt
full
religionsfridom
sidan
grunnloven
kom
i
1849
.
«
Praxis
de
stratelatis
»
eller
«
Stratelat
-
legenda
»
er
den
eldste
kjende
underforteljinga
om
Nikolas
,
og
handlar
om
korleis
han
fekk
frigjeve
fleire
uskuldig
dødsdømte
.
Den
eldste
nedskrivne
versjonen
me
kjenner
av
forteljinga
er
frå
mellom
460
og
580
.
Germaniseringa
av
særleg
retta
mot
den
større
polske
minoriteten
i
riket
etter
at
Preussen
fekk
tildelt
store
område
under
delingane
av
Polen
.
Det
vart
innført
lover
som
forbaud
polakkar
å
byggje
heimar
i
desse
nye
områda
i
Preussen
[
7
]
,
innskrenka
rettane
til
å
snakke
polsk
i
offentlege
møte
,
og
i
1908
vart
det
vedteke
ei
lov
som
gjorde
at
ein
kunne
kaste
polakkar
ut
frå
heimane
sine
[
7
]
.
Ein
busetnadskommisjon
(
Ansiedlungskommission
)
vart
sett
i
stand
og
støtta
av
regjeringa
i
1885
med
mål
om
å
fordele
dei
polskeigde
landområda
til
tyske
kolonistar
.
Polakkane
grunnla
derimot
ein
eigen
organisasjon
for
å
forsvare
seg
sjølv
mot
denne
tyske
kommisjonen
.
I
1880
-
åra
vart
24
 
000
polakkar
som
ikkje
hadde
fått
tysk
borgarskap
kasta
ut
av
Polen
til
Russland
.
Denne
handlinga
vart
kritisert
av
tyske
venstreorienterte
politiske
parti
og
av
Bismarck
sjølv
fordi
ha
frykta
opprør
av
polakkane
i
den
russiske
delen
av
Polen
.
«
Maybellene
»
er
ein
song
av
Chuck
Berry
som
fortel
ei
soge
om
eit
hot
rod
-
løp
og
eit
øydelagd
kjærleiksforhold
.
Han
vart
gjeve
ut
på
singel
i
juli
1955
på
Chess
Records
frå
Chicago
.
[
1
]
Dette
var
den
første
singelen
Berry
gav
ut
og
den
første
hitten
hans
.
«
Maybellene
»
er
rekna
som
ein
av
pioner
-
songane
innan
rock
and
roll
og
musikkmagasinet
Rolling
Stone
har
sagt
at
«
rock
and
roll
-
gitar
starta
her
»
[
2
]
Religionane
til
 
!
kung
-
og
|
gui
-
folk
har
begge
to
overnaturlege
makter
–
ei
skapande
makt
som
står
for
livet
på
jorda
og
ei
mindre
makt
som
står
for
sjukdom
og
død
.
Dei
trur
at
åndene
til
avdøde
lever
vidare
,
men
dyrker
ikkje
forfedrene
slik
mange
bantufolk
gjer
.
Raoul
Cédras
(
f
.
9
.
juli
 
1949
 
i
Jérémie
i
Haiti
)
var
kuppmakar
og
sjef
for
ein
militærjunta
i
Haiti
frå
30
.
september
til
8
.
oktober
1991
.
I
realiteten
var
han
leiar
i
landet
heilt
fram
til
oktober
1994
,
då
USA
intervenerte
med
Operation
Uphold
Democracy
,
slik
at
han
mista
makta
.
I
2000
vart
han
og
ei
rekkje
andre
offiserar
dømde
til
fengsel
på
livstid
in
absentia
grunna
ein
massakre
i
byen
Raboteau
.
ik
oṅkār
sat
nām
Sanfolk
har
ikkje
rekna
seg
sjølve
som
ei
eiga
gruppe
,
og
har
ikkje
noko
tradisjonelt
eige
namn
.
I
staden
har
kvar
språkgruppe
kalla
seg
med
eigne
namn
,
som
ǃkung
eller
ju
/
'
hoansi
,
og
khwe
.
Namnet
«
san
»
er
gjeve
av
nabofolket
khoikhoi
.
Desse
utgjer
saman
med
san
den
større
gruppa
khoisan
.
Sjølve
Balearane
er
Mallorca
og
Menorca
,
samt
andre
mindre
øyar
,
som
i
lag
dannar
eit
autonomt
område
i
Spania
.
Dei
største
øyane
i
regionen
er
Mallorca
,
Menorca
,
Ibiza
,
Formentera
,
som
alle
er
populære
turistdestinasjonar
.
Av
dei
mindre
øyane
finn
ein
Cabrera
,
som
ligg
i
Parc
Nacional
de
l
'
Arxipèlag
de
Cabrera
.
Øyane
kan
vidare
delast
inn
i
Islas
Gimnesias
med
Mallorca
,
Menorca
og
Cabrera
,
og
Pityusarane
med
Ibiza
og
Formentera
.
På
Orkanger
ligg
industriområdet
Grønøra
.
Dette
er
eit
av
dei
største
industriknutepunkta
ved
Trondheimsfjorden
.
Dei
første
ikkje
-
indianske
busettarane
i
Chicago
var
Jean
Baptiste
Point
du
Sable
,
ein
haitiar
av
afrikansk
opphav
.
Han
busette
seg
ved
Chicagoelva
rundt
1770
og
gifta
seg
med
ei
lokal
Potawatomikvinne
.
I
1795
,
etter
krigen
om
Nordvest
-
terretoriet
,
vart
området
(
saman
med
store
delar
av
Ohio
og
delar
av
Indiana
)
i
Greenville
-
avtalen
overført
frå
indianarane
til
USA
til
bruk
som
militær
-
post
.
I
1803
vart
Fort
Dearborn
konstruert
og
var
i
bruk
fram
til
1837
,
bortsett
frå
tidsrommet
1812
til
1816
då
fortet
vart
øydelagt
under
Fort
Dearborn
massakren
som
følgje
av
1812
-
krigen
.
L
'
Envèrs
de
Pinascha
=
Inverso
Pinasca
,
Eit
polyteistisk
trussystem
vil
ein
ofte
ha
ei
gudeforsamling
,
ein
panteon
,
der
gudane
har
ulike
eigenskapar
og
verkeområde
.
Ein
kan
til
dømes
ha
grøde
-
og
vêrgudar
,
herskar
-
og
luregudar
,
stadbundne
gudar
og
stammegudar
.
Etter
forsøk
på
frigjere
dei
spanske
koloniane
i
Amerika
,
vart
Miranda
i
1812
teken
til
fange
,
og
sat
i
fengsel
til
han
døydde
.
Han
vert
sett
på
forløpar
for
frigjeringshelten
Simón
Bolívar
,
som
lukkast
med
det
verket
Miranda
måtte
sjå
feile
.
«
Nymfa
Galatea
»
(
1512
-
14
)
Omgrepet
Mellomalder
skriv
seg
frå
den
italienske
historieskrivinga
i
renessansen
.
Ordet
vart
først
nytta
av
Flavio
Biondo
,
for
å
markere
ei
tredeling
av
italiensk
historie
.
Tanken
om
«
mørk
mellomalder
»
vart
sett
fram
av
diktaren
Francesco
Petrarca
,
og
denne
historieforståinga
har
hatt
gjennomslag
mest
over
heile
Europa
,
sjølv
om
den
klassiske
tredelinga
(
antikken
/
mellomalderen
/
nytida
)
skriv
seg
frå
italienske
tilhøve
.
Dei
karakteristiske
trekka
ved
papegøyefuglar
inkluderer
eit
sterkt
krumma
nebb
,
oppreist
haldning
,
kraftige
bein
og
klør
.
Beina
har
to
tær
framover
og
to
bakover
(
zygodaktyl
)
.
Dei
fleste
parakittar
har
grøn
farge
som
basis
i
fjørdrakta
,
blanda
med
andre
klåre
farger
,
og
somme
artar
har
fleirfarga
basis
.
Kakaduer
har
farger
som
spenner
frå
mest
kvitt
til
mest
svart
,
og
har
ein
fjørtopp
på
hovudet
som
dei
kan
reise
opp
.
Dei
fleste
papegøyar
er
monomorfiske
eller
dei
syner
minimal
kjønnsdimorfisme
.
Dei
nolevande
artane
varierer
i
storleik
frå
dvergspettepapegøye
,
på
under
10
gram
8
cm
i
lengd
,
til
hyasintara
på
1
,
0
meter
i
lengd
,
og
kakapo
på
4
kg
i
vekt
.
Om
ein
ser
på
kroppslengda
,
er
papegøyefuglar
den
fugleorden
som
har
størst
variasjon
av
alle
ordenar
.
Somme
fenomen
innan
folketrua
kan
vere
kjende
og
meir
eller
mindre
godteke
av
alle
i
eit
samfunn
,
utan
at
alle
og
ein
kvar
naudsynleg
trur
på
alvor
at
fenomenet
er
sant
,
slikt
som
til
dømes
at
det
gjev
lukke
å
finne
ein
firkløver
,
og
ulukke
om
ei
svart
katte
kryssar
vegen
framfor
ein
.
Inkariket
er
ein
tidlegare
stat
i
Sør
-
Amerika
frå
år
1438
til
1533
.
På
quechua
heiter
inkariket
Tawantinsuyu
,
«
riket
med
fire
hjørne
/
regionar
»
.
Hovudstaden
var
Cuzco
,
«
verdas
navle
»
,
og
låg
der
dei
fire
delane
av
riket
møttest
.
Territoriet
ekspanderte
fram
til
1525
og
strakte
seg
då
over
det
meste
av
dagens
Peru
og
Ecuador
,
med
unntak
av
dei
austlege
,
lågtliggande
områda
,
Chile
sør
forbi
Santiago
og
områda
av
Bolivia
og
Argentina
som
ligg
i
Andes
.
Kan
hende
var
Tawantinsuyu
større
enn
samtidige
Ming
-
Kina
og
Det
osmanske
riket
.
Quechua
var
offisielt
språk
i
forvaltinga
av
staten
.
Fleire
nordmenn
har
søkt
seg
til
Leipzig
.
Ei
rekke
norske
komponistar
,
som
Edvard
Grieg
,
Johannes
Haarklou
,
Christian
Sinding
,
Eyvind
Alnæs
,
Johan
Halvorsen
og
Geirr
Tveitt
studerte
her
.
Av
norske
vitskapsmenn
var
Sophus
Lie
var
professor
i
matematikk
og
Vilhelm
Bjerknes
i
geofysikk
ved
Universitetet
i
Leipzig
.
Graut
er
ei
god
(
og
som
oftast
rimeleg
)
kjelde
til
karbohydrat
,
samstundes
som
han
er
skånsam
mot
magen
og
ikkje
treng
tyggast
.
Difor
blir
graut
ofte
brukt
som
sjukediett
.
Det
er
omstridt
om
det
kartagiske
landbrukslandet
vart
salta
etter
slaget
om
Kartago
,
eller
ikkje
.
Det
neste
albumet
hennar
,
Fly
,
var
noko
lettare
tilgjengeleg
psykedelisk
rock
og
omfatta
songar
som
«
Mrs
.
Lennon
»
og
«
Don
'
t
Worry
,
Kyoko
(
Mummy
'
s
Only
Looking
For
Her
Hand
In
The
Snow
)
»
,
tileigna
den
bortførte
dottera
hennar
.
Eitt
av
mange
stridstema
i
Vesten
på
1900
-
talet
har
vore
om
ein
har
rett
til
å
ta
livet
sitt
om
ein
ønsker
det
,
og
om
det
er
rett
å
gje
sjølvmordshjelp
.
Almanakkforlaget
gjev
ut
ulike
typar
dagbøker
med
notatfelt
for
kvar
dag
i
året
,
der
eigaren
kan
skrive
inn
eigne
notat
.
Desse
vert
gjevne
ut
under
varemerka
Den
7de
Sans
,
Aplan
og
Filofax
.
Gjennom
historia
har
julesongar
blitt
sungne
og
utvikla
både
innan
og
utanfor
den
kristne
kyrkja
.
Fleire
julesongar
har
røter
tilbake
til
mellomalderen
,
medan
andre
er
blitt
skrivne
seinare
.
Ei
særleg
rik
tid
var
1800
-
talet
,
då
mange
av
dei
moderne
juletradisjonane
blei
forma
,
og
ei
rekkje
julesongar
blei
skrivne
eller
omsette
frå
andre
språk
.
Oppdal
kom
seint
med
i
Frostatinget
,
og
fekk
då
tre
representantar
.
Gamle
greske
kjelder
fortel
at
persarane
serverte
heilsteikt
kamel
på
bankettar
,
og
romarane
åt
delar
av
dyra
,
som
kamelhæl
.
I
fleire
land
der
dyra
er
vanlege
har
kamelkjøt
ein
lang
kulturell
historie
,
og
kan
vera
ein
viktig
kjelde
til
protein
og
andre
næringsstoff
.
Mjølka
kan
omformast
til
smør
eller
jogurt
.
Kamelmjølk
er
rekna
som
eit
lækjemiddel
av
indarar
og
av
beduinar
om
kamelen
har
ete
visse
plantar
.
I
Etiopia
er
ho
rekna
som
lystframkallande
.
Matprodukt
av
kamel
er
forbodne
av
jødiske
kosher
-
reglar
,
ettersom
dei
er
drøvtyggarar
men
ikkje
har
kløvde
hovar
.
Asbjørnsen
var
fødd
i
Christiania
,
men
blei
teken
ut
av
borgarskolen
og
sent
på
eit
privat
artiumkurs
på
Norderhov
for
å
konsentrera
seg
om
skolefaga
.
Her
gjekk
òg
Jørgen
Moe
,
som
mellom
anna
delte
interessa
hans
for
folkedikting
.
Dei
to
blei
vennar
for
livet
.
Dei
to
hadde
ei
særskild
interesse
for
Dei
fleste
land
i
verda
har
gjennom
FN
forplikta
seg
til
å
ha
eit
alternativ
for
vernepliktige
som
av
ein
eller
annan
grunn
ikkje
ynskjer
militær
verneplikt
.
Som
oftast
må
det
grunnast
på
eit
moralsk
eller
etisk
grunnlag
,
som
oftast
er
det
anten
på
grunn
av
religion
eller
pasifistisk
overbevising
.
Ei
gruppe
der
det
er
vanleg
å
nekte
militærteneste
på
religiøst
grunnlag
er
Jehovas
Vitner
med
den
grunna
at
kristne
bør
vere
nøytrale
i
eikvar
internasjonal
konflikt
.
Det
vil
ikkje
sei
at
medlemmene
er
pasifistar
.
Kvekarane
er
ei
annen
religiøs
gruppe
der
medlemmene
er
pasifistar
.
Mal
:
Refend
Det
meste
av
regnet
i
Sahel
kjem
frå
aust
i
samband
med
byger
og
bygelinjer
.
Bygelinjene
oppstår
ofte
når
austvinden
frå
fjella
i
Tsjad
blandar
seg
med
den
sørvestlege
vinden
sør
for
den
intertropiske
konvergenssona
.
Desse
bygene
fører
med
seg
kraftig
vind
og
kraftig
regn
,
som
ikkje
varer
særleg
lenge
,
men
som
virkar
oppfriskande
og
kjøler
ned
landskapet
.
Regntida
endar
raskt
rundt
Sahel
,
og
desember
og
januar
kan
ha
ganske
så
behagleg
klima
med
varme
dagar
,
kjølige
netter
og
mykje
sol
.
Om
vinteren
kan
derimot
ein
nordaustleg
vind
,
kalla
harmattan
,
blese
opp
i
15
m
/
s
(
stiv
kuling
)
,
og
føre
med
seg
ein
god
del
støv
som
gjev
dårleg
sikt
.
Toscana
vert
rekna
som
fødestaden
til
renessansen
og
den
kunsteriske
arva
etter
denne
perioden
finn
ein
i
arkitektur
,
måleri
og
skulptur
,
samla
i
dusinvis
av
museumar
i
byar
i
heile
regionen
.
Dei
mest
kjende
er
kanskje
Uffizi
og
Bargello
i
Firenze
.
Toscana
var
fødestaden
til
Leonardo
da
Vinci
,
Michelangelo
og
Dante
Alighieri
(
«
faren
til
italiensk
språk
»
)
.
Like
ved
kyrkja
står
ein
bauta
over
fiskarar
frå
Bø
og
Malnes
som
har
omkomme
på
havet
.
Bautaen
vart
sett
opp
i
1943
.
Trykt
i
tidsskriftet
:
Journal
of
Ethnopharmacology
88
.
s
.
169
-
173
.
Språk
:
Engelsk
.
Organisasjonen
vart
grunnlagd
under
namnet
Det
europeiske
kol
-
og
stålfellesskapet
.
Tanken
var
at
ein
ved
å
samarbeide
om
desse
nøkkelindustriane
ville
motiva
for
ein
ny
krig
i
Europa
falle
bort
.
Organisasjonen
skifta
namn
til
Det
europeiske
økonomiske
felleskapet
.
Namnet
vart
seinare
endra
til
Det
europeiske
fellesskapet
(
EF
)
,
og
sidan
til
Den
europeiske
unionen
(
EU
)
.
På
1300
-
talet
slo
Godfred
av
Bouillon
følgje
med
mellom
anna
Aleksander
den
store
då
han
vart
innlemma
som
ein
Dei
ni
heltane
,
som
skulle
uttrykket
det
riddarlege
idealet
fram
til
1500
-
talet
.
Seinare
vart
meir
autentiske
historiar
populære
hos
folket
gjennom
romantikken
og
romanane
til
Sir
Walter
Scott
tidleg
på
1800
-
talet
.
Ein
kan
finne
symbol
på
krosstoga
sjølv
i
krimkrigen
,
der
Storbritannia
og
Frankrike
var
allierte
med
det
muslimske
Osmanske
riket
,
og
i
den
første
verdskrigen
,
særleg
Allenby
si
erobring
av
Jerusalem
i
1917
.
Den
djainistiske
høgtida
er
feira
over
tre
dagar
,
den
14
.
,
15
.
og
16
.
kartika
,
og
er
knytta
til
Mahavira
si
frelse
.
Djainar
trur
at
Mahavira
fekk
frelse
om
natta
av
den
14
.
kartika
.
Kong
Tsjetaka
av
Vaisjali
,
i
samband
med
andre
kongar
,
bad
alle
folk
å
tenna
lys
i
husa
sine
.
Visdomslyset
er
gått
vekk
frå
jorda
,
sa
han
,
difor
må
me
lysa
materien
.
Med
tanke
på
det
tenner
djainar
lys
i
husa
kvart
år
på
dipavalidagen
,
og
dyrkar
Mahavira
ved
midnatt
.
Militært
sett
gjekk
det
derimot
ikkje
så
godt
for
opprørarane
desse
åra
.
Den
80
 
000
mann
sterke
spanske
hæren
under
Don
Luis
de
Requeséns
dominerte
slagmarkene
.
I
1574
vart
Ludvig
av
Nassau
drepen
og
hæren
hans
øydelagt
ved
Mokerheide
,
og
Don
Juan
vant
ein
stor
siger
ved
Gembloux
i
1578
.
El
Niño
og
La
Niña
er
offisielt
definert
som
ein
vedvarande
anomali
i
havoverflatetemperaturen
som
er
større
enn
0
,
5
 
°
C
langs
dei
sentrale
og
tropiske
områda
av
Stillehavet
.
El
Niño
er
kjenneteikna
ved
positive
anomaliar
,
medan
La
Niña
er
kjenneteikna
ved
ein
negativ
anomali
.
Når
ein
har
anomaliar
som
varer
mindre
enn
fem
månader
vert
tilstanden
klassifisert
som
ein
El
Niño
-
eller
La
Niña
-
tilstand
,
og
om
anomalien
varer
meir
enn
fem
månader
vert
det
klassifisert
som
ein
El
Niño
-
eller
La
Niña
-
episode
.
Historisk
sett
går
det
to
til
sju
år
mellom
kvar
gong
,
og
dei
varer
gjerne
eit
til
to
år
om
gongen
.
Dei
eldste
arkeologiske
hundefunna
er
gjorte
i
Midtausten
,
og
lenge
trudde
ein
det
var
der
hunden
først
blei
temd
.
Ny
genetisk
forsking
har
derimot
vist
at
dei
første
ulvane
blei
husdyr
i
Aust
-
Asia
.
Det
blei
snart
tydeleg
kva
for
ein
nyttig
ny
venn
menneska
hadde
fått
seg
,
og
hunden
spreidde
seg
raskt
over
resten
av
verda
saman
med
migrerande
menneske
.
Han
blei
det
einaste
husdyret
som
gjorde
dette
før
koloniseringa
tok
til
på
1400
-
talet
.
Å
vere
radikal
betyr
eigentleg
«
å
gå
til
rota
»
av
noko
,
det
vil
seie
å
gå
inn
for
grunnleggjande
endringar
i
tilhøva
på
eitt
eller
anna
område
,
kan
hende
i
heile
samfunnet
,
alt
etter
konteksten
.
Andre
vulkantypar
er
mellom
anna
kryovulkanar
(
eller
isvulkanar
)
,
særleg
å
nokre
månar
av
Jupiter
,
Saturn
og
Neptun
;
og
slamvulkanar
,
som
er
formasjonar
som
ofte
ikkje
er
assosiert
med
magmatisk
aktivitet
.
Aktive
slamvulkanar
har
ofte
lågare
temperaturar
enn
eldvulkanar
,
bortsett
frå
når
slamvulkanar
eigentleg
er
ventilar
på
ein
eldvulkan
.
I
2005
vart
«
Heart
of
Gold
»
kåra
til
den
tredje
største
kanadiske
songen
gjennom
tidene
på
CBC
Radio
One
.
Kristjánsson
,
Jón
Egill
,
Trond
Iversen
,
Alf
Kirkevåg
,
Øyvind
Seland
,
Jens
Debernard
&
Lars
Petter
Røed
(
2002
)
:
Partikkelforurensninger
endrer
atmosfærens
sirkulasjon
.
Cicerone
.
(
digital
versjon
)
Årgang
11
,
nr
.
6
,
s
.
25
-
27
.
Solund
kyrkje
er
ei
langkyrkje
frå
1860
på
Hardbakke
på
øya
Sula
i
Solund
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
.
Kyrkja
ligg
på
Meløya
,
ein
sentral
plass
i
kommunen
fram
til
1952
då
kommuneadministrasjonen
vart
flytta
bort
frå
øya
.
Garden
ved
kyrkja
var
òg
sete
for
Benkestokfamilien
.
Ein
veit
ikkje
når
den
første
kyrkja
vart
bygd
på
staden
,
men
kjelder
syner
at
både
Rødøya
og
Meløya
hadde
kyrkje
før
1432
.
Neste
sikre
referanse
er
frå
1541
då
Trond
Benkestok
fekk
rett
på
inntekta
frå
«
-
Mellø
kapel
i
Rødøe
Prestegjeld
»
i
eit
løyve
frå
Kristian
III
av
Danmark
-
Noreg
.
I
åra
1661
til
1666
vart
det
reist
ei
ny
kyrkje
,
men
allereie
i
1704
brann
ho
ned
.
Det
tok
tid
å
få
finansiert
gjenreisinga
,
men
etter
eit
møte
i
Gåsvær
1
-
2
september
1708
kom
bygginga
i
gang
og
kyrkja
stod
ferdig
i
1711
.
I
følgje
Bibelen
var
israelsfolket
opphavleg
inndelt
i
tolv
stammar
.
Dette
stammesystemet
braut
i
hovudsak
saman
for
over
2000
år
sidan
,
med
unntak
av
Levi
(
levittane
)
,
med
si
undergruppe
kohaním
(
prestar
)
.
Desse
to
gruppene
har
framleis
sine
spesifikke
rollar
i
synagogen
—
noko
som
kan
ha
vore
med
på
å
halde
oppe
identiteten
deira
.
Stammetilknytinga
blir
,
i
motsetnad
til
det
å
vera
jøde
,
arva
på
farssida
.
Den
siste
krossfararordenen
av
riddarar
som
eigde
landområde
var
Maltesar
-
eller
Johanittarordenen
.
Etter
Akko
fall
for
siste
gong
,
tok
dei
kontroll
over
øya
Rhodos
og
på
1500
-
talet
vart
dei
driven
bort
til
Malta
,
før
dei
vart
fjerna
for
godt
av
Napoleon
Bonaparte
i
1798
.
Det
er
fleire
fossar
i
Þjórsá
fossar
.
Sett
frå
starten
er
dei
:
Kjálkaversfoss
,
Dynkur
,
Gljúfurleitarfoss
,
Tröllkonuhlaup
,
Þjófafoss
,
Minna
-
Núps
flúðir
,
Búðafoss
og
Hestfoss
på
kvar
side
av
Árnes
og
til
slutt
Urriðafoss
.
I
folketeljinga
i
1801
skreiv
ikkje
teljarane
ned
nokon
med
namnet
Bjørg
eller
med
kvinnenamn
som
inneheldt
leddet
Bjørg
-
.
I
1900
oppgav
22
kvinner
at
dei
heitte
Bjørg
,
medan
3
700
oppgav
namn
som
slutta
på
Bjørg
.
I
dag
er
det
nær
20
 
000
som
har
Bjørg
til
første
fornamn
.
Ei
lita
gruppe
av
ord
som
er
av
gresk
opphav
og
som
endar
på
-
ma
er
hannkjønnsord
:
problema
(
problem
)
,
lema
(
lemma
,
motto
)
,
tema
(
tema
,
emne
)
,
sistema
(
system
)
,
telegrama
(
telegram
)
osv
.
Grunnen
til
at
desse
orda
som
sluttar
på
-
a
er
hannkjønnsord
,
er
at
dei
også
var
hannkjønnsord
på
gresk
.
Bowie
var
påverka
av
dramastudia
sine
på
denne
tida
-
frå
avantgarde
teater
og
pantomime
til
Commedia
del
Arte
—
og
i
mykje
av
det
musikalske
arbeidet
hans
skapte
han
nye
figurar
.
Den
komande
rockestjerna
måtte
etter
kvart
skifte
namn
for
å
ikkje
verte
forveksla
med
Davy
Jones
frå
The
Monkees
,
så
han
valde
etternamnet
Bowie
etter
Jim
Bowie
og
den
vidkjente
Bowiekniven
hans
.
Dette
kan
forklare
kvifor
mange
leksika
,
og
t
.
d
.
CIA
World
Factbook
,
deler
inn
Sentral
-
Europa
som
følgjer
:
Trilobittar
som
hadde
eksistert
sidan
kambrium
døydde
omsider
ut
i
denne
episoden
.
Boka
dekkjer
noko
av
stoffet
i
1
.
Makkabearbok
,
men
fortel
òg
om
det
som
hende
i
forkanten
av
fridomskampen
til
makkabearane
.
Fortaljinga
tolkar
historien
som
en
konsekvens
av
at
folket
ikkje
var
lydige
mot
Gud
.
Forteljinga
sluttar
med
den
avgjerande
sigeren
til
Juda
Makkabi
.
Flytransport
er
viktig
,
og
flyplassane
i
Delhi
og
Mumbai
står
for
over
halvparten
av
all
flytrafikk
i
Sør
-
Asia
.
I
2008
blei
det
estimert
at
landet
hadde
335
flyplassar
.
Området
rundt
Fitjar
har
vore
busett
sidan
steinalderen
.
På
denne
tida
stod
havet
10
–
15
meter
høgare
enn
i
dag
,
det
vil
seie
at
det
gjekk
inn
i
Storavatnet
og
langt
opp
Fitjarelva
.
Det
milde
klimaet
etter
den
siste
istida
gjorde
at
store
delar
av
området
var
dekka
av
skog
,
truleg
mest
eik
,
ask
og
lind
,
og
området
var
rikt
på
vilt
,
hjort
og
villsvin
.
[
9
]
Arkeologar
meiner
det
har
vore
folk
på
Fitjar
i
10
 
000
år
,
og
det
er
gjort
mange
funn
av
steinreiskapar
rundt
om
på
Fitjar
,
men
desse
stammene
var
hovudsakleg
omflakkande
og
var
her
berre
i
periodar
om
gongen
.
Ved
Rimbareid
vart
det
likevel
funne
ei
hustuft
frå
steinalderen
under
ei
gravrøys
som
vart
undersøkt
av
arkeolog
E
.
de
Lange
i
1906
.
Denne
bustaden
er
truleg
frå
seint
i
steinalderen
,
men
kan
òg
vere
frå
tidleg
i
bronsealderen
sidan
restane
viste
eit
firkanta
hus
,
medan
runde
hus
var
meir
vanleg
i
steinalderen
.
I
mai
1963
vart
den
politiske
profilen
til
Dylan
forsterka
då
han
gjekk
frå
The
Ed
Sullivan
Show
.
Under
øvingane
vart
Dylan
informert
av
CBS
Television
om
at
songen
han
planla
å
spele
,
«
Talkin
'
John
Birch
Society
Blues
»
,
potensielt
var
ærekrenkande
for
John
Birch
Society
.
I
staden
for
å
jenke
seg
for
sensuren
,
nekta
Dylan
å
spele
på
programmet
.
[
f
1
]
Den
største
utgiftsposten
i
det
norske
statsbudsjettet
er
Folketrygda
.
I
2008
var
det
budsjettert
med
258
milliardar
til
Folketrygda
.
Overføringa
til
kommunane
er
113
milliardar
og
nest
største
utgiftspost
[
2
]
.
Grohl
vart
fødd
i
Warren
i
Ohio
men
flytta
seinare
til
ein
forstad
til
Washington
,
DC
.
Han
er
gift
med
Jordyn
Blum
,
og
saman
har
dei
dottera
Violet
Maye
som
blei
fødd
15
.
april
2006
.
Hans
Poulsen
Egede
(
31
.
januar
 
1686
–
5
.
november
 
1758
)
òg
kalla
Grønlands
apostel
,
var
ein
norsk
prest
av
dansk
avstamming
.
Musikken
til
Radiohead
er
prega
av
tydeleg
gitarspel
,
Yorke
sin
særeigne
songstemme
med
bruk
av
falsett
,
og
eksperimentering
med
ulike
stilar
.
Radiohead
byrja
som
rockeband
,
men
er
blitt
knytt
til
den
rolege
musikkstilen
triphop
.
Frå
Kid
A
har
gruppa
teke
til
seg
påverknader
frå
elektronisk
musikk
,
krautrock
,
post
-
punk
og
jazz
.
Tekstane
deira
tek
mellom
anna
opp
moderne
framandgjering
,
særleg
på
OK
Computer
.
Maren
Ramskeids
versjon
av
Draumkvedet
er
rekna
som
den
episk
sedd
,
viktigaste
av
alle
kjende
varianter
,
«
Den
einaste
som
synest
ha
ein
viss
samanheng
mellom
strofene
»
,
sier
Brynjulv
Alver
.
Alver
uttrykker
seg
svært
varsamt
.
Nærlesning
syner
at
Ramskeid
-
varianten
har
ei
fast
oppbygging
og
god
indre
sammanheng
:
Østfoldbanen
(
tidlegare
Smaalensbanen
)
er
namnet
på
jernbanelinja
frå
Oslo
,
gjennom
Follo
til
Kornsjø
i
Halden
,
der
han
går
inn
i
Sverige
som
Dalslandsbanen
.
Kuhegre
(
Bubulcus
ibis
)
er
ein
kosmopolitisk
art
av
hegrar
i
tropane
og
i
subtropiske
og
varme
,
tempererte
soner
.
Trass
likskapen
med
egrettar
i
slekta
Egretta
,
er
kuhegre
nærast
i
slekt
med
hegrar
som
til
dømes
gråhegre
i
Ardea
.
Det
opphavlege
utbreiingsområdet
til
denne
arten
var
deler
av
Asia
,
Afrika
og
Europa
,
men
området
har
auka
mykje
snøgt
etter
ei
vellykka
kolonisering
av
store
delar
av
verda
.
Det
norske
brislingfisket
har
gått
føre
seg
i
lang
tid
,
og
er
fullt
av
tradisjonar
.
Frå
særs
gamalt
av
har
folk
fiska
brisling
med
landnot
i
fjordane
for
å
salta
han
i
tønner
.
På
1700
-
talet
tok
ein
til
å
setja
til
krydder
i
saltlaken
og
eksportera
fisken
som
ansjos
.
Verkeleg
fart
i
eksporten
vart
det
likevel
ikkje
før
dei
tok
til
å
preparera
dei
i
olivenolje
,
slik
som
frå
sardinfiskarane
i
Middelhavet
.
Lenge
marknadsførte
ein
brislingen
òg
som
sardinar
,
men
dette
er
forbode
no
.
Flagget
blei
utforma
i
1882
under
kong
Gojong
av
Bak
Yeong
-
hyo
,
den
koreanske
ambassadøren
til
Japan
.
Kongen
utropte
det
som
det
offisielle
flagget
for
landet
den
6
.
mars
1883
.
I
dei
seinare
åra
har
«
urbane
māoriar
»
utfordra
dei
etablerte
stammebaserte
(
iwi
-
baserte
)
maori
maktsentra
.
Urbane
māoriar
er
grupper
av
menneske
som
ikkje
legg
skjul
på
at
dei
er
maoriar
,
men
enten
veljer
å
ikkje
identifisera
seg
med
ein
særskild
iwi
,
eller
ikkje
er
i
stand
til
det
(
vanlegvis
fordi
dei
ikkje
kjenner
til
kva
iwi
dei
stammar
frå
)
.
Ein
person
av
maori
-
ætt
kan
òg
velja
å
støtta
stammelause
strukturar
fordi
eksisterande
iwi
ikkje
er
av
verdi
for
han
,
eller
han
meiner
at
iwi
ikkje
er
i
stand
til
å
støtta
han
,
synspunkta
eller
interessene
hans
.
Den
første
store
direkte
utviklinga
mot
korthala
fuglar
var
Enantiornithes
eller
«
motsette
fuglar
»
.
Dei
har
fått
dette
kallenamnet
fordi
skulderbeinkonstruksjonen
var
omvendt
i
forhold
til
det
ein
finn
hos
moderne
fuglar
.
Enantiornithes
tok
plassen
i
ei
rekkje
økologiske
nisjar
,
frå
sandgravande
kystfuglar
og
fiskeetarar
til
frøetarar
og
grupper
som
levde
i
tre
.
[
8
]
Meir
avanserte
utviklingslinjer
spesialiserte
seg
på
å
ete
fisk
,
som
tilsynelatande
måseliknande
fuglar
i
underklassen
av
Ichthyornithes
,
«
fiskefuglar
»
.
[
9
]
Ein
biologisk
orden
av
Mesozoic
sjøfugl
,
Hesperornithiformes
,
vart
så
godt
tilpassa
fangst
i
marine
miljø
at
dei
mista
flygeevna
og
vart
primært
vassfuglar
.
Trass
i
denne
ekstreme
spesialiseringa
,
representerer
Hesperornithiformes
nokre
av
dei
næraste
slektningane
til
moderne
fuglar
.
[
8
]
Det
høgaste
fjellet
i
Georgia
er
Sjkhara
med
ei
høgd
på
5
 
201
meter
(
sjølve
toppen
ligg
i
Russland
)
,
og
det
nest
høgaste
er
Janga
(
Jangi
-
Tau
)
med
5
 
051
meter
over
havet
.
Andre
fjelltoppar
som
utmerker
seg
er
Kazbek
med
5
 
047
meter
,
Tetnuldi
(
4
 
974
m
)
,
Sjota
Rustaveli
(
4
 
960
m
)
,
Usjba
(
4
 
710
m
)
og
Ailama
(
4
 
525
m
)
.
Av
fjella
som
her
er
nemnd
har
berre
Kasbek
vulkansk
opphav
.
Området
mellom
Kazbek
og
Sjkhara
(
eit
stykke
på
om
lag
200
km
)
er
dominert
av
mange
isbrear
.
Litle
Kaukasus
er
meir
variert
og
ikkje
så
høg
,
og
ingen
toppar
er
høgare
enn
3
 
400
meter
.
Av
fjell
i
dette
området
finn
ein
vulkanplatået
Javakheti
i
tillegg
til
mange
innsjøar
som
Tabatskuri
og
Paravani
,
i
tillegg
til
mineralvatn
og
varmekjelder
.
Oppdraget
som
Pantoja
er
beordra
til
å
utføre
er
skiping
og
organisering
av
vitjingstenester
kalla
«
Tenarinneordning
for
garnisonar
,
grensepostar
o
.
l
.
»
,
[
3
]
òg
kalla
Tenarinneorganisasjonen
.
Dette
er
i
røynda
transport
av
prostituerte
med
elvebåt
og
flybåt
til
dei
militære
postane
rundt
senteret
Iquitos
i
Loreto
-
regionen
.
Tenestene
blir
sett
i
verk
for
underoffiserar
og
soldatar
,
sidan
kjem
planar
for
å
gå
vidare
til
høgare
grader
,
og
alt
er
hemmeleg
.
Blant
desse
prostituerte
,
er
det
ei
mykje
forførande
kvinne
Olga
Arellano
,
som
nærmar
seg
Pantaleón
og
til
slutt
får
han
til
å
vere
utru
mot
kona
Francisca
.
Bernkonvensjonen
har
hjelpt
til
å
harmonisere
regelverket
på
opphavsretten
sitt
område
internasjonalt
,
særleg
på
den
måten
at
dei
to
hovudretningane
(
tradisjonane
)
innan
opphavsretten
,
den
franske
droit
d
'
auteur
og
den
anglo
-
amerikanske
copyrighten
,
har
nærma
seg
kvarandre
.
Desse
to
retningane
hadde
utvikla
seg
på
ulik
måte
.
Den
franske
retninga
,
som
er
gjeldande
i
mesteparten
av
Europa
med
unnatak
av
Storbritannia
(
kontinental
rett
)
,
var
basert
på
lovgiving
,
noko
som
resulterte
i
at
dei
opphavlege
opphavsmennene
vart
gjevne
eit
utstrekt
vern
,
òg
utover
dei
rent
økonomiske
interessene
–
dei
vart
gjevne
såkalla
moralske
eller
ideelle
rettar
.
I
den
anglo
-
amerikanske
tradisjonen
,
som
omfattar
Storbritannia
,
USA
,
Australia
og
einskilde
andre
tidlegare
britiske
koloniar
,
var
reglane
derimot
blitt
til
gjennom
prejudikat
frå
domstolane
.
Her
stod
dei
økonomiske
rettane
i
fokus
,
mens
dei
ideelle
rettane
ikkje
var
inkluderte
i
vernet
.
Som
følgje
av
dette
fekk
arbeidsgjevarane
ei
betre
stilling
,
ved
at
dei
fekk
overført
alle
rettane
til
verket
,
utan
å
måtte
ta
omsyn
til
den
umiddelbare
skaparen
av
verket
.
Av
elvar
finn
ein
:
Etter
den
russiske
revolusjonen
i
1917
vart
Tbilisi
hovudstad
i
eit
sjølvstendig
Georgia
.
Rush
spelte
inn
songen
for
albumet
Feedback
i
2004
og
gav
han
ut
på
singel
.
Dei
nyttar
gitarintroen
frå
Blue
Cheer
-
utgåva
og
på
same
vis
som
The
Who
så
vert
tredjeverset
modulert
opp
til
H
-
dur
.
Traktorgravarar
er
gravemaskiner
bygd
rundt
ein
traktor
.
Opphavleg
vart
eit
graveaggregat
montert
på
vanlege
landbrukstraktorar
.
Seinare
vart
graveaggregatet
meir
integrert
med
traktoren
og
moderne
traktorgravarar
er
spesialkonstruerte
maskiner
.
Gravemaskina
er
bakmontert
og
traktorane
er
vanlegvis
utstyrte
med
frontlastar
.
Austblokka
sitt
motstykke
til
Den
europeiske
økonomiske
fellesskapen
var
COMECON
.
COMECON
vart
stifta
i
1949
etter
initiativ
frå
Stalin
,
og
skulle
roe
ned
satellittstatane
som
ikkje
fekk
ta
del
i
Marshallhjelpa
.
Organisasjonen
voks
etter
kvart
ut
over
grensene
til
Europa
,
og
omfatta
450
millionar
menneske
i
ti
land
på
tre
kontinent
.
Gjennom
COMECON
fekk
medlemslanda
koordinert
femårsplanane
sine
med
tanke
på
utanrikshandel
,
dei
utveksla
forskingsresultat
og
teknologi
,
dei
utveksla
arbeidskraft
og
dei
kunne
samarbeide
om
utvinninga
av
naturressursar
.
[
16
]
Då
regjeringa
Sverdrup
vart
danna
26
.
juni
1884
,
vart
Daae
utnemnd
til
sjef
for
armedepartementet
.
Denne
stillinga
fråtrådde
han
30
.
april
1885
.
Vertikale
luftrørsler
kan
òg
oppstå
i
samband
med
lågtrykk
(
oppvind
)
og
høgtrykk
(
subsidens
)
.
Lufta
som
strøymer
inn
mot
eit
lågtrykksenter
ved
bakken
vil
konvergere
nær
senteret
,
og
den
einaste
retninga
lufta
då
kan
ta
er
oppover
.
Det
motsette
skjer
i
høgtrykk
der
lufta
strøymer
bort
frå
høgtrykket
ved
bakken
,
og
ein
får
ei
nedoverretta
luftrørsle
for
å
erstatte
lufta
som
forsvinn
.
Dei
fyrste
hjullastarane
hadde
bakhjulsstyring
og
det
var
ikkje
før
på
1950
-
talet
,
då
hydrauliske
komponentar
vart
tilgjengelege
,
at
rammestyring
vart
innført
.
Den
fyrste
hjullastaren
med
rammestyring
tykkjest
å
ha
vore
Scoopmobile
Model
LD
-
5
,
som
vart
produsert
av
Mixermobile
Manufacturers
i
Portland
i
Oregon
i
USA
.
Han
kom
på
marknaden
i
1953
[
1
]
og
var
truleg
den
fyrste
maskina
som
var
utstyrt
med
hydraulisk
rammestyring
.
Statistisk
Sentralbyrå
lagar
ein
statistikk
over
valresultatet
med
felleslistene
oppløyst
på
dei
einskilde
partia
.
Resultata
for
desse
partia
på
landsbasis
vert
då
:
Hjå
artar
som
ikkje
har
gonopodar
set
hannen
enkelt
og
greitt
frå
seg
ein
spermatofor
-
ei
spermiepakke
-
som
hoa
tek
opp
.
Han
skil
òg
ut
eit
sett
trådar
hoa
kan
følgja
for
å
finna
pakka
.
I
Det
nye
testamentet
vert
nemninga
apostel
ved
eit
par
høve
òg
bruka
i
ei
vidare
tyding
,
om
alle
kristne
misjonærar
,
som
i
Apostelgjerningane
14
,
4
[
5
]
og
i
Romarbrevet
16
,
7
[
6
]
.
Vik
-
Sandvik
AS
vart
oppretta
i
1975
med
hovudkontor
på
Fitjar
.
Her
vert
det
teikna
fiskebåtar
og
forskings
-
,
offshore
-
og
seismikkfartøy
,
og
i
tillegg
planar
for
fartøy
som
skal
byggjast
om
.
Selskapet
er
eit
av
dei
største
sjølvstendige
skipsingeniørfirmaa
i
verda
og
har
mellom
anna
kontor
i
Polen
,
Serbia
,
Brasil
og
India
.
Etter
at
Noreg
var
blitt
ein
sjølvstendig
stat
i
1814
,
blei
seks
departement
oppretta
same
år
.
Kyrkje
-
og
undervisingsdepartementet
var
det
første
og
vart
kalla
1
.
departement
.
Dernest
følgde
Justisdepartementet
,
Politidepartementet
,
Indredepartementet
,
Finans
-
og
tolldepartementet
og
Departementet
for
krigsadministrasjonen
.
Frå
1991
har
avisa
vore
ei
uavhengig
venstresideavis
.
Historia
om
øya
er
full
av
slag
og
erobringar
,
noko
som
har
sett
djupe
spor
i
alle
borgene
og
festningane
på
strategiske
stader
rundt
om
på
øya
.
To
av
desse
festningane
ligg
rundt
byen
.
Det
er
den
einaste
byen
i
Hellas
som
er
omgjeve
av
to
festningar
på
denne
måten
,
og
den
vert
derfor
offisielt
kalla
ein
Kastropolis
(
Festningsby
)
av
den
greske
regjeringa
.
[
1
]
I
2007
vart
gamlebyen
i
Korfu
by
ein
del
av
UNESCO
si
verdsarvliste
.
[
2
]
Koordinatar
:
53
°
N
1
°
W

Etter
reglane
i
mållova
er
nynorsk
fleirtalsmålform
i
fire
fylke
:
Møre
og
Romsdal
,
Sogn
og
Fjordane
,
Hordaland
og
Rogaland
.
Sistema
Ibérico
strekkjer
seg
frå
Cordillera
Cantábrica
og
søraustover
nær
Middelhavet
frå
Río
Ebro
til
Río
Júcar
.
Dei
nakne
,
ulendte
fjellsidene
av
dette
fjelelt
dekkjer
eit
område
på
21
 
000
km
²
.
Fjella
går
over
2000
moh
i
nord
og
er
på
det
høgaste
2300
moh
aust
for
kjelda
til
elva
Duero
.
Fleire
djupe
,
smale
kløfter
skjer
seg
inn
i
dei
særs
bratte
fjellsidene
i
denne
fjellkjeda
.
Spelet
held
fram
med
å
fornye
seg
,
med
nye
regler
for
korleis
ballen
skal
kastast
,
innbytarreglar
i
ein
-
omgangscricket
,
og
andre
nyvinningar
for
å
følgje
med
i
tida
.
I
2005
er
spelet
populært
i
alle
landa
på
det
indiske
subkontinentet
,
Englands
suksess
i
femdagarslandskampar
har
gjort
at
folk
i
England
også
er
interessert
,
og
i
Australia
-
som
har
verdas
beste
landslag
for
tida
-
er
det
ein
av
fire
store
tilskodaridrettar
.
I
riktig
gammal
tid
var
det
skikken
dei
fleste
stader
at
alle
som
vart
kalla
opp
til
ein
‘
alijjá
las
bolken
sjølv
.
Denne
skikken
finst
framleis
i
nokre
tradisjonar
,
men
dei
fleste
stader
er
det
no
slik
at
det
finst
ein
eigen
ba
‘
al
koré
som
les
alle
bolkane
,
medan
dei
som
har
‘
alijjá
følgjer
med
i
teksten
og
les
signingane
føre
og
etter
.
I
egalitære
synagogar
er
det
òg
vanleg
å
ha
ei
ba
‘
alat
koré
—
ein
kvinneleg
lesar
.
Menneske
og
dyr
har
brukt
ulike
middel
for
å
prøva
å
motverka
sjukdom
,
dels
ved
prøving
og
feiling
,
dels
ved
meir
systematiske
studie
.
Trass
i
dette
er
me
ikkje
blitt
kvitt
sjukdom
.
Det
kjem
stadig
nye
typar
,
somme
ufarlege
,
andre
livstruande
.
Etter
at
det
siste
innfødde
egyptiske
dynastiet
fall
for
persarane
i
343
f
.
Kr
blei
Egypt
erobra
av
Aleksander
den
store
like
etter
.
Dronning
Kleopatra
er
kanskje
den
mest
kjende
av
dei
greske
herskarane
som
følgde
etter
Aleksander
si
erobring
.
Seinare
var
romarane
herrar
i
Egypt
,
og
dei
blei
avløyste
av
bysantinarane
før
arabarane
invaderte
landet
i
639
e
.
Kr
.
Egypt
var
ein
del
av
det
islamske
kalifatet
fram
til
dei
lokale
mamelukkane
tok
over
kontrollen
i
1250
.
Dei
var
formelt
underlagde
sultanen
i
Istanbul
.
Frå
å
ha
hatt
eit
folketal
på
om
lag
6
-
7
millionar
i
romartida
gjekk
Egypt
til
å
ha
om
lag
2
,
5
millionar
innbyggjarar
då
mamelukktida
tok
slutt
i
1798
,
så
dette
kan
seiast
å
ha
vore
ei
lang
nedgangstid
for
Egypt
.
Noreg
er
eit
nordisk
land
vest
på
den
skandinaviske
halvøya
.
Til
lands
grenser
Noreg
mot
Sverige
i
aust
,
Finland
og
Russland
i
nordaust
,
og
til
havs
mot
Danmark
i
sør
og
Storbritannia
i
sørvest
.
Noreg
er
langt
og
smalt
,
og
kysten
strekkjer
seg
langsmed
Nordatlanteren
med
havområda
Skagerrak
,
Nordsjøen
,
Norskehavet
og
Barentshavet
.
Modernismen
kom
inn
i
norsk
litteratur
med
Knut
Hamsun
og
Sigbjørn
Obstfelder
på
1890
-
talet
,
men
blei
viktigare
med
ei
rekke
forfattarar
som
skreiv
på
1930
-
talet
,
som
Emil
Boyson
,
Gunnar
Larsen
,
Haakon
Bugge
Mahrt
,
Rolf
Stenersen
,
og
Edith
Øberg
.
Tarjei
Vesaas
si
diktsamling
Leiken
og
lynet
frå
1947
førte
til
store
diskusjonar
rundt
form
og
rim
for
lyrikk
.
Rolf
Jacobsen
var
den
diktaren
som
tidleg
etter
krigen
tok
modernismen
fram
igjen
med
samfunnskritiske
og
urbane
dikt
.
Modernismen
i
Noreg
blomstra
også
i
samband
med
Profil
-
gruppa
på
1960
-
talet
.
Delstatar
kan
ha
ulike
nemningar
:
Gradientvinden
er
nyttig
for
å
studere
atmosfærisk
straum
rundt
høg
-
og
lågtykkssenter
,
særleg
i
område
der
krummingsradiusen
til
straumen
rundt
trykksenteret
er
liten
og
den
geostrofiske
tilnærminga
ikkje
lenger
kan
nyttast
med
stor
nøysemd
.
Kyrkja
har
eitt
skip
med
ope
takverk
,
med
stikkbjelkar
med
utskorne
masker
.
Dendrokronologiske
undersøkingar
viser
at
tømmeret
som
er
brukt
i
taket
er
hogge
vinteren
1198
-
99
.
The
Clash
sitt
debutalbum
inneheldt
ei
utgåve
av
ein
nyleg
jamaicansk
reggae
-
hit
kalla
«
Police
and
Thieves
»
.
[
108
]
Band
som
The
Ruts
og
The
Police
blanda
pønkrockstilen
med
reggae
og
ska
,
og
etter
kvart
oppstod
ein
heilt
eigen
ska
-
kultur
i
pønkrocken
kalla
2
Tone
,
med
sentrale
band
som
The
Specials
,
The
Beat
,
Madness
og
The
Selecter
.
[
109
]
Viruset
kjem
inn
i
kroppen
gjennom
munnen
,
der
det
infiserer
svelget
og
slimhinnene
i
heile
tarmkanalen
.
Etter
om
lag
ei
veke
spreier
det
seg
frå
fordøyingssystemet
til
mandlene
,
lymfevev
og
lymfeknutar
.
Deretter
blir
det
teke
opp
i
blodet
.
Viruset
kan
fortsetja
å
formeira
seg
i
blod
-
og
lymfesystemet
i
fleire
veker
.
I
nokre
høve
kan
viruset
gå
inn
i
sentralnervesystemet
.
1
&
nbps
;
%
av
infeksjonane
fører
med
seg
skade
på
motoriske
nerver
i
ryggmargen
,
hjernestammen
og
hjernebarken
.
Dette
fører
til
lammande
polio
.
Etter
Franco
døydde
dukka
dei
demokratiske
partia
opp
og
aksepterte
kong
Juan
Carlos
I
som
både
etterfølgjaren
til
Franco
og
som
arving
av
den
historiske
kongefamilien
-
for
å
sikre
stabilitet
og
demokrati
.
Dette
førte
Spania
til
det
noverande
konstitusjonelle
monarkiet
,
med
Madrid
som
hovudstad
.
[
11
]
Rumensk
rettskriving
orienterer
seg
like
sterkt
som
den
italienske
etter
den
faktiske
uttalen
,
ho
har
nokre
særlege
teikn
for
å
kjennemerke
dei
lydane
som
kjem
frå
slaviske
språk
,
og
desse
er
ukjende
for
italiensk
.
Fram
til
1800
-
talet
skreiv
dei
rumensk
med
kyrillisk
skrift
,
men
idag
blir
språket
skrive
med
latinske
bokstavar
med
nokre
særlege
teikn
.
Dette
tydde
at
regjeringane
i
perioden
1814
-
1905
hadde
stor
gjennomtrekk
i
posisjonane
.
Det
fins
mange
byar
med
over
100
000
ibuarar
i
Moskva
oblast
.
Dei
største
er
Podolsk
(
230
100
ibuarar
)
,
Balasjikha
(
182
800
)
,
Khimki
(
181
000
)
,
Koroljov
(
173
600
)
og
Mytisjtsji
(
162
700
)
.
I
Spania
er
Valencia
kjend
for
det
seine
utelivet
og
det
rike
kulturtilbodet
,
samt
dei
mykje
vitja
konkurransehelgene
på
den
publikumsvennlege
racingbanen
Circuit
de
la
Comunitat
Valenciana
Ricardo
Tormo
like
utafor
byen
.
Harvest
er
det
fjerde
soloalbumet
til
Neil
Young
og
kom
ut
14
.
februar
1972
på
Reprise
Records
.
London
Symphony
Orchestra
speler
på
to
songar
,
medan
andre
gjester
som
David
Crosby
,
Graham
Nash
,
Linda
Ronstadt
,
Stephen
Stills
og
James
Taylor
medverka
med
vokal
.
Songen
låg
på
toppen
av
den
amerikanske
album
lista
i
to
veker
og
gav
hitsinglane
«
Old
Man
»
,
som
nådde
31
.
plass
i
USA
og
«
Heart
of
Gold
»
som
gjekk
heilt
til
topps
.
Albumet
var
det
bestseljande
albumet
i
1972
.
[
1
]
.
I
Noreg
låg
albumet
på
førsteplassen
i
heile
13
veker
og
var
inne
på
Topp
20
i
totalt
48
veker
.
For
å
støtte
albumsalet
spelte
Dylan
to
amerikanske
konsertar
og
sette
saman
eit
band
.
Mike
Bloomfield
ønskte
ikkje
å
forlate
the
Butterfield
Band
,
så
Dylan
blanda
Al
Kooper
og
Harvey
Brooks
frå
studioinnspelinga
med
musikarar
frå
eit
barband
,
Robbie
Robertson
og
Levon
Helm
,
som
då
var
mest
kjend
for
å
ha
vore
ein
del
av
støttebandet
til
Ronnie
Hawkins
,
The
Hawks
.
[
70
]
28
.
august
på
Forest
Hills
Tennis
Stadium
,
vart
gruppa
plaga
av
ein
i
publikummet
som
framleis
var
misnøgd
med
den
elektriske
stilen
til
Dylan
.
I
Hollywood
Bowl
den
3
.
september
vart
bandet
betre
motteke
[
71
]
Namnet
kjem
til
oss
frå
den
greske
septuaginten
som
Mariam
(
Μαριαμ
)
og
Maria
(
Μαρια
)
.
Fem
statar
i
USA
(
Wyoming
,
California
,
Maryland
,
Missouri
,
og
Arizona
)
har
tillate
avretting
i
gasskammer
,
men
i
alle
desse
statane
kan
den
dømde
òg
velja
giftsprøyte
.
Terner
er
ei
gruppe
av
små
til
mellomstore
fuglar
i
ordenen
vade
-
,
måse
-
og
alkefuglar
.
Ternene
er
slanke
fuglar
med
lange
vengjer
og
kløfta
hale
.
Dei
fleste
lever
ved
kysten
,
på
havet
,
andre
i
innlandet
ved
elvar
og
innsjøar
.
Terner
finst
utbreidd
over
heile
verda
med
til
saman
44
artar
i
12
slekter
.
I
nyare
biologiske
systematikk
finn
ein
ofte
ternene
som
ein
medlem
av
eller
underfamilie
Sterninae
av
måsefamilien
,
Laridae
.
[
1
]
Terner
kan
elles
vere
klassifiserte
som
ein
sjølvstendig
biologisk
familie
,
ternefamilien
,
Sternidæ
.
[
2
]
Eit
humlebol
nyttast
berre
eitt
år
,
så
viss
ein
har
fått
nokre
utrivelege
humler
i
nabolaget
,
kan
ein
trøyste
seg
med
at
bolet
er
tomt
og
aud
neste
år
.
Men
det
er
ikkje
uvanleg
at
nye
bol
byggast
like
i
nærleiken
dersom
humlene
finn
musebol
,
fuglereir
eller
anna
passande
bolmateriale
.
I
535
sette
Justinian
i
gang
sitt
mest
ambisiøse
prosjekt
;
gjenerobringa
av
Italia
som
på
denne
tida
framleis
var
under
austgotarane
.
Ein
mindre
hær
blei
send
over
land
,
gjennom
Dalmatia
,
medan
hovudstyrken
blei
frakta
over
havet
,
igjen
leidd
av
Belisarius
.
Han
landa
først
på
Sicilia
og
erobra
øya
lett
.
Marsjen
gjennom
det
italienske
fastlandet
viste
seg
au
å
vera
utan
stor
motstand
,
Napoli
,
Roma
og
hovudstaden
Ravenna
fall
ein
etter
ein
.
Gotarane
var
tilsynelatande
slegne
,
og
Justinian
kalla
Belisarius
tilbake
til
Konstantinopel
i
541
.
Belisarius
bringa
også
denne
gongen
ein
fanga
konge
heim
til
keisaren
;
austgotaren
Witiges
.
Austgotarane
og
deira
allierte
klarte
snart
å
gjenforeine
seg
under
Totila
sin
kommando
.
Beethoven
sin
musikk
til
Schillers
ode
an
die
Freude
(
til
gleda
,
frå
den
9
.
symfoni
)
vart
i
2004
teken
opp
som
EUs
nasjonalhymne
.
På
alle
punkt
i
vokalfirkanten
kan
vi
uttale
både
ein
urunda
og
ein
runda
vokal
.
Her
er
nokre
døme
:
Koordinatar
:
63
°
34
′
58
″
N
9
°
30
′
59
″
E

At
det
er
eit
fellesverk
har
rettsverknader
.
For
det
første
må
begge
/
alle
opphavsmennene
samtykkje
ved
første
offentleggjering
,
sjå
§
6
andre
ledd
.
Offentleggjering
betyr
det
same
som
at
verket
blir
gjort
tilgjengeleg
for
allmenta
(
§
8
første
ledd
)
,
sjå
nærmare
om
dette
ovanfor
.
Alle
må
òg
samtykkje
dersom
verket
skal
offentleggjerast
på
ein
annan
måte
eller
i
ei
anna
form
enn
tidlegare
.
Første
offentleggjering
var
f
.
eks
.
eit
høyrespel
,
mens
det
no
er
snakk
om
ei
sceneoppsetting
.
Der
det
er
snakk
om
offentleggjering
i
same
form
som
tidlegare
kan
likevel
kvar
og
ein
av
opphavsmennene
fastsette
dette
utan
dei
samtykke
frå
dei
andre
.
Kvar
av
opphavsmennene
kan
påtale
krenkingar
av
opphavsretten
,
sjå
§
6
tredje
ledd
.
Ein
dansk
spesialitet
er
kaldtbordet
.
Et
dansk
kaldtbord
utgjer
gjerne
kjøtpålegg
,
røykt
fisk
,
ostar
,
grønsaker
,
brød
,
salatar
og
eit
par
varme
retter
.
Sild
i
ymse
variantar
er
ei
sjølvfølgje
;
sild
med
rå
lauk
er
også
mykje
brukt
som
forrett
,
spesielt
til
frukost
(
tilsvarande
lunsj
i
Noreg
–
det
som
kallast
frukost
i
Noreg
heiter
morgenmad
på
dansk
)
.
Ein
ekte
dansk
frukost
skal
også
innehalde
øl
og
snaps
.
Klimaet
i
USA
er
kjenneteikna
med
nokre
av
dei
mest
ekstreme
vêrfenomena
ein
har
på
jorda
,
som
tropiske
orkanar
,
tornadoar
,
snøstormar
,
store
temperaturskilnadar
,
og
enorme
nedbørsmengder
.
Landet
har
ein
minimums
-
og
maksimumstemperatur
som
varierer
frå
-
62
 
°
C
til
57
 
°
C
,
og
stader
har
fått
1000
mm
på
mindre
enn
ein
dag
,
medan
andre
område
har
fått
25
meter
snø
på
berre
ein
vinter
.
Tobeltesandhøne
,
Pterocles
bicinctus
Ein
har
ulike
grunnar
for
å
bli
pilegrim
.
Reisa
kan
vera
påboden
av
religionen
,
som
i
islam
,
der
ein
trugen
muslim
skal
reisa
til
Mekka
om
det
er
mogleg
,
og
bahai
,
der
ein
bør
vitja
huset
til
Baháulláh
i
Bagdad
eller
huset
til
Báben
i
Shiraz
dersom
ikkje
hindringar
står
i
vegen
,
og
i
jødedommen
før
Tempelet
i
Jerusalem
blei
øydelagd
(
sjå
sjalosj
regalim
)
.
Andre
kan
føla
eit
djupt
kall
eller
ei
trong
til
å
vitja
ein
heilag
stad
,
som
Jerusalem
(
heilag
i
jødedommen
,
kristendommen
og
islam
)
eller
Roma
(
heilag
for
kristne
katolikkar
)
.
Det
som
trekk
kan
vera
ei
religiøs
høgtid
som
kumbh
mela
,
ein
heilag
person
som
«
Amma
»
eller
grava
hans
,
som
Nidarosdomen
,
eit
relikvie
eller
noko
anna
som
blir
rekna
som
heilag
eller
saleggjerande
,
som
den
heilage
kjelden
i
Bath
.
Ein
grunn
kan
vera
å
søka
andelege
eller
kroppslege
signingar
eller
mirakel
,
til
dømes
ved
å
vitja
eit
orakel
som
Pythia
i
Delfi
for
dei
gamle
grekarane
,
eller
stader
der
Buddha
eller
andre
lærarar
oppnådde
visdom
eller
preika
for
buddhistar
.
Ein
annan
kan
vera
at
ein
vil
oppfylla
eit
løfte
til
ein
guddom
,
slik
mellom
anna
hinduar
kan
gje
løfte
om
ein
gåve
eller
eit
offer
til
ein
viss
guddom
om
noko
dei
ber
om
blir
oppfylt
.
Pilegrimsferda
kan
vera
ei
botsøving
eller
eit
forsøk
på
å
reinska
seg
for
all
synd
.
Kroppen
til
krepsdyra
er
delt
inn
i
tre
delar
(
tagma
)
:
hovud
,
thorax
og
abdomen
eller
pleon
.
Ofte
er
hovud
og
thorax
smelta
saman
til
ein
såkalla
cephalothorax
,
så
dyret
i
realiteten
vert
delt
i
to
segment
.
Hovudet
ber
to
par
antenner
,
eit
par
fasettaugo
og
tre
par
munndelar
kalla
maxillar
og
mandiblar
.
Thorax
og
pleon
ber
ei
rekkje
laterale
ekstremitetar
,
inkludert
gjellene
,
og
ender
i
eit
telson
.
Dei
er
dei
einaste
nolevande
leddyra
med
klart
todelte
(
birame
)
ekstremitetar
.
Ordet
«
kol
»
er
ofte
blitt
brukt
for
å
visa
til
noko
som
er
heilt
svart
,
og
er
brukt
i
nokre
namn
,
som
Kolbein
og
Kolbjørn
.
Max
Roach
(
10
.
januar
 
1924
–
16
.
august
 
2007
)
i
Manhattan
var
ein
amerikansk
trommeslagar
,
bandleiar
og
jazzmusikar
.
Kateb
Yacine
(
2
.
august
 
1929
–
6
.
august
 
1989
)
var
ein
algerisk
franskspråkleg
forfattar
.
Alle
bøkene
hans
omhandlar
frigjeringskampen
til
den
tredje
verda
og
den
mest
kjende
romanen
hans
er
Nedjma
frå
1956
.
Dette
er
ei
skildring
av
kjærleik
og
korleis
dei
tradisjonelle
algeriske
kulturen
har
gått
i
oppløysing
under
det
franske
kolonistyret
.
Det
same
temaet
førte
han
vidare
i
andre
prosaverk
som
Le
Polygone
étoilé
frå
1966
.
Arrangementet
vart
støtta
av
Kultur
-
og
kyrkjedepartementet
og
Nærings
-
og
handelsdepartementet
.
Moskenes
kyrkje
ligg
i
Moskenes
kommune
og
sokn
i
Lofoten
prosti
.
Kyrkja
er
ei
krosskyrkje
i
tømmer
med
240
plassar
.
Ho
vart
bygd
i
1819
og
omvølt
i
1963
.
Det
er
openberrt
at
predatorar
senkjer
overlevingsraten
og
såleis
fruktbarheita
til
dei
individuelle
bytteorganismane
sine
,
men
det
skjer
òg
samhandling
mellom
predator
-
og
byttebestandar
på
eit
høgare
plan
.
Predatorar
er
naturleg
nok
avhengige
av
bytte
for
å
overleva
,
og
predatorbestandar
vert
såleis
påverka
av
endringar
i
byttebestandar
.
Som
regel
vil
ikkje
predatorar
påverka
byttebestandane
i
like
stor
grad
-
plassen
til
eit
felt
bytte
vil
som
regel
bli
overteken
av
eit
nytt
individ
.
I
1455
braut
det
ut
krig
mellom
Sverige
og
Danmark
,
og
samstundes
låg
Karl
Knutsson
i
strid
med
kyrkja
.
Etter
nokre
år
med
krig
leia
erkebiskopen
Jöns
Bengtsson
(
Oxenstierna
)
eit
folkeopprør
og
tvang
kongen
til
å
flykta
frå
landet
.
Han
budde
i
Danzig
(
Gdansk
)
fram
til
1464
.
«
Hellige
Irina
menighet
»
i
Stavanger
feirar
gudstenester
i
den
katolske
St
.
Svithuns
kirke
i
Stavanger
.
Klimaet
på
øyane
er
veldig
variert
med
mest
vestavind
heile
året
.
Det
er
periodar
med
vindstille
,
og
nesten
all
nedbør
fell
som
snø
.
Reinsdyr
,
som
vart
sett
ut
av
dei
norske
kvalfangarane
tidleg
på
1900
-
talet
,
trivst
i
klimaet
.
Etter
Pave
Paul
VI
sin
død
vart
Luciani
vald
til
pave
den
26
.
august
1978
,
og
innsett
neste
dag
.
Angeluspreika
hans
på
innsetjingsdagen
viste
han
som
ein
varm
person
med
sans
for
humor
,
og
imponerte
tilhøyrarane
sterkt
.
Ei
ordning
med
pressestøtte
til
lokalbaserte
og
uavhengige
media
har
medverka
til
fleire
lokale
tv
-
og
radiokanalar
.
Talet
på
tv
-
kanalar
har
auka
frå
30
til
78
sidan
Chávez
kom
til
makta
og
talet
på
radiokanalar
har
auka
frå
368
til
617
.
[
4
]
.
Dette
har
gjeve
Hugo
Chávez
fleire
støttespelarar
i
media
da
mange
av
dei
nye
kanalane
stiller
seg
positive
til
regjeringa
sitt
arbeid
.
Når
det
gjeld
dei
riksdekkjande
tv
-
og
radiokanalane
dominerer
likevel
framleis
opposisjonen
.
I
åra
1920
-
1939
var
byen
igjen
ein
del
av
det
sjøvlstendige
Polen
.
I
september
1939
vart
Białystok
okkupert
av
Nazi
-
Tyskland
,
men
vart
ein
del
av
Sovjetunionen
gjennom
den
hemmelege
Molotov
-
Ribbentrop
-
pakta
og
annektert
inn
i
Byelorussian
SSR
.
Biełastok
vobłasć
med
senter
i
Bielystok
vart
oppretta
i
1939
.
Karrieren
skaut
raskt
fart
,
med
eit
påfølgjande
hektisk
turnéliv
med
blant
andre
Carl
Perkins
,
Elvis
Presley
,
Roy
Orbison
,
Waylon
Jennings
og
Jerry
Lee
Lewis
.
Cash
vart
snart
avhengig
av
amfetamin
,
eit
vanleg
rusmiddel
blant
artistar
som
levde
under
stort
press
.
På
femtitalet
hadde
ein
endå
ikkje
oversyn
over
stoffet
sitt
langtidsverknadar
,
og
ein
fekk
amfetamin
på
resept
.
Alkohol
vart
ein
like
viktig
ingrediens
,
noko
som
førte
til
ei
rekkje
ulykker
og
skandalar
.
Cash
innsåg
etter
kvart
at
han
var
avhengig
,
og
June
Carter
har
ein
stor
del
av
æra
for
at
han
greidde
å
bli
rehabilitert
før
han
gjekk
under
,
sidan
dei
fleste
andre
rundt
han
var
i
ferd
med
,
eller
hadde
gjeve
han
opp
.
Naturfarar
:
I
2009
var
det
376
norske
kvinner
som
heitte
Gunnbjørg
og
216
som
heitte
Gunbjørg
.
Det
var
59
som
heitte
Gunborg
og
20
som
heitte
Gunnborg
.
Debatten
om
brahman
sin
grunnhått
er
mindre
viktig
i
folkeleg
hinduisme
.
Hinduar
flest
tilber
gudane
det
er
vanleg
å
dyrka
i
dei
ulike
gruppene
dei
tilhøyrer
utan
å
tenkja
på
sambandet
mellom
desse
gudane
og
brahman
.
Slike
gudar
kan
vera
knytta
til
ein
stad
,
eit
yrke
,
ein
kaste
,
ei
ætt
,
eit
høve
,
osb
.
Mellom
anna
dyrkar
ein
Ganesja
i
samband
med
byrjingar
,
Sarasvati
i
samband
med
utdanning
,
Visjvakarman
om
ein
er
smed
og
Aravan
om
ein
er
transseksuell
.
Desse
gudane
tarv
ikkje
vera
mannlege
.
Devi
,
modergudinna
,
som
er
kjend
under
ulike
former
og
namn
,
er
dyrka
av
mange
som
den
største
krafta
i
verda
.
GNU
Free
Documentation
License
(
GFDL
,
GNU
fri
dokumentasjonslisens
omsett
til
norsk
)
er
ein
«
copyleft
»
lisens
for
fritt
innhald
laga
av
Free
Software
Foundation
(
FSF
)
for
GNU
-
prosjektet
.
Den
aktuelle
versjonen
av
lisensen
er
versjon
1
.
2
som
er
å
finna
på
GNU
si
vevside
.
The
Byrds
spelte
inn
ei
utgåve
av
songen
for
det
siste
albumet
deira
,
Byrds
Islam
vart
introdusert
på
Mindanao
I
det
14
.
hundreåret
.
Den
vart
utbreidd
i
dei
sørlege
delane
av
øya
.
Sulu
-
sultanatet
vart
grunna
i
1450
og
bestod
til
tidleg
1900
-
tal
.
Maguindanao
-
sultanatet
hadde
si
stordomstid
kring
1690
.
Nederland
er
inndelt
i
12
provinsar
(
provincies
)
:
Pavane
som
hadde
sete
i
byen
var
:
Valutaen
vert
utmynta
av
Eesti
Pank
-
EP
som
vart
grunnlagd
i
1919
og
fornya
i
1990
.
EP
har
huvudkontor
i
Tallinn
.
Klara
Klok
,
rådgjevar
med
fast
vekebladspalte
USA
erklærte
at
opprøret
var
over
i
1902
,
men
filippinske
patriotar
meiner
at
krigen
heldt
fram
i
meir
enn
ti
år
til
,
da
fleire
grupper
av
geriljasoldatar
var
i
aktivitet
enno
.
Demokratiet
blei
bytta
ut
med
monarki
,
og
sjahen
Mohammad
Reza
Pahlavi
blei
stadig
meir
diktatorisk
.
Han
moderniserte
industrien
i
landet
med
sterk
støtte
frå
USA
og
Storbritannia
,
men
undertrykka
òg
folket
sitt
ved
hjelp
av
tortur
og
andre
brot
på
menneskerettane
.
I
1979
gjorde
iranarane
opprør
,
og
etter
over
eit
år
med
strid
blei
Iran
til
ein
islamsk
republikk
etter
ei
folkerøysting
.
Ayatollahen
Ruhollah
Khomeini
blei
ny
statsleiar
.
Bibelselskapet
I
amerikansk
populærkultur
er
Rudolf
namnet
på
eitt
av
reinsdyra
til
julenissen
,
kjend
gjennom
songen
«
Rudolph
the
Red
-
Nosed
Reindeer
»
,
på
norsk
«
Rudolf
er
rød
på
nesen
»
.
Dativ
(
frå
lat
.
dare
,
«
gjeva
»
)
eller
sidefall
er
termen
på
eit
morfologisk
kasus
.
Syntaktisk
er
dativ
ofte
kasusen
ein
nyttar
for
indirekte
objekt
,
eller
han
kan
verta
styrd
av
preposisjonar
og
adjektiv
.
Dativ
kan
også
førekoma
som
(
oblikt
)
subjekt
.
Departementet
har
desse
avdelingane
:
Sommaren
1948
søkte
han
,
og
fekk
,
stillinga
som
Fylkesmann
i
Vestfold
,
og
sa
frå
seg
attval
til
Stortinget
for
Oslo
.
Men
Arbeidarpartiet
for
valkrinsen
for
byane
i
Vestfold
tilbaud
han
så
førsteplassen
på
lista
til
stortingsvalet
i
1949
,
noko
han
takka
ja
til
,
og
han
tok
deretter
fatt
på
ein
ny
periode
på
Stortinget
.
Bettina
er
opphavleg
eit
italiensk
kjælenamn
,
anten
ei
kortfom
for
Elisabetta
,
som
kjem
frå
eit
hebraisk
namn
med
tydinga
'
Gud
er
fullkomen
'
eller
for
Benedetta
,
frå
latinsk
Benedictus
,
'
signa
'
.
«
En
til
Norges
Krone
arveberettiget
Prinsesse
eller
Prins
maa
ei
gifte
sig
uden
Kongens
Tilladelse
.
Ei
heller
maa
hun
eller
han
modtage
nogen
anden
Krone
eller
Regjering
uden
Kongens
og
Storthingets
Samtykke
;
til
Storthingets
Samtykke
udfordres
to
Trediedele
af
Stemmerne
.
Handler
hun
eller
han
herimod
,
taber
Vedkommende
saavel
som
Efterkommerne
Retten
til
Norges
Trone
.
»
Til
grunn
for
teikningane
til
Vinje
kyrkje
låg
dei
Vangberg
laga
til
Bruvik
kyrkje
på
Osterøy
og
dei
teikningane
bygde
igjen
på
dei
laga
til
Fusa
kyrkje
(
1861
-
1959
)
av
arkitekt
Frederik
Hannibal
Stockfleth
.
Ei
anna
systerkyrkje
er
Gjerstad
kyrkje
på
Osterøy
.
Desse
fuglane
kan
vere
vanskeleg
å
identifisere
ved
at
alle
artar
har
ein
tendens
til
å
ha
liknande
brun
overside
.
Den
meir
karakteristiske
undersida
er
vanskeleg
å
sjå
på
ein
fugl
som
trykker
ned
mot
ein
trestamme
i
skugge
.
Form
og
lengd
på
nebbet
,
utsjånad
av
flekker
og
striper
,
samt
lydytringar
,
er
nyttige
hjelpemiddel
for
å
bestemme
arten
.
Ei
form
for
tysk
språk
som
tidlegare
var
utbreidd
i
store
delar
av
Europa
,
er
jiddisch
(
yidish
)
,
daglegspråket
til
mange
askenasiske
jødar
.
Jiddisch
sprang
ut
av
mellomalderhøgtysk
språk
.
Ronnie
Wood
,
som
lenge
hadde
vore
ein
bekjent
av
bandet
,
knytte
seg
nærare
til
The
Rolling
Stones
under
innspelingane
etter
han
inviterte
Mick
Taylor
til
å
spele
på
debutalbumet
sitt
,
I
'
ve
Got
My
Own
album
to
Do
.
Taylor
var
mykje
heime
hos
Wood
under
innspelinga
,
og
ein
av
kveldane
var
Richards
på
besøk
.
Dei
spelte
inn
nokre
songar
med
Wood
og
utvikla
raskt
eit
nært
vennskap
.
Jagger
vart
etter
kvart
med
i
denne
gjengen
,
og
det
var
her
den
første
songen
på
albumet
vart
utvikla
,
«
It
'
s
Only
Rock
'
n
'
Roll
(
But
I
Like
It
)
»
.
Wood
arbeidde
tett
med
Jagger
på
denne
songen
,
som
etter
kvart
vart
tittelen
på
albumet
.
Wood
spelar
12
-
strengars
akustisk
gitar
på
songen
.
Sjørøvarar
er
vortne
meir
vanlege
dei
siste
åra
,
og
er
verksame
mellom
anna
kring
kystane
av
Afrika
,
i
Adenbukta
og
i
Gulehavet
.
Det
er
ulike
grunnar
til
at
denne
drifta
har
fått
ei
ny
bløming
,
men
noko
av
grunnen
kan
skuldast
sundbroten
økonomi
i
land
som
Somalia
eller
Nigeria
.
Det
er
utstrekt
sameining
om
å
finne
ei
løysing
på
dette
problemet
,
som
er
eit
trugsmål
mot
internasjonal
skipsfart
i
dei
aktuelle
områda
.
Då
armeane
frå
Savoie
,
Auvergne
og
Montferrat
møtte
Ludvig
i
Konstantinopel
,
etter
å
ha
kryssa
Italia
frå
Brindisi
til
Durazzo
,
vart
heile
armeen
frakta
over
Bosporus
til
Vesleasia
.
Grekarane
vart
oppmuntra
då
dei
høyrde
at
tyskarane
hadde
erobra
Ikonium
,
men
Manuel
nekta
å
gje
Ludvig
austromerske
troppar
.
Austromarriket
hadde
nettopp
vorte
invadert
av
Roger
II
av
Sicilia
,
og
Manuel
trengde
heile
armeen
sin
på
Balkan
.
Både
tyskarane
og
franskmennene
gjekk
derfor
inn
i
Asia
utan
støtte
frå
austromarane
,
i
motsetnad
til
armeane
under
det
første
krosstoget
.
Manuel
fekk
òg
franskmennene
til
å
sverje
om
å
gje
tilbake
områda
dei
erobra
til
Austromarriket
,
slik
bestefaren
Alexios
I
hadde
gjort
.
[
24
]
Franskmennene
møtte
restane
av
armeen
til
Konrad
i
Nikea
,
og
Konrad
slo
seg
saman
med
styrkane
til
Ludvig
.
Dei
følgde
ruta
til
Otto
av
Freising
,
nærare
kysten
av
Middelhavet
,
og
dei
kom
fram
til
Efesos
i
desember
,
der
dei
fekk
vite
at
tyrkarane
planla
eit
åtak
mot
dei
.
Manuel
sendte
òg
ambassadørar
som
klaga
over
plyndringa
som
styrkane
til
Ludvig
hadde
gjort
langs
vegen
,
og
det
var
ingen
garanti
at
austromarane
ville
støtte
dei
mot
tyrkarane
.
Samstundes
vart
Konrad
sjuk
og
reiste
attende
til
Konstantinopel
,
der
han
fekk
hjelp
av
Manuel
personleg
.
Ludvig
tok
ikkje
omsyn
til
åtvaringane
om
eit
tyrkisk
åtak
og
marsjerte
ut
frå
Efesos
med
franskmennene
og
dei
tyske
styrkane
.
Tyrkarane
venta
på
dei
,
men
i
eit
lite
slag
utafor
Efesos
gjekk
franskmennene
av
med
sigeren
.
[
25
]
Fjella
dominerar
landskapet
i
Georgia
.
Fjellkjeda
Likhi
deler
landet
i
ein
austleg
og
ein
vestleg
halvdel
.
Historisk
var
dei
vestlege
områda
av
Georgia
kjend
som
Colchis
,
medan
dei
austlege
delane
vart
kalla
Iberia
.
Dei
nordlege
fjellområda
i
Svaneti
er
òg
isolert
frå
resten
av
landet
.
Tavla
i
kyrkja
er
frå
ca
.
1620
og
er
pryda
med
tre
målte
felt
med
bibelmotiv
og
bibelsitat
.
Ho
vart
flytt
over
frå
den
førre
kyrkja
som
sto
der
frå
ca
.
1600
.
Filosofisk
inneber
sekularismen
at
etiske
og
metafysiske
spørsmål
kan
drøftast
uavhengig
av
idéen
om
ein
guddom
.
Substantiv
og
adjektiv
skil
seg
morfologisk
sett
lite
frå
kvarandre
.
Begge
blir
bøygd
i
15
kasus
og
2
tal
.
Bidrag
til
OECDs
budsjett
,
som
er
på
rundt
to
milliardar
kroner
årleg
,
er
basert
på
medlemslanda
sin
økonomiske
storleik
.
I
kombinert
blir
prestasjonane
til
utøvaren
i
dei
to
greinene
blir
vekta
mot
kvarandre
for
eit
endeleg
resultat
.
Som
regel
bruker
ein
Gunder
-
metoden
,
ved
at
ein
hopper
først
,
og
deretter
går
eit
jaktstartløp
i
langrenssporet
der
bestemann
i
bakken
startar
først
.
Kvar
nasjonalkyrkje
(
«
provins
»
)
er
leidd
av
ein
primas
,
som
har
ulik
tittel
i
dei
ulike
landa
.
Som
regel
er
tittelen
erkebiskop
.
Provinsane
er
delte
inn
i
bispedømme
.
Raudflamingo
ein
dyrepark
i
Frankfurt
,
som
sannsynlegvis
søv
Arbeidet
skal
gjennomførast
i
ein
open
og
inkluderande
prosess
.
Nettsida
«
Nynorsk
2011
»
er
ein
del
av
denne
opne
prosessen
.
Kahlo
tok
til
å
måla
etter
ei
alvorleg
trafikkulukke
i
1925
.
Dei
livsvarige
smertene
hennar
etter
ulukka
var
tema
for
mange
av
bilda
hennar
.
Heile
45
av
dei
143
bilda
hennar
er
sjølvportrett
.
I
tillegg
til
personlege
erfaringar
skildra
ho
òg
det
harde
livet
kvinner
levde
.
Ho
var
òg
påverka
av
kulturen
til
dei
meksikanske
urfolka
,
som
ho
avbilda
i
lyse
fargar
,
med
ei
blanding
av
realisme
og
symbolikk
.
Med
Let
It
Be
-
albumet
delvis
ferdig
,
starta
innspelinga
av
Abbey
Road
i
april
1969
,
etter
at
singelen
«
Ballad
of
John
and
Yoko
»
/
«
Old
Brown
Shoe
»
var
ferdig
.
Det
meste
av
albumet
vart
spelt
inn
mellom
2
.
juli
og
1
.
august
1969
.
Etter
at
albumet
vart
ferdig
og
gjeve
ut
,
vart
Get
Back
/
Let
It
Be
-
prosjektet
miksa
på
nytt
.
Det
vart
spelt
inn
noko
nytt
til
albumet
,
men
det
meste
av
Let
It
Be
vart
gjort
før
Abbey
Road
.
I
september
1969
,
kort
tid
før
albumet
kom
ut
,
starta
John
Lennon
bandet
Plastic
Ono
Band
,
det
første
verkelege
teiknet
på
at
The
Beatles
var
i
ferd
med
gå
frå
kvarandre
.
Nokre
norske
artistar
som
spelar
elektronisk
musikk
i
ulike
sjangrar
er
:
Röyksopp
,
Galaxee
,
Kim
Hiortøy
,
Il
Caesar
,
Ralph
Myerz
and
the
Jack
Herren
Band
,
Ugress
og
hip
-
hopparen
Tommy
Tee
.
Sjukdommen
kan
ikkje
lækjast
,
men
med
rett
behandling
kan
symptoma
og
skadeverknadane
reduserast
.
Etter
Sovjetunionen
blei
oppløyst
i
1991
,
står
USA
att
som
den
einaste
militære
supermakta
.
Men
økonomisk
er
ikkje
bildet
så
enkelt
.
Japan
og
Tyskland
bygde
seg
etter
kvart
opp
att
som
økonomiske
stormakter
,
EU
under
eitt
kan
iallfall
reknast
som
ei
økonomisk
stormakt
,
Kina
har
den
raskast
veksande
økonomien
av
dei
store
landa
.
USA
har
enorme
konstante
underskot
på
både
handelsbalanse
og
statsbudsjett
,
og
kan
halde
fram
på
denne
måten
berre
fordi
dollaren
fungerer
som
internasjonal
reservevaluta
.
På
grunn
av
den
internasjonale
etterspurnaden
etter
dollar
kan
USA
berre
prente
fleire
setlar
utan
å
få
ein
gallopperande
inflasjon
og
eit
økonomisk
samanbrot
.
USA
er
også
med
sitt
store
energiforbruk
ekstremt
avhengig
av
utanlandsk
olje
,
og
synest
vere
viljug
til
å
bruke
militær
makt
for
å
sikre
seg
denne
(
Irak
)
.
Omgrepet
marxisme
-
leninisme
er
såleis
mest
bruka
av
dei
som
meiner
arven
frå
Marx
og
Lenin
vart
ført
vidare
av
Stalin
på
ein
vellykka
måte
.
Men
termen
vart
òg
bruka
av
kommunistar
som
etter
Stalin
var
død
tok
avstand
frå
visse
trekk
ved
Stalin
-
regimet
,
mellom
desse
Nikita
Khrusjtsjov
.
Sultan
Mehmet
VI
Vahdettin
vart
den
siste
sultanen
.
Han
sa
frå
seg
sin
verdslege
makt
den
1
.
november
1922
og
forlet
Konstantinopel
17
.
november
om
bord
på
eit
britisk
krigsskip
for
å
gå
i
eksil
på
Malta
.
Han
døydde
i
Italia
den
15
.
mai
1926
.
Men
sultanatet
si
religiøse
leiarstilling
som
kalif
vart
opprettheldt
enno
i
to
år
under
prins
Abdülmecid
II
,
fram
til
republikken
avskaffa
kalifatet
3
.
mars
1924
.
Gard
er
eit
departementet
sør
i
Frankrike
.
Departementet
ligg
i
regionen
Languedoc
-
Roussillon
,
og
er
kalla
opp
etter
elva
med
same
namn
.
I
1989
aksepterte
Labour
-
regjeringa
på
New
Zealand
dei
følgjande
prinsippa
«
Principles
for
Crown
Action
on
the
Treaty
of
Waitangi
»
(
Prinsipp
for
statleg
handsaming
av
Waitangitraktaten
)
:
Kapteinløytnant
er
ein
offiser
i
Sjøforsvaret
med
grad
mellom
løytnant
og
orlogskaptein
.
Markeringa
av
jul
som
«
Yule
»
heldt
seg
lengst
i
England
i
dei
områda
som
hadde
vore
under
vikingstyre
,
Danelagen
.
Mellom
anna
pleide
folk
i
Yorkshire
og
andre
nordlege
område
rope
«
Yule
Yule
Yule
»
etter
preikena
i
kyrkja
juledagen
,
og
springa
rundt
i
gatene
og
synga
om
«
Yule
»
.
I
York
blei
det
halde
eit
årleg
opptog
der
ei
personifisering
av
Yule
framførte
The
Riding
of
Yule
and
his
Wife
som
erkebiskopen
av
York
prøvde
å
få
slutt
på
i
1572
.
Når
ei
ionisk
eller
polar
forbinding
kjem
i
kontakt
med
vatn
blir
ho
omringa
av
vassmolekyl
.
Sidan
vassmolekyla
er
relativt
små
kan
dei
heilt
omringa
eit
oppløst
molekyl
.
Den
delvis
negativt
ladde
sida
(
oksygenet
)
av
vassmolekyla
blir
trukke
til
dei
positivt
ladde
delene
av
det
som
er
oppløyst
,
og
motsatt
for
den
positive
sida
(
hydrogenet
)
.
«
Broken
Arrow
»
er
ein
song
skriven
av
Neil
Young
og
spelt
inn
av
Buffalo
Springfield
på
albumet
deira
Buffalo
Springfield
Again
frå
1967
.
Han
vart
spelt
inn
i
august
og
september
1967
ved
Columbia
Recording
Studios
og
Sunset
Sound
Recorders
.
Songen
inneheld
musikk
frå
«
Down
Down
Down
»
,
ein
demo
Young
spelte
inn
med
Buffalo
Springfield
(
og
som
i
dag
finst
i
ein
samleboks
)
.
De
fleste
trekka
ved
moderne
stridsvogner
vart
etablert
under
andre
verdskrigen
,
og
sjølv
om
utviklinga
sidan
har
forbetra
alle
enkeltkomponentar
,
så
ville
ein
stridsvognkommandør
frå
andre
verdskrig
straks
kjent
att
ei
moderne
stridsvogn
.
Koordinatar
:
35
°
58
′
18
″
N
5
°
29
′
09
″
W

Området
blei
først
kolonisert
av
Storbritannia
som
Gold
Coast
,
Gullkysten
,
og
Britisk
Togoland
.
Då
desse
territoria
blei
slått
saman
og
fekk
sjølvstende
i
1957
tok
dei
namnet
Ghana
.
Det
var
det
første
vestafrikanske
landet
som
fekk
sjølvstende
frå
ei
europeisk
kolonimakt
,
og
det
først
landet
i
Afrika
etter
Sudan
.
Det
går
mange
jernbanar
gjennom
provinsen
,
men
mange
av
landsbyane
har
ikkje
vegsamband
i
det
heile
.
Columbus
har
vore
og
er
framleis
ein
kontroversiell
figur
.
Somme
–
blant
dei
mange
menneske
av
urfolket
i
Amerika
–
ser
på
han
som
personen
som
er
direkte
eller
indirekte
ansvarleg
for
at
titals
,
kan
hende
hundretals
millionar
indianarar
døyde
,
for
den
europeiske
utforskinga
av
Amerika
,
og
for
slaveri
i
Vest
-
India
.
Men
det
er
andre
som
gjev
Columbus
honnør
for
den
massive
styrkinga
av
vestleg
ekspensjon
og
kultur
som
Columbus
sine
utforskingane
førte
med
seg
.
Italienskætta
amerikanarar
helser
Columbus
som
eit
ikon
for
arva
si
.
I
Sambandsstatane
er
den
andre
måndagen
i
oktober
kalla
Columbus
Day
,
årsdag
for
Columbus
si
landing
på
Bahamas
.
Dagen
vert
feira
som
fridag
.
Det
varme
vatnet
,
og
dermed
den
varme
lufta
,
som
El
Niño
fører
med
seg
,
fører
til
torevêr
og
auka
nedbør
i
austlege
delar
av
Stillehavet
.
Eselet
så
Herrens
engel
tek
for
seg
ekstremt
religiøs
pietisme
i
eit
oppdikta
sørstatssamfunn
(
Sørstatane
i
USA
)
.
I
boka
let
Cave
hovudpersonen
Euchrid
Eucrow
vere
forteljaren
,
som
er
ein
gut
i
tenåra
og
den
einaste
attlevande
av
ein
innavla
og
særs
valdeleg
familie
.
Gjennom
heile
boka
les
ein
kva
den
ustabile
guten
tenkjer
om
det
han
sjølv
gjer
og
det
som
hender
rundt
han
.
Yanomami
er
ei
etnisk
gruppe
som
er
delt
inn
i
fire
undergrupper
:
sanumá
,
yanomam
,
tanomano
og
yanam
.
Gruppene
har
eigne
språk
av
språkgruppa
yanomaman
,
av
somme
rekna
som
eitt
språk
med
dialektar
.
Yanomamifolk
lever
som
halvnomadiske
jegerar
,
hagebrukarar
og
fiskarar
.
Frå
1960
-
talet
og
frametter
har
storsamfunnet
trengt
seg
inn
på
territoriet
til
yanomami
og
på
1980
-
talet
gjekk
det
føre
seg
utnytting
av
naturressursar
mellom
anna
av
gull
.
Verksemda
skapte
problem
for
folket
og
har
truga
eksistensen
.
Inntrengjarar
i
samband
med
ressursutnytting
og
misjon
førte
med
seg
sjukdomar
som
ikkje
yanomamiar
hadde
motstand
mot
.
Mellom
anna
døydde
fleire
hundre
av
influensa
og
meslingar
som
vart
bringa
inn
av
inntrengjarar
,
i
ein
periode
vart
det
registrert
av
15
 
%
av
folkesetnaden
døydde
ut
.
Dei
fekk
òg
problem
med
malariasmitte
som
kom
inn
i
territoriet
.
Den
etiopiske
ortodokse
kyrkja
er
eit
uavhengig
ortodoks
kyrkjesamfunn
i
Etiopia
.
Øvste
leiaren
av
kyrkja
er
ein
patriark
(
arabisk
abuna
,
'
vår
far
'
)
,
erkebiskopen
av
Etiopia
.
Albumet
som
vart
laga
i
etterkant
av
hendinga
,
Time
Fades
Away
(
1973
)
,
har
ofte
av
Young
vorte
skildra
som
«
det
albumet
eg
likar
minst
»
,
og
det
er
faktisk
det
einaste
av
dei
tidlege
platene
til
Young
som
enno
ikkje
offisielt
er
gjeven
ut
på
CD
.
Det
andre
er
filmmusikkalbumet
Journey
Through
the
Past
.
Albumet
vart
spelt
inn
live
i
løpet
av
turneen
der
Young
strevde
med
stemma
si
og
ba
David
Crosby
og
Graham
Nash
om
hjelp
til
å
framføre
musikken
.
På
turneen
var
Linda
Ronstadt
oppvarmingsartist
.
Time
Fades
Away
er
den
første
av
tre
album
av
Young
som
vert
omtalt
som
«
Ditch
Trilogy
»
eller
«
Grøftetriologien
»
.
Fotturistar
nær
toppen
av
Musala
.
Pyramiden
i
bakgrunnen
er
hytta
Everest
.
Høgde
:
27
,
4
 
m
Rolf
Jacobsen
(
fødd
8
.
mars
1907
i
Kristiania
(
Oslo
)
,
død
20
.
februar
1994
)
var
ein
norsk
lyrikar
og
journalist
og
føregangsmann
for
modernismen
.
Han
debuterte
i
1933
og
gav
ut
diktsamlingar
resten
av
livet
.
Dikta
hans
tok
opp
den
nye
tida
med
maskinar
og
industriutvikling
,
men
òg
mellommenneskelege
kjensler
og
filosofiske
spørsmål
.
Den
Evangelisk
-
lutherske
Frikyrkja
,
DELF
eller
berre
Frikyrkja
,
er
eit
norsk
trussamfunn
basert
på
protestantisme
.
I
likskap
med
Den
norske
kyrkja
er
ho
ei
evangelisk
-
luthersk
kyrkje
.
Men
Frikyrkja
har
ei
anna
kyrkjeordning
,
der
trussamfunnet
vert
leia
av
sine
eigne
medlemer
og
er
uavhengig
av
den
norske
staten
(
i
motsetning
til
Den
norske
kyrkja
)
.
Tidlegare
var
administrasjonssenteret
Guildford
,
som
er
ein
katedralby
og
heimby
for
Universitetet
i
Surrey
.
Det
blei
så
flytta
til
Kingston
,
som
på
grunn
av
ei
grenseendring
ikkje
lenger
ligg
i
Surrey
.
Det
er
derfor
planar
om
å
flytte
administrasjonen
til
Woking
.
Innan
1804
hadde
menasjeriet
blitt
opna
for
publikum
på
jamleg
basis
.
Det
var
i
denne
dyrehagen
William
Blake
såg
tigerein
som
skal
ha
inspirert
han
til
å
skrive
diktet
The
Tyger
.
Den
siste
direktøren
,
Alfred
Cops
,
som
tok
over
i
1822
kom
til
eit
menasjeri
som
var
i
forferdeleg
dårleg
forfatning
.
Han
skaffa
nye
dyr
,
og
publiserte
ein
illustrert
,
vitskapleg
katalog
.
Men
dyrehagen
sine
dagar
var
snart
talde
,
ettersom
London
Zoo
skulle
opne
i
Regent
'
s
Park
.
Av
kommersielle
omsyn
,
omsynet
til
dyra
si
velferd
og
eit
ynske
om
å
ruste
opp
Tower
som
festning
,
blei
dyra
flytta
.
Dei
siste
forlét
Tower
i
1835
.
Det
meste
av
Lion
Tower
blei
rive
,
slik
at
berre
porten
Lion
Gate
står
igjen
.
Under
regjeringstida
til
Håkon
Håkonsson
blei
det
bygd
eit
fransiskanarkloster
litt
sør
for
kyrkja
,
som
blei
ein
del
av
dette
.
Kyrkja
brann
i
1248
og
1270
.
Ho
kunne
brukast
på
nytt
i
1301
etter
at
Magnus
Lagabøte
hadde
gjeve
støtte
til
gjenreisinga
av
bygget
.
Magnus
Lagabøte
blei
også
gravlagd
i
kyrkja
.
«
You
Can
'
t
Always
Get
What
You
Want
»
er
ein
song
av
Rolling
Stones
på
albumet
Let
It
Bleed
frå
1969
.
Han
er
skriven
av
Mick
Jagger
og
Keith
Richards
og
vart
av
musikkmagasinet
Rolling
Stone
rangert
på
100
.
plass
på
lista
deira
over
dei
500
største
songane
gjennom
tidene
.
Den
indiske
leiaren
Mahatma
Gandhi
brukte
same
tankegangen
då
han
kjempa
for
å
gjera
landet
sitt
fritt
frå
det
britiske
imperiet
.
Han
utvikla
det
hinduiske
omgrepet
ahimsa
til
ein
eigen
livsstil
og
eit
effektivt
,
ikkje
-
valdeleg
kampvåpen
mot
koloniherrane
.
Både
tradisjonell
jødisk
tru
og
dei
fleste
historisk
-
kritiske
forskarar
reknar
visse
trekk
som
ulike
frå
dei
andre
religiøse
kultane
som
fanst
på
den
tida
at
jødedommen
skilde
seg
ut
som
eigen
religion
.
Eitt
slikt
trekk
var
monoteismen
.
Dette
trekket
var
,
etter
historikaren
Yehezkel
Kaufman
sitt
syn
,
signifikant
i
og
med
at
jødedommen
hevda
at
Gud
skapte
—
og
bryr
seg
om
—
menneskja
.
I
polyteistiske
religionar
rekna
ein
ofte
med
at
menneska
vart
skapte
ved
eit
uhell
,
og
at
gudane
primært
er
opptekne
av
forholdet
til
andre
gudar
heller
enn
til
menneska
.
Blå
er
den
fargen
som
spenner
over
bølgjelengder
frå
om
lag
440
til
490
nanometer
.
Blå
er
ein
av
fargane
som
dannar
fargepunkta
i
TV
-
skjermane
.
I
estetikken
reknar
ein
blått
til
dei
kalde
fargane
.
Flagg
I
midten
av
1940
-
åra
spelte
«
hillbilly
-
bandet
»
the
Delmore
Brothers
boogie
-
songar
med
eit
hardt
etterslag
,
som
«
Freight
Train
Boogie
»
som
nådde
andre
plass
på
salslisten
i
1946
.
[
7
]
Plac
Piłsudskiego
w
Warszawie
Dronningane
parar
seg
om
hausten
og
overvintrar
på
ein
litt
lunt
stad
,
og
det
er
berre
dronningane
som
overvintrar
for
å
etablere
nye
humlebol
neste
vår
.
Dronane
kjem
normalt
litt
seinare
enn
arbeidarane
.
Stort
sett
finn
ein
dronane
frå
midtsommar
til
langt
ut
på
hausten
.
Arbeidarane
og
hannar
døyr
når
sensommaren
og
hausten
kjem
.
Som
ei
vidareføring
av
lysa
bruker
ein
ei
rekke
materiale
som
kastar
lyset
vidare
.
Glas
er
eit
tradisjonelt
materiale
for
julekuler
og
andre
oppheng
.
Metall
og
blank
plast
kan
også
nyttast
.
Glitter
blir
brukt
som
eit
ytste
lag
for
å
få
jula
til
å
vera
mest
mogleg
lysande
.
The
Who
spelte
«
Summertime
Blues
»
fast
på
konsertane
sine
mellom
1967
og
1976
,
og
stundom
i
åra
etter
,
men
aldri
etter
Entwistle
døydde
i
2002
.
Wales
tok
til
å
handla
med
terminar
og
opsjonar
i
Chicago
,
og
bygde
i
løpet
av
få
år
opp
ein
formue
som
gav
han
økonomisk
tryggleik
.
Det
sameinte
kongeriket
Storbritannia
og
Irland
,
på
engelsk
United
Kingdom
of
Great
Britain
and
Ireland
vart
skipa
den
1
.
januar
1801
.
På
1800
-
talet
var
Storbritannia
den
dominerande
handels
-
og
sjømakta
i
verda
med
eit
imperium
som
strakk
seg
over
en
tredel
av
jordkloten
.
Mellom
anna
var
India
,
Canada
,
Australia
og
store
delar
av
Aust
-
Afrika
lagt
under
den
britiske
krona
.
Som
fylgje
av
dette
er
den
britiske
monarken
framleis
statsoverhovud
i
mange
tidlegare
koloniar
.
Republikken
Irland
gjekk
ut
av
det
sameinte
kongeriket
,
og
namnet
på
riket
vart
i
1927
endra
til
Det
sameinte
kongeriket
Storbritannia
og
Nord
-
Irland
.
Eit
departement
(
fransk
:
département
)
er
ein
fransk
adminstrativ
eining
noklunde
tilsvarande
eit
norsk
fylke
(
ein
provins
)
.
Frankrike
er
delt
inn
i
96
departement
.
Eit
departement
vert
leia
av
ein
prefekt
,
tilsvarande
norsk
fylkesmann
,
og
ei
folkevald
forsamling
,
conseil
général
.
Departementa
er
gruppert
i
22
regionar
i
sjølve
Frankrike
og
fire
oversjøiske
regionar
.
Departementa
er
oppdelt
i
342
arrondissement
.
Det
finst
òg
departement
i
Elfenbeinskysten
.
Det
er
mykje
som
talar
for
at
nynorsken
forsvinn
som
opplæringsmål
i
Sør
-
Trøndelag
,
slik
ein
har
sett
andre
stader
der
stoda
har
vore
likeins
.
Ordet
kven
har
gjennom
hundreåra
hatt
ulike
meiningar
.
Kvenene
har
au
vore
gjenstand
for
ein
liknande
,
aktiv
fornorskingspolitikk
som
samane
.
Fornorskingspolitikken
vart
særleg
aktivt
praktisert
frå
1880
og
hundre
år
framover
.
Han
var
prega
av
nasjonalisme
med
låg
toleranseterskel
og
otte
for
kvenene
som
ein
muleg
tryggingspolitisk
risiko
.
Saratov
oblast
,
(
russisk
Саратовская
область
)
er
ein
provins
i
Russland
og
eit
av
føderasjonssubjekta
i
den
russiske
føderasjonen
.
Hovudstaden
er
Saratov
,
arealet
er
100
200
km
²
og
innbyggjartalet
er
2
608
300
(
2006
)
.
Annan
kom
frå
ein
styrande
familie
;
begge
bestefedrene
og
ein
onkel
var
stammehøvdingar
.
Faren
hans
var
halvt
ashanti
og
halvt
fante
medan
mor
hans
var
fante
.
I
følge
tradisjonell
ghanesisk
namngjeving
fortel
namnet
noko
om
fødselen
til
Annan
.
Kofi
tyder
at
han
var
fødd
på
ein
fredag
,
Annan
at
han
var
den
fjerde
ungen
i
familien
,
og
Atta
fortalde
at
han
var
fødd
som
tvilling
,
noko
som
blir
sett
på
som
svært
spesielt
i
Ghana
.
Tvillingsystera
Efua
Atta
døydde
i
1991
.
The
Ramones
var
eit
amerikansk
punkrock
-
band
som
blei
starta
på
1970
-
talet
i
Queens
i
New
York
.
Alle
medlemmene
i
bandet
brukte
etternamnet
Ramone
i
sine
artistnamn
.
Frå
byrjinga
bestod
gruppa
av
Joey
Ramone
på
trommer
,
Johnny
Ramone
på
gitar
og
Dee
Dee
Ramone
på
bassgitar
og
vokal
.
Tommy
Ramone
tok
seinare
over
for
Joey
på
trommer
,
og
Joey
tok
over
for
Dee
Dee
på
vokal
.
På
1970
-
og
1980
-
talet
samarbeidde
gruppa
med
Phil
Spector
,
som
mellom
anna
produserte
albumet
End
of
the
Century
.
Med
skipinga
av
ein
sjølvstendig
ukrainsk
republikk
i
1918
vart
ukrainsk
for
første
gong
statsspråk
,
det
var
det
òg
i
Den
ukrainske
sovjetrepublikken
.
Likevel
dominerte
russisk
i
vitskap
,
litteratur
og
media
.
Derfor
har
omgangspråket
til
folk
flest
sterk
russisk
påverknad
.
Dette
ser
ein
klart
når
ein
samanliknar
med
ordbruken
i
det
sterke
ukrainske
miljøet
i
Canada
.
Men
språket
deira
verkar
eksotisk
og
forelda
for
innanlands
-
ukrainarane
.
Sidan
tidleg
i
1980
-
åra
har
Furay
vore
pastor
i
Calvary
Chapel
i
Broomfield
i
Colorado
,
ei
ikkje
-
sekterisk
kristen
kyrkje
i
Denver
-
området
.
Han
spelar
framleis
som
soloartist
,
og
stundom
i
lag
med
Poco
.
Han
turnerte
som
oppvarming
for
America
og
Linda
Ronstadt
sommaren
2006
.
Koblenz
(
før
1926
òg
kalla
Coblenz
;
fransk
Coblence
)
er
ein
by
i
Tyskland
i
delstaten
Rheinland
-
Pfalz
med
om
lag
105
 
000
innbyggjarar
.
Byen
ligg
på
begge
sider
av
Rhinen
der
ho
møter
elva
Mosel
.
Algerie
|
Egypt
|
Libya
|
Marokko
|
Sudan
|
Tunisia
Irland
har
ingen
tunnel
-
eller
brusamband
til
kontinentet
.
Dermed
består
store
delar
av
tungtransporten
via
sjøen
.
Dei
nordirske
hamnene
handsamar
10
millionar
tonn
med
gods
til
og
frå
Storbritannia
kvart
år
,
medan
hamnene
i
Republikken
Irland
handsamar
7
,
6
millinoar
tonn
.
Stive
er
eit
kompleks
karbohydrat
som
er
uløyseleg
i
vatn
.
Stive
(
til
dømes
maisstive
,
kveitestive
og
potetmjøl
)
vert
nytta
i
matlaging
slik
at
sausen
tjuknar
lettare
.
I
industrien
vert
stive
nytta
til
å
produsere
lim
,
papir
og
tekstilar
.
Cirrus
Kelvin
-
Helmholtz
er
ei
type
cirrussky
som
oppstår
i
store
høgder
som
smale
,
horisontale
spiralforma
skyer
.
Dei
varer
vanlegvis
ikkje
lenger
enn
eit
par
minutt
og
er
derfor
kanskje
den
skytypen
som
er
vanskelegast
å
få
auge
på
.
Dei
sameinte
arabiske
emirata
er
eit
land
på
den
arabiske
halvøya
sett
saman
av
sju
emirat
:
Abu
Dhabi
,
Ajman
,
Dubai
,
Fujairah
,
Ras
al
-
Khaimah
,
Sharjah
og
Umm
al
-
Qaiwain
.
Landet
har
tent
mykje
på
oljeressursane
sine
,
men
er
òg
i
ferd
med
å
etablera
seg
som
eit
land
for
luksusturisme
.
Samanlikna
med
dei
andre
landa
i
området
blir
emirata
sett
på
som
ope
,
moderat
og
fredeleg
.
Emirata
grenser
til
Oman
,
Qatar
og
Saudi
-
Arabia
.
Koordinatar
:
60
°
47
′
1
″
N
5
°
57
′
36
″
E

Folketalet
i
byen
er
kring
3
,
2
millionar
og
storbyområdet
har
kring
5
,
1
millionar
innbyggjarar
.
[
8
]
Nemninga
«
tak
»
vert
òg
nytta
på
tilsvarande
vis
om
anna
enn
taket
i
eller
på
bygningar
:
taket
på
ein
bil
,
taket
på
vognene
i
eit
jarnbanetog
osb
.
Ein
talar
òg
om
tak
i
naturlege
grotter
eller
holer
,
eller
i
utsprengde
fjellrom
og
tunnelar
.
Frå
norrøn
tid
var
det
vanleg
å
slakta
ein
bukk
eller
ei
geit
til
jul
.
Dette
blei
sett
på
som
lukkebringande
,
til
dømes
ved
at
ein
ville
få
eit
godt
år
.
Geit
som
julemat
blei
mindre
vanleg
mot
nyare
tid
,
men
skikken
med
å
slakta
ei
geit
til
jul
var
framleis
i
hevd
i
Vest
-
Skottland
på
1700
-
talet
.
[
3
]
Etter
erobringa
av
Toledo
i
1085
av
Alfonso
VI
dominerte
dei
kristne
igjen
halvøya
.
Dei
største
taifaene
måtte
derfor
søke
støtte
hos
forskjellige
muslimske
maktsenter
rundt
om
i
Middelhavet
.
Etter
sigeren
i
Zalaca
skapte
Almoravid
(
1086
)
eit
samla
Al
-
Andalus
og
gjorde
Granada
til
hovudstaden
.
Dette
styrte
han
til
midten
av
1100
-
talet
.
Dei
forskjellige
Taifa
-
kongedøma
vart
lagt
under
.
Ekspansjonen
til
Almohad
i
Nord
-
Afrika
svekka
Al
-
Andalus
.
Slaget
ved
Las
Navas
de
Tolosa
(
1212
)
,
markerte
byrjinga
på
slutten
for
Almohad
-
dynastiet
.
Då
Almohad
kollapsa
og
fleire
Taifa
-
kongedøme
vart
oppretta
vart
gjenerobringa
av
områda
lett
og
rask
for
dei
kristne
lenger
nord
.
Cordova
vart
erobra
i
1236
og
Sevilla
i
1248
.
Gjenerobringa
av
Granada
i
1492
sette
ein
strek
for
det
muslimske
styret
i
på
Den
iberiske
halvøya
.
Ordet
slave
kjem
frå
det
latinske
ordet
sclavus
,
som
romarane
brukte
om
ei
slavisk
folkegruppe
.
Romarane
hadde
vunne
over
dette
folket
og
brukte
dei
fleste
av
dei
som
slavar
.
Hæren
og
LuftforsvaretMilitære
grader
The
Beatles
(
White
Album
)
var
òg
det
aller
siste
albumet
som
vart
gjeve
ut
i
ein
eigen
og
unik
mono
-
miks
i
Storbritannia
som
alternativ
til
stereo
-
utgåva
.
29
av
dei
30
songane
på
albumet
fekk
eigen
mono
-
miks
,
anti
-
songen
«
Revolution
9
»
var
unntaket
og
har
aldri
vorte
gjeve
ut
på
CD
.
Enkelte
land
fekk
eigne
mono
-
utgåve
seinare
,
men
dei
var
miksa
frå
stereo
-
utgåva
,
og
var
ikkje
ein
unik
miks
i
seg
sjølv
.
Namnet
er
særleg
kjend
frå
den
heilage
Lucia
og
feiringa
av
Luciadagen
.
Denne
dagen
er
den
13
.
desember
,
som
er
namnedagen
for
Lucia
både
i
tradisjonell
og
mange
noverandre
ordningar
,
mellom
anna
i
Noreg
,
Sverige
og
Danmark
.
Knud
Knudsen
vart
fødd
6
.
januar
1812
i
Holt
ved
Tvedestrand
.
Han
var
lærar
i
folkeskulen
i
heimbygda
før
han
tok
filologisk
embetseksamen
i
1840
ved
Christiania
universitet
.
Frå
1840
til
1846
var
han
adjunkt
på
lærarskulen
i
Drammen
,
og
arbeidde
seinare
på
Christiania
katedralskole
som
adjunkt
(
1846
-
1852
)
og
seinare
som
lektor
eller
"
over
-
lærer
"
frå
1852
til
1880
.
Olav
Aukrust
var
onkelen
til
den
folkekjære
Kjell
Aukrust
.
Slavane
fanst
rett
nok
i
alle
posisjonar
i
samfunnet
;
ein
finn
sprikande
døme
på
mellom
anna
slavar
som
arbeidde
som
legar
og
politifolk
,
og
slavar
som
sleit
seg
sund
i
steinbrott
eller
fungerte
som
ufrie
prostituerte
.
Med
andre
ord
var
det
ingen
yrkesgrupper
som
var
spesielt
tilpassa
slavar
,
slik
vi
fann
i
meir
moderne
slaveøkonomiar
som
til
dømes
Sørstatane
i
USA
.
Like
fullt
var
det
vanlege
synet
på
slavar
at
dei
var
slavar
av
natur
,
nett
som
atenarane
var
frie
av
natur
og
kunne
ta
sjølvstendige
val
om
kva
dei
ønskte
å
gjere
med
liva
sine
.
o
jornalista
journalisten
I
devon
eksisterte
det
små
krattliknande
skogar
av
små
primitive
planter
som
kråkefotplanter
,
sphenophytar
,
bregner
og
progymnospermar
.
Dei
fleste
av
desse
plantene
hadde
verkelege
røter
og
lauv
og
mange
vart
ganske
høge
.
I
sein
devon
voks
den
treliknande
bregna
archaeopteris
og
den
gigantiske
cladoxylopsid
i
verkelege
skogar
.
Desse
er
dei
eldste
trea
ein
kjenner
til
i
dei
første
skogane
i
verda
.
Prototaxites
vart
frukta
til
ein
enorm
sopp
som
vart
meir
enn
8
meter
høg
.
Mot
slutten
av
devon
oppstod
dei
første
frøplantene
.
Denne
raske
utviklinga
av
så
mange
plantegrupper
og
vekstformer
har
vorte
kalla
den
devonske
eksplosjonen
.
Primitive
leddyr
utvikla
seg
i
lag
med
denne
mangfaldige
landlege
vegetasjonen
.
Utviklinga
av
det
gjensidige
nytteforholdet
mellom
planter
og
insekt
som
ein
ser
den
dag
i
dag
oppstod
i
sein
devon
.
Utviklinga
av
jordsmonn
og
planter
med
røter
førte
truleg
til
endringar
i
kor
fort
ting
vart
erodert
og
sedimentert
.
Den
raske
utviklinga
av
økosystemet
på
landjorda
med
eit
rikt
dyreliv
,
opna
opp
for
at
dei
første
virveldyra
kunne
ta
seg
opp
på
land
.
Mot
slutten
av
devon
hadde
både
tidlege
amfibiar
og
leddyr
etablert
seg
på
land
.
Temperaturen
på
dei
indre
delene
av
ein
lavastraum
kan
vere
fleire
hundre
grader
i
mange
år
på
grunn
av
den
svært
låge
varmekonduktiviteten
bergartane
har
.
Etter
at
utbrotet
døydde
ut
,
byrja
forskarar
å
evaluere
sjansen
for
å
utvinne
varme
frå
dei
størkna
,
men
framleis
varme
lavastraumane
.
Eksperimentelle
oppvarmingssystem
vart
raskt
tenkt
ut
,
og
alt
i
1974
vart
den
første
husstanden
kopla
til
.
Systemet
vart
utvida
til
fleire
bustader
og
til
sjukehuset
,
og
i
1979
starta
bygginga
av
fire
større
anlegg
for
å
utvinne
varme
frå
den
størkna
lavaen
.
Kvart
anlegg
vann
ut
energi
frå
eit
100
 
m
²
stort
område
på
kvar
side
ved
å
sive
vatn
ned
i
varme
delar
for
deretter
å
samle
opp
igjen
dampen
som
vart
danna
.
Anlegga
kunne
produsere
opptil
40
Megawatt
med
straum
,
som
då
forsynte
nesten
kvart
hus
på
øya
med
varmt
vatn
.
Men
folk
som
irriterte
seg
over
dei
mange
han
fekk
kristna
,
tok
han
til
fange
,
og
han
døydde
som
martyr
i
år
67
i
ei
lita
fiskarhamn
i
nærleiken
av
Alexandria
,
der
det
seinare
vart
bygd
eit
kapell
for
leivningane
hans
.
Opplysningar
frå
trehundretalet
syner
at
grava
til
den
heilage
Markus
vart
rekna
som
ein
viktig
valfartsstad
,
og
kappa
hans
,
som
vart
teke
vare
på
i
Alexandria
,
skulle
dei
koptiske
patriarkane
i
hundreåra
etterpå
take
på
seg
når
dei
vart
sett
inn
i
embetet
.
Panjabi
kan
skrivast
med
tre
ulike
skriftsystem
:
Gurmukhi
,
som
er
spesiallaga
for
språket
,
sjahmukhi
,
som
er
ei
tilpassa
utgåve
av
det
arabiske
alfabetet
,
og
devanagariskrift
,
som
òg
blir
brukt
for
hindi
.
Dei
siste
ti
åra
har
retoromansk
opplevd
ei
viss
styrking
.
Det
var
til
dømes
viktig
at
Microsoft
Office
kom
i
retoromansk
utgåve
frå
hausten
2005
.
Folket
i
Tawantinsuyu
kom
frå
talrike
etniske
grupper
og
var
etterfølgjarar
av
før
-
inka
-
sivilisasjonar
,
kan
hende
med
hundrevis
av
ulike
språk
.
Vi
snakkar
såleis
ikkje
om
eit
«
inkafolk
»
som
ei
etnisk
gruppe
av
alle
menneske
i
riket
.
Når
inkariket
voks
med
erobringar
,
vart
det
i
liten
monn
følgt
av
ei
folkevandring
inn
i
dei
erobra
områda
.
Oftast
fekk
det
erobra
folket
halde
fram
med
sitt
lokale
språk
og
sin
eigenarta
kultur
gjennom
ayllusystemet
,
men
måtte
gje
tilskot
til
riket
i
form
av
skattar
og
tenester
,
mita
som
bytte
mot
tryggleik
og
vern
.
Lokale
administratorar
kunne
bli
rekruttert
lokalt
.
Den
mizrahiske
jødedommen
i
snever
forstand
følgjer
den
rituelle
tradisjonen
«
‘
edót
hammizráh
»
.
Løva
symboliserer
mot
og
styrke
,
og
er
eit
vanleg
dyr
både
i
kunsten
og
heraldikken
.
Noreg
høyrer
til
mellom
dei
mange
landa
som
har
ho
i
riksvåpenet
sitt
,
saman
med
mellom
anna
Danmark
,
Storbritannia
,
Skottland
og
India
.
A
Coruña
/
La
Coruña
 
·
Álava
 
·
Albacete
 
·
Alicante
 
·
Almería
 
·
Asturias
 
·
Ávila
 
·
Badajoz
 
·
Balearane
 
·
Barcelona
 
·
Bizkaia
 
·
Burgos
 
·
Cáceres
 
·
Cádiz
 
·
Cantabria
 
·
Castellón
 
·
Ceuta
 
·
Ciudad
 
Real
 
·
Córdoba
 
·
Cuenca
 
·
Gerona
/
Girona
 
·
Granada
 
·
Guadalajara
 
·
Guipúzcoa
/
Gipuzkoa
 
·
Huelva
 
·
Huesca
 
·
Jaén
 
·
Las
Palmas
 
·
León
 
·
Lérida
/
Lleida
 
·
Lugo
 
·
Madrid
 
·
Málaga
 
·
Melilla
 
·
Murcia
 
·
Navarra
 
·
Orense
/
Ourense
 
·
Palencia
 
·
Pontevedra
 
·
La
 
Rioja
 
·
Salamanca
 
·
Segovia
 
·
Sevilla
 
·
Soria
 
·
Tarragona
 
·
Santa
Cruz
de
Tenerife
 
·
Teruel
 
·
Toledo
 
·
Valencia
 
·
Valladolid
 
·
Zamora
 
·
Zaragoza
I
Noreg
fanst
tennis
som
mosjonsidrett
allereie
på
slutten
av
1870
-
talet
.
Noregs
Tennisforbund
vart
stifta
i
1909
og
har
per
1
.
januar
1998
21
 
000
medlemmar
.
Tekst
:
Bjørnstjerne
Bjørnson
,
Melodi
:
Rikard
Nordraak
2
Pallas3
Juno4
Vesta
3
.
Płock
(
127
 
307
)
Solrikse
,
Eurypyga
helias
,
er
ein
fugl
med
habitat
i
tropiske
regionar
i
Amerika
,
og
den
einaste
medlemmen
av
den
biologiske
familien
Eurypygidae
.
Denne
tensoren
kan
delast
opp
i
ein
skalar
del
(
trykk
)
og
ein
vektor
kalla
skjer
.
Skjertensoren
gjev
krafta
i
retningar
parallelt
til
overflata
,
vanlegvis
på
grunn
av
viskositet
eller
friksjonskrefter
.
Stresstensoren
blir
av
og
til
kalla
trykktensor
,
men
vidare
nedover
vil
vi
berre
referere
til
trykket
som
skalart
trykk
.
Skikken
med
julekort
skal
ha
starta
med
Cole
-
Horsley
-
kortet
,
som
vart
utgjeve
i
England
i
1843
.
Så
vidt
vi
veit
,
kom
dei
fyrste
norske
julekorta
i
1883
.
Rundt
1900
var
skikken
nokså
utbreidd
også
i
Noreg
.
Arbeidarklassen
er
den
eine
av
dei
to
hovudklassane
i
det
moderne
samfunnet
,
det
vil
seie
industrisamfunnet
og
eventuelt
det
somme
kallar
det
post
-
industrielle
samfunnet
.
Den
andre
er
borgarskapet
(
la
bourgeosie
,
bursjoasiet
)
.
Ideen
var
å
bruke
tunge
stridsvogner
saman
med
infanteriet
for
å
få
til
eit
gjennombrot
,
og
så
skulle
grupper
med
middelstunge
stridsvogner
strøyme
gjennom
gapet
og
operere
bak
fienden
sine
linjer
,
for
så
å
angripe
forsyningsliner
og
hovudkvarter
.
Dette
var
ein
viktig
del
av
britisk
doktrine
,
som
vart
teken
opp
av
tyskarane
som
ein
del
av
Blitzkrieg
-
konseptet
.
Montevideo
er
hovudstaden
i
Uruguay
og
den
klart
største
byen
med
om
lag
1
,
35
millionar
innbyggjarar
.
Byen
ligg
ved
munninga
av
Rio
de
la
Plata
og
er
ei
vikitg
hamn
.
Han
er
utfartsstad
for
fiske
i
Atlanterhavet
og
har
fleire
fiskefabrikkar
.
Namnet
sundag
tyder
soldag
og
kjem
truleg
frå
gudinna
Sol
(
eller
Sunna
)
i
norrøn
gudetru
.
Det
var
ikkje
noko
klart
skilje
mellom
desse
ulike
dialektane
,
og
fram
til
1200
-
talet
såg
ein
på
dei
som
det
same
språket
;
dansk
eller
dǫnsk
tunga
.
Dei
som
snakka
dette
språket
kunne
òg
lett
samtala
med
talarar
av
andre
germanske
språk
,
som
gammalengelsk
,
gammalsaksisk
og
andre
nedertyske
språk
.
Den
typiske
produksjonsmetoden
til
Wilson
på
Pet
Sounds
var
å
spele
inn
akkompagnementet
for
kvar
song
live
og
direkte
på
ein
firesporsopptakar
.
Lydteknikaren
hans
,
Larry
Levine
,
har
òg
fortalt
at
Wilson
miksa
desse
lydspora
på
direkten
medan
opptaket
gjekk
føre
seg
.
Som
Spector
var
Wilson
ein
pioner
når
det
gjaldt
å
nytte
«
studio
som
eit
instrument
»
.
Han
utnytta
kombinasjonen
av
forskjellige
lydar
frå
forskjellige
elektriske
instrument
og
akkompagnementet
og
nytta
effektar
som
ekko
og
Like
Spector
,
Wilson
was
a
pioneer
of
the
'
studio
as
instrument
'
concept
,
exploiting
novel
combinations
of
sounds
that
sprung
from
the
use
of
multiple
electric
instruments
og
voices
in
an
ensemble
og
combining
them
with
echo
og
gjenklang
.
Han
dobla
ofte
bass
,
gitar
og
tangentinstrument
og
blanda
dei
med
gjenklang
og
ofte
uvanlege
instrument
.
I
tillegg
til
sine
egne
sanger
frå
denne
tida
skreiv
og
/
eller
produserte
Harrison
fleire
songar
for
Ringo
Starr
(
«
It
Don
’
t
Come
Easy
»
,
«
Photograph
»
)
og
spelte
òg
på
fleire
songar
for
John
Lennon
(
«
How
Do
You
Sleep
?
»
)
,
Harry
Nilsson
(
«
You
’
re
Breakin
’
My
Heart
»
)
,
Badfinger
(
«
Day
After
Day
»
)
,
Billy
Preston
(
«
That
’
s
The
Way
God
Planned
It
»
)
og
Cheech
and
Chong
(
«
Basketball
Jones
»
)
.
Henning
har
norsk
namnedag
den
22
.
mai
og
tysk
den
11
.
juli
.
Språket
stammer
frå
vratsjada
,
eit
apabhramsaspråk
.
Gjennom
fleire
hundreår
med
muslimsk
påverknad
har
språket
teke
opp
i
seg
mange
persiske
og
arabiske
lånord
.
Young
skreiv
teksten
til
«
Ohio
»
etter
å
ha
sett
bilete
av
hendinga
i
Life
Magazine
.
[
1
]
Kvelden
då
CSN
&
Y
kom
til
Record
Plant
Studios
i
Los
Angeles
,
hadde
dei
alt
øvd
inn
songen
og
kvartetten
med
den
faste
rytmeseksjonen
sin
spelte
inn
songen
live
i
studio
på
berre
få
forsøk
.
Same
kvelden
spelte
dei
inn
den
like
direkte
B
-
sida
til
Stephen
Stills
.
I
fleire
europeiske
språk
skil
ein
ikkje
mellom
verbet
og
substantivet
,
slik
at
ein
får
ordpara
love
og
make
love
på
engelsk
,
liebe
og
lieben
på
tysk
,
amour
og
aimer
på
fransk
.
Det
tilsvarande
norske
verbet
er
«
å
elska
»
(
i
dag
i
nokon
grad
fortrengt
av
det
nyinnhenta
omgrepet
«
å
ha
sex
»
)
.
Ein
av
dei
mest
kjende
passatvindane
er
vinden
alizé
som
er
ein
jamn
og
mild
nordaustleg
vind
som
bles
over
det
sentrale
Afrika
og
Karibia
.
Frå
november
til
februar
kan
denne
vinden
føre
med
seg
kjølige
luftmassar
.
Tu
bisjbát
,
hebraisk
ט
"
ו
בשבט
,
er
ei
jødisk
høgtid
som
blir
feira
den
femtande
sjebát
.
Dagen
blir
også
kalla
«
nyår
for
tre
»
.
Han
blir
gjerne
feira
med
signingar
og
eit
måltid
der
ein
et
særskild
frukt
og
annan
grøde
.
Valakia
kom
under
ottomansk
styre
på
1400
-
talet
og
Moldavia
på
1500
-
talet
.
Dei
var
autonome
provinsar
,
og
opplevde
båe
kortare
periodar
med
sjølvstende
.
Dei
austlege
delane
av
Moldavia
(
kalla
Bessarabia
)
gjekk
til
det
russiske
imperiet
i
1812
(
delar
av
området
vart
ført
attende
etter
Paristraktaten
i
1856
)
,
den
austlege
delen
kalla
Bukovina
gjekk
til
Det
austerrikske
riket
i
1775
,
og
den
søraustlege
delen
kalla
Bugeac
gjekk
til
Det
osmanske
riket
.
Dukkarfamilien
(
Podicipedidae
)
er
den
einaste
familien
i
ordenen
dukkarfuglar
,
Podicipediformes
,
det
er
vidt
spreidde
fuglar
som
dukkar
i
ferskvatn
.
Somme
artar
vitjar
sjøen
under
migrasjon
og
overvintring
.
Her
finst
6
slekter
med
til
saman
19
nolevande
artar
.
Fem
av
desse
artane
er
utbreidd
i
Noreg
og
i
Europa
.
Ein
del
tilhengjarar
av
statskyrkjeordninga
legg
vekt
på
at
Kongen
i
kyrkjeleg
statsråd
er
eit
kyrkjeleg
organ
.
Andre
meiner
dette
organet
utøver
politisk
styring
av
kyrkja
.
Dette
er
ifølgje
Norsk
senter
for
menneskerettar
problematisk
for
kyrkja
sin
eigen
religionsfridom
.
Rhinen
(
nederlandsk
:
Rijn
,
tysk
:
Rhein
,
fransk
:
Rhin
,
italiensk
:
Reno
,
romansk
:
Rein
,
engelsk
:
Rhine
)
er
ei
av
dei
lengste
og
viktigaste
elvene
i
Europa
med
ei
lengd
på
1
 
230
km
og
med
ei
middelvassføring
på
meir
enn
2
 
000
kubikkmeter
per
sekund
.
Namet
på
Rhinen
kjem
av
det
keltiske
ordet
Renos
,
som
tyder
«
ho
/
den
som
strøymer
»
.
Tomas
har
fleire
festdagar
.
I
ortodoks
kristendom
feirer
ein
han
6
.
oktober
og
første
søndag
etter
første
påskedag
.
I
den
katolske
kyrkje
har
han
festdag
3
.
juli
.
Tidlegera
var
den
katolske
feiringa
den
21
.
desember
.
Denne
siste
datoen
er
tradisjonelt
kjend
som
Tomasmesse
i
Noreg
.
Med
Snøfrid
Svåsedotter
:
Status
i
verda
:
Husdyr
Wenlock
,
varte
frå
428
,
2
±
2
,
3
millionar
år
sidan
til
422
,
9
±
2
,
5
millionar
år
sidan
og
er
delt
inn
i
sheinwoodium
(
til
426
,
2
millionar
år
sidan
)
og
homerium
.
Han
er
kalla
opp
etter
Wenlock
Edge
i
Shropshire
i
England
.
Under
Wenlock
dukka
dei
eldste
kjende
karplantene
av
slekta
cooksonia
opp
.
Dei
meir
avanserte
og
litt
yngre
plantene
på
Gondwana
,
som
baragwanathia
indikerer
at
karplantene
har
ei
lengre
historie
,
kanskje
inn
i
tidleg
silur
eller
til
og
med
ordovicium
.
Frå
kristendommen
vart
innført
på
1000
-
talet
fram
til
midten
av
1800
-
talet
var
askenasím
stort
sett
utelukka
frå
Noreg
anna
enn
etter
spesiell
søknad
om
leidebrev
.
Etter
grunnlovsendringa
i
1851
fekk
dei
askenasiske
jødane
innreise
-
,
bu
-
og
arbeidsrett
,
og
ei
moderat
innvandring
i
dei
neste
tiåra
førte
til
etablering
av
mosaiske
trussamfunn
i
Kristiania
(
Oslo
)
og
Trondheim
.
Grunnstammen
i
desse
trussamfunna
er
askenasím
—
hovudsakleg
frå
Sverige
,
Danmark
,
Tyskland
,
Polen
og
dei
baltiske
landa
.
Mindre
busetnader
av
askenasím
fanst
òg
i
Bergen
,
Kristiansund
,
Drammen
,
Narvik
,
Tromsø
og
andre
stader
,
men
dei
fleste
av
desse
jødiske
samfunna
vart
meir
eller
mindre
utsletta
under
andre
verdskrigen
.
Nei
-
sida
vann
EF
-
avrøystinga
i
1972
,
og
Arbeidarparti
-
regjeringa
til
Trygve
Bratteli
gjekk
av
.
Senterpartiet
gjekk
partiet
inn
i
den
første
Sentrumsregjeringa
i
norsk
historie
saman
med
Kristeleg
Folkeparti
og
EU
-
motstandarane
i
Venstre
–
ei
rein
nei
-
regjering
under
leiing
av
KrF
-
leiar
Lars
Korvald
.
Regjeringa
sat
berre
eit
år
,
fram
til
Stortingsvalet
1973
.
Senterpartiet
fekk
berre
eitt
mandat
meir
enn
ved
førre
val
,
trass
i
å
ha
vore
på
den
vinnande
sida
i
EF
-
striden
.
Ein
av
konsekvensane
av
den
nye
politikken
var
å
fjerne
alle
ikkje
-
tyske
språk
frå
ålmenta
,
skular
og
akademiske
kretsar
for
å
presse
den
ikkje
-
tyske
folkesetnaden
til
å
anten
forlate
sin
nasjonale
identitet
eller
forlate
landet
.
Denne
prosessen
vart
kalla
«
germanisering
»
.
Den
strenge
germaniseringspolitikken
fekk
ofte
den
motsette
effekten
ved
å
skape
motstand
,
vanlegvis
i
form
av
heimeundervisning
og
tettare
band
i
minoritetsgruppene
.
I
kommunen
ligg
også
Rugelråen
.
Det
er
ein
canyon
som
er
cirka
seks
km
lang
som
går
i
gjennom
øvre
del
av
Ålen
.
Elva
Rugla
renn
gjennom
Rugelråen
.
Det
walisiske
språket
,
kymrisk
(
eller
walisisk
)
er
eit
keltisk
språk
som
er
nært
i
slekt
med
bretonsk
i
Bretagne
.
Det
vert
tala
av
om
lag
550
 
000
,
spesielt
i
det
nordlege
Wales
.
Slekta
herska
over
hertugdømmet
Braunschweig
-
Lüneburg
,
som
vart
til
kurfyrstedømmet
og
kongeriket
Hannover
,
og
over
Storbritannia
og
Irland
frå
Georg
I
kom
på
trona
i
1714
.
Fyrstehuset
mista
den
engelske
trona
då
dronning
Victoria
vart
gift
med
Albert
av
Sachsen
-
Coburg
-
Gotha
.
Den
engelske
kongefamilien
,
saman
med
fleire
europeiske
kongehus
,
stammar
likevel
fortsatt
frå
denne
slekta
.
Når
ei
ionisk
eller
polar
forbinding
kjem
i
kontakt
med
vatn
blir
ho
omringa
av
vassmolekyl
.
Sidan
vassmolekyla
er
relativt
små
kan
dei
heilt
omringa
eit
oppløst
molekyl
.
Den
delvis
negativt
ladde
sida
(
oksygenet
)
av
vassmolekyla
blir
trukke
til
dei
positivt
ladde
delene
av
det
som
er
oppløyst
,
og
motsatt
for
den
positive
sida
(
hydrogenet
)
.
Sekularisme
er
da
primært
den
oppfatninga
at
politiske
forhold
bør
diskuterast
uavhengig
av
religion
.
Det
er
såleis
ei
sekularistisk
holdning
at
stat
og
kyrkje
bør
skiljast
åt
,
til
fordel
for
begge
,
og
religionane
blir
med
det
også
formelt
likestilte
.
Under
feltarbeidet
på
Bremnes
fann
han
ut
at
kvar
person
var
medlem
i
ulike
sosiale
felt
.
Desse
var
delte
opp
i
territorium
,
uformelle
nettverk
,
industri
og
fiske
.
Nokre
gonger
bestemte
medlemskap
i
sosiale
felt
kva
ein
skulle
gjera
.
Når
folk
møttest
i
bedehuset
sat
ein
etter
kvar
ein
kom
frå
,
i
bryllup
sat
ein
med
familien
eller
naboar
.
Ein
regel
var
at
folk
berre
hadde
personlege
kontaktar
med
andre
på
same
sosiale
nivå
.
Barnes
spådde
at
desse
skilnadene
ville
auka
etterkvart
som
fleire
tok
høgare
utdanning
.
Ein
har
klart
å
skapa
metallisk
xenon
ved
hjelp
av
eit
trykk
på
fleire
gigapascal
.
Xenonmolekyl
kan
òg
danna
innesluttingssambindingar
med
vatn
dersom
dei
blir
fanga
i
eit
nettverk
av
vassmolekyl
.
Andre
periodar
igjen
vart
definert
av
geologar
frå
andre
land
.
Trias
vart
til
dømes
namngjeve
i
1834
av
den
tyske
geologen
Friedrich
Von
Alberti
.
Jura
vart
namngjeve
av
den
franske
geologen
Alexandre
Brogniart
etter
Jurafjella
.
Jordbruk
:
Det
som
vanlegvis
blir
peika
på
som
hovudårsak
til
avskoging
både
før
og
no
er
det
som
blir
karakterisert
som
dårlege
jordbruksteknikkar
,
slik
som
svibruk
,
skiftjordbruk
og
overbeiting
.
Dette
blir
nemnd
som
grunn
i
FAO
sine
rapportar
,
og
Grainger
(
1996
:
183
)
skriv
at
«
large
areas
of
savanna
woodland
undoubtedly
result
from
prolonged
human
disturbance
which
continues
to
this
day
»
.
Jordbruk
er
det
Grainger
legg
vekt
på
som
«
human
disturbance
»
.
I
denne
samanhengen
ser
det
ut
til
at
Grainger
har
det
som
av
Fairhead
&
Leach
(
1998
)
blir
kalla
«
the
orthodox
view
»
,
at
jordbruk
har
gjort
store
område
i
særleg
Vest
-
Afrika
om
til
savanne
.
I
sin
studie
i
Kissidougou
(
Fairhead
&
Leach
1995
)
har
dei
derimot
vist
at
prosessen
har
vore
heilt
omvendt
.
Bøndene
har
faktisk
gjort
savanne
om
til
skog
!
Dette
brukar
dei
også
i
sin
studie
av
Vest
-
Afrika
(
Fairhead
&
Leach
1998
)
.
Der
finn
dei
at
store
område
i
Elfenbeinskysten
som
i
dag
blir
sett
på
som
«
naturleg
skog
»
i
ein
«
skogssone
»
trua
av
avskoging
,
truleg
er
omgjort
frå
skogsavanne
til
skog
det
siste
hundreåret
.
Det
var
Lauritz
Johnson
som
bad
Prøysen
om
å
lage
nokre
barneviser
til
jul
for
radio
.
Ei
av
visene
Prøysen
skreiv
,
var
«
Musevisa
»
.
[
1
]
Han
debuterte
i
radioen
med
denne
songen
i
ein
barnetime
leia
av
Onkel
Lauritz
.
[
2
]
Status
i
verda
:
Husdyr
Då
forgjengaren
til
Europa
kolliderte
med
Nord
-
Amerika
,
førte
kollisjonen
til
folda
kystsediment
som
hadde
akkumulert
sidan
kambrium
utafor
austkysten
av
Nord
-
Amerika
og
vestkysten
av
Europa
.
Denne
hendinga
er
den
kaledonske
orogenesen
,
ein
stor
fjelldanning
som
strekte
seg
frå
New
York
i
USA
gjennom
Europa
og
Grønland
til
Noreg
,
som
då
alle
hang
i
saman
.
Mot
slutten
av
silur
fall
havnivået
igjen
,
noko
evaporittar
i
bekkenet
frå
Michigan
til
Vest
-
Virginia
er
bevis
på
,
og
dei
nye
fjellkjeden
vart
raskt
erodert
.
Teayselva
,
som
rann
ut
i
det
grunne
midtkontinentale
havet
,
eroderte
lag
frå
ordovicium
og
etterlet
spor
i
silur
-
laget
inord
i
Ohio
og
Indiana
.
I
dag
er
valsen
delt
opp
i
fleire
typer
,
der
engelsk
vals
og
wienervals
er
internasjonale
turneringsdansar
.
I
hovudsak
bokmålswikipediaen
,
art
.
Germanerne
,
som
lesen
25
.
november
2008
.
Kilimanjaro
er
eit
fjell
nordaust
i
Tanzania
.
Det
er
den
høgaste
fjelltoppen
i
Afrika
.
Toppen
,
«
Uhuru
»
på
kraterkanten
er
5895
meter
over
havet
.
Kilimanjaro
er
verdens
høgaste
frittståande
fjell
.
Vulkanen
Kilimanjaro
er
ikkje
utdøydd
,
men
slepp
ut
gassar
frå
krateret
på
toppen
.
Det
er
likevel
ikkje
venta
at
Kilimanjaro
kjem
til
å
kollapsa
og
komma
med
eit
nytt
utbrot
slik
som
Mount
St
.
Helens
.
Fleire
mindre
kollapsar
og
jordras
har
gått
føre
seg
tidlegare
.
Eit
av
desse
jordrasa
skapte
området
kjent
som
«
den
vestlege
sprekken
»
.
Côtes
-
d
'
Armor
(
bretonsk
:
Aodoù
-
an
-
Arvor
)
er
eit
departementet
nordvest
i
Frankrike
.
Departementet
ligg
nord
i
regionen
Bretagne
.
Påverknad
av
dei
som
skal
stemme
skjer
oftast
gjennom
truslar
eller
lokkemiddel
/
betaling
,
og
at
ein
hindrar
enkelte
kandidatar
i
å
presentere
sitt
syn
i
media
.
Forstyrring
av
stemmegjevinga
kan
skje
ved
at
ein
hindrar
folk
i
å
nå
stemmelokalet
,
at
ein
tettar
stemmeurnene
,
at
ein
plasserer
ut
falske
stemmeurner
,
at
ein
gjev
falske
stemmer
,
eller
ved
at
ein
manipulerer
manntalet
slik
at
folk
som
har
stemmerett
likevel
ikkje
får
stemme
.
Oppteljinga
kan
påverkast
gjennom
forkasting
eller
underkjenning
av
ugyldige
stemmer
under
oppteljinga
eller
at
ein
påstår
at
ein
har
«
mista
»
stemmer
.
Ved
elektroniske
val
kan
ein
hindre
stemmer
i
å
verte
talde
,
eller
ein
kan
programmere
rutinar
slik
at
stemmene
vert
registrerte
på
feil
personar
.
Det
neste
albumet
til
Dylan
var
Nashville
Skyline
(
1969
)
og
det
var
eit
nesten
mainstream
countryalbum
med
musikarar
frå
Nashville
med
Dylan
på
fyldig
vokal
,
ein
duett
med
Johnny
Cash
og
hitsingelen
«
Lay
Lady
Lay
»
.
Denne
songen
hadde
første
vorte
skriven
for
filmen
Midnight
Cowboy
,
men
vart
i
siste
augneblikk
fjerna
.
[
95
]
I
mai
1969
var
Dylan
med
i
første
episode
av
det
nye
fjernsynsprogammet
til
Johnny
Cash
i
ein
duett
med
Cash
på
«
Girl
from
the
North
Country
»
,
«
I
Threw
It
All
Away
»
og
«
Living
the
Blues
»
.
Dylan
reiste
så
til
England
og
var
hovudattraksjonen
på
Isle
of
Wight
-
festivalen
den
31
.
august
1969
,
etter
å
ha
avslått
Woodstockfestivalen
,
som
var
langt
nærare
heimen
hans
.
[
96
]
Gurbanguly
Mälikgulyýewiç
Berdimuhammedow
,
fødd
1957
,
er
ein
turkmensk
politikar
og
president
i
Turkmenistan
sidan
14
.
februar
2007
.
Før
det
hadde
han
vore
fungerande
president
sidan
21
.
desember
2006
.
Verket
produserte
mest
flasker
,
men
også
kavl
,
særleg
i
den
siste
perioden
.
Kavl
merka
F
skal
vere
frå
Flesland
Glassverk
.
Etter
Koranen
(
kap
.
3
.
30
)
var
Adam
og
Noa
,
Abrahams
hus
og
Imrams
hus
utvalde
av
Gud
,
framfor
all
verda
,
og
kona
til
Imram
vigde
dottera
si
,
Maria
,
til
Gud
.
Gud
påla
Sakarja
(
far
til
profeten
Johannes
)
å
ta
seg
av
Maria
,
og
ho
fekk
ein
vakker
oppvekst
.
Ho
levde
som
ei
rettvis
kvinne
,
og
ho
heldt
på
møydommen
.
Ein
gong
kom
englane
til
henne
med
bod
om
at
ho
skulle
føde
eit
Ord
frå
Gud
sjølv
,
Jesus
Kristus
,
og
at
han
skulle
bli
høgt
æra
i
denne
verda
og
i
den
neste
.
Maria
forstod
ikkje
korleis
det
kunne
gå
til
,
når
ingen
mann
hadde
rørt
henne
.
Då
svarte
Gud
at
det
vert
så
;
Gud
skapar
det
han
vil
.
Maria
vart
svanger
,
og
ho
trekte
seg
attende
til
ein
avsides
stad
.
Der
fødde
ho
Jesus
under
eit
palmetre
.
Då
Maria
kom
heim
med
barnet
,
meinte
folk
ho
hadde
ført
skam
over
familien
.
Då
sa
barnet
at
han
var
Guds
tenar
og
profet
,
velsigna
av
Gud
,
og
at
Gud
hadde
pålagt
han
å
leve
i
bøn
og
gjere
godt
mot
folk
-
og
mot
mor
si
.
Indoeuropeiske
språk
er
ein
språkfamilie
som
består
av
10
ulike
språkgreiner
,
til
saman
ca
.
443
språk
(
etter
SIL
)
,
og
som
tradisjonelt
har
vorte
snakka
i
eit
område
frå
India
(
tidlegare
også
Kina
)
til
Europa
.
Etter
den
europeiske
koloniseringa
frå
1500
-
talet
og
framover
blir
indoeuropeiske
språk
snakka
i
alle
verdsdelar
,
av
meir
enn
2
,
5
milliardar
morsmålstalarar
.
Hyllestad
er
eit
kyrkjesokn
i
Ytre
Sogn
prosti
,
og
det
var
til
2004
eit
prestegjeld
.
Prestetenesta
i
Hyllestad
vert
no
leia
av
prosten
i
Ytre
Sogn
prosti
,
og
prestegjeldet
er
nedlagt
.
Prestegjeldet
vart
danna
i
1861
av
sokna
Hyllestad
og
Øn
som
vart
overførde
frå
Askvoll
prestegjeld
og
Bø
som
vart
overførd
frå
Lavik
prestegjeld
.
[
8
]
Fram
til
2001
var
det
tre
sokn
i
Hyllestad
prestegjeld
,
Bø
sokn
,
Hyllestad
sokn
og
Øn
sokn
,
men
då
vart
dei
tre
slegne
saman
til
eitt
felles
Hyllestad
sokn
.
[
9
]
Det
er
tre
kyrkjer
i
soknet
;
Bø
kyrkje
frå
1868
på
Bø
ved
Bøfjorden
,
Hyllestad
kyrkje
frå
1880
i
Hyllestad
ved
Hyllestadfjorden
og
Øn
kyrkje
frå
1958
på
Sørbøvåg
på
nordsida
av
Åfjorden
.
Skjelettet
består
av
særs
lette
bein
.
Det
har
store
luftfylte
holrom
som
er
kopla
til
andedrettssystemet
,
kalla
pneumatiske
hòl
.
[
21
]
Kraniet
er
samanvakse
og
har
ingen
skøytar
,
suturar
.
Augehola
er
store
og
skilt
av
ein
beinvegg
,
septum
.
Ryggsøyla
har
halsdel
,
brystdel
,
hoftedel
og
bakparti
.
Talet
på
halsvirvlar
varierer
frå
art
til
art
.
Virvlane
lengst
bak
har
vakse
saman
med
bekkenet
og
dannar
synsacrum
.
Ribbeina
er
utflata
,
brystbeinet
særs
stort
og
er
feste
for
kraftige
flygemusklar
.
Framlemmene
er
modifisert
til
venger
.
[
22
]
To
av
dei
største
fengsla
i
London
,
Pentonville
og
kvinnefengslet
Holloway
,
ligg
i
Islington
.
Den
belgiske
kongen
og
den
belgiske
adelen
,
som
òg
tente
enorme
summar
på
gummiutvinninga
,
freista
i
det
lengste
å
skjula
som
gjekk
føre
seg
i
Kongo
,
men
etter
kvart
førte
rapportar
om
gjentekne
overgrep
mot
lokalfolkesetnaden
til
ei
internasjonal
protestrørsle
mot
Fristaten
Kongo
,
og
i
1908
kravde
den
belgiske
regjeringa
at
kongen
avsto
landområdet
til
Belgia
.
Staten
vart
etter
dette
kjend
som
Belgisk
Kongo
.
Det
har
vorte
gjort
mange
forsøk
på
å
vise
at
dei
indoeuropeiske
språka
er
i
slekt
med
andre
språk
,
men
ingen
av
desse
framlegga
har
vorte
allment
aksepterte
.
Eit
prosjektil
som
fell
inn
mot
overflata
til
jorda
har
ei
hastigheit
på
minst
11
,
6
km
/
s
.
Ettersom
rørslemengda
veks
som
kvadratet
av
hastigheita
,
får
prosjektilet
meir
sprengkraft
enn
konvensjonelt
kjemisk
sprengstoff
og
massive
objekt
kan
lett
få
same
sprengkraft
som
ei
atombombe
.
Årleg
registrerer
seismografar
nokre
eksplosjonar
på
fleire
kilotonn
,
vanlegvis
ute
til
havs
.
På
Irland
dannar
O
'
eit
farsnamn
:
O
'
Neill
tyder
sonen
til
Neill
.
Vedvarande
regn
kan
føre
til
flaum
over
store
område
,
medan
kraftige
byger
kan
føre
til
brå
,
lokale
flaumar
.
Dei
fleste
europeiske
språk
har
i
dag
eit
namn
på
mars
som
minner
om
det
latinske
martius
,
til
dømes
maart
på
nederlandsk
,
mars
på
fransk
eller
marzo
på
spansk
.
Amnesty
International
sin
visjon
er
ei
verd
der
ein
kvar
nyt
godt
av
alle
rettane
i
verdsfråsegna
om
menneskerettane
og
andre
internasjonale
menneskerettsstandardar
.
I
sitt
arbeid
for
å
auke
respekten
for
alle
menneskerettane
,
etterforskar
og
aksjonerer
Amnesty
International
for
å
motvirka
og
stogge
grove
overgrep
mot
retten
til
fysisk
og
mental
integritet
,
samvits
-
og
ytringsfridom
og
fridom
frå
diskriminering
.
.
Ingan
må
utan
lov
og
rett
arresterast
,
setjast
i
fengsel
eller
visast
ut
or
landet
.
I
Noreg
er
det
ortodokse
kyrkjelydar
både
under
Det
økumeniske
patriarkatet
i
Konstantinopel
og
Moskvas
og
heile
Russlands
patriarkat
samd
det
serbiske
patriarkatet
og
nokre
andre
.
Det
var
i
2008
9
ortodokse
prestar
og
ein
diakon
som
budde
fast
i
Noreg
.
Kommunikasjons
-
og
transportsystemet
i
Sverige
er
vesentlege
element
i
landet
sin
velutbygde
infrastruktur
.
Nokre
land
let
ein
ha
statsborgarskap
i
fleire
land
,
andre
tillet
bare
eitt
statsborgarskap
.
Noreg
er
blant
dei
sistnemnde
.
Dette
og
anna
som
gjeld
norsk
statsborgarskap
er
fastsett
i
statsborgarloven
.
Utvikling
i
nettoopplag
.
[
1
]
Vest
-
Virginia
(
engelsk
West
Virginia
)
er
ein
delstat
i
USA
.
Hovudstaden
er
Charleston
.
Offisielle
språk
er
språk
som
etter
lova
i
eit
land
skal
nyttast
i
offisiell
korrespondanse
og
dokumentasjon
.
Om
eit
land
har
fleire
offisielle
språk
,
kan
det
vere
reglar
for
kva
språk
som
kan
,
skal
eller
bør
nyttast
i
ulike
samanheng
.
Europeisk
geografi
I
1882
møtte
Amalie
Alver
den
danske
forfattaren
Erik
Skram
i
50
-
årsdagen
til
Bjørnstjerne
Bjørnson
på
Aulestad
i
Oppland
.
[
4
]
Etter
dette
reiste
dei
til
Kristiania
og
var
der
nokre
dagar
.
Problemet
var
at
Amalie
budde
i
Kristiania
og
Erik
i
København
.
Dei
møttest
difor
svært
sjeldan
før
Amalie
i
1884
gifte
seg
med
den
eitt
år
yngre
Erik
og
flytte
til
København
.
På
denne
tida
skaut
karrieren
til
Amalie
fart
.
Ho
debuterte
som
romanforfattar
med
Constance
Ring
i
1885
i
kommisjon
hjå
Huseby
&
co
.
i
Kristiania
.
Boka
skulle
opphavleg
utgjevast
på
Gyldendal
i
København
og
var
ferdig
trykt
hjå
dei
då
forleggjaren
ville
at
ho
skulle
stryke
nokre
avsnitt
som
han
meinte
var
støytande
.
Dette
ville
ho
ikkje
,
og
måtte
difor
betale
trykkjeutgiftene
sjølv
hjå
Huseby
&
co
.
[
6
]
Ho
fekk
dermed
ein
vanskeleg
start
på
forfattarkarrieren
,
og
det
var
ikkje
før
med
Professor
Hieronimus
i
1895
at
ho
fekk
ei
bok
utgjeven
på
det
prestisjetunge
Gyldendalske
Boghandels
Forlag
i
København
.
stykke
for
stykke
,
soleis
som
det
heng
saman
,
Da
desse
kvite
gardane
vart
utnemnde
til
regjeringstroppar
den
26
.
januar
1918
syntest
det
klart
for
arbeidarrørsla
at
den
borgarlege
regjeringa
førebudde
seg
på
å
slå
dei
ned
med
makt
.
Den
andre
typen
sanning
er
den
formale
eller
logiske
.
Denne
kan
definerast
utan
å
vise
til
røyndomen
,
og
hevdar
at
ei
utsegn
kan
kallast
(
logisk
)
sann
viss
sanninga
hennar
kan
deduserast
frå
andre
utsegner
eller
reglar
som
skal
vere
sanne
.
Bahri
-
mamelukkane
auka
Egypt
si
makt
og
prestisje
,
og
Kairo
voks
til
å
bli
ein
av
dei
leiande
byane
i
verda
.
Etter
at
Bagdad
blei
plyndra
av
mongolane
blei
Kairo
den
viktigaste
byen
i
den
islamske
kulturkretsen
.
Karooplatået
og
Drakenbergfjella
skil
kysten
frå
dei
tørre
,
indre
områda
.
KwaZulu
-
Natal
kan
få
ein
god
del
regn
om
hausten
og
våren
.
Drakenbergfjella
kan
bli
nokså
kalde
om
vinteren
,
men
dagtemperaturen
kjem
vanlegvis
over
10
 
°
C
.
Om
sommaren
kan
områda
nord
for
Lesotho
få
torevêr
dagleg
—
av
og
til
svært
kraftige
med
alvorlege
haglbyger
.
Desse
kan
produsere
hagl
på
storleik
med
golfballar
,
og
av
og
til
tornadoar
.
Ettermiddagsbygene
flyttar
seg
vanlegvis
austover
over
Highveld
og
når
fram
til
Pretoria
og
Johannesburg
om
kvelden
,
men
sjeldan
så
langt
som
til
Lowveld
.
Pretoria
har
ein
normal
årsnedbør
på
784
mm
,
medan
Johannesburg
har
710
mm
.
Lowveld
har
varme
somrar
,
med
temperaturar
godt
over
30
 
°
C
.
Vintrane
er
milde
og
om
nettene
vert
det
sjeldan
frost
.
Robert
Kennedy
støtta
aktivt
den
amerikanske
borgarrettsrørsla
og
var
ein
viktig
politisk
støttespeler
for
denne
.
Bandet
nådde
eit
dødpunkt
og
Crosby
og
Nash
valte
å
slå
seg
saman
igjen
,
og
skapte
duoen
Crosby
&
Nash
,
som
ofte
turnerte
i
lag
.
Dei
signerte
ein
platekontrakt
med
ABC
Records
og
gav
ut
to
studioalbum
,
Wind
On
The
Water
i
1975
og
Whistling
Down
the
Wire
i
1976
.
Dei
heldt
fram
med
støttebandet
kalla
The
Section
frå
den
første
plata
deira
.
Desse
spelte
for
mange
andre
artistar
i
70
-
åra
,
som
Carole
King
,
James
Taylor
og
Jackson
Browne
,
i
tillegg
til
konsertalbumet
til
CN
,
kalla
Crosby
-
Nash
Live
frå
1977
.
Crosby
og
Nash
medverka
òg
på
mange
andre
artistar
sine
plater
,
som
Taylor
sin
«
Mexico
»
og
Joni
Mitchell
sin
«
Free
Man
In
Paris
»
.
Den
digitale
utgåva
omfattar
ikkje
det
18
.
bandet
med
matrikkelnamn
frå
Finnmark
.
Han
vart
fødd
på
garden
Berge
på
Rauland
i
1881
.
Mor
hans
,
Sigrid
,
var
syster
av
Aslaug
Rikardsdotter
Groven
,
mor
til
komponisten
Eivind
Groven
.
I
dag
(
pr
.
1
.
oktober
2009
)
bruker
81
169
elevar
i
grunnskulen
(
1
.
-
10
.
klassetrinn
)
nynorsk
,
mot
531
781
elevar
som
bruker
bokmål
.
Prosentvis
utgjer
dette
13
,
2
%
.
New
England
omfattar
desse
delstatane
:
Ski
er
avlange
,
tynne
plankar
til
å
gli
på
snø
med
.
Ski
har
to
fordelar
:
Dei
fordeler
vekta
utover
eit
større
område
,
slik
at
ein
ikkje
fell
gjennom
snøen
,
og
dei
gjev
gli
,
slik
at
ein
kan
koma
seg
fortare
av
garde
.
Elektromagnetisme
har
eit
stort
bruksområde
.
Dersom
eit
magnetfelt
påverkar
ein
leiar
,
vert
det
indusert
ei
spenning
i
leiaren
,
slik
at
det
går
straum
i
han
,
som
t
.
d
.
i
ein
generator
.
Motsett
kan
straum
gjennom
ein
leiar
skapa
kraftige
magnetfelt
som
påverkar
store
eller
små
lekamar
.
der
x
,
y
og
z
er
koordinatar
i
rommet
.
Trykkgradienten
er
då
ein
vektor
definert
som
Ho
var
dotter
av
Henrik
VIII
og
Anne
Boleyn
.
Ho
var
halvsyster
til
dronning
Maria
I
.
Ingen
skal
haldast
i
slaveri
eller
trældom
.
Slaveri
og
slavehandel
av
alle
slag
er
forbode
.
Lat
namnet
ditt
helgast
;
Macao
vart
grunnlagd
som
ein
portugisisk
koloni
i
1557
og
vart
eit
viktig
handelssentrum
.
Staden
miste
mykje
av
statusen
då
britane
grunnlagde
Hongkong
like
attved
.
Etter
den
portugisiske
revolusjonen
i
1974
oppretta
Kina
og
Portugal
diplomatisk
samband
og
byrja
forhandla
om
statusen
åt
Macao
.
I
1979
vart
Macao
eit
kinesisk
territorium
under
portugisisk
forvaltning
.
Etter
fleire
tingingar
i
1987
vart
det
slutta
at
Macao
skulle
gjevast
til
Kina
i
1999
,
med
di
det
vart
eit
serskilt
administrativt
område
.
Metanol
vert
brukt
til
:
Jewish
Renewal
(
en
.
for
‘
jødisk
fornying
’
)
,
òg
stundom
kalla
nyḥasidisme
,
er
ei
primært
nordamerikansk
jødisk
religiøs
rørsle
som
har
utspring
i
ḥasidisme
,
men
med
sterk
vekt
på
likestilling
mellom
kjønna
,
vekt
på
fredsarbeid
og
miljøvern
,
sterke
synkretistiske
drag
og
med
ei
forståing
av
jødedommen
som
«
ein
religiøs
sivilisasjon
i
stadig
utvikling
»
—
ei
forståing
som
er
lånt
frå
rekonstruksjonistisk
jødedom
.
Dei
viktigaste
leiarane
i
Jewish
Renewal
-
rørsla
er
Zalman
Schachter
-
Shalomi
og
Arthur
Waskow
.
Kristne
vanar
og
tradisjonar
og
religiøse
uttrykk
hadde
på
denne
tida
drastisk
endra
dagleglivet
til
innbyggjarane
i
keisarriket
,
i
sterk
kontrast
til
det
heidenske
oldtids
Romarriket
.
Innanfor
kristendommen
hadde
det
vakse
fram
eit
skilje
mellom
den
monofysittiske
i
dei
sørlege
provinsane
og
den
kalkedonske
ortodokse
i
dei
nordlege
.
Tapet
av
dei
sørlege
provinsane
til
arabarane
gjorde
at
ortodoksien
blei
styrkt
i
det
resterande
keisarriket
.
Stearin
er
den
vanlegast
brukte
komponenten
i
levande
lys
.
til
turkmenar
,
til
tadjikar
Kalifatet
kombinerte
fire
funksjonar
.
De
ulike
regjeringsrollene
,
som
vanlegvis
er
distinkte
funksjonar
i
dag
,
var
:
Opne
landskap
gjorde
at
dyra
vokste
seg
større
enn
dei
hadde
gjort
tidlegare
i
paleogen
.
Sjølivet
vart
relativt
moderne
og
det
same
vart
virveldyrfaunaen
på
land
.
Dette
var
truleg
meir
eit
resultat
av
at
dei
eldre
formene
døydde
ut
enn
av
at
meir
moderne
former
utvikla
seg
.
Dei
siste
dagars
heilage
,
ofte
kalla
mormonarar
,
er
ei
fellesnemning
for
fleire
religiøse
samfunn
som
byggjer
på
læra
til
den
amerikanske
predikanten
Joseph
Smith
og
profetiane
han
hevda
å
ha
motteke
.
Dei
ser
på
seg
sjølv
som
kristne
,
og
lære
deira
(
ofte
omtala
som
mormonisme
)
byggjer
på
kristendommen
,
men
forheld
seg
til
fleire
tilleggsopenberringar
til
Bibelen
.
Dei
ulike
samfunna
legg
gjerne
vekt
på
familieliv
og
sosialt
samvær
med
kyrkjelyden
,
og
utfører
sine
sakrament
i
tempel
.
Hovudboka
til
Dei
siste
dagars
heilage
er
Mormons
bok
.
Songen
er
basert
på
ein
8
-
taktsblues
og
vart
skrive
av
Thomas
Durden
,
som
då
var
steel
-
gitarist
i
Smiling
Jack
Herring
and
his
Swing
Billies
,
[
2
]
og
Mae
Boren
Axton
,
ei
lærerinne
i
Jacksonville
i
Florida
og
mor
til
musikar
og
skodespelar
Hoyt
Axton
.
Elvis
Presley
fekk
medlåtskrivarkredit
for
endringar
han
gjorde
då
han
spelte
inn
songen
.
[
3
]
I
eit
intervju
har
Durden
sagt
at
han
ikkje
kjende
songen
igjen
etter
at
Elvis
hadde
gjort
endringar
til
songen
i
studio
,
som
tempoendring
,
frasering
,
tekst
og
det
totale
lydbilete
.
After
the
Gold
Rush
vart
nymastra
og
gjeven
ut
på
HDCD
i
2009
.
Helgemesse
er
opphaveleg
ein
minnedag
for
alle
helgenar
.
Pave
Gregor
IV
la
feiringa
av
dagen
til
1
.
november
.
Framfor
EU
-
valet
i
1994
samla
organisasjonen
mange
medlemmer
og
stod
sentralt
i
grasrotopprøret
mot
innmelding
i
unionen
.
I
1963
danna
Bill
Evans
ei
ny
gruppe
saman
med
Larry
Bunker
og
Chuck
Israels
.
Evans
heldt
seg
stort
sett
til
trioformatet
livet
ut
,
i
triogrupper
med
Eddie
Gomez
og
Marty
Morell
,
Gomez
og
Eliot
Zigmund
,
Bassisten
Michael
Moore
og
Philly
Joe
Jones
og
til
slutt
Marc
Johnson
og
Joe
LaBarbera
.
Liturgi
,
frå
gresk
Λειτουργια
(
leitourgia
)
,
«
arbeid
for
allmennheiten
»
er
eit
omgrep
som
viser
til
ein
fast
måte
å
gjennomføra
ei
særskild
religiøs
rite
på
,
til
dømes
ordval
,
rørsler
,
førebuingar
og
klede
som
er
viktige
for
denne
rita
.
Omgrepet
blei
først
brukt
om
gudstenester
innan
kristendommen
,
men
det
er
òg
mogleg
om
å
snakka
om
ein
jødisk
liturgi
for
synagogeseremoniar
og
ein
muslimsk
liturgi
for
den
daglege
bøna
.
Me
a
zebr
kalz
bara
.
(
„
Eg
et
mykje
brød
.
“
<
„
EG
et
mykje
brød
.
“
<
histor
.
„
eg
,
som
(
egf
)
et
mykje
brød
.
“
)
Når
ein
tenkjer
på
musketerane
,
både
på
Dumas
'
forteljingar
og
alle
attforteljingar
seinare
,
er
det
biletet
av
elegante
sverdsvingarar
som
opptrer
.
Noko
kuriøst
kan
ein
peike
på
at
ein
musketer
faktisk
er
ein
soldat
som
ber
ein
muskett
som
er
eit
gevær
!
Færøysk
er
,
saman
med
islandsk
og
nokre
norske
målføre
,
det
einaste
nordiske
målet
,
som
ennå
har
dei
fire
germanske
kasusa
:
nominativ
,
akkusativ
,
dativ
og
genitiv
.
Genitiv
blir
i
moderne
færøysk
for
det
meste
berre
brukt
i
faste
uttrykk
.
UTC
gjev
døgnet
timar
fra
00
til
23
og
vert
ofte
nytta
for
å
refere
til
tidssoner
og
gjev
då
avviket
frå
tida
ved
nullmeridianen
.
UTC
er
dermed
etterfølgaren
til
GMT
(
Greenwich
Mean
Time
)
.
Dagen
er
ei
av
dei
tolv
store
høgtidene
i
den
ortodokse
kyrkja
,
og
ein
«
Principal
Feast
»
i
den
anglikanske
.
Framføringa
i
Tempelet
er
rekna
som
eit
av
«
Dei
glederike
mysteria
»
på
den
katolske
rosenkransen
.
I
liturgisk
samanheng
kan
han
markera
slutten
på
jule
-
eller
epifanitida
.
Orne
høyrer
i
dag
til
regionen
Basse
-
Normandie
og
grenser
til
departementa
Eure
,
Eure
-
et
-
Loir
,
Sarthe
,
Mayenne
og
Calvados
.
Det
er
det
einaste
departementet
i
Normandie
som
ikkje
grenser
til
sjøen
.
Øya
har
fem
fjell
,
desse
er
Lokki
(
755
m
)
,
Háfjall
(
647
m
)
,
Borðoyarnes
(
392
m
)
,
Depilsknúkur
(
680
m
)
og
Hálgafelli
(
503
m
)
.
Den
spede
starten
til
velferdsstaten
kom
som
ei
reformbølgje
frå
slutten
av
1800
-
talet
,
og
var
ein
reaksjon
på
dette
systemet
.
Det
var
på
denne
tida
ein
først
byrja
å
snakke
om
velferdsstaten
,
sjølv
om
opphavet
til
omgrepet
er
uklårt
.
[
1
]
Den
tyske
kanslaren
Otto
von
Bismarck
var
tidleg
ute
med
å
fremje
sosiale
forsikringsordningar
.
Ei
viktig
årsak
til
dette
var
ynskjet
om
å
sikre
sosial
stabilitet
og
ro
.
I
denne
tida
stod
både
folkeleg
opprør
og
rivaliserande
venstreorienterte
ideologiar
fram
som
trugande
for
den
politiske
eliten
.
Velferdsstaten
vart
eit
middel
for
å
hjelpe
dei
fattigaste
og
tekkjast
folkemassane
.
Desse
ordningane
vart
difor
ofte
oppretta
som
fond
der
arbeidarar
og
arbeidsgjevarar
saman
stod
for
finansieringa
.
På
same
tid
som
Crosby
vart
sparka
frå
The
Byrds
,
møtte
han
den
då
arbeidsløyse
Stephen
Stills
på
ein
fest
heime
hos
(
Mama
)
Cass
Elliot
i
California
i
mars
1968
og
dei
to
starta
å
møte
og
spele
litt
i
lag
.
Dei
kom
etter
saman
med
Graham
Nash
,
som
forlet
det
suksessrike
bandet
sitt
The
Hollies
for
å
spele
med
Crosby
og
Stills
.
Konserten
deira
på
Woodstock
Music
og
Art
Fair
i
august
1969
var
faktisk
den
andre
konserten
deira
i
lag
nokon
gong
.
Whitten
spelte
gitar
og
song
på
det
andre
albumet
til
Young
,
Everybody
Knows
This
is
Nowhere
,
som
er
tilskriven
Neil
Young
with
Crazy
Horse
.
Sjølv
om
rolla
hans
var
å
akkompagnere
,
song
Whitten
opningssporet
«
Cinnamon
Girl
»
side
om
side
med
Young
,
og
på
dei
to
episke
songane
«
Down
By
the
River
»
og
«
Cowgirl
in
the
Sand
»
glei
gitarane
deira
over
i
kvarandre
.
Desse
songane
skulle
få
innverknad
på
grunge
-
bølgja
i
1990
-
åra
og
alle
tre
songane
vart
av
dei
mest
kjende
til
Young
.
Andre
dokument
gjev
andre
og
tydelegare
definisjonar
,
som
OAU
-
konvensjonen
av
1969
og
Cartagena
-
erklæringa
av
1984
.
Særleg
er
det
tatt
med
at
frykt
for
valdsbruk
i
krigssituasjonar
gjev
flyktningestatus
.
Det
er
òg
venta
at
den
nye
norske
utlendingsloven
vil
gje
ein
noko
anna
definisjon
.
Dei
neste
månadane
oppstod
mange
nye
punkrockband
,
ofte
direkte
inspirert
av
Sex
Pistols
.
[
86
]
Av
kvinner
i
London
som
stod
sentralt
i
miljøet
finn
ein
Siouxsie
&
the
Banshees
og
X
-
Ray
Spex
og
jentebanda
The
Slits
.
The
Adverts
hadde
ein
kvinneleg
bassist
.
Andre
grupper
var
Subway
Sect
,
Eater
,
The
Subversives
,
London
og
Chelsea
,
som
raskt
vart
til
Generation
X
.
Andre
stader
i
Storbritannia
dukka
band
som
Sham
69
og
Penetration
opp
.
20
.
-
21
.
september
vart
100
Club
Punk
Festival
halde
i
London
med
dei
fire
store
britiske
punkrockgruppene
,
samt
Stinky
Toys
frå
Paris
,
det
første
punkrockbandet
frå
eit
ikkje
-
engelskspråkleg
land
.
Siouxsie
&
the
Banshees
og
Subway
Sect
debuterte
på
festivalen
.
[
87
]
Fargen
minner
om
gull
og
står
då
òg
for
denne
valøren
innan
heraldikken
.
Han
har
lenge
vore
eit
symbol
på
rikdom
og
lukke
i
Austen
.
Mellom
anna
stod
han
for
den
kinesiske
keisarfamilien
,
og
det
var
forbode
for
vanlege
folk
å
bera
gule
klede
.
I
Sør
-
Asia
blir
gult
i
form
av
gurkemeie
brukt
i
religiøse
ritual
for
å
bringa
lukke
,
og
buddhistiske
munkar
kler
seg
ofte
i
gulfarga
klede
.
Som
regel
kan
ein
ikkje
enkelt
stoppa
lyden
som
kjem
ut
gjennom
pipa
,
og
sekkepipemusikk
er
ofte
legato
,
utan
pause
mellom
notene
.
For
å
bryta
opp
notene
kan
ein
bruka
korte
føreslag
.
Nokre
sekkepiper
har
ende
som
kan
lukkast
,
i
nokre
høve
mot
beinet
til
den
som
speler
.
I
Gilgamesj
får
ein
opplysingar
om
ei
tidlegare
hending
,
som
skjedde
lenge
før
historia
om
Gilgamesj
.
Historia
er
kjend
som
historia
om
den
store
syndfloda
,
der
ein
høyrer
om
Utnapisjti
,
«
han
som
redder
liv
»
.
Han
overlever
den
store
syndfloda
ved
å
bli
åtvara
av
guden
Ea
,
som
bad
han
bygge
ein
båt
til
seg
,
familia
si
og
vennane
sine
.
Etter
syndfloda
blir
han
alle
menneske
sin
stamfar
og
seinere
gjort
til
guddom
.
Historia
om
Utnapisjti
finn
ein
igjen
i
mange
andre
litterære
verk
.
Den
mest
kjende
er
historia
frå
Bibelen
om
Noahs
ark
,
der
historia
om
Noah
liknar
mykje
på
historia
om
Utnapisjti
.
Den
norske
velferdsstaten
vert
gjerne
rekna
for
å
vere
ei
utgåve
av
ein
meir
generell
«
skandinavisk
modell
»
.
Ikkje
minst
gjeld
dette
utforminga
av
trygdesystemet
.
Viktige
prinsipp
bak
modellen
er
grunntryggleik
for
alle
samfunnsmedlemmer
og
omfattande
universelle
ordningar
under
statleg
ansvar
.
Ein
finn
tilsvarande
kjenneteikn
innan
helsetenestene
,
der
den
skandinaviske
modellen
er
særmerkt
av
at
det
offentlege
både
finansierer
og
driv
størstedelen
av
tenestene
.
Barcelona
har
mange
museum
.
Museu
Nacional
d
'
Art
de
Catalunya
(
Catalonias
nasjonale
kunstmuseum
)
ved
Plaça
d
'
Espanya
har
ein
av
dei
viktigaste
samlingane
i
verda
av
romansk
kunst
,
medan
Museu
d
'
Art
Contemporani
de
Barcelona
(
Barcelonas
museum
for
moderne
kunst
)
i
El
Raval
fokuserer
på
katalansk
og
spansk
kunst
frå
etter
1945
.
Picasso
-
museet
,
Fundació
Joan
Miró
og
Fundació
Antoni
Tàpies
har
viktige
samlingar
av
desse
tre
kunstnarane
.
Av
dei
mest
populære
musea
i
byen
er
Museu
del
FC
Barcelona
,
som
ligg
i
Camp
Nou
og
Museu
de
la
Xocolata
(
sjokolademuseet
)
.
Det
vitskaplege
museet
CosmoCaixa
ligg
ved
foten
av
Tibidabo
og
vart
kåra
til
årets
museum
i
Europa
i
2006
.
[
37
]
Museum
som
tar
føre
seg
historie
og
arkeologi
,
er
mellom
anna
Museu
d
'
Història
de
Catalunya
(
Catalonias
historie
)
,
Museu
d
'
Història
de
la
Ciutat
(
byhistorie
)
,
Museu
Marítim
(
sjøfartsmuseet
)
og
Museu
d
'
Arqueologia
de
Catalunya
(
Catalonias
arkeologiske
museum
)
.
Norrøn
tid
er
ei
neming
på
eit
tidsrom
av
nordisk
mellomalder
.
Norrønt
språk
vert
rekna
å
ha
vore
bruka
om
lag
frå
700
til
1350
.
Språkleg
vert
tidsromet
delt
inn
i
eldre
norrøn
tid
(
700
–
1150
)
og
yngre
norrøn
tid
(
1150
–
1350
)
.
Vikingtida
var
i
hovudsak
i
fyrste
halvdel
av
norrøn
tid
.
Reykjanesbær
-
fotoalbum
fra
islandsmyndir
.
is
Seint
i
1990
-
åra
vart
Steven
Van
Zandt
(
«
Little
Steven
»
)
ein
talsmann
og
forlagsstillar
for
både
gargageband
og
har
halde
konsertar
og
festilvar
i
USA
.
I
2002
starta
han
radioprogrammet
Underground
Garage
.
Ikkje
alle
saker
kan
finne
ei
løysing
på
lik
linje
lokalt
,
i
lokale
institusjonar
og
prosessar
,
i
alle
og
einkvar
kommune
,
─
det
finst
også
nasjonale
oppgåver
,
regionale
oppgåver
,
kommunale
oppgåver
,
grendeoppgåver
,
bydelsoppgåver
,
og
individuelle
oppgåver
.
Ved
sida
av
Bachs
juleoratorium
finst
det
juleoratorium
skrivne
av
bl
.
a
.
:
Amir
Temur
monument
(
Shahrisabz
)
Nasjonalflagget
er
eit
horisontalt
delt
flagg
med
blått
øvst
og
raudt
nedst
,
medan
statsflagget
i
tillegg
har
riksvåpenet
på
eit
kvitt
felt
midt
i
flagget
.
Det
haitiske
riksvåpenet
viser
eit
palmetre
med
ei
fridomshue
på
toppen
.
Palmen
er
flankert
av
ei
flaggborg
og
har
to
kanonar
,
kanonkuler
,
trommer
og
trompetar
i
front
.
Riksvåpenet
ber
mottoet
L
’
Union
Fait
La
Force
(
«
Einskap
gjev
styrke
»
)
.
Nasjonalflagget
utan
riksvåpen
fungerer
også
som
handelsflagg
,
medan
flagget
med
riksvåpen
også
er
orlogsflagg
.
Styresmakter
forstod
etter
kvart
at
vaksinering
av
store
delar
av
folket
kunne
hindra
epdiemiar
,
og
innførte
derfor
mellom
anna
lovar
som
gjorde
dette
obligatorisk
.
Vaksinering
av
ungar
er
blitt
ein
viktig
del
av
moderne
helsevesen
,
medan
internasjonale
helseorganisasjonar
som
WHO
har
gått
til
kamp
mot
smittsame
sjukdommar
i
utviklingsland
gjennom
fleire
storstilte
vaksineringsprogram
.
Dei
fleste
kalendrar
i
bruk
i
dag
deler
dagar
inn
i
grupper
på
sju
,
som
saman
utgjer
ei
veke
.
Dagane
har
namn
som
kjem
opp
att
kvar
sjuande
dag
.
Den
norske
veka
har
sju
dagar
:
Måndag
,
tysdag
,
onsdag
,
torsdag
,
fredag
,
laurdag
og
sundag
.
Egypt
hadde
fått
støtte
av
sovjetiske
luftvernmissil
som
skulle
kjempe
mot
det
israelske
luftforsvaret
.
Arabisk
siger
ville
ikkje
ha
vore
mogeleg
utan
slik
støtte
.
Dei
egyptiske
styrkane
var
lang
meir
talrik
enn
dei
israelske
,
og
luftvernmissila
gjorde
luftforsvaret
til
Israel
ubrukeleg
.
I
løpet
av
knappe
to
døgn
hadde
egyptarane
teke
mesteparten
av
grenseforsvaret
til
Israel
,
og
trengt
seg
om
lag
15
kilometer
inn
i
Sinaiørkenen
.
Tanákh
er
i
seg
sjølv
eit
akronym
for
dei
tre
hovuddelane
av
den
jødiske
Bibelen
:
Alma
er
eit
personnamn
som
kan
bruakst
av
begge
kjønn
;
på
norsk
er
det
eit
kvinnenamn
.
Alma
har
namnedag
den
8
.
september
i
Noreg
og
Sverige
.
Ei
jernbanelinje
frå
Constanţa
til
Cernavodă
opna
i
1860
.
Trass
i
øydeleggingane
som
jernbanearbeidarane
gjorde
er
det
framleis
mange
restar
igjen
av
murar
og
søyler
frå
antikken
.
Ein
imponerande
offentleg
bygning
,
som
ein
meiner
kan
ha
vore
eit
portbygg
,
er
grave
ut
og
inneheld
nokre
av
dei
lengste
mosaikkveggane
i
verda
.
Türkmenbaşyň
guran
beýik
binasy
,
Då
Nikopolis
vart
grunnlagd
søraust
for
Korfu
vart
øya
i
lang
tid
uviktig
.
Då
normannarane
danna
kongedømet
på
Sicilia
og
den
italienske
marinen
vart
styrka
vart
øya
igjen
utsett
for
fleire
åtak
.
I
1081
-
1085
vart
ho
halde
av
Robert
Guiscard
,
i
1147
-
1154
av
Roger
II
av
Sicilia
.
Då
Austromarriket
braut
saman
vart
ho
okkupert
av
genuesiske
kaparar
(
1197
-
1207
)
som
igjen
vart
drive
bort
venetianarane
.
I
1214
-
1259
gjekk
ho
til
dei
greske
despotane
av
Epiros
,
og
i
1267
til
det
napolitanske
huset
Anjou
.
Det
svake
styret
til
Anjou
førte
til
at
mange
gjorde
plyndringstokt
på
Korfu
,
og
i
1386
vart
dei
verna
av
Venezia
,
som
formelt
tok
over
øya
i
1401
.
Lågaste
astronomiske
tidvatn
er
den
lågaste
vasstanden
ein
på
tilsvarande
måte
kan
rekne
seg
fram
til
.
Lågaste
astronomiske
tidvatn
kan
likevel
vere
høgre
enn
sjøkartnull
.
Kong
Albrekt
av
Mecklenburg
var
innblanda
i
ei
arvsstrid
om
arvet
etter
Bo
Jonsson
.
Albrekts
motstandar
,
delar
av
den
svenske
høgadelen
,
søkte
i
denne
konflikten
hjelp
av
Margrete
Valdemarsdatter
,
Danmark
og
Noregs
regent
.
Saman
styrta
dei
svenske
rebellane
og
danskane
kong
Albrekt
i
1389
.
Som
eit
resultat
av
dette
skapa
dronning
Margrete
ein
union
av
Danmark
,
Sverige
og
Noreg
i
Kalmar
.
Den
17
.
juni
i
1397
krona
dronning
Margrete
nevøen
Erik
av
Pommern
til
konge
over
alle
dei
tre
nordiske
landa
.
Kymmenegårds
län
(
1775
–
1831
)
|
Nylands
og
Tavastehus
län
(
1775
–
1831
)
|
Savolax
og
Karelens
län
(
1775
–
1831
)
|
Uleåborgs
län
(
1775
–
2009
)
|
Vasa
län
(
1775
–
1997
)
|
Viborgs
län
(
1812
–
1945
)
|
Åbo
og
Björneborgs
län
(
1634
–
1997
)
Likevel
skil
vi
mellom
openberringsreligionane
jødedom
,
kristendom
og
islam
på
den
eine
sida
og
dei
«
primitive
»
religionane
som
kultar
og
naturreligionar
på
den
andre
sida
.
Nemninga
blir
ofte
bruka
nedvurdérande
,
også
om
ateisme
.
Etter
at
gruppa
var
oppløyst
,
byrja
Morrissey
straks
å
arbeida
med
solo
-
materialet
sitt
saman
med
Strangeways
.
.
.
-
produsenten
Stephen
Street
og
Vini
Reilly
,
som
òg
kom
frå
Manchester
og
spela
gitar
i
The
Durutti
Column
.
Albumet
dette
resulterte
i
,
Viva
Hate
(
ein
referanse
til
enden
på
The
Smiths
)
,
vart
utgjeve
seks
månader
seinare
,
og
nådde
fyrsteplassen
på
britiske
albumlister
.
Morrissey
produserer
og
framfører
framleis
musikk
på
eiga
hand
.
I
mars
2004
erklærte
Nguema
at
styresmaktene
i
Ekvatorial
-
Guinea
hadde
oppdaga
eit
komplott
mot
regjeringa
hans
,
og
at
etterretningstenestene
i
USA
,
Storbritannia
og
Spania
var
innblanda
.
15
personar
blei
arrestert
,
og
kort
etter
blei
70
leigesoldatar
til
,
leia
av
Simon
Mann
,
arrestert
på
flyplassen
i
Harare
i
Zimbabwe
.
Det
førte
til
oppsikt
då
Mark
Thatcher
,
son
av
Margaret
Thatcher
,
innrømde
å
ha
spela
ein
rolle
i
kuppforsøket
.
I
2008
blei
Simon
Mann
dømd
til
over
34
års
fengsel
i
Ekvatorial
-
Guinea
,
etter
å
ha
blitt
utlevert
frå
Zimbabwe
der
han
allereie
hadde
sona
ei
straff
for
same
saka
.
Sjå
kategori
:
sjukdommar
for
ei
oversikt
over
ulike
sjukdommar
.
Av
endemiske
artar
har
ein
vårfloge
,
edderkoppen
Xysticus
alpicola
og
spretthalar
.
For
å
fatte
storleiken
i
det
geografiske
territoriet
kan
ein
granske
nettverket
av
vegar
i
riket
.
Det
lengste
vegstykket
frå
Quito
i
Ecuador
gjennom
Cuzco
til
Tucumán
i
Argentina
er
ca
5200
km
langt
.
I
Europa
er
til
samanlikning
kortaste
bilvegen
frå
Hammerfest
til
Madrid
4937
km
.
Makedonsk
kan
referere
til
Lokale
vêrmønster
innafor
desse
klimasonene
,
gjer
at
klimaet
enkelte
stader
kan
avvike
ein
god
del
frå
det
generelle
klimaet
i
klimasona
.
Derfor
er
klimasoner
berre
ei
generell
rettesnor
på
kva
klima
ein
kan
forvente
.
Med
eit
areal
på
8
 
283
km
²
er
regionen
den
minste
i
den
europeiske
delen
av
Frankrike
,
og
ligg
mellom
Rhinen
i
aust
og
fjella
Vogesane
i
vest
.
I
tillegg
til
Tyskland
og
Sveits
grenser
regionen
til
Franche
-
Comté
i
sør
og
Lorraine
i
vest
.
Låglandet
er
danna
av
ei
tidlegare
havgrop
som
er
fylt
opp
av
sediment
frå
ulike
elvar
.
Havgropa
blei
danna
ved
ei
nedfolding
av
Den
indiske
plata
i
den
same
prosessen
som
danna
Himalaya
.
Elveslam
har
seinare
fylt
opp
området
med
lag
som
vanlegvis
er
rundt
6000
meter
tjukke
,
men
kan
vera
opptil
10
 
000
meter
.
Breidda
på
låglandet
er
gjennomsnittleg
250
-
300
km
.
Det
går
over
i
åsar
og
fjell
i
nord
,
som
Terai
i
Nepal
,
og
platå
som
Malwa
og
Chota
Nagpur
i
sør
.
Eit
anna
krav
som
kom
frå
USA
var
at
det
palestinske
sjølvstyret
skulle
gå
i
koalisjon
med
Fatah
.
For
å
prøva
å
koma
USA
,
EU
og
Israel
i
møte
danna
Hamas
,
Fatah
og
nokre
uavhengige
politikarar
den
18
.
mars
2007
ei
samlingsregjering
som
hadde
80
%
av
folket
bak
seg
.
Sanksjonane
heldt
fram
,
så
Fatah
gjekk
ut
av
samlingsregjeringa
og
danna
ei
mindretalsregjering
.
Dei
stasjonerte
seg
i
Ramah
og
styrde
derifrå
(
1
)
,
medan
Hamas
styrer
i
på
Gaza
-
stripa
.
Jean
-
Paul
Sartre
(
21
.
juni
 
1905
–
15
.
april
 
1980
)
var
ein
fransk
eksistentialist
og
forfattar
.
Kalkstein
er
anten
danna
ved
kjemisk
utfelling
frå
vatn
overmetta
på
kalsiumkarbonat
,
eller
biokjemisk
,
som
dei
fleste
kalksteinane
.
Ved
sistnemnde
kjem
kalken
frå
marine
organismar
,
hovudsakleg
korallar
,
kalkskal
frå
mikrofossil
(
til
dømes
krit
,
som
består
av
97
,
5
-
98
,
5
 
%
kalkspat
)
eller
nedknuste
skjelrestar
(
til
dømes
kalksand
frå
snigleskal
og
skjel
)
og
frå
andre
daude
kalkdannande
organismar
som
skil
ut
kalsiumkarbonat
for
å
danne
skal
eller
skjelett
.
Når
organismane
døyr
fell
skala
og
skjelettfragmenta
til
botn
.
Her
vert
dei
med
tida
gravlagd
og
pressast
og
sementerast
saman
under
stadig
høgare
trykk
og
temperatur
;
ein
forsteiningsprosess
som
òg
blir
kalla
diagenese
.
I
denne
prosessen
vil
dei
fleste
organiske
strukturane
forsvinne
og
mange
kalksteinar
er
derfor
homogene
og
uten
tydelege
fossil
.
Sametinget
har
fire
fagkomitéar
.
Ungdomsorganisasjonen
til
Arbeidarpartiet
heiter
Arbeidernes
Ungdomsfylking
,
forkorta
til
AUF
.
Resolusjonen
vart
lagt
fram
for
kongressen
den
1
.
juli
1776
,
og
votert
over
dagen
etter
.
Det
hadde
til
då
vore
stor
usemje
mellom
koloniane
og
dei
ulike
delegatane
om
ordlyd
og
vegval
,
men
denne
dagen
snudde
om
lag
alle
koloniane
til
ja
,
utom
New
York
,
som
avsto
medan
delegaten
venta
på
nye
meldingar
frå
kolonirådet
i
byen
.
Desse
kom
,
og
New
York
slutta
seg
til
veka
etter
.
Ein
delegat
frå
Pennsylvania
,
John
Dickinson
,
var
den
mest
ihuga
motstandaren
av
vedtaket
,
og
heldt
seg
borte
frå
røystinga
,
slik
at
Pennsylvania
endte
på
ja
etter
påtrykk
frå
Benjamin
Franklin
.
Både
rickshaws
og
sykkelrickshaws
har
tradisjonelt
vært
særs
utbreidt
i
Asia
,
der
det
har
vært
eit
utbreidt
yrke
å
ernæra
seg
av
dette
.
I
dag
har
rickshaws
lamgt
ifrå
den
samme
betydinga
for
infrastrukturen
på
grunn
av
utbreiinga
av
bilar
og
bussar
.
Dampmaskin
er
ei
nemning
på
ein
motor
som
vert
driven
av
damp
under
trykk
.
Franskmannen
Denis
Papin
oppdage
at
når
vatn
vert
varma
opp
til
det
fordampar
,
utvidar
det
seg
kraftig
.
Når
dampen
vert
avkjølt
,
vert
han
til
vatn
att
.
I
ein
dampmaskin
skjer
oppvarmings
-
og
avkjølingsprosessen
på
kvar
si
side
av
eit
stempel
plassert
i
ein
sylinder
,
slik
at
dette
stempelet
vert
drive
fram
og
attende
.
Dei
teoretiske
prinsippa
bak
dampmaskinen
fell
inn
under
termodynamikken
,
som
er
ei
gren
innan
fysikk
.
Ein
annan
faktor
som
medverka
til
at
vesteuropearane
endra
haldninga
si
mot
Austen
kom
i
år
1009
då
Fatimidkalifatet
al
-
Hakim
bi
-
Amr
Allah
gav
ordre
om
å
øydeleggje
Den
heilage
grav
-
kyrkja
.
I
1039
lot
etterfølgjaren
hans
austromarane
byggje
kyrkja
opp
att
.
[
1
]
Pilgrimar
fekk
lov
å
reise
til
Det
heilage
landet
både
før
og
etter
kyrkja
vart
bygd
opp
att
,
men
i
ein
periode
vart
pilgrimane
tatt
til
fange
og
nokre
medlemmer
av
prestestanden
vart
avretta
.
Dei
muslimske
erobrarane
forstod
etter
kvart
at
rikdomen
til
Jerusalem
kom
med
pilgrimane
og
avrettinga
av
pilgrimane
gav
seg
.
[
2
]
Skaden
var
derimot
alt
gjort
og
valdshandlingane
til
seljuk
-
tyrkarane
var
delvis
årsaka
til
uroa
som
gav
liv
til
Krosstoga
.
[
3
]
Eit
mikroskop
er
eit
optisk
instrument
som
blir
nytta
for
å
lage
eit
forstørra
bilete
av
eit
objekt
.
Ordet
er
laga
av
dei
greske
orda
mikrós
(
liten
)
og
skopein
(
å
sjå
)
.
I
Wales
vert
Cumbria
kalla
Cymru
,
som
opphavleg
tydde
landsmenn
på
gammalwallisisk
.
[
1
]
Sjølv
om
Island
Records
verken
forventa
eller
ønskte
eit
nytt
album
,
kontakta
Drake
lydteknikaren
John
Wood
i
oktober
1971
for
å
arbeide
på
det
som
skulle
bli
den
siste
utgjevinga
hans
,
Pink
Moon
.
Innspelinga
av
albumet
føregjekk
med
berre
Drake
og
Wood
til
stades
og
tok
to
dagar
.
[
6
]
Vindskjer
kan
ha
innverknad
på
farten
til
eit
fly
i
forhold
til
lufta
i
samband
med
letting
og
landing
,
og
dette
kan
av
og
til
ha
katastrofale
følgjer
.
Mange
flyulykker
har
hatt
samanheng
med
vindskjer
.
Vindskjer
kan
òg
påverke
kor
kraftig
eit
torevêr
kan
bli
,
men
motverkar
utviklinga
av
tropiske
syklonar
.
Turbulens
er
ein
effekt
som
ofte
oppstår
i
samband
med
vindskjer
.
Det
finst
meir
enn
200
etniske
grupper
i
landet
.
I
nord
og
aust
er
ein
hovudsakleg
muslimar
,
i
sør
kristne
eller
animistar
.
Ved
sida
av
fransk
og
arabisk
vert
det
snakka
om
lag
100
stammespråk
i
landet
.
Den
gjennomsnittlege
levealderen
ligg
på
49
år
.
48
 
%
av
befolkninga
er
lesekyndige
.
Sjølv
om
systemet
er
pedagogisk
forståeleg
er
det
ikkje
utan
svakheiter
og
heller
ikkje
heilt
allmenngyldig
.
Noreg
hadde
knapt
nokon
bronsealder
,
det
er
også
tilfellet
for
det
meste
av
Afrika
,
der
befolkninga
gjekk
direkte
frå
stein
til
jarn
som
materiale
.
I
Australia
vart
bronse
og
jarn
ikkje
bruka
i
det
heile
tatt
før
europearane
kom
dit
.
Det
kontinentale
klimaet
finn
ein
vanlegvis
i
indre
område
med
varmare
somrar
og
kaldare
vintrar
.
Avstanden
til
havet
er
den
største
årsaka
til
dette
.
I
Nord
-
Amerika
fungerer
Rocky
Mountains
som
ein
stor
mur
som
hindrar
den
maritime
luft
frå
vest
å
kome
inn
over
kontinentet
.
I
Europa
har
ein
ikkje
tilsvarande
fjellrekkjer
,
og
den
maritime
lufta
kan
trenge
lenger
inn
på
kontinentet
.
Dagen
var
tradisjonell
faredag
for
tenestefolk
,
som
kunne
ta
ny
teneste
denne
dagen
og
sommarmål
14
.
april
.
Det
er
to
viktige
emne
som
den
juridiske
debatten
omkring
traktaten
har
dreia
seg
om
:
Carl
von
Linné
blei
fødd
i
1707
,
to
år
etter
at
John
Ray
døydde
,
og
følgde
mykje
av
den
same
tankegangen
.
Systematikken
hans
delte
óg
verda
i
rike
–
mineral
-
,
plante
-
og
dyreriket
–
men
han
innførte
som
noko
nytt
eit
todelt
namn
for
kvar
art
.
Slike
vitskaplege
namn
,
ofte
kalla
latinske
namn
fordi
ein
hovudsakleg
bruker
latinske
ord
og
endingar
for
å
skildra
vesena
,
blir
fortsatt
brukt
til
å
gje
eintydige
namn
på
artar
.
Dei
fleste
vassdropar
vert
danna
når
vassdamp
kondenserer
rundt
ein
kondensasjonskjerne
,
ein
liten
partikkel
av
røyk
,
støv
,
oske
eller
salt
.
Under
overmetta
tilhøve
kan
vassdråpen
òg
fungere
som
kondensasjonskjerne
.
Byen
blei
gunnlagd
den
15
.
august
1540
.
Namnet
«
Arequipa
»
kjem
frå
quecha
der
Ariq
tyder
vulkan
og
qipa
tyder
'
bak
'
.
Arequipa
er
også
kjend
som
«
Den
kvite
byen
»
på
grunn
av
det
lokale
byggjematerialet
,
ein
kvitleg
vulkansk
bergart
kalla
sillar
.
På
midten
av
1900
-
talet
vart
det
bygd
mange
drivhus
som
dyrkar
finare
grønsaker
og
blomar
.
Arv
er
det
å
motta
eigedom
,
titlar
eller
fordringar
frå
nokon
som
har
døydd
.
Arv
kan
òg
vise
til
det
som
blir
arva
.
For
dei
juridiske
tilhøva
rundt
arv
,
sjå
arverett
.
São
Paulo
vert
uoffisielt
rekna
for
å
vere
verdas
gastronomiske
hovudstad
(
sidan
1997
)
.
São
Paulo
er
rekna
som
eit
trendsetjande
motesenter
,
og
Rua
Oscar
Freire
er
ei
av
dei
åtte
mest
luksuriøse
gatene
i
verda
i
følgje
«
Mystery
Shopping
International
»
.
Ein
trolleybuss
er
ein
elektrisk
drive
buss
som
hentar
straum
frå
kontaktleidningar
over
vegen
gjennom
ein
straumavtakar
.
Krom
er
eit
spormineral
.
Mjølkebrakksvale
,
Glareola
lacteaFoto
:
Kousik
Nandy
/
Sumana
Paul
Før
1945
var
den
meste
brukte
forkortinga
NR
(
eller
N
.
r
.
og
N
.
R
.
)
.
Raudekrossen
(
Norges
Røde
Kors
)
protesterte
mot
at
NRK
skulle
tyda
"
Norsk
rikskringkasting
"
.
Etymologi
(
frå
gresk
ἐτυμολογία
‘
læra
om
den
sanne
tydinga
til
ord
ifølgje
avleiinga
’
,
dana
av
ἔτυμος
étymos
‘
verkeleg
,
sann
;
den
sanne
,
verkelege
tydinga
til
eit
ord
ifølgje
avleiinga
’
og
-
λογία
‘
lære
’
,
av
λόγος
lógos
'
ord
,
tale
’
)
er
læra
om
eller
studiet
av
opphavet
til
orda
og
korleis
dei
har
utvikla
seg
gjennom
tidene
,
både
når
det
gjeld
form
og
tyding
.
Etymologien
til
eit
ord
vil
difor
i
praksis
ofte
anten
seie
oss
kva
form
og
tyding
vi
trur
den
opphavlege
ordstammen
hadde
eller
kva
framandspråk
ordet
er
lånt
inn
frå
.
For
norsk
og
mange
andre
språk
finst
det
spesielle
etymologiske
ordbøker
som
kan
gi
oss
slike
opplysningar
.
Sa
Gud
,
«
Jeg
vet
hva
dere
ikke
vet
.
»
Costa
Rica
er
ein
republikk
i
Mellom
-
Amerika
.
Landet
grensar
til
Nicaragua
i
nord
og
Panama
i
sør
.
Landet
har
kystline
mot
Atlanterhavet
i
aust
og
Stillehavet
i
vest
.
Charles
de
Gaulle
vart
født
i
Lille
nord
i
Frankrike
,
voks
opp
i
ein
katolsk
heim
,
og
vart
offiser
i
1912
.
Under
fyrste
verdskrig
var
han
tysk
krigsfange
i
fleire
år
.
Etter
krigen
arbeidde
han
som
lærar
på
militære
skular
.
Han
vart
kjend
for
sitt
arbeid
innan
stridsvogntaktikk
.
Fagottsolo
frå
Nikolai
Rimsky
-
Korsakovs
Scheherazade
 
(
hjelp
·
info
)
Smiley
Smile
markerte
starten
på
slutten
for
Brian
Wilson
som
den
kreative
leiaren
i
The
Beach
Boys
.
Sjølv
om
albumet
i
hovudsak
er
produsert
av
han
,
var
produksjonen
for
første
gong
tilskriven
heile
gruppa
.
Dei
neste
åra
og
albuma
vart
Wilson
mindre
og
mindre
involvert
i
musikkproduksjon
,
og
det
var
først
i
1976
med
15
Big
Ones
at
Wilson
igjen
vart
tilskriven
som
produsent
.
Etter
tida
si
som
statsminister
gjekk
Hagerup
inn
i
det
norske
diplomatiet
.
Han
var
sterkt
engasjert
i
utviklingen
av
internasjonal
lov
.
Frå
1897
var
han
medlem
av
l
'
Institut
de
Droit
International
,
som
han
blei
formann
for
i
1912
.
I
1907
leda
han
den
norske
delegasjon
ved
den
andre
fredskonferansen
i
Haag
.
Hagerup
var
medlem
av
den
norske
nobelkomitéen
frå
1906
til
1920
.
Han
var
òg
delegat
ved
internasjonale
havrettskonferansar
.
Alm
er
eit
middels
tungt
treslag
.
Veden
er
sterk
,
elastisk
,
slitesterk
og
har
stor
styrke
mot
slag
.
Den
har
såleis
hatt
mange
bruksområde
.
Den
har
mellom
anna
vorte
brukt
til
reiskapar
,
skaft
og
eiker
i
hjul
.
Den
egnar
seg
godt
til
ulike
sportsartiklar
.
Alm
er
etterspurd
som
emne
til
dreiing
.
Sidan
kjerneveden
held
seg
godt
i
jord
og
vatn
,
har
den
vore
brukt
til
vassrøyr
og
til
sluser
i
kanalar
.
Overflata
er
lett
å
behandle
,
og
han
har
vorte
brukt
til
møblar
og
panel
.
I
'
ve
seen
your
black
man
comin
'
round
Konsumentanes
samla
etterspørsel
etter
ein
vare
vil
normalt
falle
når
prisen
på
varen
aukar
.
Dette
skuldast
at
det
ved
høge
priser
berre
er
dei
konsumentane
med
høgast
betalingsvilligheit
som
vil
etterspørje
varen
,
mens
ved
lågare
pris
vil
konsumentar
med
stadig
lågare
betalingsvilligheit
ønske
å
kjøpe
varen
.
Den
samlade
etterspørselen
etter
ein
vare
kan
derfor
illustrerast
som
ein
fallande
etterspørselskurve
i
eit
pris
-
kvantum
-
diagram
.
Namnet
tyder
på
at
Det
joniske
havet
og
øyane
kan
ha
vore
knytt
til
Jonia
,
ein
austleg
gresk
region
.
Ribot
spelar
gitar
på
Waits
-
albuma
Rain
Dogs
,
Franks
Wild
Years
,
Mule
Variations
og
Real
Gone
.
Ribot
har
òg
medverka
på
mange
innspelingar
av
John
Zorn
.
Han
,
Bill
Frisell
og
Tim
Sparks
spelar
i
Zorn
sitt
band
Masada
Guitars
.
Tabloid
er
eit
omgrep
som
kan
visa
til
både
form
og
innhald
i
ei
avis
.
Det
er
det
minste
avisformatet
,
og
blir
teke
i
bruk
av
stadig
fleire
aviser
.
Samstundes
kan
«
tabloid
»
visa
til
ei
lettvint
og
gjerne
populistisk
framstilling
.
etter
som
nokon
hadde
trong
til
.
Fjellborerigg
er
ein
anleggsmaskin
som
vert
nytta
for
å
bora
i
fjell
som
skal
sprengast
.
Boret
,
som
vert
drive
av
ein
trykkluftmotor
,
er
plassert
på
ei
hydraulisk
manøvert
arm
.
Moderne
maskinar
har
vakuumavsug
og
oppsamling
for
borestøvet
.
Dei
har
ofte
beltedrift
for
at
dei
skal
kunna
ta
seg
fram
i
ulendt
terreng
.
2
,
6
 
%
av
folkesetnaden
i
Estland
bur
i
Saare
maakond
.
Det
latinske
namnet
Coraciiformes
indikerer
'
ramnaktig
'
,
som
er
misvisande
ettersom
ramnar
er
med
i
gruppa
songfuglar
av
sporvefuglar
.
'
Corax
'
tyder
ramn
.
I
millomalderen
var
kongedømet
i
Noreg
det
me
i
dag
vil
kalla
konstitusjonelt
;
d
.
v
.
s
.
kongen
hadde
avgrensa
makt
som
han
laut
dela
med
andre
stormenn
.
Kongen
kunne
vrakast
om
han
fekk
desse
imot
seg
.
I
Danmark
-
Noreg
vart
eineveldet
innførd
i
1660
,
i
Frankrike
i
1661
,
medan
Storbritannia
aldri
vart
einevelde
.
I
Noreg
vart
einevelde
avskaffa
med
Grunnlova
i
1814
,
i
Danmark
i
1848
,
i
Russland
i
1905
,
medan
Saudi
-
Arabia
framleis
er
einevelde
.
To
festar
som
no
vert
feira
som
'
Herrens
festar
'
vart
før
feira
som
Mariafestar
:
E134
går
gjennom
den
nordaustlege
delen
av
kommunen
.
Frå
Høydalsmo
tek
Fv
.
45
av
til
Dalen
og
vidare
sørvestover
til
Setesdal
.
Fv
.
38
frå
Åmot
i
Vinje
går
til
Dalen
og
vidare
søraustover
til
Vrådal
.
Dalen
er
endepunkt
for
båtruta
på
Telemarkskanalen
og
har
mykje
turisme
.
Fønikia
var
ein
semittisk
sivilisasjon
som
i
oldtida
låg
langs
kysten
av
det
som
i
dag
er
Syria
og
Libanon
,
nord
i
det
gamle
Kanaan
,
mellom
Libanonfjella
og
Middelhavet
.
Dei
fønikiske
handelsrutene
gjekk
frå
hamnebyane
Sidon
,
Byblos
og
Tyr
og
brakte
varer
og
fønikisk
kultur
til
Kypros
,
Kreta
,
Kartago
og
andre
stader
ved
Middelhavet
.
Med
nettet
er
det
komt
ein
ny
kanal
for
publisering
og
form
på
teikneseriar
.
Det
gjev
mulegheit
for
å
gå
nye
vegar
i
mediumet
.
Mellom
anna
er
det
muleg
å
lage
seriar
i
flash
og
med
lyd
,
som
til
dømes
Lizzy
brukar
.
Temperaturen
held
seg
høg
året
rundt
på
kysten
,
og
under
tørketida
er
han
høgare
i
indre
strøk
.
Under
regntida
er
kystområda
meir
ubehaglege
på
grunn
av
høg
relativ
fukt
,
som
sjeldan
går
under
80
 
%
på
dagtid
.
I
tillegg
vert
landet
i
periodar
av
tørketida
råka
av
den
nordaustleg
harmattanvinden
,
som
ofte
fører
med
seg
støv
og
sand
.
Åfjorden
er
ein
fjord
i
Solund
kommune
og
Hyllestad
kommune
i
Sogn
og
Fjordane
.
Fjorden
er
den
sørlegeaste
greina
av
Buefjorden
som
ligg
lenger
vest
.
Fjorden
har
ei
lengd
på
22
km
og
strekk
seg
austover
til
tettstaden
Hyllestad
.
Det
siste
stykket
deler
fjorden
seg
i
to
,
Hyllestadfjorden
i
sør
og
Sørefjorden
i
nord
[
sic
]
.
Artikkelen
«
Salto
Angel
»
på
engelsk
Wikipedia
slik
han
var
den
14
.
oktober
2007
At
det
blei
eit
generelt
forbod
mot
kvalfangst
på
1980
-
talet
blir
ikkje
minst
takka
vere
eit
sterkt
engasjement
frå
ei
rekke
ulike
internasjonale
miljøorganisasjonar
,
der
spesielt
Greenpeace
utmerka
seg
med
metodane
sine
for
å
stopp
fangsten
.
Jumhūriyyat
Jībūtī
Sommar
-
OL
1952
vart
halde
i
Helsinki
i
Finland
.
USA
vart
beste
nasjon
,
medan
Noreg
tok
3
gullmedaljar
.
Det
finst
fleire
ulike
former
for
mutualisme
.
Obligat
mutualisme
er
når
dei
ulike
artane
som
er
involverte
ikkje
kan
overleva
utan
kvarandre
,
til
dømes
ballblom
og
ballblomfluge
.
Fakultativ
mutualisme
er
når
dei
ulike
partane
har
fordel
av
samlivet
,
men
fint
klarar
å
overleva
på
eiga
hand
.
Gabon
har
eit
typisk
ekvatorialt
klima
,
tropisk
regnklima
,
som
inneber
at
det
heile
året
er
vått
,
varmt
og
fuktig
med
mykje
skyer
.
Den
årlege
nedbørsnormalen
ligg
mellom
1250
og
2000
mm
dei
fleste
stader
,
men
stig
til
rundt
2500
mm
nær
kysten
og
i
høgareliggande
område
.
Den
tørraste
tida
på
året
er
juni
til
august
då
den
intertropiske
konvergenssona
er
lengst
mot
nord
.
Temperaturane
vert
sjeldan
lågare
enn
20
 
°
C
eller
høgare
enn
32
 
°
C
.
Kvitsøy
kyrkje
står
på
Kvitsøy
i
Kvitsøy
kommune
i
Rogaland
,
og
er
ei
tømra
langkyrkje
frå
kring
1620
.
Strukturelt
formar
stive
klynger
med
lineære
polymerlenkjer
,
der
alfa
-
1
,
4
-
lenkja
lenkjer
skaper
kolonnar
med
glukoseeiningar
,
som
forgreinar
seg
regelmessig
i
alfa
-
1
,
6
-
lenkjer
.
Det
relative
innhaldet
av
amylose
og
amylopektin
varierer
mellom
artane
,
og
mellom
ulike
kultiveringar
av
same
art
.
Til
dømes
inneheld
høgamylosemais
85
 
%
amylose
,
den
lineære
komponenten
i
stive
,
medan
voksmais
inneheld
meir
enn
99
 
%
amylopektin
,
eller
forgreina
stive
.
Dei
største
byane
er
Asmara
(
hovudstad
)
og
havenbyen
Assab
i
sør
-
aust
.
Dessutan
byane
Keren
og
Massawa
.
I
2010
var
det
10
 
898
menn
som
heitte
Jørgen
i
Noreg
.
Etter
ein
nedgang
i
bruken
i
løpet
av
1900
-
talet
,
steig
han
igjen
frå
rundt
1970
,
til
ein
topp
på
over
1
,
0
 
%
rundt
1990
.
Politisk
er
Unge
Venstre
ein
liberal
organisasjon
,
som
står
for
ein
stor
grad
av
personlig
og
økonomisk
fridom
for
enkeltmennesket
,
men
samtidig
er
tilhengjarar
av
offentleg
utdanning
og
velferdsordningar
.
Miljøpolitikk
har
òg
lenge
vore
eit
viktig
politikkområde
for
Unge
Venstre
.
SI
er
bygd
opp
av
sju
fysisk
definerte
grunneiningar
og
to
geometrisk
definerte
supplementseiningar
.
Desse
har
ein
så
kombinert
til
ulike
avleia
einingar
.
Av
mindre
elvar
finn
ein
Lielupe
,
sentralt
i
Latvia
,
Venta
i
vest
,
Gauja
i
nordvest
og
Aiviekste
i
aust
.
Lite
av
desse
elvane
vert
nytta
til
vasskraftproduksjon
.
Gauja
er
ei
relativt
rein
elv
og
renn
mellom
anna
gjennom
ein
nasjonalpark
.
De
kalde
vatnet
trekk
til
seg
aure
og
laks
.
Níkea
eller
Nikaia
(
gresk
:
Νίκαια
)
er
ein
kommune
i
dei
sørvestlege
forstadane
til
Aten
i
Pireus
prefektur
i
Hellas
.
Fjella
Aigaleo
ligg
i
nord
.
Nikaia
ligg
om
lag
8
km
sørvest
for
Aten
og
4
km
nord
for
sentrum
av
Pireus
.
Åsetesrett
er
eit
gamalt
germansk
rettsinstitutt
.
Medan
odelsretten
har
røter
langt
inn
i
førkristen
tid
,
vart
åsetesretten
utvikla
gjennom
mellomalderen
,
først
ved
at
eldste
son
fekk
førstereten
til
hovedbølet
.
Åsetesretten
slil
vi
kjenner
han
,
var
ikkje
etablert
før
ved
utgangen
av
mellomalderen
,
i
1539
.
Han
er
lovfesta
i
Lov
om
odels
-
og
åsetesretten
og
verna
av
Grunnlova
§
107
.
Kevin
er
eit
engelsk
mannsnamn
av
irsk
opphav
.
Det
har
norsk
namnedag
den
11
.
oktober
.
I
1944
var
Alan
Lomax
med
balladeoperaen
The
Martins
and
the
Coys
saman
med
mellom
andre
Burl
Ives
,
Woody
Guthrie
og
Pete
Seeger
.
Framføringa
blei
teken
opp
av
BBC
og
CBS
og
utgjeven
på
CD
i
2000
.
Statsminister
Meland
kyrkje
står
på
Holsnøy
i
Meland
kommune
i
Hordaland
fylke
,
og
er
ei
tømra
langkyrkje
frå
1866
.
Ho
er
teikna
av
Johannes
Øvsthus
og
vart
reist
under
leiinga
til
byggmeister
Askild
Aase
.
Skipet
og
korsarmane
har
same
breidde
.
Koret
er
litt
smalare
og
rett
avslutta
.
På
kvar
side
av
koret
er
det
eit
sakristi
.
Kyrkja
har
eit
aksialt
plassert
vesttårn
på
tre
etasjar
.
På
sørsida
av
tårnet
står
eit
rundt
tårn
med
ei
vindeltrapp
som
fører
opp
til
andre
etasje
.
Tårnet
har
ein
spiss
åttekanta
hjelm
som
er
tekka
med
kopar
.
BBC
Parliament
er
ein
britisk
TV
-
kanal
frå
BBC
.
Den
sender
direkte
og
i
opptak
frå
det
britiske
House
of
Commons
og
House
of
Lords
,
utvalde
komitear
,
den
nord
-
irske
forsamlinga
,
det
skotske
parlamentet
,
den
walisiske
forsamlinga
,
det
europeiske
parlamentet
og
andre
aktuelle
stader
.
Originalt
var
kanalen
berre
lyd
,
og
då
den
blei
tilgjengeleg
på
Freeview
viste
bilete
berre
på
ein
kvart
del
av
skjermen
.
Etter
tusentals
sinte
e
-
postar
og
brev
,
og
ikkje
minst
spørsmål
frå
medlemer
av
parlamentet
,
fann
dei
nok
bandbreidde
til
å
sende
kanalen
over
heile
skjermen
.
Då
Den
romerske
republikken
,
og
seinare
Romarriket
,
tok
kontroll
over
Hellas
,
vart
det
prøvd
fleire
løysingar
.
Det
vart
igjen
gjort
forsøk
på
å
grave
seg
gjennom
,
men
óg
desse
gongane
vart
det
stogga
.
Mange
av
The
Animals
sine
hittar
hadde
kome
frå
låtskrivarane
frå
Brill
Building
som
Most
rekrutterte
.
Gruppa
,
og
særleg
Burden
,
følte
at
dette
hemma
dei
.
Mot
slutten
av
1965
forlet
gruppa
EMI
og
gjekk
til
Decca
Records
og
produsent
Tom
Wilson
,
som
gav
dei
meir
kunstnarisk
fridom
.
Tidleg
i
1966
gav
MGM
Records
,
det
amerikanske
selskapet
deira
,
ut
ei
samleplate
,
The
Best
of
The
Animals
,
som
vart
ein
bestseljar
i
USA
.
I
februar
1966
forlet
Steel
bandet
og
vart
erstatta
av
Barry
Jenkins
.
Ei
utgåve
av
Goffin
-
King
,
«
Don
'
t
Bring
Me
Down
»
vart
den
siste
hitten
til
The
Animals
.
For
singelen
«
See
See
Rider
»
endra
dei
namn
til
Eric
Burdon
&
The
Animals
.
I
september
1966
braut
bandet
opp
og
Burdon
spelte
inn
eit
soloalbum
kalla
Eric
Is
Here
.
I
Sverige
har
dei
ein
lang
ubroten
tradisjon
for
å
feire
namnedagar
.
Namedagsfeiringa
går
attende
til
før
reformasjonen
,
og
ulikt
i
mange
andre
land
held
skikken
seg
sterk
i
Sverige
også
etter
at
landet
hadde
gått
over
til
protestantismen
.
Før
reformasjonen
vart
namnedagane
feira
etter
helgendagane
.
Den
fyrste
lista
over
namnedagar
etter
reformasjonen
kom
i
1749
i
den
offisielle
svenske
almanakken
.
Sidan
har
lista
vorte
endra
fleire
gonger
,
seinast
i
2001
etter
at
ei
arbeidsgruppe
nedsett
av
Svenska
Akademien
hadde
kome
med
framlegg
.
Planen
er
at
lista
skal
gåast
gjennom
og
reviderast
om
15
år
,
det
vil
seie
i
2016
.
Han
er
eit
medlem
av
den
særs
rike
bin
Laden
-
familien
.
Familien
tok
i
1994
offentleg
avstand
frå
han
,
kort
tid
før
styresmaktene
i
Saudi
-
Arabia
tok
frå
han
statsborgarskapen
.
Joni
Mitchell
,
CC
eller
Roberta
Joan
Anderson
(
f
.
7
.
november
 
1943
)
er
ein
kanadiske
musikar
,
låtskriver
og
målar
.
[
1
]
Richie
Unterberg
frå
allmusic
skriv
om
songteksten
at
han
syner
slutten
på
den
lange
festen
som
var
1960
-
åra
,
eit
fotografi
av
Swinging
London
som
brenn
ut
,
men
at
melodien
samstundes
er
positiv
og
at
refrenget
minnar
oss
på
at
me
ikkje
alltid
kan
få
det
me
vil
ha
,
men
at
me
får
det
me
treng
.
[
1
]
Bambusskot
er
ein
vanleg
ingrediens
i
asiatisk
mat
.
Lista
varierer
mellom
landa
.
Saturnmånane
er
planeten
Saturn
sine
naturlege
satellittar
.
Så
langt
er
det
60
kjende
.
Slovenia
innførte
den
europeiske
fellesvalutaen
euro
den
1
.
januar
2007
.
ਭੁਗਤਿ
ਗਿਆਨੁ
ਦਇਆ
ਭੰਡਾਰਣਿ
ਘਟਿ
ਘਟਿ
ਵਾਜਹਿ
ਨਾਦ
॥
ਆਪਿ
ਨਾਥੁ
ਨਾਥੀ
ਸਭ
ਜਾ
ਕੀ
ਰਿਧਿ
ਸਿਧਿ
ਅਵਰਾ
ਸਾਦ
॥
ਸੰਜੋਗੁ
ਵਿਜੋਗੁ
ਦੁਇ
ਕਾਰ
ਚਲਾਵਹਿ
ਲੇਖੇ
ਆਵਹਿ
ਭਾਗ
॥
ਆਦੇਸੁ
ਤਿਸੈ
ਆਦੇਸੁ
॥
ਆਦਿ
ਅਨੀਲੁ
ਅਨਾਦਿ
ਅਨਾਹਤਿ
ਜੁਗੁ
ਜੁਗੁ
ਏਕੋ
ਵੇਸੁ
॥
29
॥
Den
eldste
evolusjonsteorien
kan
sporast
attende
til
den
greske
filosofen
Anaximander
,
som
levde
på
500
-
talet
før
vår
tidsrekning
.
Allereie
han
såg
for
seg
at
artar
kunne
endra
seg
over
tid
,
men
meinte
at
dette
måtte
skje
i
form
av
store
«
sprang
»
,
noko
det
ikkje
finst
dekning
for
i
moderne
vitskap
.
Mogadishu
var
i
fleire
hundreår
ein
viktig
hamneby
.
Då
arabiske
handelsmenn
som
kom
til
Afrikas
horn
rundt
år
900
blei
han
eit
knutepunkt
for
økonomi
og
utreiing
av
islam
,
og
Mogadishu
voks
til
den
nordlegaste
av
dei
austafrikanske
bystatane
.
Alle
som
står
på
samemanntalslista
kan
veljast
inn
på
tinget
,
som
samlar
seg
fire
gonger
i
året
.
Det
blir
leia
av
Sametingsrådet
,
sett
saman
av
ein
president
,
visepresident
og
tre
andre
medlemmer
som
er
valde
frå
sametingsrepresentantane
.
Jesus
òg
vart
døypt
,
og
dåpen
vart
innleiinga
på
Jesu
gjerning
.
Bibelen
fortel
at
Johannes
vart
kasta
i
fengsel
av
kong
Herodes
då
han
refsa
kongen
fordi
han
levde
i
lag
med
Herodias
,
brorkona
si
.
Kongen
turde
først
ikkje
ta
livet
av
Johannes
,
for
han
var
redd
folket
som
heldt
Johannes
for
ein
profet
.
Men
då
dotter
til
Herodias
dansa
på
åremålsdagen
hans
,
og
som
løn
ønskte
seg
Johannes
'
hovud
på
eit
fat
,
vart
han
avretta
ved
halshogging
.
Koranen
nemner
også
Adam
,
Idris
(
Enok
)
,
Hud
,
Saleh
(
Shelah
)
,
Lut
(
Lot
)
,
Ismail
(
Isjmael
)
,
Ishaq
(
Isak
)
,
Yaqub
(
Jakob
)
,
Yusuf
(
Josef
)
,
Ayub
(
Job
)
,
Shoaib
(
Jetro
)
,
Zulkifl
(
moglegvis
Esekiel
)
,
Daud
(
David
)
,
Sulayman
(
Salomo
)
,
Ilyas
(
Elias
)
,
Al
-
Yasa
(
Elisja
)
,
Yunus
(
Jonah
)
,
Zakariah
(
Zakarja
)
og
Yahya
(
Johannes
døyparen
)
.
Kaupanger
stavkyrkjeFoto
:
Nina
Aldin
Thue
Statsråd
og
sjef
for
Justisdepartementet
:
Stills
sa
i
eit
intervju
at
namnet
på
songen
kom
til
då
han
presenterte
han
for
leiaren
i
plateselskapet
Ahmet
Ertegun
,
som
hadde
signert
avtalen
med
Buffalo
Springfield
til
den
Atlantic
Records
-
eigde
etiketten
ATCO
.
Han
sa
:
«
I
have
this
song
here
,
for
what
it
'
s
worth
,
if
you
want
it
.
»
[
2
]
Apache
httpd
er
ein
open
kjeldekode
vevtenar
for
operativsystem
av
typen
Unix
(
Linux
,
OpenBSD
og
liknande
)
,
Microsoft
Windows
,
Novell
NetWare
og
andre
.
Apache
spela
ein
viktig
rolle
for
framveksten
av
verdsveven
og
er
framleis
den
mest
populære
vevtenaren
.
[
1
]
Apache
tener
som
ein
standard
referanse
,
som
andre
vevtenarar
vert
samanligna
med
.
Det
første
valet
i
landet
,
med
avgrensa
røysterett
,
blei
halde
i
1933
.
I
1993
fekk
landet
ein
ny
grunnlov
som
gav
den
reelle
makta
til
eit
folkevald
generalråd
som
utnemner
regjeringar
.
Dette
året
blei
Andorra
endeleg
òg
medlem
av
SN
og
Europarådet
,
og
frå
då
av
har
dei
to
fyrstane
,
presidenten
av
Frankrike
og
biskopen
av
Urgel
,
bare
hatt
seremonielle
oppgåver
.
I
1846
døydde
først
faren
og
nokre
veker
seinare
veslesøster
hans
.
Flaubert
tok
seg
av
dotter
hennar
,
Caroline
,
som
var
fødd
nokre
månader
før
.
Dette
året
byrja
han
også
eit
tilhøve
til
forfattaren
Louise
Colet
som
varte
i
fleire
år
.
Dei
brevveksla
mykje
,
og
Flaubert
skreiv
mellom
anna
om
diktarverket
,
det
franske
språket
og
tilhøvet
mellom
mann
og
kvinne
.
Marx
skal
sjølv
ha
protestert
kraftig
mot
at
tankane
og
teoriane
hans
blei
gjorde
til
ein
«
-
isme
"
,
eit
heilskapleg
påstått
altomfattande
system
.
Somme
kalla
seg
"
marxistar
»
alt
i
Marx
si
levetid
.
Etter
den
tid
var
det
i
nokre
år
det
tyske
sosialdemokratiske
partiet
SPD
og
Karl
Kautsky
som
liksom
ivaretok
den
marxistiske
ortodoksien
.
Men
særleg
i
den
kommunistiske
tradisjonen
på
1900
-
talet
blei
marxismen
eller
heller
marxismen
-
leninismen
(
sjå
Vladimir
Lenin
og
Josef
Stalin
)
gjort
til
ei
samling
ufeilbarlege
dogme
.
Den
13
.
august
1905
gjekk
85
 
%
av
stemmedyktige
nordmenn
til
valurnene
.
368
 
208
stemte
for
unionsoppløysing
,
medan
bare
184
stemte
imot
.
Etter
krigshissing
og
harde
forhandlingar
blei
den
norske
unionen
med
Sverige
formelt
oppløyst
26
.
oktober
same
året
,
då
den
svenske
riksdagen
anerkjente
Noreg
som
eigen
stat
,
og
kong
Oskar
sa
frå
seg
den
norske
trona
.
Noreg
måtte
øydeleggja
dei
fleste
grensefestningane
,
men
elles
blei
to
land
som
nær
hadde
gått
til
krig
mot
kvarandre
nokre
veker
før
,
overraskande
fort
samde
.
Russland
,
USA
og
Storbritannia
var
mellom
dei
første
landa
som
anerkjente
det
sjølvstendige
Noreg
.
I
mellomalderen
var
byen
til
ulike
tider
kjend
som
Barcinona
,
Barçalona
,
Barchelona
og
Barchenona
.
Isbredanning
under
den
siste
istida
og
menneskeleg
påverknad
har
påverka
fordelinga
av
det
europeiske
plantelivet
.
Når
det
gjeld
dyrelivet
er
dei
fleste
store
dyra
og
rovdyra
i
mange
delar
av
Europa
vorte
utrydda
ved
jakt
.
Mammuten
vart
utrydda
alt
i
steinalderen
.
I
dag
er
ulv
og
bjørnar
utryddingstrua
.
Ein
gong
fann
ein
desse
over
nesten
heile
Europa
.
I
dag
har
avskoging
ført
til
at
desse
dyra
har
trekt
seg
lenger
og
lenger
tilbake
.
I
mellomalderen
fann
ein
stort
sett
berre
bjørn
i
utilgjengelege
fjellområde
med
skog
.
I
dag
held
bjørnen
stort
sett
til
på
Balkanhalvøya
,
i
Skandinavia
og
i
Russland
.
Ein
mindre
del
held
óg
til
i
andre
område
,
som
i
Austerrike
og
Pyreneane
.
I
tillegg
finn
ein
isbjørn
på
Svalbard
.
Ulven
,
det
nest
største
rovdyret
etter
bjørnen
,
finn
ein
hovudsakleg
i
Aust
-
Europa
og
på
Balkan
,
med
små
grupper
i
Spania
og
Skandinavia
.
I
tillegg
til
dei
tre
provinsane
er
Aragón
delt
inn
i
33
comarcas
eller
fylke
,
alle
med
ein
rik
geopolitisk
og
kulturell
historie
frå
den
førromerske
og
romerske
tida
som
Marca
Superior
,
fire
hundreår
under
muslimane
som
kongedømet
(
eller
taifa
)
Saraqustah
,
og
som
land
som
ein
gong
høyrde
til
den
frankiske
spanske
marken
Marca
Hispanica
.
Seinare
var
Aragón
eit
grevskap
som
danna
Kongedømet
Aragon
og
til
slutt
riket
eller
krona
Aragon
.
Det
romerske
Londinium
var
ein
liten
by
samanlikna
med
London
i
dag
.
Den
omfatta
eit
område
som
omtrent
svarar
til
City
of
London
.
Rundt
området
var
ein
bymur
,
og
på
romersk
vis
blei
det
laga
eit
tilnærma
rettvinkla
gatenett
.
Den
mest
dramatiske
hendinga
i
denne
perioden
var
då
byen
brann
ned
i
61
.
Oppbygginga
ser
ut
til
å
ha
basert
seg
på
omtrent
same
mønster
som
før
.
På
denne
tida
var
det
berre
éin
kryssingsstad
over
Themsen
i
London
,
ei
bru
som
blei
bygd
omkring
år
46
.
Innvendig
er
ein
særeigen
dåpsengel
og
eit
fint
krusifiks
over
altaret
.
Naivistiske
og
dramatiske
bibelske
motiv
er
måla
på
midtpartiet
i
himlinga
.
Queen
'
s
House
er
eit
L
-
formet
bindingsverksbygning
i
tudorstil
.
Det
var
opphavleg
kjend
som
Lieutenant
'
s
House
,
og
fekk
sitt
noverande
namn
først
under
dronning
Victoria
.
Bygningen
skiftar
namn
etter
kva
for
kjønn
monarken
har
.
Resident
Governor
of
the
Tower
of
London
,
løytnanten
sitt
sidestykke
,
har
bustaden
sin
der
og
huset
er
derfor
ikkje
ope
for
publikum
.
Napoli
har
spelt
ei
viktig
rolle
i
mange
hundreår
for
musikken
ikkje
berre
i
Italia
,
men
generelt
for
heile
den
vesteuropeiske
musikktradisjonen
.
Dette
strekk
seg
tilbake
til
dei
tidlege
musikkonservatoria
på
1500
-
talet
gjennom
musikken
til
Alessandro
Scarlatti
i
barokken
og
operettane
til
Pergolesi
,
Piccini
og
etter
kvart
Rossini
og
Mozart
.
Songar
som
«
O
sole
mio
»
og
«
Funiculì
Funiculà
»
frå
seint
på
1800
-
talet
er
verdskjende
songar
som
svært
mange
kjenner
til
.
Det
er
tårn
i
alle
fire
hjørna
,
tre
rektangulære
og
eitt
rundt
(
nordaust
)
.
I
1675
brukte
astronomen
John
Flamsteed
det
runde
tårnet
som
observatorium
,
før
han
flytta
til
Greenwich
.
Kuplane
til
tårna
er
fra
Henrik
VIIIs
tid
.
I
samband
med
Karls
død
på
slutten
av
900
-
talet
tok
Lambert
I
av
Leuven
kontrollen
over
Nedre
Lorraine
.
Under
Lambert
II
av
Leuven
si
regjeringstid
vart
dei
første
bymurane
bygd
og
den
litle
byen
vart
på
1100
-
tallet
eit
viktig
knutepunkt
på
vegen
mellom
Brugge
og
Køln
.
På
denne
tida
bytta
grevane
av
Leuven
namn
til
greve
av
Brabant
og
Brussel
vart
hovudstad
for
hertugdømet
Brabant
.
Julekrybbe
er
ei
nemning
på
ei
kunstnarleg
framstilling
av
hendingane
då
Jesus
vart
fødd
i
Betlehem
.
Ei
julekrybbe
vert
gjerne
utgjort
av
figurar
utskorne
i
tre
,
til
minne
om
hendingane
skildra
i
Juleevangeliet
.
Julekrybber
vert
nytta
i
samband
med
feiringa
av
jul
i
fleire
land
der
kristendomen
er
vanleg
religion
.
Ulike
menneske
Når
Sahara
byrjar
å
bli
oppvarma
om
våren
,
kan
lågtrykk
frå
Middelhavet
trekke
sørover
i
landet
.
Dei
gjev
lite
regn
,
men
kan
føre
til
store
sandstormar
,
kalla
khamsin
.
Desse
khamsinstormane
kan
slå
til
fleire
gonger
i
månaden
,
og
kan
føre
til
temperaturar
over
45
 
°
C
,
medan
den
relative
fukta
går
under
5
 
%
.
Khamsinane
som
oppstår
i
februar
og
mars
fører
som
regel
ikkje
til
så
høge
temperaturar
,
men
kan
bringe
med
seg
enno
meir
sand
.
Kletus
(
eg
.
Anakletus
,
men
på
norsk
tradisjonelt
kjend
under
kortforma
)
(
død
ca
.
88
)
var
pave
frå
ca
.
76
til
han
døyde
.
Han
var
den
tredje
paven
.
Norske
vikingar
var
den
fyrste
store
befolkingsgruppa
som
flytta
til
Færøyane
,
og
etter
nokre
hundre
år
var
folketalet
kome
opp
i
4
 
000
.
Omkring
1349
-
1350
blei
folketalet
halvert
på
grunn
av
svartedauden
.
Seinare
innvandring
frå
Shetland
,
Orknøyane
og
Noreg
gjorde
at
folketalet
stabiliserte
seg
på
ca
.
5
 
000
innbyggarar
.
Rørsla
til
havbølgjer
kan
fangast
av
bølgjekraftinnretningar
.
Energitettleiken
(
per
areal
)
i
ei
vanleg
sinusforma
bølgje
er
avhengig
av
vasstettleiken
ρ
,
tyngdeakslerasjonen
g
og
bølgjehøgda
h
(
som
er
lik
det
dobbelte
av
amplituden
,
a
)
[
2
]
:
Ruging
av
egg
skjer
under
ein
temperatur
som
optimaliserer
utviklinga
av
fostret
,
og
tar
til
etter
at
det
siste
egget
i
kullet
er
lagt
.
[
31
]
Hos
monogame
artar
deler
foreldra
på
ruginga
,
hos
polygame
er
det
ein
forelder
som
står
for
all
ruging
.
Varme
blir
overført
frå
fuglen
til
egget
ved
at
rugeflekken
,
eit
område
med
berr
hud
på
brystet
,
ligg
i
kontakt
med
eggskala
.
Prosessen
kan
vere
energikrevjande
,
albatrossar
,
til
dømes
,
kan
miste
så
mykje
som
83
gram
kroppsvekt
per
dag
under
ruginga
.
[
115
]
Hos
omnhøns
kjem
rugevarmen
frå
sola
,
frå
platemateriale
som
rotnar
eller
frå
vulkanske
kjelder
.
[
116
]
Rugeperioden
kan
variere
i
lengd
frå
10
dagar
hos
spettar
,
gaukefamilien
og
somme
sporvefuglar
,
til
opp
til
80
dagar
kos
albatrossar
og
kiviar
.
[
31
]
Broderfolkenes
Vel
Ein
mellombels
lisens
kan
bli
gjeven
dersom
krava
til
autorisasjon
ikkje
er
oppfylde
.
Lisensen
set
konkrete
avgrensningar
til
yrkesutøvinga
.
Den
midlertidige
lisensen
til
ein
turnuslege
vil
for
eksempel
kreva
at
legen
arbeider
under
vegleiing
.
Like
etter
turneen
med
The
Byrds
enda
,
så
overtalte
Chris
Hillman
eigarane
av
Whisky
a
Go
Go
om
å
gje
bandet
ei
prøvespeling
.
Buffalo
Springfield
vart
i
røynda
husbandet
på
the
Whisky
dei
neste
sju
vekene
,
frå
2
.
mai
til
18
.
juni
1966
.
Desse
konsertane
gav
dei
eit
rykte
som
eit
forrykande
konsertband
og
dei
fanga
interessa
til
fleire
plateselskap
.
Det
førte
òg
til
ein
invitasjon
frå
Friedman
til
Dickie
Davis
,
som
hadde
vore
lysansvarleg
for
the
Byrds
,
om
å
verte
involvert
i
leiinga
av
bandet
.
Davis
søkte
så
råd
frå
managerane
til
Sonny
&
Cher
,
Charlie
Green
og
Brian
Stone
.
Dei
fekk
til
slutt
ein
avtale
med
Ahmet
Ertegün
frå
Atlantic
Records
og
fekk
i
stand
ei
innspeling
ved
Gold
Star
Studios
i
Hollywood
.
(
norsk
:
Aserbajdsjan
,
aserbajdsjansk
)
Roger
Harry
Daltrey
(
f
.
1
.
mars
 
1944
)
er
ein
engelsk
songar
og
skodespelar
,
mest
kjend
som
ein
av
grunnleggjarane
og
vokalist
i
det
engelske
rockebandet
The
Who
.
Han
har
òg
hatt
ein
karriere
som
soloartist
og
arbeidd
i
filmindustrien
som
skodespelar
og
produsent
.
Vest
-
Afrika
er
eit
område
vest
i
Afrika
med
kyst
mot
Atlanterhavet
.
Nord
-
Afrika
og
Sentral
-
Afrika
er
tilstøytande
regionar
.
På
bakgrunn
av
grunnleggande
økonomiske
prinsipp
er
det
mogeleg
å
trekkje
opp
einskilde
retningsliner
for
korleis
skattesystemet
bør
utformast
:
[
7
]
Fats
Domino
valde
å
bli
verande
i
heimen
sin
då
orkanen
Katrina
raste
over
New
Orleans
i
august
2005
.
Huset
hans
vart
alvorleg
råka
av
den
store
flaumen
i
etterkant
av
orkanen
og
ein
trudde
ein
stund
at
han
hadde
omkomme
,
men
han
og
kona
vart
redda
1
.
september
.
מ
ִ
י
ש
ׁ
ֶ
ב
ּ
ֵ
ר
ַ
ך
ְ
(
א
ִ
מ
ּ
ו
ֹ
ת
ֵ
ינו
ּ
)
ש
ׂ
ָ
ר
ָ
ה
ו
ְ
ר
ִ
ב
ְ
ק
ָ
ה
.
ר
ָ
ח
ֵ
ל
ו
ְ
ל
ֵ
א
ָ
ה
.
ו
ּ
מ
ִ
ר
ְ
י
ָ
ם
ה
ַ
נ
ּ
ְ
ב
ִ
יא
ָ
ה
ו
ַ
א
ֲ
ב
ִ
יג
ַ
י
ִ
ל
.
ו
ְ
א
ֶ
ס
ְ
ת
ּ
ֵ
ר
ה
ַ
מ
ּ
ַ
ל
ְ
כ
ּ
ָ
ה
ב
ּ
ַ
ת
א
ֲ
ב
ִ
יח
ַ
י
ִ
ל
.
הו
ּ
א
י
ְ
ב
ָ
ר
ֵ
ך
ְ
א
ֶ
ת
ה
ַ
י
ּ
ַ
ל
ְ
ד
ּ
ָ
ה
ה
ַ
נ
ּ
ְ
ע
ִ
ימ
ָ
ה
ה
ַ
ז
ּ
את
.
ו
ְ
י
ִ
ק
ּ
ָ
ר
ֵ
א
ש
ׁ
ְ
מ
ָ
ה
ּ
(
ב
ּ
ְ
י
ִ
ש
ׂ
ְ
ר
ָ
א
ֵ
ל
)
פלונית
.
ב
ּ
ְ
מ
ַ
ז
ּ
ַ
ל
טו
ֹ
ב
ו
ּ
ב
ְ
ש
ׁ
ַ
ע
ַ
ת
ב
ּ
ְ
ר
ָ
כ
ָ
ה
.
ו
ִ
יג
ַ
ד
ּ
ְ
ל
ֶ
ה
ָ
ב
ּ
ִ
ב
ְ
ר
ִ
יאו
ּ
ת
ש
ׁ
ָ
לו
ֹ
ם
ו
ּ
מ
ְ
נו
ּ
ח
ָ
ה
.
ו
ִ
יז
ַ
כ
ּ
ֶ
ה
ל
ְ
א
ָ
ב
ִ
יה
ָ
ו
ּ
ל
ְ
א
ִ
מ
ּ
ָ
ה
ּ
ל
ִ
ר
ְ
או
ֹ
ת
ב
ּ
ְ
ש
ׂ
ִ
מ
ְ
ח
ָ
ת
ָ
ה
ּ
ו
ּ
ב
ְ
ח
ֻ
פ
ּ
ָ
ת
ָ
ה
ּ
.
ב
ּ
ְ
ב
ָ
נ
ִ
ים
ז
ְ
כ
ָ
ר
ִ
ים
.
עש
ׁ
ֶ
ר
ו
ְ
כ
ָ
בו
ֹ
ד
.
ד
ּ
ְ
ש
ׁ
ֵ
נ
ִ
ים
ו
ְ
ר
ַ
ע
ֲ
נ
ַ
נ
ּ
ִ
ים
י
ְ
נו
ּ
בו
ּ
ן
ב
ּ
ְ
ש
ׂ
ֵ
יב
ָ
ה
.
ו
ְ
כ
ֵ
ן
י
ְ
ה
ִ
י
ר
ָ
צו
ֹ
ן
ו
ְ
נאמ
ַ
ר
א
ָ
מ
ֵ
ן
׃
Det
vert
sagt
at
«
New
York
er
den
einaste
byen
arrogant
nok
til
å
kalle
seg
sjølv
verdas
hovudstad
,
og
den
éinaste
byen
som
er
i
stand
til
å
leve
opp
til
den
tittelen
»
.
I
USA
er
det
òg
tradisjon
å
omskjere
gutebarn
,
no
grunngitt
med
hygieniske
grunnar
.
A
Hard
Day
’
s
Night
er
det
tredje
albumet
til
The
Beatles
,
gjeve
ut
10
.
juli
1964
som
filmmusikken
til
den
første
filmen
deira
med
same
namn
.
Albumet
kom
ut
26
.
juni
1964
i
USA
med
litt
anna
innhald
.
Atkomst
til
stedet
er
via
Rv806
eller
E6
.
På
slutten
av
1800
-
talet
byrja
det
å
dukka
opp
fealslag
og
meieri
i
bygda
.
(
Alle
meieria
vart
nedlagde
i
1960
då
heile
Os
vart
tilknytt
Bergensmeieriet
.
)
Då
han
fekk
narkotikaproblem
selde
han
the
Stones
til
Allen
Klein
i
1966
.
I
1801
og
1900
var
det
og
nær
10
personar
som
vart
manntalsførte
med
namnet
Erasmus
,
men
denne
skrivemåten
er
knapt
bruka
i
dag
.
81
/
km
²
Cyanobakteriar
er
anten
eincella
eller
dannar
trådforma
koloniar
.
Kva
farge
dei
har
er
avhengig
av
kva
for
lysabsorberande
pigment
det
er
mest
av
i
dei
,
og
kan
variera
frå
raudt
til
blågrønt
.
Ingen
av
artane
har
flagellar
,
men
dei
er
likevel
i
stand
til
ei
viss
form
for
rørsle
.
Medan
fjellsidene
i
nord
er
dekka
av
alpin
og
subalpin
skog
,
er
plantelivet
elles
i
Pakistan
prega
av
gras
og
buskvekstar
,
med
få
og
spreidde
tre
.
I
vest
veks
plantar
tilpassa
eit
tørt
klima
,
medan
ørkenområda
har
svært
få
plantar
.
Ved
kysten
i
sør
veks
mangroveskog
.
I
dag
går
trafikken
vestover
gjennom
to
tunnellar
,
med
E134
på
sørsida
av
elva
og
den
lokale
riksvegen
på
nordsida
.
Motorvegbrua
,
den
lengste
vegbrua
i
Noreg
,
har
lenge
vore
ein
flaskehals
på
E18
med
sine
to
felt
.
Ei
ny
bru
ved
sida
av
som
er
under
bygging
skal
dobla
kapasiteten
.
Magnus
fekk
mange
etterkommarar
i
tyske
og
andre
europeiske
adelshus
,
blant
dei
sidan
fyrstehuset
Oldenburg
,
og
gjennom
Magnus
av
Sachsen
og
mor
hans
,
Ulvhild
Olavsdotter
,
kan
det
noverande
norske
kongehuset
rekne
ættefedre
attende
til
kongane
frå
sagatida
.
Traktatar
underskrivne
i
1944
,
1947
og
1948
med
Sovjetunionen
inneheldt
sterke
forpliktingar
for
landet
,
samt
ei
rekke
krav
for
landet
sine
territorialgrenser
.
Etter
at
Sovjetunionen
vart
oppløyst
vart
det
mogleg
for
Finland
å
føre
ein
annleis
utanrikspolitikk
,
og
landet
vart
medlem
av
EU
i
1995
.
Aust
Dei
følgjande
gotiske
krigane
var
ein
utmattande
serie
av
omlægringar
,
slag
og
tilbaketrekkingar
som
åt
opp
det
meste
av
både
romerske
og
italienske
ressursar
,
og
gjorde
store
delar
av
Italia
fattig
.
Det
såg
ut
som
om
romarane
stod
i
fare
for
å
miste
alle
områda
dei
hadde
vunne
,
ettersom
dei
ikkje
hadde
forsynt
troppane
med
tilstrekkjeleg
finansiell
og
logistisk
støtte
.
Justinian
mista
tiltrua
til
Belisarius
og
beordra
han
tilbake
til
hovudstaden
.
Sommaren
552
sende
Justinian
ein
ny
hær
på
35
 
000
mann
som
forsterkningar
,
under
leiing
av
evnukken
Narses
.
Totila
blei
slegen
og
drepen
i
slaget
ved
Busta
Gallorum
,
og
etterfølgjaren
Teias
blei
likeeins
slegen
i
slaget
ved
Mons
Lactarius
.
Dei
minste
innsjøene
vert
kalla
pytt
(
også
putt
)
,
som
Svartputt
(
fleire
stader
i
Noreg
)
.
Det
er
dessutan
naudsynt
at
dei
ulike
radiosambanda
nyttar
kvart
sitt
frekvensområde
,
slik
at
dei
ikkje
forstyrrar
kvarandre
.
Det
elektromagnetiske
spektret
er
difor
delt
inn
i
ulike
frekvensområde
,
kalla
kanalar
,
som
illustrert
i
Fig
.
2
.
Desse
vert
tildelte
av
internasjonal
standardiseringsorgan
som
ITU
og
andre
.
Operasjonen
som
flyttar
eit
signal
til
eit
anna
frekvensområde
vert
det
kalla
modulasjon
.
Tilsvarande
Wikipedia
-
artikkel
på
tysk
Det
offisielle
språket
i
provinsen
er
fransk
;
dette
er
den
einaste
provinsen
i
Canada
der
engelsk
ikkje
har
denne
statusen
.
Quebec
vert
difor
sett
på
som
ein
eigen
nasjon
internt
i
Canada
.
Kjartan
Ólafsson
opptrer
i
soga
om
Laksdølane
 
-
Signering
Adrian
av
Canterbury
(
døydde
710
)
var
katolsk
erkebiskop
av
Canterbury
og
kom
opphavleg
frå
Nord
-
Afrika
.
Det
er
knutt
mange
under
til
grava
hans
.
og
utgansimpedansen
Zo
er
liten
i
høve
til
lastimpedansen
ZL
:
Standardsomalisk
har
22
konsonantfonem
.
Sukrose
til
bruk
i
mat
vert
seld
som
farin
,
melis
,
perlesukker
og
sukkerbitar
.
I
tillegg
kan
ein
få
kjøpt
druesukker
og
fruktsukker
.
Det
vestlegaste
fastlandspunktet
i
Noreg
,
Vardetangen
,
ligg
på
Lindåshalvøya
i
Austrheim
.
Ungdomsorganisasjonen
til
SSP
heiter
Scottish
Socialist
Youth
.
MediaWiki
er
ei
wiki
-
programvareløysing
utgjeve
under
GNU
General
Public
License
.
Han
er
skriven
i
PHP
og
er
avhengig
av
ein
MySQL
-
eller
PostgreSQL
-
database
for
å
lagra
informasjon
.
Bill
Haley
sin
song
«
Rock
Around
the
Clock
»
(
1954
)
vart
den
første
rock
and
roll
-
songen
til
å
nå
toppen
av
Billboardlista
i
USA
,
og
opna
dører
for
den
nye
populær
kulturen
.
Andre
tidlege
artistar
innan
rock
’
n
’
roll
var
Chuck
Berry
,
Little
Richard
og
Elvis
Presley
,
i
tillegg
til
mange
doo
-
wop
-
vokalgrupper
.
I
løpet
av
tiåret
såg
ein
stadig
mindre
til
vokalistar
(
såkalla
crooners
)
som
Eddie
Fisher
,
Perry
Como
og
Patti
Page
på
salslistene
.
 
-
Rangering
i
Kongeriket
Nederlanda
Golfkrigen
er
vanlegvis
ei
nemning
som
vert
brukt
om
krigen
i
Irak
mellom
Irak
og
ein
koalisjon
med
USA
i
spissen
i
1990
-
91
.
Konflikten
starta
2
.
august
1990
då
Irak
invaderte
Kuwait
.
SN
innførte
då
sanksjonar
,
men
Irak
gav
ikkje
etter
.
Deretter
gjekk
koalisjonsstyrkane
til
åtak
,
og
dreiv
Irak
ut
av
Kuwait
26
.
februar
1991
.
Den
offensive
operasjonen
til
koalisjonen
gjekk
under
kodenamnet
Operation
Desert
Storm
,
på
norsk
Operasjon
Ørkenstorm
.
Khrusjtsjov
sat
fram
til
1964
,
då
han
vart
kasta
frå
makta
av
Leonid
Brezjnev
og
Nikolaj
Podgornyj
.
Saman
med
Aleksej
Kosygin
danna
desse
ein
ny
leiarskap
.
Brezjnev
vart
etter
kvart
den
sterke
mannen
i
Sovjetunionen
,
og
gjenopptok
Stalin
si
linje
med
fokus
på
tungindustri
.
Han
prøvde
også
å
mjuke
opp
tilhøvet
til
USA
,
mellom
anna
gjennom
Salt
-
avtalane
.
Avspenningspolitikken
tok
slutt
om
lag
ved
inngangen
til
1980
-
åra
,
då
krigen
i
Afghanistan
og
opprusting
førte
til
ein
ny
og
kaldare
periode
i
tilhøvet
til
USA
.
Brezjnev
-
epoken
gav
også
økonomisk
stagnasjon
,
noko
som
førte
til
folkeleg
misnøye
mot
statsleiinga
.
Revar
er
mindre
enn
dei
fleste
andre
hundedyra
,
med
ein
storleik
typisk
lik
den
til
ein
huskatt
.
Dei
lever
som
regel
åleine
innanfor
strengt
oppdelte
territorie
,
og
held
til
i
revehi
.
Dei
kan
bli
10
–
12
år
,
men
dette
er
uvanleg
i
naturen
.
Troyes
har
eksistert
sidan
romartiden
.
I
mellomalderen
vann
byen
seg
eit
namn
som
sentrum
for
handel
og
er
det
framleis
.
Ludvig
den
stamme
vart
krona
i
byen
i
878
av
pave
Johannes
VII
.
Fyrsten
i
Champagne
valde
Troyes
som
sete
.
I
1285
,
då
Filip
den
smukke
annekterte
Champagne
til
kongeriket
,
hadde
byen
ei
rekkje
privilegiar
.
IJsselmeer
oppstod
i
1932
då
bukta
Zuiderzee
vart
lukka
av
den
32
km
lange
demningen
Afsluitdijk
.
Dette
var
ein
del
av
det
store
Zuiderzeeprosjektet
som
fleire
år
seinare
førte
til
at
IJsselmeer
krympa
inn
.
Ei
cricketbane
er
rund
eller
elliptisk
,
avhengig
av
korleis
banemennene
vil
ha
ho
.
I
midten
av
bana
er
ei
rektangulær
spelestripe
der
løpinga
og
kastinga
foregår
,
som
skildra
ovanfor
.
Det
er
gjerne
to
sirklar
rundt
spelestripa
-
den
eine
sirkelen
markerer
grensa
mellom
indre
og
ytre
bane
,
noko
som
har
lite
å
seie
om
ein
ikkje
spelar
einomgangscricket
,
men
som
kan
hjelpe
til
med
å
skildre
kor
ballen
endar
opp
.
Den
yttarste
sirkelen
markerer
bana
sine
sider
.
Slår
ein
ballen
over
denne
sida
,
kan
innelaget
score
poeng
for
eit
sideslag
.
Maas
har
sitt
utspring
i
kommunen
Le
Châtelet
-
sur
-
Meuse
på
Langres
-
platået
i
Frankrike
,
og
renn
frå
her
og
nordover
forbi
Sedan
og
Charleville
-
Mézières
,
og
vidare
inn
i
Belgia
.
Ved
Namur
renn
ho
i
hop
med
elva
Sambre
.
Vidare
frå
her
svingar
Maas
austover
og
innom
Ardennane
,
før
ho
passerar
Liège
og
renn
vidare
nordover
.
Elva
dannar
så
grensa
mellom
Belgia
og
Nederland
,
bortsett
frå
ved
Maastricht
der
grensa
ligg
lenger
vest
.
I
Nederland
held
elva
fram
nordover
forbi
Venlo
nær
grensa
til
Tyskland
,
før
ho
snur
vestover
og
slår
seg
saman
med
Rhinen
i
eit
massivt
elvedelta
.
Elva
deler
seg
nær
Heusden
i
Afgedamde
Maas
til
høgre
og
Bergse
Maas
til
venstre
.
Bergse
Maas
renn
gjennom
Amer
,
og
slår
seg
saman
med
Nieuwe
Merwede
til
Hollands
Diep
,
før
ho
til
slutt
renn
ut
i
Nordsjøen
via
Haringvliet
.
Republikken
Venezia
var
ein
mektig
maritim
stat
som
varte
i
nesten
tusen
år
.
Han
var
utgangsposisjon
for
det
fjerde
krosstoget
og
eit
viktig
handelssenter
(
særleg
silke
,
korn
og
krydder
)
og
eit
kunstsenter
frå
renessansen
og
fram
til
slutten
av
1600
-
talet
Stor
-
London
dekkjer
eit
område
på
579
 
km
²
,
som
gjer
byen
til
ein
av
dei
største
byane
i
verda
etter
areal
.
Eit
hovudelement
i
geografien
til
byen
er
Themsen
,
som
renn
gjennom
byen
frå
sørvest
mot
aust
og
er
framkomeleg
for
båtar
.
Thames
Valley
er
ein
flat
dal
avgrensa
av
slake
åsar
.
Sidan
det
ikkje
fins
naturlege
grenser
for
veksten
til
byen
,
har
han
ein
rundvoren
form
ut
i
frå
det
historiske
bysentrumet
.
Aristoteles
ordna
alle
gjenstandane
i
eit
hierarkisk
system
,
med
grunnlina
menneske
-
organisk
liv
(
dyr
og
planter
)
-
uorganiske
ting
(
bruksting
og
naturlege
ting
)
.
Kvart
nivå
har
sine
karakteristiske
vesentlege
eigenskapar
som
ikkje
kan
reduserast
til
eit
lågare
nivå
:
Plantene
har
ei
vegetativ
sjel
,
dei
kan
ta
opp
næring
,
dyr
har
i
tillegg
ei
sensorisk
og
motorisk
sjel
,
dei
kan
sansa
og
røra
på
seg
,
medan
menneska
i
tillegg
har
ei
fornuftig
sjel
.
Med
sjel
meinast
då
den
formale
årsaken
til
ein
levande
organisme
.
Bowie
fekk
så
sin
definitive
kommersielle
kjempesuksess
med
Let
'
s
Dance
i
1983
,
ei
glatt
danseplate
som
vart
produsert
i
lag
med
Nile
Rodgers
frå
CHIC
.
Dette
vart
noko
heilt
anna
enn
Scary
Monsters
,
noko
Bowie
fekk
ein
del
kritikk
for
.
I
staden
for
å
gjere
opprør
mot
80
-
tals
dansemusikk
,
vart
han
i
staden
ein
del
av
det
.
Tittelsporet
gjekk
til
topps
i
mange
land
,
inkludert
USA
og
Storbritannia
,
og
vert
i
dag
rekna
som
ein
klassikar
.
Sanfolk
har
tradisjonelt
vore
jegerar
og
samlarar
.
Det
finst
framleis
nokre
få
som
lever
som
nomadar
,
men
dei
fleste
er
blitt
bufaste
og
driv
no
ofte
med
jordbruk
,
ofte
som
jordbruksarbeidarar
,
og
som
vegvisarar
.
Gjennom
80
-
talet
vart
Senterpartiet
kjent
som
eit
særs
pragmatisk
parti
.
Partiet
søkte
sigrar
i
enkeltsaker
og
forsøkte
å
verne
om
hovudverdiane
sine
gjennom
enkeltståande
samarbeid
med
dei
borgarlege
partia
på
Stortinget
.
Partiet
sat
i
to
regjeringar
saman
med
Høgre
og
KrF
,
under
Høgre
-
leiarane
Kåre
Willoch
frå
1983
til
1986
og
Jan
P
.
Syse
frå
1989
til
1990
.
Oppslutnaden
hos
veljarane
gjekk
stadig
nedover
–
og
i
ettertid
har
det
vorte
hevda
at
problemet
til
Senterpartiet
var
at
dei
såg
ut
som
dei
var
ein
del
av
høgresida
.
Republikken
Indonesia
(
Indonesisk
:
Republik
Indonesia
)
er
er
eit
land
i
Søraust
-
Asia
og
Oseania
.
Landet
er
verdas
største
øystat
,
bygt
opp
av
17
508
store
og
små
øyar
,
der
Sumatra
,
Java
,
Sulawesi
,
Kalimantan
og
Papua
er
dei
største
.
Indonesia
er
med
240
millionar
innbyggjarar
det
fjerde
mest
folkerike
landet
i
verda
,
og
er
det
landet
der
det
bur
flest
muslimar
,
endå
landet
ikkje
offisielt
er
ein
islamsk
stat
.
Hovudstaden
er
Jakarta
.
-
Total
I
1969
debuterte
to
band
frå
Michigan
med
album
som
vert
rekna
som
sentrale
innan
protopunk
.
I
januar
gav
Detroit
-
bandet
MC5
ut
Kick
Out
the
Jams
.
I
august
gav
The
Stooges
med
songar
Iggy
Pop
frå
Ann
Arbor
ut
sitt
sjølvtittulerte
album
.
Albumet
var
produsert
av
John
Cale
,
tidlegare
medlem
av
The
Velvet
Underground
.
I
biologien
er
varmblodige
eller
jamnvarme
dyreartar
dei
artane
som
søkjer
termisk
homeostase
,
det
vil
seie
dei
held
kroppstemperaturen
jamn
utan
påverknad
frå
variasjon
i
temperaturen
i
omgjevnadene
.
Dette
inneber
midlar
til
å
kjøle
ned
organismen
eller
produsere
meir
kroppsvarme
.
Varmblodige
dyr
utfører
hovudsakleg
kontrollen
av
kroppstemperaturen
ved
å
regulere
stoffskiftet
,
til
dømes
kan
dei
auke
stoffskiftet
om
temperaturen
i
omgjevnaden
tar
til
å
gå
ned
.
Kvart
år
sett
nokre
av
elevane
opp
eit
skodespel
og
ein
russerevy
,
medan
alle
ved
studieretninga
for
musikk
,
dans
og
drama
–
som
blir
driven
saman
med
Molde
kulturskole
–
tredje
kvart
år
sett
opp
ein
musikal
.
Konseptalbum
:
Sjølv
om
dei
ikkje
berre
vert
nytta
innan
progressiv
rock
,
er
songsamlingar
med
eit
felles
tema
eller
ei
felles
soge
ofte
vanlege
i
sjangeren
.
Sidan
progressive
rockesongar
ofte
er
lange
i
seg
sjølv
,
har
slike
album
ofte
vorte
lengre
enn
det
lagringsteknikkane
på
den
tida
tillet
,
og
ein
måtte
derfor
stundom
gje
ut
eitt
enkelt
album
på
doble
vinylplater
,
kassettar
,
og
sjølv
CDar
for
å
få
med
alt
.
Konsepta
har
vore
både
historiske
,
fantastiske
og
metafysiske
,
og
Jethro
Tull
gav
til
og
med
ut
eit
konseptalbum
som
gjorde
narr
av
konseptalbum
,
Thick
as
a
Brick
i
1972
.
Kor
viktig
desse
faktorane
er
,
blir
vurdert
forskjellig
av
forskjellige
grupper
.
Dei
fleste
menneske
som
reknar
seg
som
arabarar
gjer
det
på
basis
av
dei
overlappande
politiske
og
lingvistiske
definisjonane
.
Men
nokre
medlemer
i
grupper
som
oppfyller
begge
kriteria
forkastar
identiteten
på
basis
av
den
genealogiske
definisjonen
.
Eit
eksempel
er
dei
libanesiske
maronittane
som
ofte
avslår
den
arabiske
merkelappen
til
fordel
for
ein
smalare
maronittisk
nasjonalisme
.
Grupper
som
bruker
eit
ikkje
-
arabisk
liturgisk
språk
,
som
koptarar
i
Egypt
og
assyrarar
i
Irak
,
vil
ofte
ikkje
reknast
som
arabarar
.
Det
er
ikkje
mange
som
vil
rekne
seg
som
arabarar
på
grunnlag
av
den
politiske
definisjonen
utan
den
lingvistiske
,
derfor
identifiserer
vanlegvis
ikkje
kurdarar
eller
berbarar
seg
som
arabarar
,
men
nokre
gjer
det
(
f
.
eks
er
det
nokre
berbarar
som
reknar
seg
som
arabarar
,
og
arabiske
nasjonalistar
såg
på
kurdarane
som
arabarar
)
.
Myr
,
våtmark
,
vasshol
,
elver
og
vatn
har
i
nordeuropeisk
førkristen
tid
vore
viktige
for
kult
og
ritual
av
offentleg
og
privat
karakter
,
slik
det
framgår
av
myrfunna
,
funn
av
oldsaker
av
ymse
slag
som
i
si
tid
har
vorte
kasta
rituelt
ned
i
elver
,
i
myrer
,
eller
i
grunne
vatn
som
seinare
har
vorte
til
myr
.
Mengda
av
ting
på
staden
,
og
at
mesteparten
av
dei
ofte
har
vorte
øydelagde
på
systematisk
vis
før
dei
vart
kasta
i
vatnet
eller
myra
,
vitnar
om
at
dette
er
funn
etter
ofringar
eller
anna
form
for
kult
eller
ritual
knytta
til
vatn
eller
myr
.
Naturleg
mumifiserte
menneskelik
er
òg
funne
i
myrer
i
Nord
-
Europa
,
ofte
med
teikn
på
at
dei
er
rituelt
nedlagde
i
myra
.
Då
so
mange
av
desse
funna
er
gjort
i
danske
myrer
,
er
nemninga
mosefunn
etter
det
danske
ordet
for
myr
,
mose
,
ofte
nytta
om
slike
funn
i
norsk
fagleg
samanhang
.
Om
likfunn
er
nemninga
myrlik
eller
moselik
nytta
.
Ein
kan
ikkje
bli
kvitt
HIV
-
smitten
,
men
antiviral
behandling
kan
gjera
at
ein
blir
mykje
seinare
sjuk
eller
overlever
(
dvs
.
døyr
av
andre
årsaker
)
.
Medikamenta
som
blir
brukt
,
hindrar
på
ulike
måtar
spreiinga
av
viruset
i
eigen
kropp
.
Det
blir
brukt
fleire
typar
medikament
samtidig
,